คู่มือการสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต

ประกาศคณะกรรมการบริหารสถาบันพลังจิตตานุภาพ เรื่อง อนุมัติการใช้คู่มือหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต -------- ตามที่คณะกรรมการบริหารหลักสูตรสถาบันพลังจิตตานุภาพได้มอบหมายให้คณะอนุกรรมการ โครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย จัดท าคู่มือหลักสูตรสมาธิเพ่ือพัฒนาพลังจิต ส าหรับใช้เป็นเครื่องมือ ปฏิบัติงานของสถาบันพลังจิตตานุภาพในการจัดอบรมสมาธิแก่นักเรียนระดับชั้นอนุบาลประถมศึกษาและ มัธยมศึกษาหรือเทียบเท่า ให้รู้จักการท าสมาธิซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาเล่าเรียนและการพัฒนาตนเอง ของเยาวชนในด้านต่าง ๆ เช่น ด้านสติปัญญา อารมณ์ ความรับผิดชอบ ความมีจิตสาธารณะ ความมีเหตุ มีผล และประพฤติปฏิบัติตนเป็นเยาวชนที่ดีของสังคมและประเทศชาติสืบไป คู่มือหลักสูตรสมาธิเพ่ือพัฒนาพลังจิตเล่มนี้ได้ผ่านการพิจารณาของคณะอนุกรรมการ กล่ันกรองงานวิชาการ และได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อ วิริยังค์ สิรินฺธโร แล้ว ขอให้สถาบันพลังจิตตานุภาพทุกสาขา ด าเนินการจัดการอบรมหลักสูตรสมาธิเพ่ือ พัฒนาพลังจิตโดยยึดถือและปฏิบัติตามคู่มือนี้ให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน เพ่ือธ ารงรักษาการเรียนการ สอนสมาธิในสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ผู้ก่อตั้งสถาบันพลังจิตตานุภาพ ให้คงอยู่ตลอด จิรัฐิติกาลในการสร้างสันติภาพและสันติสุขแก่โลกตราบนานเท่านาน หวังว่าคู่มือนี้จะช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานของสาขา ในการจัดการเรียนการสอนและการ จัดอบรมสมาธิแก่นักเรียนในโรงเรียนต่างๆ ท่ัวประเทศ ให้มีความสะดวก คล่องตัว และมีความเป็น เอกภาพในการปฏิบัติที่ถูกต้ อง ขออนุโมทนาและสาธุการกับทุกท่านทุกสาขามา ณ ที่นี้ ประกาศ ณ วันที่ ๑๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๕ (ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม) ประธานคณะกรรมการบริหารสถาบันพลังจิตตานุภาพ

สถาบันพลังจิตตานุภาพ คู่มือการจัดหลักสตูรสมาธิเพอื่พัฒนาพลังจิต ค าน า หนังสือคู่มือการจัดหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิตนี้จัดท าขึ้นเพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน ให้มีความถูกต้อง คล่องตัว มีความง่ายต่อการปฏิบัติและเป็นไปในแนวทางเดียวกันทุกสาขาที่เปิดอบรม หลักสูตรนี้ ได้ศึกษาเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานร่วมกัน คู่มือปฏิบัติงานเล่มนี้ได้รวบรวมข้อมูลที่เป็น ประโยชน์ในการจัดอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต ในโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย ซึ่ง เป็นการเผยแพร่งานสมาธิของสถาบันพลังจิตตานุภาพสู่เยาวชน ตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลจนถึงมัธยมศึกษา หรือเทียบเท่า ดังเจตนารมณ์ของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ประธานผู้ก่อตั้งมูลนิธิสถาบัน พลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร ฉะนั้นจึงมีความปรารถนาอย่างยิ่งที่จะให้คู่มือเล่มนี้มีส่วนช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานของทุกสาขา ให้มีความถูกต้อง คล่องตัวและง่ายต่อการปฏิบัติยิ่งขึ้น เพื่อสานต่องานพระอาจารย์หลวงพ่อให้เกรียงไกร ดังปณิธานที่จะสร้างความสันติสุขและเกิดสันติภาพให้กับชาวโลกด้วยสมาธิ ขออนุโมทนาสาธุกับทุกท่าน ทุกสาขามา ณ ที่นี้ คณะกรรมการบริหารหลักสูตร สถาบันพลังจิตตานุภาพ

สารบัญ หน้า บทที่1 : บทน า • ความเป็นมา 1 • ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักสูตร 1 • วัตถุประสงค์ 2 • ขอบเขตงาน 2 • หน้าที่ความรับผิดชอบของสาขา 2 • แนวปฏิบัติเกี่ยวกับคู่มือ 2 • ประโยชน์ของคู่มือ 3 บทที่2 : ระเบียบปฏิบัติและระบบการอบรม • คุณสมบัติของนักเรียน 4 • การคัดเลือกนักเรียน 4 • ข้อปฏิบัติของนักเรียน 4 • ระบบการอบรม 4 • การนับเวลาอบรม 6 • การจบหลักสูตร 6 บทที่3 : ภาพรวมการดา เนินงาน • ขั้นตอนการท างาน 7 • การจัดท าแผนรายปี 7 บทที่4 : การดา เนินการก่อนการอบรม • การขออนุมัติเปิดอบรม 9 • การเตรียมความพร้อมด้านต่าง ๆ ก่อนการจัดอบรม 9 • การจัดท าตารางอบรม 9 • การประชาสัมพันธ์รับสถานศึกษา 9 • ช่องทางการติดตามและติดต่อสอบถามเกี่ยวกับการรับสมัคร 9 • การรับลงทะเบียนสถานศึกษา 10 บทที่5 : การดา เนินการจัดการอบรม • การเปิดการอบรม 11 • การบริหารจัดการห้องเรียน 11 • การควบคุมเวลาภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ 11

สารบัญ (ต่อ) หน้า • การท าป้ายชื่อนักเรียน 11 • สื่อและอุปกรณ์ที่ใช้ในการอบรม 11 • การจัดกิจกรรมระหว่างอบรม 11 บทที่6 : บุคลากรทเี่กี่ยวข้อง และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ • ผู้บริหารสาขาและหน้าที่ความรับผิดชอบ 12 • คณะกรรมการกลุ่มสาขา/ สาขาและหน้าที่ความรับผิดชอบ 12 • คณะท างานและหน้าที่ความรับผิดชอบ 12 • คณะพี่เลี้ยงและหน้าที่ความรับผิดชอบ 12 บทที่7 : การปิ ดการอบรม และการด าเนินการหลังการอบรม • การปิดการอบรม 13 • การแจ้งรายชื่อผู้จบการอบรม 13 • การด าเนินการเกี่ยวกับประกาศนียบัตร 13 • การประเมินติดตามผลหลังจากการอบรม 13 • สรุปรายงานการจัดอบรมเสนอคณะอนุกรรมการหลักสูตร 13 ภาคผนวก ภาคผนวก 1 ใบสมัครเข้าร่วมโครงการแบบฟอร์ม F05-1 14 ภาคผนวก 2 ใบขออนุมัติจัดอบรมหลักสูตร แบบฟอร์ม F06-1 15 ภาคผนวก 3 ใบบันทึกการปฏิบัติสมาธิF06-2 17 ภาคผนวก 4 ใบขอประกาศนียบัตรหลักสูตร แบบฟอร์ม F06-3 18 ภาคผนวก 5 ใบบันทึกข้อมูลนักเรียนผ่านการฝึกอบรมหลักสูตร แบบฟอร์ม F06-4 20 ภาคผนวก 6 ใบขอประกาศนียบัตรอาจาริยสาที่ผ่านการอบรมหลักสูตร 21 แบบฟอร์ม F06-5 ภาคผนวก 7 บทสวดอธิษฐานและแผ่เมตตาเดินจงกรม 23 ภาคผนวก 8 บทสวดอธิษฐานและแผ่เมตตานั่งสมาธิ 24

1 บทที่1: บทน า ความเป็ นมา สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) กล่าวว่า เรื่องเด็กนั้นเป็นเรื่องใหญ่ เพราะเด็กต้อง เติบโตไปเป็นอนาคตของชาติ เรามีวิธีที่จะช่วยเด็กให้มีคุณภาพดีนิสัยดี สติปัญญาดี มีความคิดสร้างสรรค์ และมีความรับผิดชอบ ฯลฯ การสอนเด็กให้เน้นการท าสมาธิขั้นพื้นฐาน หมายถึง การท าความสงบเพื่อให้มี การเพิ่มพลังจิต ซึ่งธรรมชาติของเด็กมีความจ าเป็นที่จะต้องมีเครื่องอยู่ ถ้ามีเครื่องล่อใจเด็กด้วยการท า สมาธิ จะเป็นการสร้างคุณภาพให้เด็กได้เป็นอย่างดี มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร จึงได้จัดท าเนื้อหาและกิจกรรมเพื่ออบรม นักเรียนในสถานศึกษาให้เกิดการปฏิบัติสมาธิอย่างจริงจังและยั่งยืน ในปี พ.ศ. 2561 ได้เริ่มมีการอบรม สมาธิแก่นักเรียนครั้งแรกที่โรงเรียนเซนต์คาเบรียล ระดับชั้น ป.4 - ม.2 และครั้งที่ 2 ที่โรงเรียนบ้านบุญ นาค ต.หงาว อ.เทิง จ. เชียงราย ระดับชั้นป.1 - ม.3 ปี พ.ศ. 2562จึงได้มีการจัดตั้งหลักสูตร “สมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต” ในโครงการสมาธิพัฒนา ปัญญาเด็กไทย และจัดอบรมครั้งที่ 3 ที่วิทยาลัยเทคโนโลยีบริหารธุรกิจรักไทย จ านวน 14 แห่ง เพื่อให้มีการท าสมาธิอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโรจึงให้การสนับสนุนทุนการศึกษาแก่สถานศึกษาและนักเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรมปฎิบัติสมาธิอย่าง สม ่าเสมอ ตั้งแต่เริ่มโครงการจนถึงปี พ.ศ. 2564 มีสถานศึกษาที่สมัครเข้าร่วมโครงการประมาณ 700 กว่า แห่งและมีจ านวนนักเรียนในโครงการประมาณ 250,000 กว่าคนที่อยู่ระหว่างการด าเนินการจัดอบรม ต่อไป ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักสูตร หลักสูตรที่ปรากฏอยู่ในคู่มือฉบับนี้เป็นหลักสูตรการอบรมระยะสั้น ประกอบด้วยระดับอนุบาลใช้ เวลา 1ชั่วโมง ระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษาหรือเทียบเท่าใช้เวลา 2ชั่วโมง เพื่อให้นักเรียนมีทักษะ และความรู้พื้นฐานในการท าสมาธิได้อย่างต่อเนื่อง สถานศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ ส่งนักเรียนเข้าอบรม หลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต นักเรียนที่ผ่านการอบรม ปฏิบัติสมาธิ (วิทิสาสมาธิ) อย่างต่อเนื่อง

2 วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้การจัดอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิตมีเอกภาพและเป็นไปในแนวทางเดียวกัน 2. เพื่อช่วยให้การบริหารจัดการ การอบรมของแต่ละสาขา สะดวก ชัดเจนและมีประสิทธิภาพ 3. เพื่อเป็นแนวทางในการด าเนินงานของผู้ปฏิบัติงานในสาขา ขอบเขตงาน 1. จัดการอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิตที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารหลักสูตร 2. ประสานความร่วมมือกับกลุ่มสาขา/ สาขา และคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง ในการบริหารงาน การจัดการปัญหาและการพัฒนางาน 3. ประสานงานสถานศึกษาที่เข้าร่วมโครงการเพื่อจัดการอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต 4. ประสานงานกับคณะกรรมการบริหารหลักสูตรเพื่อจัดท าก าหนดการอบรม 5. ประสานงานคณะอนุกรรมการหลักสูตรอาจาริยสาสมาธิเพื่ออบรมวิทยากรหลักสูตรสมาธิ เพื่อพัฒนาพลังจิต 6. ประสานงานสถานศึกษาเพื่อติดตามและประเมินผลหลังการจัดอบรมและรายงานผลต่อมูลนิธิ สถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร หน้าทคี่วามรับผิดชอบของสาขา 1. ประสานงานกับสถานศึกษาเพื่อประชาสัมพันธ์หลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต 2. ประสานงานกับสถานศึกษาที่ประสงค์เข้าร่วมหลักสูตรเพื่อจัดท าแผนการฝึกอบรมหลักสูตรสมาธิ เพื่อพัฒนาพลังจิตให้กับนักเรียนในสถานศึกษา 3. จัดระบบการอบรม จัดพี่เลี้ยง และวิทยากร เพื่อให้ความรู้ มีทักษะในการปฏิบัติเดินจงกรม และนั่ง สมาธิ จนจบหลักสูตร 4. จัดการอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิตตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพ 5. ติดตามประเมินผลการจัดการอบรมและการท าวิทิสาสมาธิอย่างต่อเนื่อง 6. ประสานความร่วมมือกับกลุ่มสาขา/ สาขา ตามหลักการบริหารงานที่ดีทั้งในการวางแผน การ ด าเนินงาน และการพัฒนางาน แนวปฏิบัติเกี่ยวกับคู่มือ 1. ทุกสาขาที่ได้รับการอนุมัติให้เปิดอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต ต้องปฏิบัติตามคู่มือนี้ 2. หากสาขาใดมีเหตุจ าเป็น ไม่สามารถปฏิบัติตามคู่มือนี้ได้ จะต้องได้รับการอนุมัติจาก

3 คณะกรรมการบริหารหลักสูตร จึงจะด าเนินการได้ 3. การปรับปรุงแก้ไขคู่มือ ท าได้โดยคณะกรรมการบริหารหลักสูตรเป็นผู้น าเสนอประเด็นการแก้ไข ให้คณะกรรมการสถาบันพลังจิตตานุภาพเป็นผู้อนุมัติ 4. ให้เริ่มใช้คู่มือนี้ ตั้งแต่วันที่ 15 เมษายน 2565 ประโยชนข์องคู่มือ 1. ช่วยเสริมสร้างความมั่นใจในการท างาน 2. ลดขั้นตอนการท างานที่ซ ้าซ้อน 3. ได้งานที่มีคุณภาพตามที่ก าหนด 4. ผู้ปฏิบัติงานไม่เกิดความสับสน 5. เจ้าหน้าที่สามารถท างานทดแทนกันได้ 6. ลดข้อผิดพลาดจากการท างานที่ไม่เป็นระบบ 7. ลดความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นในการท างาน

4 บทที่2: ระเบียบปฏิบัติและระบบการอบรม คุณสมบัติของผู้เข้าอบรม นักเรียนในสถานศึกษาระดับอนุบาล ประถมศึกษา มัธยมศึกษาหรือเทียบเท่าที่เข้าร่วม โครงการ สมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย การคัดเลือกผู้เข้าอบรม ผู้บริหารสถานศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ คัดเลือกนักเรียนในสถานศึกษาเข้ารับการอบรม ข้อปฏิบัติของผู้เข้าอบรม 1. เข้าร่วมกิจกรรม และปฏิบัติเดินจงกรม นั่งสมาธิ ตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. แต่งกายให้เหมาะสมกับการท ากิจกรรม เช่น ชุดพละ เป็นต้น 3. ตั้งใจฟังการบรรยาย และปฏิบัติเดินจงกรม นั่งสมาธิตามเวลาที่ฝ่ายจัดการอบรมก าหนด 4. มีมนุษย์สัมพันธ์ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีน ้าใจ และท างานร่วมกับผู้อื่นได้ ระบบการอบรม หลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต เป็นหลักสูตรการอบรมระยะสั้น โดยมีการจัดการอบรมตาม ตารางการอบรม ประกอบด้วย 1. ภาคทฤษฎี หมายถึง การศึกษาเนื้อหาจ านวน 5 หัวข้อ โดยใช้เกมและกิจกรรมเพื่อสรุป และ/ หรือบรรยายสรุปเนื้อหาให้นักเรียนเข้าใจตามระดับชั้นและวัยของผู้เรียน 2. ภาคปฏิบัติ หมายถึง การปฏิบัติเดินจงกรม และนั่งสมาธิ(วิทิสาสมาธิ)

5 ตารางแสดงหัวข้อเนื้อหาและกิจกรรม ระดับชั้น หัวข้อเนือ้หา กิจกรรมการอบรม อนุบาล (อ.1-อ.3) 1.สมาธิควบคุมอารมณ์ • เกมลูกโป่ งสมาธิ + สรุปเนื้อหา 2. การท าสมาธิอย่างง่าย ฝึกเดินจงกรม นั่งสมาธิ 3. วิทิสาสมาธิ ปฏิบัติวิทิสาสมาธิ 4. สมาธิพัฒนาปัญญา นิทานหงส์หามเต่า + บทบาทสมมุติ + สรุปเนื้อหา 5. สมาธิเพื่อความส าเร็จในชีวิต เกมกระป๋ องวิเศษ + สรุปเนื้อหา ประถมต้น (ป.1-ป.3) 1.สมาธิควบคุมอารมณ์ • เกมดอกไม้คุณธรรม + สรุปเนื้อหา 2. การท าสมาธิอย่างง่าย สรุปเนื้อหา + ฝึกเดินจงกรม นั่งสมาธิ 3. วิทิสาสมาธิ สรุปเนื้อหา + ปฏิบัติวิทิสาสมาธิ 4. สมาธิพัฒนาปัญญา เกมลูกโป่ งข้ามแดน + สรุปเนื้อหา 5. สมาธิเพื่อความส าเร็จในชีวิต เกมนับหนึ่งให้ถึงเป้าหมาย + สรุปเนื้อหา ประถม ปลาย (ป.4-ป.6) 1.สมาธิควบคุมอารมณ์ • เกมตัวเลขพาเพลิน + สรุปเนื้อหา 2. การท าสมาธิอย่างง่าย สรุปเนื้อหา + ฝึกเดินจงกรม นั่งสมาธิ 3. วิทิสาสมาธิ สรุปเนื้อหา + ปฏิบัติวิทิสาสมาธิ 4. สมาธิพัฒนาปัญญา เกมเราจะไปด้วยกันนะ + สรุปเนื้อหา 5. สมาธิเพื่อความส าเร็จในชีวิต เกมนับหนึ่งให้ถึงเป้าหมาย + สรุปเนื้อหา มัธยมต้น (ม.1-ม.3) 1.สมาธิควบคุมอารมณ์ เกมฟังเพลินเชิญนั่ง + สรุปเนื้อหา 2. การท าสมาธิอย่างง่าย สรุปเนื้อหา + ฝึกเดินจงกรม นั่งสมาธิ 3. วิทิสาสมาธิ สรุปเนื้อหา + ปฏิบัติวิทิสาสมาธิ 4. สมาธิพัฒนาปัญญา เกมแฝดสยามหามกระดาษ +สรุปเนื้อหา 5. สมาธิเพื่อความส าเร็จในชีวิต เกมนับหนึ่งให้ถึงเป้าหมาย + สรุปเนื้อหา

6 หมายเหตุ: ระดับอนุบาล ใช้เวลาอบรม 1ชั่วโมง : ระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา หรือเทียบเท่า ใช้เวลาอบรม 2 ชั่วโมง : เกมเดียวกันที่ใช้ในหลายระดับชั้น จะเพิ่มระดับความยากให้เหมาะสมตามระดับชั้นและวัย ของนักเรียน : การเปลี่ยนเนื้อหาแต่ละหัวข้ออาจใช้เกมเป็นกิจกรรมเตรียมความพร้อมของผู้เรียนได้เช่น ▪ นึกคณิต คิดสนุก ▪ เกมร้องเต้นหาสติ ▪ เกมขยับตัว เขยิบรู้ ▪ เกมฝนตกฟ้าร้อง การนับเวลาการอบรม 1. นับรวมทุกกิจกรรมที่ปรากฎในตารางการอบรม 2. การเรียนเนื้อหาแต่ละหัวข้อ นักเรียนจะต้องอยู่ครบทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติตามเวลาที่ ก าหนด 3. การร่วมกิจกรรมต่างๆ ตามตารางการอบรม นักเรียนจะต้องอยู่ครบในช่วงกิจกรรมนั้น ๆ การจบหลักสูตร 1. ผู้เข้าอบรมต้องเข้าร่วมกิจกรรมทุกกิจกรรม และปฏิบัติตามตารางการอบรมครบ 100% 2. ผู้เข้าอบรมที่ผ่านการอบรมและปฎิบัติวิทิสาสมาธิอย่างต่อเนื่องตามข้อก าหนด จะได้รับ ประกาศนียบัตรเมื่อจบหลักสูตร ระดับชั้น หัวข้อเนือ้หา กิจกรรมการอบรม มัธยมปลาย (ม.4-ม.6) หรือ เทียบเท่า 1.สมาธิควบคุมอารมณ์ • เกมโลมาหาสติ+ สรุปเนื้อหา 2. การท าสมาธิอย่างง่าย สรุปเนื้อหา + ฝึกเดินจงกรม นั่งสมาธิ 3. วิทิสาสมาธิ สรุปเนื้อหา + ปฏิบัติวิทิสาสมาธิ 4. สมาธิพัฒนาปัญญา เกมต่อค า..เสริมปัญญา + สรุปเนื้อหา 5. สมาธิเพื่อความส าเร็จในชีวิต เกมนับหนึ่งให้ถึงเป้าหมาย + สรุปเนื้อหา

7 บทที่3: ภาพรวมการด าเนินงาน ขั้นตอนการทา งาน 1. สาขาประชาสัมพันธ์โครงการให้สถานศึกษาทราบ 2. สาขาท าหนังสือขออนุมัติคณะกรรมการบริหารหลักสูตร สถาบันพลังจิตตานุภาพ เพื่อขอ จัดอบรมหลักสูตร 3. สาขาประสานงานสถานศึกษาที่ร่วมโครงการจัดท าแผนการฝึกอบรมตามหลักสูตร 4. สาขาจัดและเตรียมวิทยากรที่ผ่านการอบรมวิทยากรหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต 5. สาขาจัดเตรียมเอกสารต่าง ๆที่ใช้ในการฝึกอบรม 6. สาขาประสานสถานศึกษาจัดเตรียมสถานที่ เครื่องเสียง วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในพิธีเปิดการ อบรม 7. สาขาควบคุมดูแลพิธีเปิดการอบรมให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย 8. สาขาบริหารจัดการการฝึกอบรมให้เป็นไปตามก าหนดการของหลักสูตรอย่างเคร่งครัด และมีประสิทธิภาพ 9. สาขาควบคุมการท ากิจกรรมขณะฝึกอบรม ให้เป็นไปตามเกณท์ก าหนด 10. สาขาควบคุมดูแลพิธีปิดการฝึกอบรม ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย 11. สาขารวบรวมรายละเอียดของผู้ผ่านการอบรมส่งมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพฯ 12. สาขาติดตามและประเมินผลการเปลี่ยนแปลงหลังการฝึกอบรมนักเรียนในสถานศึกษาที่ เข้าร่วมโครงการ 13. สาขาสรุปและรายงานการติดตามผลการท าสมาธิอย่างต่อเนื่องในสถานศึกษา การจัดท าแผนรายปี การจัดท าแผนรายปี เป็นการก าหนดกรอบภารกิจ เป้าหมาย และกิจกรรมต่างๆ ในการอบรมตาม หลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต ซึ่งถือว่ามีความส าคัญต่อการบริหารจัดการ และพัฒนาการอบรมให้มี ประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น โดยการประสานความร่วมมือในกลุ่มสาขาให้เกิดการวางแผนการ ด าเนินงานและการพัฒนางานร่วมกัน สาระในแผนรายปีประกอบด้วย 1. จ านวนสถานศึกษาที่จะเปิดอบรมในปีนั้น และจัดท าแผนการฝึกอบรมตามหลักสูตร 2. ประมาณการจ านวนนักเรียนผู้เข้ารับการอบรม และพี่เลี้ยงในอัตราส่วนประมาณ 20: 1 3. แผนการประชาสัมพันธ์โครงการให้สถานศึกษาทราบ เพื่อหาสถานศึกษาที่ประสงค์จะเข้าร่วม โครงการ และขยายงานตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพ และสอดคล้องกับสถานศึกษา

8 4.แผนการบริหารจัดการการฝึกอบรมให้เป็นไปตามก าหนดการของหลักสูตร เพื่อให้นักเรียนใน สถานศึกษาได้รับการอบรมให้ได้มากที่สุด 5.แผนพัฒนาบุคลากร เพื่อเตรียมอาจาริยสาสมาธิเป็นวิทยากร ส าหรับจัดอบรมหลักสูตรสมาธิ เพื่อพัฒนาพลังจิต และบุคลากรฝ่ายอื่นที่เกี่ยวข้อง อาทิ ฝ่ายธุรการ ฝ่ายพี่เลี้ยง โดยมี แผนพัฒนาที่สอดคล้องกับความต้องการข้างต้น 6. แผนงบประมาณโดยสังเขป ตามแนวทางของคณะกรรมการบัญชี การเงิน และพัสดุ 7.แผนงานอื่นตามที่สาขา/ กลุ่มสาขา พิจารณาเพิ่มเติม 8. สาขาจัดท าแผนและส่งแผนรายปีให้คณะอนุกรรมการหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต ทั้งนี้ ต้องค านึงถึงการเปิด-ปิดเรียนของสถานศึกษา(หากมีการเปลี่ยนแปลงสาระในแผน ฯ สาขา ต้องแจ้ง ให้คณะอนุกรรมการหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิตทราบโดยเร็วที่สุด) 9. การประเมินติดตามและพัฒนา 9.1 จุดมุ่งหมายของการประเมินติดตาม เพื่อรับทราบผลการท าสมาธิอย่างต่อเนื่องใน สถานศึกษา และปัญหาต่าง ๆ พร้อมแนวทางแก้ไข ซึ่งเป็นการพัฒนาที่ตรงประเด็น รวมทั้งการจัดกิจกรรม ที่ส่งเสริมการท าสมาธิให้กับนักเรียนด้วย 9.2 การประเมินติดตามและพัฒนา ด าเนินการเป็นรายปี 9.3 คณะกรรมการประเมินและติดตามประกอบด้วย ตัวแทนสาขา และคณะบุคคลที่ เกี่ยวข้องเป็นคณะกรรมการประเมินติดตาม 9.4 คณะกรรมการประเมินจัดท ารายงานเสนอในสาขา เพื่อเสนอต่อเจ้าหน้าที่มูลนิธิ สถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร เพื่อการพัฒนาร่วมกัน

9 บทที่4: การดา เนินการก่อนการอบรม การขออนุมัติเปิ ดอบรม สาขาที่ต้องการเปิดท าการอบรมในหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต ทุกครั้งที่มีสถานศึกษาที่ ประสงค์เข้าร่วมโครงการ ภายหลังกรอกแบบฟอร์มใบสมัคร F05-1(ภาคผนวก 1) ให้ท าหนังสือขออนุมัติ เปิดสอนตามแบบฟอร์ม F06-1 (ภาคผนวก 2) โดยจัดส่งหนังสือขอเปิดสอนไปยังเจ้าหน้าที่มูลนิธิสถาบัน พลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร เพื่อส่งให้คณะกรรมการบริหารหลักสูตรพิจารณาอนุมัติต่อไป การเตรียมความพร้อมด้านต่างๆ ก่อนการจัดอบรม 1.ด้านอาคารสถานที่ เตรียมความพร้อมเกี่ยวกับอาคารสถานที่ให้พร้อมต่อการอบรม เช่น โต๊ะ ลงทะเบียน โต๊ะเก้าอี้ส าหรับวิทยากรและนักเรียน สถานที่เดินจงกรม สถานที่นั่งสมาธิ ระบบแสง เครื่องปรับอากาศ อุปกรณ์ที่ใช้ในพิธีเปิด และอื่นๆ 2.ด้านวิชาการ เตรียมความพร้อมและประสานงานด้านวิชาการ เช่น จัดท าก าหนดการอบรม ประสานวิทยากร เตรียมก าหนดการการซ้อมสอน ตลอดจนงานเอกสารด้านวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง 3.ด้านบุคลากร ประสานงานและเตรียมความพร้อมด้านบุคลากรทั้งวิทยากร และพี่เลี้ยงทุกฝ่าย เพื่อให้การอบรมเป็นไปด้วยความเรียบร้อยตามก าหนดการ 4. ด้านสื่อการสอน เตรียมอุปกรณ์และสื่อที่เกี่ยวข้อง เช่น เครื่องเสียง เครื่องคอมพิวเตอร์พร้อม อุปกรณ์ เครื่องฉายโปรเจคเตอร์พร้อมจอภาพ สื่อการสอน อุปกรณ์ส าหรับเกม ฯ และอื่นๆ การจัดท าก าหนดการอบรม สาขาประสานกับสถานศึกษาจัดท าก าหนดการอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิตตามความ พร้อมของสถานศึกษา การประชาสัมพันธ์รับสมัครสถานศึกษา สาขาด าเนินการประชาสัมพันธ์ตามแนวทางของคณะกรรมการเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ตาม ช่องทางการติดต่อสอบถามเกี่ยวกับการรับสมัคร 1. ติดต่อสอบถามด้วยตนเอง โดยประสานกับผู้อ านวยการสถานศึกษา ผู้อ านวยการส านักงาน เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาและมัธยมศึกษา หรือเทียบเท่า 2. น าเสนอโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย (หลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาพลังจิต) ตาม สถานศึกษาที่ประสงค์เข้าร่วมโครงการ โดยมีผู้อ านวยการสถานศึกษาและครูเข้ารับฟังการน าเสนอ โครงการ

10 3. ประชาสัมพันธ์ หมายเลขโทรศัพท์และสื่อออนไลน์ เช่น ไลน์ อีเมล เฟซบุก ฯลฯ ของสาขาให้ สถานศึกษาในเขตรับผิดชอบทราบ การรับลงทะเบียนสถานศึกษา ผู้อ านวยการสถานศึกษา กรอกใบสมัครแบบฟอร์มใบสมัคร F05-1(ภาคผนวก 1) สรุปขั้นตอนการทา งานก่อนการอบรม ผู้รับผิดชอบ ผังการปฏิบัติงาน (Work flow) ผู้เกี่ยวข้อง เอกสาร สาขา สาขา จัดและเตรียมวิทยากรที่ผ่านการอบรมหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนา พลังจิตเข้าสอนตามสถานศึกษาต่างๆที่เข้าร่วมหลักสูตรตาม แผนการฝึกอบรม สาขา ผู้อำนวยการ สถานศึกษา ทำหนังสือขออนุมัติเพื่อขอจัดอบรมหลักสูตรพัฒนาพลัง จิต พร้อมแนบกำหนดการ มูลนิธิสถาบันพลังจิต ตานุภาพ แบบฟอร์ม F05-1 ใบสมัครเข้าร่วมโครงการ วิทยากร สาขา ผู้รับผิดชอบ ฝ่ายธุรการฯ ฝ่ายทะเบียนฯ กำหนดการ ครูสถานศึกษา ที่ร่วมโครงการ ใบขออนุมัติจัดอบรม ตามฟอร์ม F06-1 และกำหนดการ สาขา ไม่ อนุมัติ อนุมัติ ติดตามผล ปรับปรุง แก้ไข สาขา ประชาสัมพันธ์โครงการให้สถานศึกษาทราบ สถานศึกษาที่ประสงค์จะเข้าร่วมโครงการกรอกแบบฟอร์ม F05-1 เพื่อส่งมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ ลงนามโดยผู้อำนวยการโรงเรียน ประสานสถานศึกษาที่ร่วมโครงการจัดทำกำหนดการอบรม ตามหลักสูตร ผู้อำนวยการ./ ผู้ประสานงาน สถานศึกษา เนื้อหาวิชา 5 หัวข้อ ตามเอกสารการสอน จัดเตรียมเอกสารต่างๆที่ใช้ในการฝึกอบรมกำหนดการ การ ถ่ายภาพ ประเมินผล ใบเซ็นชื่อ แบบกรอกข้อมูลสถานศึกษา ประสาน สถานศึกษาจัดเตรียมสถานที่ เครื่องเสียง วัสดุอุปกรณ์ ที่ใช้ในพิธีเปิดการอบรม สาขา ระบบทะเบียนมูลนิธิฯ รูป พอ.ลพ. คอมพิวเตอร์ ระฆัง นาฬิกา การถ่ายภาพ ผู้อำนวยการ./ ผู้ประสานงาน สถานศึกษา

11 บทที่5: การด าเนินการจัดการอบรม พิธีเปิ ดการอบรม -ประธานจุดธูปเทียน บูชาพระรัตนตรัย (ให้ผู้เข้าอบรมยืนขึ้นพนมมือและกล่าวสาธุพร้อมกัน) - ผู้อ านวยการโรงเรียน กล่าวเปิดอบรม (ตามเวลาที่เหมาะสม) - ประธานกล่าวให้โอวาท การบริหารจัดการห้องอบรม แบ่งออกเป็น 2 ภาค - ภาคทฤษฎี ใช้กระบวนการสอนแบบเรียนปนเล่น และเทคนิคการสอนด้วยเกม มีการบูรณาการ สาระความรู้ ให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่ก าหนด ท าให้สนุกสนาน อยากเรียนรู้ เข้าถึงบทเรียนได้โดยง่าย - ภาคปฏิบัติ เดินจงกรม นั่งสมาธิ 1. จัดเตรียมลู่ทางเดินจงกรมให้เหมาะสมและพอเพียง 2. แนะน าวิธีปฏิบัติเดินจงกรม นั่งสมาธิตามแบบของสถาบันพลังจิตตานุภาพ โดยพี่เลี้ยงสาธิตให้ดู 3. เมื่อผู้เข้าอบรมเริ่มปฏิบัติจัดให้มีพี่เลี้ยงรับผิดชอบแนะน าตามความเหมาะสม การควบคุมเวลาภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ - ภาคทฤษฎี เมื่อวิทยากรบรรยาย และผู้เข้าอบรมท ากิจกรรมครบตามก าหนด ให้ใช้เสียงระฆังเป็น สัญญาณบอกเวลา - ภาคปฏิบัติ เดินจงกรม และนั่งสมาธิ ใช้เสียงระฆังเป็นสัญญาณบอกเวลาเริ่มต้นและครบก าหนด การทา ป้ายชื่อผู้เข้าอบรม สาขาประสานสถานศึกษาจัดท าป้ายชื่อผู้เข้าอบรม แจกผู้เข้าอบรมตอนลงทะเบียน และติดไว้ ตลอดระยะเวลาการอบรม สื่อและอุปกรณท์ ี่ใช้ในการอบรม สาขาและวิทยากรเตรียมสื่อและอุปกรณ์ที่ใช้ในการอบรม ตามหัวข้อที่ได้รับมอบหมาย การจัดกิจกรรมระหว่างอบรม พิจารณาตามความเหมาะสม เพื่อการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้เข้าอบรม

12 บทที่6: บคุลากรทเี่กี่ยวข้อง และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ ผู้บริหารสาขาและหน้าที่ความรับผิดชอบ 1. จัดประชุมเพื่อชี้แจงก าหนดการอบรม ให้คณะท างานโดยละเอียด และมอบหมายงานให้ ผู้รับผิดชอบแต่ละส่วน 2. จัดเตรียมวิทยากรให้เหมาะสม ตามหัวข้ออบรม หรือตามระดับชั้นการศึกษาจัดให้มีการฝึกปฏิบัติ จริง ก่อนถึงวันอบรม 3. จัดเตรียมเอกสารที่ใช้ในการอบรม รวมถึงแบบประเมินหลังการอบรม 4. จัดเตรียมพิธีกร และพี่เลี้ยงตามความเหมาะสม เพื่อช่วยดูแลระหว่างการอบรม 5. จัดเตรียมอุปกรณ์ที่ใช้ในการอบรม เช่น อุปกรณ์สื่อสาร เครื่องฉายโปรเจคเตอร์พร้อมจอภาพ คอมพิวเตอร์นาฬิกาจบัเวลา ระฆัง และช่างภาพ คณะกรรมการกลุ่มสาขา/ สาขา 1. ประสานงานกับผู้รับผิดชอบฝ่ายต่างๆ เพื่อให้การด าเนินงานเป็นไปด้วยความเรียบร้อย 2. ซักซ้อมท าความเข้าใจกับคณะท างานฝ่ายต่างๆก่อนการอบรม 3. ส ารวจสถานที่อบรมจริง เพื่อเตรียมความพร้อมในการด าเนินกิจกรรมต่างๆได้สะดวก คณะทา งาน และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ 1. จัดประชุมกลุ่มคณะท างาน ตามหน้าที่ ที่ได้รับมอบหมายมาจากผู้บริหารสาขา 2. แบ่งงานตามหน้าที่รับผิดชอบ ซักซ้อมคณะท างานให้พร้อมปฏิบัติงาน คณะพี่เลีย้ง และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ 1. เตรียมตัวให้พร้อมกับการดูแลความเรียบร้อยระหว่างการอบรมตลอดเวลา 2. แต่งกายให้สุภาพ เหมาะสม (เสื้อสถาบัน) เพื่อแสดงความเป็นเอกภาพ 3. ไปถึงสถานที่อบรมก่อนเวลา เพื่อดูความเรียบร้อยก่อนการอบรม 4. จัดเตรียมอุปกรณ์การลงทะเบียน (เช่น ป้ายชื่อ ใบลงทะเบียน ฯลฯ)

13 บทที่7: การปิดการอบรม และการด าเนินการหลังการอบรม การปิ ดการอบรม ผู้อ านวยการโรงเรียน กล่าวปิดการอบรมและให้โอวาท (ตามเวลาที่เหมาะสม) การแจ้งรายชื่อผู้จบการอบรม รวบรวมรายละเอียดของผู้ผ่านการอบรมส่ง มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพเพื่อบันทึก ในระบบ ทะเบียนของมูลนิธิ ตามแบบฟอร์ม F06-4 (ภาคผนวก 5) การดา เนินการเกี่ยวกับประกาศนียบัตร 1. ถ้านักเรียนในสถานศึกษาต้องการประกาศนียบัตรผ่านการอบรม ให้นักเรียนท าบันทึกการ ปฏิบัติวิทิสาสมาธิ ตามแบบฟอร์ม F06-2 (ภาคผนวก 3) 2. เมื่อปฏิบัติครบตามเงื่อนไขให้สาขาท าแบบฟอร์ม F06-3 (ภาคผนวก 4) เพื่อขอใบ ประกาศนียบัตร 3. ทีมงานมูลนิธิ ฯ จัดท าประกาศนียบัตรในระบบออนไลน์ส าหรับผู้ผ่านการอบรม 4. สาขาดาวน์โหลดและ/หรือพิมพ์ประกาศนียบัตรผู้ผ่านการอบรม เพื่อจัดพิธีมอบ ประกาศนียบัตรให้กับผู้ผ่านการอบรม การประเมินติดตามผลหลังจากการอบรม สาขาติดตามและประเมินผลการท าวิทิสาสมาธิอย่างต่อเนื่องของนักเรียนในสถานศึกษาที่เข้าร่วม โครงการภายหลังการอบรม 3 เดือน นับตั้งแต่มีพิธีปิดการอบรม สรุปรายงานการจัดอบรมเสนอคณะอนุกรรมการหลักสูตร สรุปและรายงานการติดตามผลการท าวิทิสาสมาธิอย่างต่อเนื่องในสถานศึกษาที่ร่วมโครงการ เสนอต่อมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร

14 ภาคผนวก ภาคผนวก 1 ใบสมัครเข้าร่วมโครงการ แบบฟอร์ม F05-1

15 ภาคผนวก2 ใบขออนุมัติจัดอบรมหลักสูตรแบบฟอร์ม F06-1

16

17 ภาคผนวก 3 ใบบันทึกการปฏิบัติสมาธิF06-2

18 ภาคผนวก 4 ใบขอประกาศนียบัตรหลักสูตรแบบฟอร์ม F06-3

19

20 ภาคผนวก 5 ใบบันทึกข้อมูลนักเรียนผ่านการฝึกอบรมหลักสูตร แบบฟอร์ม F06-4

21 ภาคผนวก 6 ใบขอประกาศนียบัตรอาจาริยสาที่ผ่านการอบรมหลักสูตร แบบฟอร์ม F06-5

22

23 ภาคผนวก 7 บทสวดอธิษฐานและแผ่เมตตาเดินจงกรม ค ากล่าวอธิษฐานก่อนเดินจงกรม -ผู้เข้าอบรมยืนพนมมือระหว่างอก กล่าวตาม “เมตตา กรุณา มุทุตา อุเบกขา พุทโธ พุทโธ พุทโธ“(ยกมือจรดหน้าผาก กล่าวสาธุในใจ) ค ากล่าวแผ่เมตตาหลังเดินจงกรม - ผู้เข้าอบรมยืนพนมมือระหว่างอก กล่าวตาม “สัพเพ สัตตา สุขิตา โหนตุขอให้สัตว์ทั้งหลาย จงเป็นสุข เป็นสุข เถิด” (ยกมือจรดหน้าผาก กล่าวสาธุในใจ)

24 ภาคผนวก 8 บทสวดอธิษฐานและแผ่เมตตานั่งสมาธิ คา อธิษฐานก่อนน่ังสมาธิ - ผู้เข้าอบรมยืนพนมมือระหว่างอก กล่าวตาม ข้าพเจ้า ระลึกถึง คุณพระพุทธเจ้า คุณพระธรรม คุณพระสงฆ์ คุณบิดา มารดา คุณครูบาอาจารย์จงมาดลบันดาล ให้ใจของข้าพเจ้าจงรวมลงเป็นสมาธิ พุทโธ ธัมโม สังโฆ , พุทโธ ธัมโม สังโฆ, พุทโธ ธัมโม สังโฆ, พุทโธ พุทโธ พุทโธ คา กล่าวแผ่เมตตาหลังน่ังสมาธิ - ผู้เข้าอบรมยืนพนมมือระหว่างอก กล่าวพร้อมกัน สัพเพ สัตตา สะทา โหนตุ, อะเวรา สุขะชีวิโน ขอให้สัตว์ทั้งหลาย จงเป็นผู้ไม่มีเวรต่อกันและกัน จงเป็นผู้ด ารงชีพอยู่เป็นสุขทุกเมื่อเถิด กะตัง ปุญญัง ผะลัง มัยหัง, สัพเพ ภาคี ภะวันตุ เต ขอให้สัตว์ทั้งสิ้นนั้น จงเป็นผู้มีส่วนได้เสวยผลบุญ อันที่ข้าพเจ้าได้บ าเพ็ญแล้วนั้นเทอญ

25