การเขียนแผนการจัดการเรียนรู้

ใบความรู
เรื่อง การเขยี นแผนการจดั การเรยี นรู

ใบความรทู ่ี 1

การเขียนแผนการจดั การเรียนรู

แผนการจัดการเรยี นรู มีความสําคญั หลายประการเพ่อื เปนแนวทางใหก บั ผูสอนสอนดว ยความมน่ั ใจ
ในการจัดการเรยี นรนู ้นั จาํ เปน ตองศกึ ษาวเิ คราะห วางแผนและออกแบบกิจกรรมการเรยี นรมู าใชใ นการจัดการ
ช้ันเรยี นเพอื่ ใหผูเรยี นไดรับประสบการณท่ีหลากหลาย เกดิ การเรยี นรทู ีเ่ หมาะสมกับวัย คํานึงถงึ ความแตกตา ง
ระหวา งผเู รยี นเปนสําคัญ การจดั การเรยี รูต ามแผนการจัดการเรียนรชู วยใหผ ูส อนจัดกิจกรรมไดอยา งเปน ระบบ
และสอดคลอ งกับความตอ งการของผเู รยี น สรางแนวทางการสอนที่เปนขั้นตอนและตอบสนองความตองการของ
หลักสูตร

ความหมายของแผนการจดั การเรียนรู
แผนการจดั การเรยี นรคู ือ การนําวชิ าหรอื กลุมประสบการณทจี่ ะตองทาํ แผนการจดั กาเรียนรตู ลอดภาค

เรยี นมาสรา งเปน กิจกรรมการจดั การเรียนรู การใชส อ่ื อุปกรณการจัดการเรียนรู และวัดผลประเมินผลโดยจดั
เนอ้ื หาสาระและจุดประสงคการเรียนยอย ๆ ใหสอดคลอ งกบั วัตถุประสงคหรือจุดเนนของหลกั สูตร สภาพของผู
เรียน ความพรอ มของโรงเรยี นในดานวัสดุ อุปกรณและตรงกับชวี ิตจรงิ ในหอ งเรียน

ชนาธปิ พรกลุ (2552 : 85) ไดใ หค วามหมายไวว า แผนการจดั การเรียนรูเปนแนวทางการจดั กิจกรรม
การเรยี นการสอนท่ีเขียนไวล วงหนา ทําใหผ ูส อนมีความพรอ ม และมั่นใจวา สามารถสอนไดบรรลุจดุ ประสงคที่
กาํ หนดไวและดาํ เนนิ การสอนไดราบรน่ื

เอกรินทร ลี่มหาศาล (2552) ไดใหความหมายไวว า วัสดุหลกั สูตรท่คี วรพัฒนามาจากหนว ยการเรียนรู
ท่ีกําหนดไวเพ่อื ใหก ารจัดการเรียนการสอนบรรลเุ ปาหมายตามมาตรฐานการเรยี นรูของหลักสตู รเปนสว นที่
แสดงการจีัดการเรียนการสอนตามบทเรยี น และประสบการณการเรยี นรเู ปน รายวนั หรือรายสัปดาห

ชวลิต ชูกาํ แพง (2553) ไดอธิบายไวว า แผนการจัดการเรียนรู หมายถงึ เอกสารที่เปน ลายลกั ษณ
อักษรของครูผสู อน ซง่ึ เปนแนวทางในการจีดั กจิ กรรมการเรยี นรใู นแตล ะครัง้ โดยใชส อื และอุปกรณก ารเรียน
การสอนใหเปนไปอยา งเต็มศกั ยภาพ

วิมลรัตน สุนทรวิโรจน (2553) ไดอ ธิบายไวว า แผนการจัดการเรยี นรู เปน แผนการจัดกจิ กรรมการเรียน
การจดั การเรียนรู การใชส ือการจดั การเรียนรู การวัดผลประเมนิ ผลใหสอดคลอ งกบั เน้อื หาและจุดประสงคท่ี
กาํ หนดไวในหลกั สูตร หรอื กลา วอกี นยั หน่งึ ไดว า แผนการจดั การเรยี รูเปน แผนทจ่ี ดั ทําขึน้ จากคูม อื ครู หรอื
แนวทางการจัดการเรียนรขู องกรมวชิ าการ ทําใหผ ูจ ดั การเรยี นรูทราบวาจะจดั การเรยี นรเู น้อื งหาใด เพื่อจดุ
ประสงคใ ด จัดการเรียนรูอยา งไร ใชสอื่ อะไร และวดั ผลประเมินผลโดยวธิ ใี ด

อาภรณ ใจเทย่ี ง (2553 : 216) ไดอ ธบิ ายไววา แผนการสอนมคี วามหมายเชน เดยี วกันกบั แผนการ
จัดการเรียนรู กลาวคือ เปนแผนการจดั กจิ กรรมการเรยี นรู การใชส ่อื การเรยี นรู และการวดั ผลประเมนิ ผลที่
สอดคลองกบั สาระการเรียนรู และจุดประสงคก ารเรยี นรทู ่ีกาํ หนด

สรุปไดว า แผนการจัดการเรียนรู หมายถงึ แนวการจัดการเรียนการสอนของครู ภายใตก รอบเนอื้ หาสาระ
ทต่ี อ งการใหผเู รยี นเกิดการเรยี นรู โดยกาํ หนดจดุ ประสงค วิธกี ารดาํ เนนิ การหรือกิจกรรมใหผเู รยี นบรรลุ
วตั ถปุ ระสงค สอื่ การเรียนรทู ีห่ ลากหลาย และวธวี ดั ผลประเมนิ ผลท่สี อดคลองกบั จุดประสงคก ารเรยี นรู

1. ความสาํ คญั ของแผนการจัดการเรียนรู

การวางแผนการจดั การเรียนรมู สี วนสําคญั ท่ีทาํ ใหการจดั การเรยี นรปู ระสบความสาํ เรจ็
หรือ ลม เหลวน้นั จําเปน ตอ งศกึ ษาวเิ คราะหแ ละออกแบบหลายประการ จากการศึกษารวบรวม
ขอ มลู ทัศนะของนกั วิชาการไดอ ธบิ ายความสาํ คญั ของแผนการจัดการเรียนรไู วดังน้ี

ศิรวิ รรณ. วณชิ วฒั นวรชยั (2558 : 347-348) ไดอ ธบิ ายไวว า แผนการจัดการเรยี นรมู ี
รายละเอีอดสําคัญดังนี้

1) แผนการจัดการเรยี นรูเปน หลกั ฐานท่ีแสดงถงึ การเปน ครมู อื อาชีพมกี ารเตรยี มลว งหนา
แผนการจดั การเรยี นรูจะสะทอ นใหเหน็ ถึงการใชเทคนิคการสอน สอ่ื นวัตกรรมและจติ วิทยาการ
เรยี นรมู าผสมผสานกนั หรือประยกุ ตใ ชใ หเ หมาะสมกับสภาพของนักเรียนท่ตี นเองสอนอยู

2) แผนการจีดการเรยี นรชู วยสง เสริมใหผ ูสอนไดศ ึกษาคน ควา หาความรูเกยี่ วกบั
หลกั สูตร เทคนิคการสอน ส่อื นวตั กรรม และวิธีการวัดและประเมินผล

3) แผนการจีดการเรยี นรูทาํ ใหครผู ูสอนและครูทจี่ ะปฏบิ ตั กิ ารสอนแทน สามารถปฏิบตั ิ
การสอนแทนไดอยางมัน่ ใจและมปี ระสทิ ธิภาพ

4) แผนการจัดการเรยี นรทู ี่เปน หลกั ฐานที่แสดงขอมลู ดา นการเรียนการสอน การวัดและ
ประเมนิ ผลทจ่ี ะนาํ ไปใชประโยชนใ นการจดั การเรยี นรใู นครง้ั ตอไป

5) แผนการจัดการเรยี นรเู ปนหลกั ฐานที่แสดงถึงความเชี่ยวชาญในวิชาชีพรูซึ่งสามารถ
นําไปเสนอเปนผลงานทางวชิ าการ เพอ่ื ขอเลือ่ นวทิ ยฐานะหรอื ตําแหนงได

อาภรณ ใจเท่ยี ง (2553 : 20) ไดอ ธบิ ายไววา แผนการจดั การเรียนรมู ีความสําคญั หลาย
ประการดังนี้

1) ทําใหผสู อนสอนดว ยความมัน่ ใจ เม่ือเกดิ ความมั่นในในการสอนยอมจะสอนดวยความ
คลองแคลว เปน ไปตามลาํ ดับข้ันตอนอยา งราบร่ืนไมตดิ ขดั การสอนจะดาํ เนินไปสูจ ุดหมายปลาย
ทางอยางสมบรู ณ

2) ทําใหเ ปนการสอนทม่ี คี ุณคา คุม กับเวลาทผี่ านไป เพราะผสู อนอยา งมเี ปาหมาย และมี
ทศิ ทางในการสอน มิใชสอนอยา งเลอ่ื นลอย ผูเรยี นจะไดร ับความรู ความคิด เกดิ เจตคติ เกดิ
ทกั ษะ เกิดประสบการใหม ตามทผ่ี สู อนวางแผนไว ทาํ ใหเปน การจัดการเรียนการสอนทมี่ คี ุณคา

3) ทาํ ใหเ ปน การสอนท่ีตรงตามหลักสตู ร ทงั้ น้เี พราะในการวางแผนการจดั การเรียนรู ผู
สอนตอ งศกึ ษาหลกั สตู รท้งั ดานจดุ ประสงค เนื้อหาสาระทจี่ ะสอน การจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน
การใชส ่อื การสอน และการวัดผลและประเมินผล แลวจดั ทําออกมาเปนแผนการจัดการเรยี นรู
หลกั สูตร

4) ทําใหการสอนบรรลุผลอยา งมีประสทิ ะิ เน่อื งจากผสู อนตอ งวางแผนการจดั การเรยี นรู
อยางรอบคอบในทกุ องคประกอบของการจัดการเรยี นรู รวมทัง้ การจดั เวลาสอน สถานที่ และ
สิ่งอํานวยความสะดวกตาง ๆ ดงั น้ัน เมือ่ มกี ารวางแผนการจดั การเรียนรูท่รี อบคอบ และปฏิบัติ
ตามแผนการจัดการเรียนรทู ีว่ างไว ผลของการสอนยอ มสาํ เร็จไดดกี วาการไมไดว างแผนการ
จดั การเรียนรู

5) ทาํ ใหผ สู อนมเี อกสารเตอื นความจํา สามารถนาํ ไปใชเ ปนแนวทางในการสอนตอ ไป
ทาํ ใหเ กดิ ความซํ้าซอนและเปน แนวทางในการทบทวนหรือการออกขอ สอบเพ่ือวดั ผลและ
ประเมนิ ผลผูเ รียนได นอกจากน้ที ําใหผ ูสอนมเี อกสารไวเปนแนวทางแกผ ูท่เี ขา สอนใกรณจี ําเปน
เม่อื ผสู อนไมสามารถเขา สอนเองได ผเู รียนจะไดร บั ความรูและประสบการณทตี่ อ เนอ่ื งกนั

6) ทาํ ใหผ ูเ รียนเกิดเจตคติทีด่ ีตอผูส อนและตอวชิ าทีเ่ รียน ทง้ั น้ีเพราะผูส อนสอนดวย
ความพรอม เปน ความพรอ มทั้งทางดานจิตใจคือ ความม่นั ใจในการสอน และความพรอ มทาง
ดานวัตถุ คอื การท่ผี สู อนไดเ ตรยี มเอกสาร หรอื ส่ือการสอนไวอยางพรอ มเพรยี ง เมื่อผสู อนมีความ
พรอมนการสอนยอ มสอนดว ยความกระจา งแจง ทําใหผเู รยี นเกิดความเขา ใจอยางชัดเจนในบท
เรียน อนั จะสงใหผ เู รยี นเกิดเจตคติที่ดีตอ ผูสอนและตอวชิ าที่เรียน

สงบ ลกั ษณะ (2533 :อางถึงในศศิธร เวยี งวะลยั ใ 2556:51) ไดอธบิ ายไวว า ผลดีของ
การจัดทาํ แผนการจดั การเรยี นรู มีดังนี้

1) ทาํ ใหเ กิดการวางแผนวิธีการจดั การเรียนรู วธิ ีเรียนทีม่ คี วามหมายมากข้ึน เพราะ
เปน การจัดทาํ อยา งมีหลีกการทถ่ี กู ตอ ง

2) ชว ยใหครมู ีสื่อการจดั การเรียนรทู ีท่ าํ ดว ยตนเอง ทาํ ใหเกดิ ความสะดวกในการจัดการ
เรยี นรู ทําใหการจัดการเรียนรคู รบถว นตรงตามหลกั สตู รและจัดการเรียนรูไ ดท นั เวลา

3) เปนผลงานทางวิชาการทสี่ ามารถเผยแพรเปน ตวั อยางได
4) ชว ยอาํ นวยความสะดวกแกครูผูจ ดั การเรียนรแู ทนในกรณที ผี่ จู ัดการเรียนรูไมส ามารถ
จัดการเรียนรูไดเอง
สรุปไดวา การวางแผนการจดั การเรียนรูม คี วามสาํ คัญตอการจัดกจิ กรรมการเรียนการ
สอนเปนอยา งมาก คือ ทาํ ใหผสู อนสอนดวยความมั่นใจ ทาํ ใหเปน การสอนที่มีคณุ คา คุมกับเวลา
ทผ่ี า นไป ทําใหเ ปน การสอนท่ีตรงตามหลักสูตร ทาํ ใหก ารสอนบรรลผุ ลอยา งมีประสทิ ธภาพ
ทาํ ใหผสู อนมเี อกสารเตอื นควา

2. ประเภทของแผนการจัดการเรยี นรู

ประเภทของแผนการจดั การเรียนรู
แผนการจัดการเรียนรูสาํ หรับการจดี การศึกษาข้ันพ้นื ฐาน ตามหลกั สูตรองิ มาตรฐาน

สามารถสรุปไดเ ปน 2 ประเภท (ชนาธปิ พรกุล. 2552 : 85-86 ; นาตยา ปลนั ธนานนท.
2545 : 168) มรี ายละเอยี ดดงั น้ี

1) แผนการจดั การเรียนรรู ะดับหนวยการเรยี นรู เปนแผนท่รี ะบุเปาหมายหลักและระบุ
เฉพาะกิจกรรมหลกั ๆ

2) แผนการจดั การเรยี นรรู ะดบั บทเรยี นหรือแผนรายชว่ั โมง เปนแผนทีร่ ะบุกิจกรรมหลกั
และกจิ กรรมยอยอยางละเอียดชัดเจนเปนรายชั่วโมงหรือรายคร้ัง

สรปุ ไดวา แผนการจดั การเรียนรูร ะดบั หนวยการเรียนรู และแผนการจดั การเรยี นรรู ะดับ
บทเรยี น มีลักษณะที่คลา ยคลงึ กัน และจะสอดคลองสมั พันธก ันดวย เพราะแผนการจดั การเรยี น
รรู ะดับบทเรยี น จะใหรายละเอยี ดของเปา หมายการเรียนรู การจัดกจิ กรรมการเรียนการสอน
เนือ้ หาสาระ สือ่ การเรยี นการสอน การวดั ประเมินผล ในบทเรยี นยอ ย ๆ ที่ประกอบกนั เปน หนว ย
การเรยี นรู

3. ลกั ษณะของแผนการจัดการเรียนรูท่ดี ี

แผนการจัดการเรยี นรูถ ือเปน เคร่อื งมอื สาํ คัญของผูสอนทจ่ี ะชว ยสงเสริมใหผเู รียนเกิดการ
เรียนรไู ดอ ยา งมีประสิทธภิ าพ ซ่ึงสามารถสรุปลกั ษณะของแผนการจัดการเรยี นรูที่ดไี ด จากการ
ศกึ ษานกั วิชาการไดอธิบายลกั ษณะของแผนการจดั การเรยี นรูทีด่ ี ดังน้ี

นาตยา ปลนั ธนานนท (2545 : 172-173) ไดอธบิ ายไววา ลกั ษณะของแผนการจดั การ
เรยี นรทู ด่ี ี ตองประกอบไปดว ย

1) เจตคติทด่ี ี ผสู อนควรมคี วามรูส ึกท่ดี ีตอ การเขียนแผนการจดั การเรียนรู ไมค วรมองวา
งานเขียนแผนการจดั การเรียนรเู ปนการสรางภาระ ความยุงยาก เพราะแผนการจัดการเรียนรจู ะ
เปนประโยชนต อทง้ั ผสู อน ผเู รียน ผูบริหาร สถานศึกษาและตอสงั คม ทจ่ี ะจัดการศกึ ษาใหมี
คุณภาพ หากผูสอนมีความรสู ึก มีเจตคติที่ดีตอ การเขยี นแผนการจัดการเรยี นรู ก็จะทําให
แผนการจดั การเรยี นรมู ีคณุ ภาพและนาํ ไปใชไ ดจริง

2) นกั วางแผน นักคิด การจดั ทาํ แผนการจัดการเรยี นรูก็เชนเดียวกับประมวลการสอนหรือ
แนวการสอน หรือกาํ หนดการสอน คุณภาพของแผนการจัดการเรียนรูสามารถสะทอนความเปน
นกั วางแผน นักคิดสรา งสรรคของผสู อนได

3) เครื่องมือส่ือ สาร แผนการจัดการเรยี นรกู ็เชนเดียวกบั ประมวลการสอนท่ีใชเปน เครื่อง
มอื สือ่ สารความเขา ใจสาํ หรบั ตัวผูสอน ผบู ริหาร พอแม ผูปกครองและชุมชน ไดรบั ทราบวา
โรงเรียนจดั การศึกษาอยางไร ผูเรยี นไดร ับการศึกษาทีม่ คี ุณภาพอยางไ

4) เฉพาะเจาะจง ครอบคลุม พอเพยี ง การเขียนแผนการจัดการเรียนรคู วรตองระบสุ ิง่ ที่
จะเรียนจะสอนใหชดั เจน ครอบคลุมและพอเพียงทจ่ี ะท าใหผเู รียนมคี ุณภาพ ความรู ความ
สามารถตามมาตรฐานท่ีกาํ หนดไวใ นหลกั สูตร ไมอ อกแบบแผนการจดั การเรยี นรูดว ยการ
กําหนดจดุ ประสงคท ี่กวา งมากเกนิ ไปหรือนอยเกนิ ไป และตอ งเปน ประโยชนกบั ผเู รยี น

5) ยดื หยนุ ปรับเปลย่ี นได แผนการจดั การเรยี นรูเ ปนส่ิงท่ีไดเตรียมการลวงหนากอ นจะมี
การเรยี นการสอนจรงิ ๆ การกาํ หนดขอมูลใด ๆ ไวในแผนการจดั การเรียนรู ควรมีความยืดหยุน
ทจ่ี ะสามารถปรับเปล่ียนแกป ญหาได ในกรณีท่ีมีปญ หาเมือ่ มีการน าไปใช หรือไมสามารถด า
เนนิ การตามแผนการจัดการเรียนรนู ัน้ สามารถปรับเปลยี่ นเปน อยา งอื่นได โดยไมก ระทบ
กระเทือนตอ การเรียนการสอนและผลการเรยี นรู

สรปุ ไดวา แผนการจดั การเรยี นรูท่ดี ี ควรมลี ักษณะท่ีชวยสง เสริมเจตคติท่ีดี ชว ยสะทอน
ใหผสู อนเปนนกั คดิ นกั วางแผน เปน เครอื่ งมือสือ่ สารที่ดี มคี วามเฉพาะเจาะจง ครอบคลมุ และ
มคี วามยดื หยนุ สามารถปรบั เปล่ยี นไดตามความเหมาะสม ตลอดจนมีความชดั เจน ทุกคน
สามารถแปลความไดตรงกนั และมกี ารนําไปใชและพัฒนาอยา งตอ เนอื่ ง

องคป ระกอบของแผนการจัดการเรียนรู
องคป ระกอบของแผนการจดั การเรียนรูเปนส่งิ ที่ควรตระหนกั ถึงเปนอยางย่ิง เนื่องจากการ

เขยี นแผนการจัดการเรยี นรจู าํ เปนตองเขียตามลาํ ดับองคประกอบและหากขาดองคป ระกอบใดก็มิ
อาจทาํ ใหแผนการจดั การเรยี นรนู ัน้ สมบรู ณ เมอ่ื พจิ ารณาแลว การศกึ ษา วิเคราะห องคป ระกอบ
ของแผนโดยทว่ั ไปจะมี 7 องคป ระกอบดงั น้ี (เอกรินทร ลม่ี หาศาล และคณะ,2552)

1. สาระสําคญั เปนการเบยี นในลักษณะเปน ความคดิ รวบยอด หรือ Concept
2. จุดประสงคการเรยี นรู เขียนในลกั ษณะจุดประสงคเชิงพฤติกรรม ซึ่งเมอ่ื ผเู รียนไดบงมอื
ปฏบิ ัติทุกพฤติกรรมในแตละแผนการเรียนรูของหนว ยการเรยี นรู แลว บรรลุผลตามวัตถปุ รสงค
ตัวชีว้ ัด และมาตรฐานผลการเรียนทกี่ ําหนดไวใ นแตล ะหนวย
3. สาระการเรียนรู เปนการเขียนเนื้อหาสาระในลักษณะเปนประเดน็ สําคญั สน้ั ๆ สอดคลอ ง
กับเนือ้ หาสารพทีก่ าํ หนดไวในแผนการจัดการเรยี นรู
4. กจิ กรรมการเรยี นรู ระบวุ ิธสี อน กระบวนการจดั กิจกรรมการเรียนรู เทคนคิ การสอนท่ี
หลากหลาย เมอื่ จดั กจิ กรรมการเรียนรู ครบถว นบรรลวุ ตั ถุประสงคในการเรยี นรูเมือเรียนครบทกุ
แผนการจัดการเรยี นรู ผเู รยี นจะไดร บั ความรู ทกั ษะกระบวนการ และคณุ ลักษณะที่พึงประสงค
ครบถว นตามเปา หมายการเรยี นรขู องตัวชีว้ ดั และมาตรฐานการเรียนรูท ี่กาํ หนดไว โดยออกแบบ
การจัดกิจกรรมการเรยี นรูท ผ่ี เู รียนตอ งปฏิบัตใิ นแตล ะรายชว่ั โมงอยา งชดั เจน
5. ส่อื แหลงการเรียนรใู นแตละแผนการจดั การเรียนรู จะกาํ หนดสื่อการเรียนรทู ใี่ ช
ประกอบการเรยี นการสอนไวอ ยางชัดเจน มีใบความรู ใบงาน แบบฝกทักษะการเรียนรูเอกสาร
เพมิ่ เติมสาํ หรบั ผูสอนตามความเหมาะสมและบอกแหลงเรียนรทู ี่สําคญั ทีจ่ ะชวยใหก ารจัด
กิจกรรมการเรียนรเู ปน ไปตามเปาหมายที่กาํ หนด
6. การวดั และประเมินผล ทกุ แผนการจดั การเรียนรู จะระบุรายละเอียดเกยี่ วกบั เรื่อง การวดั
และประเมนิ ผล การวัดและประเมินผลคือ หลักฐานการเรยี นรู รอ งรอยการเรยี นรู วธิ ีการวดั และ
ประเมินผล เคร่ืองมือในการวดั และประเมินผล
7. บันทึกผลการจดั การเรียนรู เปนการบันทึกผลการจัดกิจกรรมการเรยี นรูใ นแตละ
แผนการจัดการเรียนรูเพ่อื นําไปปรบั ปรุงและพัฒนาวธิ ีการจดั การเรยี นรูใหบ รรลุเปาหมาย
สรปุ ไดวา องคป ระกอบของแผนการจัดการเรยี นรู ประกอบดว ย สาระสําคญั จุดประสงค
การเรียนรู สาระการเรียนรู กิจกรรมการเรียนรู สอื่ และแหลงการเรียนรู การวัดและประเมนิ ผล
บนั ทึกผลหลังสอน

หลักในการเขียนแผนการจดั การเรียนรู
การเขียนแผนการจัดการเรียนรู ควรคาํ นึงถึงหลักในการเขียนวาจะ

ตอ งเขยี นอะไร เขียนอยา งไร และเพ่ือใหเ กิดความเขาใจงา ยในการนําไปใช
ศึกษา หรอื จดั กิจกรรมการเรยี นรูต ามแนวทางในการสอนผูเ รียน ควรคาํ นงึ ถึง
รายละเอยี ดดังน้ี

1. ควรเขยี นใหช ดั เจน แจม แจงในทกุ หวั ขอ เพอ่ื ใหความกระจา ยแกผู
อา น มรี ายละเอยี ดพอสมควร ไมย นยอ และไมล ะเอยี ดเกนิ ไป

2. ใชภาษาเขยี นทส่ี อื ความหมายใหเขา ใจตรงกนั เปนประโยคทไี่ ดใจ
ความ ไมใชความคา ง ไมย ดื ยาว เยน่ิ เยอ

3. เขียนทุกหีวขอ เรื่องใหสอดคลอ งกัน
4. สาระสาํ คญั ตองสอดคลองกบั เนอ้ื หา
5. จดุ ประสงคตอ งสอดคลอ งกบั เนื้อหา กิจกรรมและการวัดผล
6. สื่อการสอนตองสอดคลอ งกับกิจกรรมและการวดั ผล
7. เขียนใหเ ปนลําดบั ขน้ี ตอนกอนหลังในทุกหัวขอ
8. เขียนหวั ขอใหถ กู ตองชดั เจน เชน จุดประสงคต องเขียนใหเปนจดุ
ประสงคเ ขิงพฤตกิ รรม
9. จัดเนือ้ หา กจิ กรรม ใหเ หมาะสมกบั เวลาทก่ี ําหนด
10. คิดกจิ กรรมทนี่ าสนใจอยเู สมอ
11. เขยี นใหเ ปน ระเบยี บ งา ยแกการอา น และสะอาดชวนอาน
12. เขียนในส่ิงทส่ี ามารถปฏิบัตไิ ดจริงและสอนตามแผนที่วางไว
สรปุ ไดวา หลกั ในการเขยี นแผนการจัดการเรียนรู ผเู ขียนจะตอง
วางแผนลว งหนากอนการเรียนการสอน โดยศึกษาเนอื้ หาที่จะเขยี นใหละเอียด
และตามลําดับข้นั ตอน แบง หนว ยเนอื้ หายอยแบง เวลาทีใ่ ชการสอนทุกหัวขอมี
ความสอดคลองกัน ใชภ าษาทเี่ ขาใจงาย รวมทัง้ ตอ งมีการหาประสิทธิภาพของ
แผนการจดั การเรยี นรู

รูปแบบของแผนการจัดการเรียนรู

แผนการจดั การเรียนรไู มม ีรปู แบบที่ตายตวั แตแผนจะมีลกั ษณะท่ีคลา ยคลงึ กัน
โดยนกั วิชาการทไี่ ดศ ึกษา วเิ คราะหไ วว าลักษณะของแผนนนั้ สถานศึกษาใหอ ิสระในการออก
แผนการจดั การเรียนรู ซ่งึ มหี ลายรูปแบบ โดยมรี ายละเอียดดงั นี้

1. แผนการจัดการเรยี นรแู บบบรรยาย ซ่งึ จะมีวิธีการเขียนโดยใชป ระเดน็ ทส่ี าํ คัญ
10 ประเดน็ มากาํ กบั แตก ารลาํ ดบั กจิ กรรมการเรียนการสอนจะเขียนเปนเชิงบรรยายกิจกรรม
ท่คี รจู ัดเตรยี มไวโดยไมร ะบชุ ัดเจนวานักเรยี นทําอะไร ดงั ตัวอยางดา นลา งนี้

แผนการจดั การเรยี นรู
รหัสวิชา ................ วชิ า ......................กลมุ สาระ ......................................................

หนวยการเรียนรทู ่ี ...... แผนการเรียนรทู ี่ .............
เรอ่ื ง....................................................................................ระยะเวลา.......................คาบ

ครผู สู อน............................ โรงเรยี น ..........................
_________________________________________________________________________

1. มาตรฐานการเรียนรแู ละตัวชีว้ ัด...................................................................................................................................................
2. สาระสาํ คัญ.............................................................................................................................................................................................
3. จดุ ประสงคก ารเรียนรู........................................................................................................................................................................
4. สมรรถนะสําคัญของผูเรียน ..........................................................................................................................................................
5. คุณลกั ษณะที่พงึ ประสงค ..............................................................................................................................................................
6. เน้อื หาสาระ/สาระการเรยี นรู..........................................................................................................................................................
7ุ . ชิน้ งาน/ภาระงาน................................................................................................................................................................................
8. กิจกรรมการเรยี นรู.............................................................................................................................................................................
9. สอ่ื และแหลง เรยี นร.ู ..........................................................................................................................................................................
10. การวัดและประเมนิ ผล...................................................................................................................................................................
11. บันทึกหลังสอน...................................................................................................................................................................................

11.1 ผลการสอน
11.2 ปญ หา/อุปสรรค
11.3 ขอเสนอแนะ/แนวทางแกไข

ลงช่อื .................................................ผูส อน
(..........................................................)

2. แผนการจดั การเรยี นรูแบบตาราง แผนการจดั การเรยี นรูแบบนเ้ี ขยี นโดยใชคาํ สําคัญ 10คํา
มากาํ กับและบรรจลุ งในตารางเกอื บท้งั หมด

ตารางที่ 1 แผนการจัดการเรียนรูแบบเขยี นโดยใชค ําส าํ คญั 10 คาํ

จุดประสงค. เน้อื หา กิจกรรม สอ่ื อปุ กรณ. กระบวนการ การวดั และ
การเรยี นรู. ประเมินผล
เ

ลงชื่อ.................................................ผสู อน
(..........................................................)

จากการศกึ ษาวเิ คราะห รปู แบบในการเขยี นแผนการจัดการเรยี นรโู ดยทั่วไปมี 3 รูปแบบ มี
ดังนี้

1) แบบความเรียง เปน การเขียนองคประกอบตา ง ๆ ของแผนการจดั การเรยี นรูโดยเขยี นรอย
เรยี งกันเปน ความเรียงตามลาํ ดับ

2) แบบตาราง เปน การเขยี นองคประกอบในรปู แบบตาราง ซ่ึงจะทาํ ใหม องเห็นภาพรวมของ
องคป ระกอบตาง ๆ ไดเ ขาใจงา ย

3) แบบผสมผสาน เปน การเขยี นองคประกอบตาง ๆ ของแผนการจดั การเรยี นรูท ผี่ สมผสาน
ทั้ง 2 แบบคอื แบบความเรียงและแบบตาราง

สรุปไดวา รปู แบบแผนการจัดการเรียนรูมหี ลายรปู แบบขึ้นอยูก บั ดลุ ยพินิจของผูสอน หรือ
สถานศึกษาจะเลือกใชใหเหมาะสมและสะดวกตอ การน าไปใชอ ยางมปี ระสทิ ธิภาพ

ขนั้ ตอนการเขยี นแผนการจดั การเรยี นรู

การเขยี นแผนการจัดการเรยี นรูท ่ีดี ควรเขยี นเปนขนั้ ตอนโดยนํามาตรฐาน
หลกั สูตรการศกึ ษาขน้ั พ้นื ฐานมาจัดการเรยี นรู ดังนี้(วิมลรัตน สุนทรวโิ รจน. 2553)

1. ศึกษามาตรฐานการเรยี นรู และมาตรฐานการเรยี นรูชวงชน้ั ของกลมุ สาระการ
เรยี นรทู ีจ่ ดั ทําหลกั สูตรเพ่ือใหเ ขา ใจเปา หมายและทศิ ทางของการจดั การเรียนรู

2. วิเคราะหม าตรฐานการเรียนรชู วงช้นั เพ่อื กําหนดสาระการเรยี นรชู วงชั้น และ
กําหนดผลการเรยี นรูท ค่ี าดหวงั รายป รายภาค (เฉพาะระดบั มัธยมศึกษาตอนปลาย
กาํ หนดสาระการเรยี นรูเปนรายภาคเรยี น) สาระการเรยี นรชู วงช้ันเปนการกาํ หนดเนื้อหา
ทจี่ ะตอ งเรียนโดยคาํ นงึ ถึงจดุ เนน ของหลกั สตู ร ความตอ งการของผเู รยี น ความตอ งการ
ของทองถ่นิ และชมุ ชน จํานวนเวลาท่ีจัดการเรียนรู
ในแตล ะสัปดาห วยั และระดบั ชัน้ สว นการกาํ หนดผลการเรียนรทู ่ีคาดหวงั รายป รายภาค
เรียนนั้นเปนการระบถุ ึงความรทู ักษะ และคุณลกั ษณะของผเู รยี นซง่ึ จะเกิดขน้ึ หลงั จาก
การเรยี นรใู นแตละป/ภาค

3. วิเคราะหสาระการเรียนรูชว งชั้นและผลการเรยี นรทู ีค่ าดหวงั รายป/ รายภาค
เรียน เพ่ือกําหนดเปนสาระการเรียนรรู ายป รายภาค กลาวคอื เปน เนอื้ หาท่ีจะตอ งเรียนให
สอดคลอ งกบั สภาพและความตองการของทอ งถน่ิ และชมุ ชน

4. นาํ ผลการเรียนรูทคี่ าดหวังรายป รายภาค และสาระการเรยี นรรู ายป/ รายภาค
มาพิจารณาเพ่ือจดั ทาํ คําอธบิ ายรายวิชา

5. นาํ คําอธิบายรายวิชามากาํ หนดเปน หนวยการเรียนรู ซึง่ อาจอธบิ ายไดวา เปน
หนวยการเรียนรูเปรยี บเสมือนบทเรียนหนึ่ง ๆ ซงึ่ ประกอบดว ยเนื้อหาหลายเรื่องทีม่ ี
ความสัมพนั ธก นั นอกจากนี้การจดั ทําหนวยอาจใชห ลกั การบรู ณาการหลายกลุมสาระ
การเรยี นรูเขา ดวยกัน โดยใชวชิ าใดวชิ าหนึง่ เชน สังคมศึกษา แลว นาํ ลักษณะเนื้อหาของ
กลุมสาระการเรียนรูอน่ื ท่มี ีความสัมพันธเ ชอ่ื มโยงเขาดวยกนั

6. นําหนว ยการเรยี นรแู ตล ะหนว ยมาจัดทาํ แผนการจดั การเรียนรูเปนรายหนว ย
7. นาํ แผนการจัดการเรยี นรรู ายหนวยมาจดั ทาํ แผนการเรียนรูรายชั่วโมง

สรุปไดว า ขนั้ ตอนการจดั ทําแผนการจดั การเรยี นรู ตองเรมิ่ จากการศกึ ษาหลักสูตรการ
ศกึ ษาขั้นพน้ื ฐาน โดยศกึ ษามาตรฐานการเรียนรูกลุมสาระการเรียนรู วเิ คราะหมาตรฐานการ
เรียนรชู ว งชัน้ สาระการเรียนรูตวั ชีว้ ัดรายป รายภาค แลวกาํ หนดเปน สาระการเรียนรใู ห
สอดคลอ งกับสภาพบรบิ ทและความตองการของทอ งถ่ินและชุมชน หลังจากน้ันจงึ นาํ ตวั ชว้ี ัด
ชั้นป และสาระการเรียนรรู ายปมาพิจารณาจดั ทําคาํ อธบิ ายรายวิชา แลว จงึ ก าหนดเปน หนว ย
การเรยี นรแู ละจัดทําแผนการจัดการเรียนรูเ พือ่ ใชก ารจดั การเรียนรตู อ ไป

อาภรณ ใจเทย่ี ง (2553 : 230-231) ไดอ ธิบายไวว า ข้นั ตอนการจัดทําแผนการจัดการ
เรยี นรตู ามหลักสูตรการศกึ ษาขน้ั พ้ืนฐาน สามารถจัดท าไดต ามข้นั ตอนดงั นี้

1) วิเคราะหค ําอธิบายรายวชิ า เพือ่ นาํ ไปใชในการจัดทําโครงสรางรายวิชาท่ีประกอบ
ดวยหนวยการเรียนรู มาตรฐานการเรียนรู ตวั ชี้วัด หรอื ผลการเรียนรู สาระสําคัญ เวลาเรียน และ
นา้ํ หนักคะแนนในแตล ะหนวย ซ่ึงจะเห็นในภาพรวมในระดับรายวชิ าวาผสู อนจะตองจัดการเรยี น
รูในแตล ะปก ารศกึ ษา หรือภาคการศกึ ษาทง้ั หมดก่หี นวยการเรียนรู ใชเ วลาเรยี นเทาใด

2) วิเคราะหจ ดุ ประสงครายวิชา และมาตรฐานรายวิชา โดยพจิ ารณาจากมาตรฐานการ
เรียนรู และตวั ช้วี ัด หรอื ผลการเรยี นรู เพ่ือนํามาเขยี นจดุ ประสงคการเรียนรู โดยใหครอบคลุม
พฤติกรรมทงั้ ดา นความรู ทกั ษะ กระบวนการ เจตคตแิ ละคานยิ ม

3) วิเคราะหสาระการเรียนรูโดยวเิ คราะหจ ากตัวชวี้ ัด หรือผลการเรยี นรทู ี่กาํ หนดไวใ น
แตล ะรายวิชา เพอื่ นํามาใชในการเลือกและขยายสาระทเี่ รยี นรูใหสอดคลอ งกับผูเ รยี น ชมุ ชน
และทอ งถิน่ รวมทัง้ วทิ ยาการและเทคโนโลยีใหม ๆ ทีเ่ ปน ประโยชนตอผูเรียน

4) วเิ คราะหก ระบวนการจัดการเรียนรู เพื่อใหผูเ รยี นบรรลตุ ามมาตรฐานการเรยี นรแู ละ
ตัวช้ีวดั หรอื ผลการเรียนรู ตลอดจนสาระการเรียนรู โดยเลอื กรปู แบบการจัดการเรยี นรทู ่ีเนนผู
เรียนเปนสําคัญ ทีใ่ หผ ูเรียนมีสวนรวม ลงมอื ปฏบิ ัติจริง มีความนา สนใจ สอดคลองกบั วยั และ
ธรรมชาติของผเู รียน สามารถนําความรูไปใชใ นชวี ิตประจําวันและชวี ติ จรงิ ได

5) วิเคราะหกระบวนการประเมนิ ผล โดยเลอื กใชว ธิ ีการวัดและประเมนิ ผลทหี่ ลากหลาย
ใชเ ครื่องมือวดั ทมี่ คี วามนาเช่อื ถอื และเกณฑการประเมินท่ีสอดคลอ งกบั จุดประสงคการเรียนรู

6) วเิ คราะหแ หลง การเรยี นรู โดยคดั เลอื กสอื่ การเรยี นรูและแหลงการเรยี นรูทัง้ ในและนอก
หอ งเรียนใหเ หมาะสมสอดคลองกับกระบวนการเรยี นรู

สรปุ
การวางแผนการจดั การเรียนรู ควรเปนส่ิงที่ครูสรา งขน้ึ โดยการนําความรูส กึ ทดี่ ี ท่ีสะทอนการเปน
นกั คดิ นักวางแผน เปนเคร่ืองมือในการสอื่ สาร มีความยดื หยุน ทุกคนแปลความไดตรงกันและมี
การนาํ ไปใชและพฒั นาอยางตอเนอื่ ง กระบวนการพฒั นาแผนการจัดการเรียนรรู ายชั่วโมงซึง่ มอี งค
ประกอบของแผนการจัดการเรยี นรแู ละการเขยี นองคประกอบตา ง ๆ ควรเขยี นใหม คี วามสอดคลอง
สัมพันธก นั และผูสอนสามารถนาํ ไปสอนไดจรงิ เพือ่ ใหเกดิ ประโยชนสูงสุดกับ
ผเู รียนตอไป

คาํ ถามทายบท

1. จงอธิบายความหมายและความสําคัญของการเขยี นแผนการจัดการเรียนรู มา
ตามความเขา ใจ
2. จงอธิบายประเภท และรูปแบบของแผนการจัดการเรียนรวู า มอี ะไรบา ง
3. จงอธิบายลกั ษณะของแผนการจัดการเรียนรู ควรมีลักษณะอยา งไร

4.Iแผนการจัดการเรียนรูท ด่ี ี มีองคป ระกอบดว ยกอี่ งคประกอบและมอี ะไรบา ง

จงอธิบาย
5. การเขียนแผนการจดั การเรยี นรู สามารถเขยี นไดกร่ี ูปแบบ พรอมท้ังยกตัวอยา ง
รูปแบบท่นี กั ศกึ ษาสนใจมา 1 รูปแบบ
6. ขน้ั ตอนการเขียนแผนการจดั การเรยี นรู เปนอยา งไรจงเขียนอธบิ ายมาพอ
สงั เขป

เอกสารอางองิ

ชนาธิป พรกุล. (2552). การออกแบบการสอน การบูรณาการการอา น
การคดิ วเิ คราะหแ ละการเขยี น. พิมพคร้งั ท่ี 2. กรงุ เทพฯ : สาํ นกั พิมพ
แหงจุฬาลงกรณม หาวิทยาลัย.

ชวลิต ชูกาํ แพง. (2553). การวิจัยหลกั สตู รและการสอน. พมิ พค ร้งั ที่ 2
มหาสารคาม : มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

นาตยา ปล นั ธนานนท. (2545). จากมาตรฐานสชู ัน้ เรียน. กรุงเทพฯ :
ไทยวฒั นาพานชิ .

วมิ ลรตั น สุนทรวโิ รจน. (2553). การออกแบบการเรียนรูตามแนวคดิ
Backward Design.มหาสารคาม : มหาวทิ ยาลัยมหาสารคาม.

ศศธิ ร เวยี งวะลัย. (2556). การจดั การเรยี นร.ู กรงุ เทพฯ : โอเดียนสโตร.
ศิริวรรณ วณิชวฒั นวรชยั . (2558). วิธีสอนทวั่ ไป. นครปฐม. คณะศึกษาศาสตร

มหาวิทยาลัยศิลปากร.
อาภรณ ใจเท่ียง. (2553). หลักการสอน. พมิ พค รง้ั ท่ี 5 กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร.
เอกรินทร ส่ีมหาศาล และคณะ. (2552). กระบวนการจัดทําหลกั สูตรสถานศกึ ษา
แนวคิดสูป ฏิบัต.ิ กรงุ เทพฯ : บคุ พอยท.
บทเรยี นอิเลค็ ทรอนิกส. มหาวทิ ยาลัยราชภฏั นครราชสมี า http://
www.aritbooks.nrru.ac.th/uploadfiles/books/
2-2018-08-30-08-45-01.pdf