วันดินโลก

วันดนิ โลก (World Soil Day)

http://www.ldd.go.th/WEB_WorldSoilDay/wsd01_2.html
"วันดินโลก (World Soil Day)" คือ วันที่ 5 ธันวาคม เป็นวันสำคัญที่นัก
ปฐพีวิทยาทั่วโลก 60,000 คน จะเฉลิมฉลองเป็นประจาทุกปี ซึ่งนักปฐพีวิทยา
ของไทยทุกคนภาคภูมิใจ เนื่องจากวงการปฐพีวิทยานานาชาติ มีฉันทำนุมัติเลือก
วันที่ 5 ธันวาคม ของทุกปี ซึ่งตรงกับวันคล้ายวันพระราชสมภพ ของ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพล อดุลยเดช เป็นวันดินโลก และนัก
ปฐพีวิทยาของไทยมีส่วนร่วมในการเชิดชูพระอัจฉริยภาพด้านการอนุรักษ์ และ
พฒั นาทรัพยากรดนิ ขององคพ์ ระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั รชั กาลท่ี 9

แนวความคิดของการจัดตงั้ วันดนิ โลก

เริ่มต้นจากที่มีการประชุมวิทยาศาสตร์ทางดินของโลก ครั้งที่ 17 ณ
กรุงเทพมหานคร ในปี 2545 มีนักวิทยาศาสตร์ทางดินจากทั่วโลกมาร่วมประชมุ
ภายในงานมีการจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหา
ภูมิพลอดุลยเดชและพระราชกรณียกิจที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรดิน รวมถึงการ
จัดต้ังโครงการพระราชดารใิ นภูมิภาคตา่ งๆ ของประเทศ.....

ซึ่งนิทรรศการดังกล่าว ทำให้ผู้เข้าร่วมประชุมประจักษ์ถึงพระวิสัยทัศน์ในการ
บริหารทรัพยากรดินอย่างยั่งยืน โดยทรงให้ความสำคัญกับทรัพยากรดิน ทรงเปน็
พระมหากษัตริย์ที่สนพระราชหฤทัยในวิทยาศาสตร์ทางดิน และผลสำเร็จจากการ
บริหารจัดการดินอย่างต่อเนื่องของพระองค์ เป็นที่ยอมรับอย่างเป็นรูปธรรมทั้งใน
ประเทศและระดบั นานาชาติ.....

ในการประชุมครั้งนี้ได้มีการหารือเรื่องการจัดตั้ง "วันดินโลก" โดยที่ประชุม
คณะกรรมการสหภาพวิทยาศาสตร์ทางดินนานาชาติ มีมติให้วันที่ 5 ธันวาคม ซึ่ง
เป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลย
เดช เปน็ วันดนิ โลก เพือ่ สดุดพี ระเกียรติคณุ ของพระองค์ โดยใช้วันนี้เป็นวันรณรงค์
ให้ชาวโลกได้ตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรดินที่มีต่อความอยู่รอดของ
มวลมนุษยชาติและสภาพแวดล้อม และความจาเป็นต้องมีการจัดการทรัพยากร
ที่ดินอย่างยง่ั ยืน

การขอพระบรมราชานุญาต ให้วนั ที่ 5 ธันวาคม เปน็ วนั ดนิ โลก

การเกิดขึ้นของ "วันดินโลก (World Soil Day)" มีความเกี่ยวข้องกับกรม
พัฒนาที่ดิน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สมาคมดินและปุ๋ยแห่งประเทศไทย
สหภาพวิทยาศาสตรท์ างดินนานาชาติ (International Union of Soil Science : IUSS)
องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food and Agriculture Organization
: FAO) และองค์การสหประชาชาติ (United Nations : UN) จึงควรบันทึกจุดเริ่มต้น
และความเป็นมาของ "วันดินโลก" เพื่อให้คนรุ่นหลังได้รับทราบอย่างถูกต้อง เมื่อ
วนั ที่ 16 เมษายน 2555 คณะผู้บรหิ ารสหภาพวทิ ยาศาสตรท์ างดินนานาชาติ ได้
เข้าเฝ้าทูลละอองธลุ พี รบาท ทลู เกล้าทูลกระหม่อมถวายรางวลั นักวิทยาศาสตร์ดิน
เพื่อมนุษยธรรมแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พร้อมกราบ
บังคมทูลเชิญให้ดารงตาแหน่ง A life membership และยังได้กราบทูลขอพระบรม
ราชานุญาต ให้วนั ที่ 5 ธันวาคม ของทุกปีเป้นวนั ดนิ โลก

การประกาศรับรองวนั ดนิ โลก โดยสหประชาชาติ

องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ ประกาศสนับสนุนให้มีการ
จัดตั้งวันดินโลก โดยนาข้อเสนอเข้าบรรจุในวาระการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ
ประจาปี 2556 ซึ่งสหประชาชาติได้ประกาศรับรองอย่างเป้นทางการให้วันที่ 5
ธันวาคมของทุกปีเป็นวันดินโลก และปี 2558 เป็น "ปีดินสากล (International
Year of Soils 2015)" ในวนั ที่ 20 ธันวาคม 2556.

ดังนั้น ในวันที่ 5 ธันวาคม 2557 นอกจากเป็นวันเฉลิมพระชนมพรรษา
ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชแล้วนั้น ยังถือว่าเป็นวันดิน
โลกอย่างเป็นทางการในระดับสากลครั้งแรกอีกด้วย ประเทศไทย โดยกรมพัฒนา
ทีด่ นิ จึงมีการจดั งานเฉลมิ ฉลองอย่างย่งิ ใหญ่พรอ้ มกับประเทศต่างๆ ท่วั โลก\

ทาไมต้องมี “วันดนิ โลก”

เพือ่ สรา้ งความตระหนกั ถงึ ...ความสำคัญของดิน

"ดิน" เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคญั ต่อการดารงชีพของสิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลก
ในด้านการพัฒนาการเกษตร ดินเป็นแหล่งผลิตอาหาร ยารักษาโรค เครื่องนุ่งห่ม
และเชื้อเพลิง ดินช่วยพัฒนาระบบนิเวศให้มีความยั่งยืน เอื้อให้เกิดความ
หลากหลายทางชีวภาพ ช่วยดดู ซับคารบ์ อน และบรรเทาผลกระทบจากสภาวะการ
เปลี่ยนแปลงภมู ิอากาศ มนุษยใ์ ช้ดินเป็นทีต่ ั้งของที่อยูอ่ าศัยและเมือง เป็นที่ทิ้งขยะ
เป็นตวั กรองและทาน้าให้สะอาด

ดนิ นับวนั จะเสือ่ มโทรมลง...หากขาดการอนรุ ักษ์และพฒั นาที่ดนิ อยา่ งยั่งยืน

ความต้องการใช้ทรัพยากรดินมีเพิ่มมากขึ้น ในขณะที่ ดินเป็นทรัพยากรที่มี
อยู่จำกัด และไม่สามารถนำกลับมาทดแทนใหม่ หากมีการเสื่อมสลายไป การใช้
ที่ดินผิดประเภท ขาดการอนุรักษ์ และป้องกันปัญหาที่ถูกต้อง จะก่อให้เกิดปัญหา
ความเสื่อมโทรมของดินที่ส่งผลต่อคุณภาพ กำลังผลิตของดิน และกระทบต่อ
ความมั่นคงทางอาหารของมนุษย์ ซึ่งหากดินมีความเสื่อมโทรมที่รุนแรงมาก การ
ฟื้นฟูดนิ ใหส้ ามารถนำกลบั มาใช้ประโยชน์เหมือนเดมิ จะทำได้ยากข้ึนดว้ ย

วนั ดินโลก...วนั สำคญั เพื่อการรณรงคเ์ กย่ี วกบั ดนิ

สหประชาชาติ (UN) ได้ประกาศอยา่ งเป็นทางการให้วนั ที่ 5 ธันวาคมของทุก
ปี เป็น "วันดินโลก" (World Soil Day) เพื่อใช้เป็นโอกาสในการขับเคลื่อนกิจกรรม
การรณรงค์และเผยแพร่ความรู้ทางด้านดิน และสร้างความตระหนักถึง
ความสำคัญของดิน ทั้งในระดับประเทศและระดับโลกต่อมนุษยชาติและ
สภาพแวดลอ้ มอย่างเปน็ รปู ธรรมและต่อเนื่อง

การเฉลมิ ฉลอง “วนั ดนิ โลก”

สหประชาชาติได้ประกาศรับรองให้ ปี 2558 เป็นปีแห่งการรณรงค์ในการ
สร้างความตื่นรู้ถงึ ความสำคญั ของดนิ ซึง่ เปน็ แหล่งผลติ อาหาร เชื้อเพลิง และเส้น
ใยธรรมชาติ เป็นองคป์ ระกอบของระบบนิเวศ และเป็นทรัพยากรธรรมชาติทีไ่ ด้รบั
ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศ รวมถึงการสร้างความตระหนักถึง
ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินที่นับวันจะทวีความรุนแรงและกระทบต่อความ
ม่ันคงทางอาหารของโลก

ดังนั้น ตลอดปี 2558 (ค.ศ. 2015) ประเทศไทยและประเทศต่างๆ ท่ัว
โลกจะมีกิจกรรมรณรงค์อย่างต่อเนื่องในการให้ความรู้เกี่ยวกับความส ำคัญของ
ทรัพยากรดิน ตลอดจนการใช้ การปรับปรุง และการอนุรักษ์อย่างถูกต้อง เพื่อให้
สามารถใช้ทรัพยากรดินอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน ให้ดินเป็นแหล่งสร้าง
อาหารปลอดภัย ลดปริมาณผู้หิวโหยและขาดอาหาร ลดผลกระทบจากการ
เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ นาไปสู่การลดปัญหาความยากจน และการพัฒนา
อย่างย่ังยืน

พระราชกรณียกิจดา้ นดิน

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงตระหนักถึงความ
เสื่อมโทรมของดิน ที่เกิดจากสาเหตุธรรมชาติ เช่น บางแห่งเป็นดินเปรี้ยวจัด ดิน
เค็ม หรือบางแห่งไม่มีดินเลย จึงทรงเรียกดินเหล่านี้วา่ "ดินแร้นแค้น" พระราชดาริ
เกี่ยวกับการแก้ปัญหา ฟื้นฟู อนุรักษ์ดินของพระองค์นั้น มีลักษณะเป็นธรรมชาติ
และเรยี บง่าย ในทางปฏิบตั ิ เฉียบคม เหมาะเจาะ และชาวบา้ นทั่วไปสามารถนาไป
ปฏิบัติได้ โดยมีหลักการที่สำคัญ คือ ทรงเน้นการพัฒนาที่สร้างความเข้มแข็งให้
ชมุ ชนในการพง่ึ ตนเอง ทรงใช้คาว่า "ระเบิดจากข้างใน" คือทาใหช้ มุ ชนเข้มแข็งก่อน

จึงค่อยออกสู่สังคมภายนอก มิใช่การนาความเจริญรุ่งเรืองจากภายนอก เข้าไปสู่
ชุมชนทีย่ ังไม่มีโอกาสเตรียมตวั หรือตั้งรบั ขั้นตอนต่อไป คือ พฒั นาให้ประชาชนอยู่
ในสังคมไดต้ ามสภาพและสามารถ "พึ่งตนเองได้" ในทีส่ ุด

พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภูมิพลอดลุ ยเดช ทรงเน้นถึงความจาเปน็ ที่
จะต้องมี "ตัวอย่างของความสำเร็จ"เพื่อให้ประชาชนเข้ามาศึกษาตัวอย่างของจริง
และนากลับไปปฏิบัติได้เอง จึงทรงมีพระราชดาริให้จัดตั้ง "ศูนย์ศึกษาการพัฒนา
อันเนื่องมาจากพระราชดาริ" ขึ้นในทุกภูมิภาคของประเทศ จำนวน 6 ศูนย์ เช่น
ศูนย์ศกึ ษาการพฒั นาเขาหินซ้อนอนั เนื่องมาจากพระราชดาริ จงั หวดั ฉะเชิงเทรา

ที่มีปัญหาเกี่ยวกับดินเสื่อมโทรมและเป็นดินทราย ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง
อันเนื่องมาจากพระราชดาริ จังหวัดนราธิวาส มีปัญหาดินเปรี้ยวจัด ศูนย์ศึกษา
การพฒั นาภูพานอนั เนื่องมาจากพระราชดาริ จงั หวัดสกลนคร ที่ประสบปัญหาดิน
เค็มและดินเสื่อมโทรม เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดา
ริที่เกี่ยวกับการเกษตรมากกว่า 4,000 โครงการ ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนา
และปรับปรุงดินแทบท้ังสนิ้

รางวลั สดุดีพระเกยี รตคิ ณุ

รางวัล "นักวทิ ยาศาสตรด์ ินเพือ่ มนุษยธรรม" (Humanitarian Soil
Scientist Award)

เมื่อวันที่ 16 เมษายน 2555 ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สตีเฟน
นอร์ตคลิฟฟ์ กรรมการบริหารและอดีตเลขาธิการ สหภาพวิทยาศสาตร์ทางดิน
นานาชาติ (IUSS) พร้อมคณะผู้บริหาร เข้าเฝ้าฯ ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัล
"นักวิทยาศาสตร์ดินเพื่อมนุษยธรรม (Humanitarian Soil Scientist Award)" เป็น
พระองคแ์ รกของโลก

รางวัล "International Merit Award" และรางวัล "รากหญ้าแฝกชุบสาริด"....
เมือ่ ปี พ.ศ. 2536 สมาคมควบคุมการชะลา้ งพงั ทลายนานาชาติ ( IECA )
ได้ทลู เกล้าฯ ถวายรางวัล " International Merit Award " สดดุ พี ระเกียรติคุณใน
ฐานะที่ทรงเปน็ นกั อนรุ กั ษด์ ินและสภาพแวดลอ้ ม และรางวัล "รากหญ้าแฝกชุบสา
ริด" จากธนาคารโลก

เหรียญเทเลฟดู (Telefood Award)
เมือ่ วันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2542 องคก์ ารอาหารและเกษตรแห่ง
สหประชาชาติ (FAO) ทูลเกล้าฯถวาย
"เหรยี ญเทเลฟูด" เพื่อสดดุ พี ระเกียรติคุณ ในฐานะทที่ รงบาเพญ็ พระราช
กรณยี กิจด้านพฒั นาการเกษตรของประเทศไทย เพือ่ ยกระดับความเปน็ อย่ขู อง
เกษตรกร และสร้างความมัน่ คงดา้ นอาหาร

รางวัลวันดินโลก (World Soil Day Award)

ประเทศไทย ร่วมกับ องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food
and Agriculture Organization of the United Nations) ได้ก่อตั้งรางวัลดินโลก เพื่อ
น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลย
เดช บรม นาถบพิตร และสืบสานพระราชปณิธานด้านการอนุรักษ์
ทรพั ยากรธรรมชาติและการพฒั นาทรพั ยากรดนิ ให้เกดิ ความอุดมสมบูรณ์ ซึง่ เป็น
พื้นฐานสำคัญในการทาการเกษตรเพื่อสร้างความมั่นคงทางด้านอาหาร (Food
Security) และการขจัดความหิวโหย (Zero Hunger) ตามเป้าหมายการพัฒนาที่
ยั่งยืน (Sustainable Development Goals; SDGs) โดยการมอบรางวัลวันดินโลกจะ
เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปีในวันที่ 5 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันดินโลกและเป็นวันคล้ายวัน
เฉลิมพระชนมพรรษาของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรม
นาถบพิตร โดยเรม่ิ มอบคร้ังแรกในปี พ.ศ. 2561