คู่มือหลักสูตรสมาธิอุดมปัญญา

1

2 ประกาศคณะกรรมการบริหารสถาบันพลังจิตตานุภาพ เรื่อง อนุมัตกิารใช้คู่มือหลักสูตรสมาธิอุดมปัญญา -------- ตามที่คณะกรรมการบริหารหลักสูตร มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร ได้มอบหมายให้คณะอนุกรรมการโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย จัดท าคู่มือหลักสูตรสมาธิอุดมปัญญา ส าหรับใช้เป็นเครื่องมือปฏิบัติงานของสถาบันพลังจิตตานุภาพในการจัดการเรียนการสอนหลักสูตรสมาธิ อุดมปัญญากับสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่สนใจน าหลักสูตรสมาธิในสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ไปสอนแก่นักศึกษาระดับอุดมศึกษา เพ่ือใหเ้กิดผลสมัฤทธิ์และเป็นไปตามปณิธานของสมเด็จ พระญาณวชิโรดมที่ต้องการให้วิชาสมาธิขยายไปสู่บุคคลทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ได้เกิดการพัฒนา ตนเองในด้านต่างๆ และการประพฤติปฏิบัติตนตั้งมั่นในศีล สมาธิ ปัญญา เป็นคนรุ่นใหม่ที่เพียบพร้อมด้วย ความรู้และคุณธรรม คู่มือหลักสูตรสมาธิอุดมปัญญาเล่มนี้ ได้ผ่านการพิจารณาของคณะอนุกรรมการกลั่นกรองงาน วิชาการ และได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร แล้ว ขอให้สถาบันพลังจิตตานุภาพด าเนินการจัดการเรียนการสอนหลักสูตรสมาธิอุดมปัญญา ร่วมกับ สถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่สนใจน าหลักสูตรดังกล่าวไปสอนแก่นักศึกษาของตนโดยยึดถือและปฏิบัติ ตามคู่มือนี้ให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน เพื่อธ ารงรักษาการเรียนการสอนสมาธิในสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ผู้ก่อตั้งสถาบันพลังจิตตานุภาพ ให้คงอยู่ตลอดจิรัฐิติกาลในการสร้างปัญญาแก่เด็กไทยและ สร้างสันติสุขแก่โลกตราบนานเท่านาน หวังว่าคู่มือนี้จะช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ในการจัดการเรียนการ สอนหลักสูตรสมาธิอุดมปัญญา ร่วมกับสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาจากทั่วประเทศ ให้มีความสะดวก คล่องตวัเกิดผลสมัฤทธิ์และมีความเป็นเอกภาพในการปฏิบตัิท่ีถูกตอ้ง ขออนโุมทนาและสาธุการกับทุกท่าน ทุกสาขามา ณ ที่นี้ ประกาศ ณ วันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2565 (ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม) ประธานคณะกรรมการบริหารสถาบันพลังจิตตานุภาพ

3 ค าน า หนังสือคู่มือการจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ได้จัดท าขึ้นเพื่อเป็นแนวทางในการ ปฏิบัติงานให้มีความถูกต้อง คล่องตัว มีความง่ายต่อการปฏิบัติและเป็ นไปในแนวทางเดียวกัน ทั้ง สถาบันการศึกษาที่จัดการเรียนการสอนแล้วและที่ก าลังจะเปิดการเรียนการสอนในอนาคต ได้ศึกษาและใช้ เป็นแนวทางในการน าไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชา “สมาธิอุดมปัญญา” ให้แก่นักศึกษาในระดับ บัณฑิตศึกษา ซึ่งจะท าให้นักศึกษาได้มีโอกาสรู้จักและปฏิบัติสมาธิ อันเป็นการขยายและต่อยอดวิชาสมาธิไปสู่ เยาวชนและผู้ที่สนใจ ตามความปรารถนาของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ทั้งนี้คณะกรรมการ บริหารหลักสูตร มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร ได้มอบหมายให้คณะอนุกรรมการ โครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย จัดท าคู่มือปฏิบัติงานเล่มนี้ขึ้น ฉะนั้น จึงมีความปรารถนาอย่างยิ่งที่จะให้คู่มือเล่มนี้มีส่วนช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานของทุก สถาบันการศึกษาที่การเปิดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ให้มีความถูกต้อง คล่องตัวและง่ายต่อ การปฏิบัติยิ่งขึ้น เพื่อสานต่องานสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ให้เกรียงไกร ดังปณิธานที่จะสร้าง ความสันติสุขและเกิดสันติภาพให้กับชาวโลกด้วยสมาธิ ขออนุโมทนาสาธุกับทุกท่าน ทุกสถาบันการศึกษา มา ณ ที่นี้ คณะกรรมการบริหารหลักสูตร สถาบันพลังจิตตานุภาพ

4 สารบัญ บทที่1 : บทน า • ความเป็นมา 1 • ความเข้าใจเกี่ยวกับรายวิชา 2 • วัตถุประสงค์ 2 • ขอบเขตงาน 3 • หน้าที่ความรับผิดชอบ 3 • แนวปฏิบัติเกี่ยวกับคู่มือ 3 • ประโยชน์ของคู่มือ 3 บทที่2 : ระเบียบปฏิบัตและระบบการศึกษา ิ • คุณสมบัติของผู้ศึกษา 4 • ข้อปฏิบัติของนักศึกษา 4 • โครงสร้างรายวิชา 4 • รูปแบบการเรียนการสอน 5 • การบ้าน 6 • การประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการเรียน 6 บทที่3 : ภาพรวมการด าเนินงาน • ขั้นตอนการท างาน 7 • การจัดท าแผนรายปี 7 บทที่4 : การด าเนินการก่อนการเรียนการสอน • การขออนุมัติเปิดสอนครั้งแรกในสถาบันการศึกษา 9 • การขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน 9 • การเตรียมความพร้อมด้านต่างๆ ก่อนการเปิดสอน 9 • การจัดท าตารางเรียน 9 • การประชาสัมพันธ์รับสมัครนักศึกษา 10

5 บทที่5 : การดา เนินการจัดการเรียนการสอน • การปฐมนิเทศและมอบตัวเป็นศิษย์ 11 • กระบวนการจัดการเรียนการสอน 11 • การควบคุมเวลาภาคปฏิบัติ 11 • การกล่าวค าอธิษฐานจิตและบทแผ่เมตตาในการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 11 • หนังสือ เอกสาร และสื่อที่ใช้ในรายวิชา 11 • การตอบค าถามนักศึกษา 12 • การจัดท า E-card และ E-Certificate 12 บทที่6 : บุคลากรทเี่กี่ยวข้องและหน้าทคี่วามรับผิดชอบ • ผู้รับผิดชอบรายวิชาและหน้าที่ความรับผิดชอบ 13 • คณะท างานและหน้าที่ความรับผิดชอบ 13 บทที่7 : การปิ ดการเรียนการสอนและการด าเนินการหลังจบการเรียนการสอน • การกล่าวแสดงความรู้สึกของนักศึกษา 14 • การปัจฉิมนิเทศ 14 • สรุปรายงานการจัดการเรียนการสอนเสนอต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ 14 ภาคผนวก ภาคผนวก 1 ตัวอย่างหนังสือขออนุมัติเปิดรายวิชา 15 ภาคผนวก 2 ตัวอย่างหนังสือขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน 16 ภาคผนวก 3 ตัวอย่างใบบันทึกการบ้าน 18 ภาคผนวก 4 พิธีปฐมนิเทศรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา 19 ภาคผนวก 5 ตัวอย่างรายละเอียดรายวิชา (มคอ.3) สมาธิอุดมปัญญา 22 ภาคผนวก 6 พิธีปัจฉิมนิเทศรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา 37 ภาคผนวก 7 ค าอธิษฐานและค าแผ่เมตตาที่ใช้ในการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 40 ภาคผนวก 8เพลงประจ าสถาบันพลังจิตตานุภาพ 41

1 บทที่1 : บทนา ความเป็ นมา สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) พิจารณาเห็นถึงความส าคัญของสมาธิว่ามีความจ าเป็นต่อ มนุษย์ทุก ๆ คนโดยเฉพาะในเรื่องของหน้าที่การงาน บุคคลที่ขาดสมาธิหรือมีสมาธิต ่าจะท างานไม่ส าเร็จ บุคคลที่มีสมาธิสูงจะท างานส าเร็จได้โดยง่าย การมีความพร้อมของเรื่องสมาธิจึงถือเป็นเรื่องดีที่ท าให้เกิด โอกาสในการประกอบกิจการต่าง ๆ ประสบความส าเร็จมากยิ่งขึ้น เพราะการท าสมาธิไม่ใช่เรื่องยาก ทุกคน สามารถเรียนรู้เข้าใจและปฏิบัติได้โดยไม่กระทบต่อกิจการหน้าที่และชีวิตประจ าวัน สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) จึงได้เขียนหลักสูตรอุตมสาสมาธิขึ้นเพื่อให้เหมาะแก่นักบริหาร เป็นแนวทางที่จะท าให้ได้พลัง จิตเพียงพอในระดับหนึ่งเป็นพื้นฐาน สามารถน าไปใช้กับบุคคลที่ประกอบกิจการงานและนักศึกษาระดับ บัณฑิตศึกษา ที่ก าลังเตรียมความพร้อมสู่การประกอบอาชีพในอนาคต ซึ่งจะเป็นผลดีอย่างมากเพราะเป็นวัย ที่มีทั้งก าลังกายและก าลังปัญญา เมื่อได้รับความรู้เกี่ยวกับวิชาสมาธิอย่างถูกต้องเหมาะสม ก็จะสามารถ กล่อมเกลาจิตใจ เป็นหนทางแก้ไขความเชื่อความกังวลที่ว่า สมาธิเป็นของยากให้หลุดไปจากใจพวกเขาได้ ก็ จะท าให้เพิ่มจ านวนผู้ท าสมาธิได้อีกมาก เมื่อประชากรจ านวนมากได้มาเป็นผู้มีสมาธิแล้ว ความสันติสุขและ สันติภาพก็จะเกิดขึ้นอย่างแน่นอน การสอนสมาธิให้กับบุคคลเหล่านี้จึงถือได้ว่าเป็นการหยิบยื่นความสุขอัน ซาบซึ้งให้แก่พวกเขาทั้งหลายนั่นเอง สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ได้เมตตามอบหลักสูตรอุตมสาสมาธิเพื่อใช้สอนนักศึกษา ระดับบัณฑิตศึกษาในสถาบันอุดมศึกษา โดยใช้ชื่อรายวิชาว่า “สมาธิอุดมปัญญา” คณะท างานได้คัดสรรสาระ ของการบรรยายในหลักสูตรอุตมสาสมาธิเพื่อจัดท าสื่อการสอนของรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา เพื่อให้มีเนื้อหา และระยะเวลาที่เหมาะสมกับการเรียนการสอนในสถาบันอุดมศึกษา ทั้งนี้ การเปิดสอนวิชาสมาธิอุดมปัญญา ของแต่ละสถาบันการศึกษานั้นอาจมีความแตกต่างกันในส่วนของ ระเบียบปฏิบัติ เกณฑ์การประเมินผล การ จัดตารางเวลาเรียน ทางสถาบันพลังจิตตานุภาพอนุญาตให้แต่ละสถาบันการศึกษาสามารถด าเนินการจัดการ เรียนการสอนและประเมินผลสมัฤทธิ์การเรียนรูให้มีความยืดหยุ่น ้ ได้ตามสมควร โดยยังคงเนื้อหารายวิชาสมาธิ อุดมปัญญาไว้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์เพื่อให้ผู้เรียนได้รับความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติตามแนวทางของ สถาบันพลังจิตตานุภาพ

2 ความเข้าใจเกี่ยวกับรายวิชา รายวิชาที่ปรากฏอยู่ในคู่มือฉบับนี้เป็นรายวิชาที่มีการจัดการเรียนการสอนในระดับบัณฑิตศึกษาของ สถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่มีการเรียนการสอนเป็นรายวิชาในแต่ละภาคการศึกษา ตามขั้นตอน ต่อไปนี้ นักศึกษาที่เข้าสอบในรายวิชาสมาธิอุดมปัญญาจะได้รับการประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการเรียน เพื่อใช้ เป็นข้อมูลในการแสดงผลการเรียนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้การจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา เป็นไปในแนวทางเดียวกันและมีเอกภาพ 2. เพื่อช่วยให้การบริหารจัดการรายวิชาของแต่ละสถาบันการศึกษา สะดวก ชัดเจน มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล 3. เพื่อเป็นแนวทางในการด าเนินงานของผู้ปฏิบัติงานในแต่ละสถาบันการศึกษา ที่จัดการเรียนการ สอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา นักศึกษาลงทะเบียนเรียน รายวิชาสมาธิอุดมปัญญา สอบภาคทฤษฎีและปฏิบัติ ประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การจัดการเรียนการสอน ภาคทฤษฎีและปฏิบัติ

3 ขอบเขตงาน 1. การจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ตามที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหาร หลักสูตร 2. การประสานความร่วมมือระหว่างสถาบันการศึกษาที่จัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดม ปัญญากับคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง หน้าทคี่วามรับผิดชอบ ผู้รับผิดชอบหลักสูตรหรือรายวิชาสมาธิอุดมปัญญาในสถาบันการศึกษา มีหน้าที่ความรับผิดชอบ ดังนี้ 1. หน้าที่ความรับผิดชอบต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ โดยการจัดการจัดการเรียนการสอนรายวิชา สมาธิอุดมปัญญา ตามแนวทางของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) และสถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. หน้าที่ความรับผิดชอบต่อนักศึกษา โดยการวางแผนการสอนและกระบวนการเรียนรู้เพื่อให้ นักศึกษามีความรู้ มีทักษะการปฏิบัติสมาธิ และมีความสุขในการเรียน แนวปฏิบัตเิกี่ยวกับคู่มือ 1. สถาบันการศึกษาที่จัดรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ของสถาบันพลังจิตตานุภาพที่ได้รับการอนุมัติให้ เปิดสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ควรใช้คู่มือนี้เป็นแนวทางในการปฏิบัติ 2. การปรับปรุงแก้ไขคู่มือ ท าได้โดยคณะกรรมการบริหารหลักสูตรเป็นผู้น าเสนอประเด็นการแก้ไข ปรับปรุง เสนอให้คณะกรรมการสถาบันพลังจิตตานุภาพเป็นผู้อนุมัติปรับปรุง 3. ให้เริ่มใช้คู่มือนี้ ตั้งแต่วันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2565 เป็นต้นไป ประโยชนข์องคู่มือ 1. ช่วยเสริมสร้างความมั่นใจในการท างาน 2. ลดขั้นตอนการท างานที่ซ ้าซ้อน 3. ได้งานที่มีคุณภาพตามที่ก าหนด 4. ผู้ปฏิบัติงานไม่เกิดความสับสน 5. ลดข้อผิดพลาดจากการท างานที่ไม่เป็นระบบ

4 บทที่2 : ระเบยีบปฏบิัตและระบบการศึกษา ิ คุณสมบัติของผู้ศึกษา 1. เป็นนักศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาหรือเทียบเท่า ของสถาบันการศึกษาที่ได้รับการอนุมัติให้เปิด สอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา 2. มีความตั้งใจเรียน วิชาสมาธิเพื่อการพัฒนาตนเอง 3. สามารถศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติสมาธิตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพได้ 4. บริหารจัดการเวลาให้สามารถเข้าเรียนและท าการบ้านได้ตามข้อก าหนด ข้อปฏิบัติของนักศึกษา 1. ตั้งใจศึกษาภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติ ตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. ปิดเครื่องสื่อสารทุกชนิด หรือตั้งระบบสั่น ระหว่างฟังการบรรยายและปฏิบัติสมาธิ 3. แต่งกายสุภาพเรียบร้อยตามระเบียบของสถาบันการศึกษา 4. เข้าเรียนและปฏิบัติตรงต่อเวลา 5. ห้ามบันทึกภาพและเสียงค าบรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ในชั้นเรียน 6. ห้ามบันทึกภาพ PowerPoint ของอาจารย์ในชั้นเรียน โครงสร้างรายวิชา รายวิชาสมาธิอุดมปัญญามีจ านวน 2 หรือ 3 หน่วยกิต บทบรรยายมีทั้งสิ้น 13 ตอน ทั้งนี้จ านวนหน่วย กิตอาจแตกต่างได้ขึ้นอยู่กับบริบทของแต่ละสถาบันการศึกษา หากเป็นวิชา 3 หน่วยกิต ให้นักศึกษาฟังเสียง บรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ในชั้นเรียน หากเป็นวิชา 2 หน่วยกิต ให้นักศึกษา ฟังเสียงบรรยายก่อนเข้าชั้นเรียน ค าอธิบายรายวิชา เหตุผลการท าสมาธิ การเริ่มต้นของการท าสมาธิ : กาย-ใจ การเริ่มต้นท าสมาธิ : ฐานที่ตั้งของจิต สิ่งที่ ต่อต้านสมาธิ ฌาน สมาธิท าให้เพิ่มสมรรถภาพ ประโยชน์การใช้สมาธิในเวลาคับขัน สมาธิและสติอาศัยซึ่งกัน และกัน การบริหารเกี่ยวข้องกับสมาธิ สมาธิกับธรรมรักษาโลก แผนผังแห่งสมถะ-วิปัสสนา วัตถุประสงค์รายวิชา เพื่อให้นักศึกษาได้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสมาธิเบื้องต้นทั้งทางทฤษฎีและปฏิบัติ สามารถ อธิบายเหตุผลและวิธีการท าสมาธิ สิ่งต่อต้านสมาธิ ประโยชน์ของสมาธิและแผนผังแห่งสมถะ-วิปัสสนา

5 รูปแบบการเรียนการสอน ในกรณี 3 หน่วยกิต การเรียนการสอน 3 คาบหรือไม่ต ่ากว่า 3 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ แบ่งออกเป็นดังต่อไปนี้ ล าดับ รายวิชาสมาธิอุดมปัญญา 1 กล่าวค าบูชาพระรัตนตรัย และกล่าวค าปฏิญาณตนก่อนเริ่มเรียน 5 นาที 2 บรรยายเกริ่นน า 5-10 นาที 3 ฟังเสียงบรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 45 - 50 นาที 4 บรรยายทบทวน 15 – 20 นาที 5 ท าแบบทดสอบหลังเรียน เฉลยแบบทดสอบ วิเคราะห์กรณีศึกษา หรืออภิปรายกลุ่ม 30 นาที 6 เดินจงกรม 30 นาที 7 นั่งสมาธิ 30 นาที 8 กราบลาพระรัตนตรัย 5 นาที รวม 180 นาที (3ชั่วโมง) หมายเหตุ: ในกรณี 2 หน่วยกิต ให้นักศึกษาฟังเสียงบรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ก่อนเข้าชั้นเรียน ทั้งนี้ผู้สอนสามารถปรับระยะเวลาการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิให้เหมาะสมกับเวลาเรียน และ สามารถให้นักศึกษาปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิก่อนฟังเสียงบรรยายได้ กรณีเรียนออนไลน์สามารถปรับเปลี่ยนรูปแบบการเรียนการสอนได้ตามความเหมาะสม แต่ทั้งนี้ ต้องครบองค์ประกอบในส่วนของเนื้อหาภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ (เดินจงกรมและนั่งสมาธิ) ซึ่งอาจจะใช้ รูปแบบการบรรยายเป็นลักษณะการบันทึกวิดีทัศน์ล่วงหน้าแล้วท าการ upload ขึ้นระบบการเรียนการสอนของ สถาบันการศึกษา หรือเป็นการบรรยายสดผ่านโปรแกรม (software) ที่สถาบันการศึกษารองรับ เช่น Microsoft Team, Web EX , G Suite หรือ Zoom เป็นต้น ส่วนการฝึกปฏิบัติสมาธิให้ใช้รูปแบบ ออนไลน์ ในการฝึกปฏิบัติ เป็นลักษณะกลุ่มย่อย หากในชั้นเรียนมีนักศึกษาจ านวนมาก ในการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิ ให้แบ่งนักศึกษาออกเป็น กลุ่มย่อย เพื่อจัดอาจารย์ประจ ากลุ่มเพื่อดูแลการฝึกปฏิบัติได้อย่างทั่วถึงซึ่งหากเป็นการเรียนออนไลน์ ให้ เลือกโปรแกรม (software) ที่เหมาะสมที่สามารถแยกกลุ่มย่อยในการฝึกปฏิบัติสมาธิได้ ทั้งนี้ควรมีอาจารย์พี่ เลี้ยงประจ ากลุ่ม โดยนักศึกษาจะต้องจัดเตรียมสถานที่ให้เหมาะสมแก่การเดินจงกรมและนั่งสมาธิ และ จะต้องเปิดกล้องเพื่อถ่ายทอดขณะฝึกปฏิบัติได้ชัดเจนตลอดเวลา

6 การบ้าน 1. การปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิ ให้นักศึกษาท าการบ้าน โดยบันทึกเวลาการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิ ตามจ านวนเวลาที่ตก ลงกันในชั้นเรียน โดยควรมีระยะเวลาการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิรวมขั้นต ่า 7.5 ชั่วโมง ต่อ 1 เดือน ผ่าน การบันทึกโดยวิธีการใดวิธีหนึ่งดังต่อไปนี้ 1.1 บันทึกลงในแบบฟอร์มบันทึกการบ้าน (ภาคผนวก 3 ตัวอย่างแบบฟอร์มบันทึกการบ้าน) โดยให้ บันทึกและน าส่งอาจารย์ผู้ประสานงานรายวิชาหรือผู้ช่วยสอน (TA) ทุกเดือน 1.2 บันทึกผ่านโปรแกรมส าเร็จรูป Mind Power Bank ซึ่งเป็น Application ในโทรศัพท์มือถือ ซึ่งง่าย ต่อการเรียนการสอนทั้งระบบในห้องเรียนและการเรียนออนไลน์ 2. การบ้านอื่นๆ นอกเหนือจากการปฏิบัติเดินจงกรมและสมาธิเช่น งานที่มอบหมาย การท ารายงาน และการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม ขึ้นอยู่กับอาจารย์ประจ ารายวิชาจะมอบหมาย การประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การเก็บคะแนน และการสอบ มีการก าหนดสัดส่วนการประเมินตามเกณฑ์มาตรฐานการจัดการเรียน การสอนรายวิชาระดับบัณฑิตศึกษาตามที่แต่ละสถาบันการศึกษาก าหนด การสอบวัดผล แบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 : การสอบภาคทฤษฎี เป็นการวัดประมวลความรู้ตลอดทั้งรายวิชา โดยควรเป็นข้อสอบที่ สามารถวัดได้ทั้งความรู้ ทัศนคติ และการประยุกต์ใช้สมาธิในชีวิตประจ าวันและส่วนรวมได้ หากกรณีเป็นการ สอบออนไลน์ให้อาจารย์ผู้สอนปรับเปลี่ยนรูปแบบการสอบจากในห้องเรียนเป็นรูปแบบออนไลน์อาจจะใช้ ข้อสอบรูปแบบ MEQ (Modified Essay Question) หรือ MCQ (Multiple Choice Question) ตามความ เหมาะสมของแต่ละสถาบันการศึกษา ส่วนที่ 2 : การสอบภาคปฏิบัติ เป็นการทดสอบการเดินจงกรม และนั่งสมาธิ โดยนักศึกษาจะต้อง กล่าวค าอธิษฐานก่อนเดินจงกรมและนั่งสมาธิ กล่าวค าแผ่เมตตาหลังเดินจงกรมและนั่งสมาธิได้ รวมไปถึงมี อิริยาบถขณะเดินจงกรมและนั่งสมาธิได้อย่างถูกต้อง หากกรณีเป็นการสอบปฏิบัติออนไลน์ ให้จัดกระบวนการ สอบปฏิบัติเหมือนกันการฝึกปฏิบัติสมาธิในชั้นเรียน โดยให้เลือกใช้โปรแกรม (software) ที่เหมาะสม และ อาจารย์ผู้คุมสอบควรมีการประชุมหารือก าหนดเกณฑ์การวัดผลที่ชัดเจน เพื่อให้เป็นแนวปฏิบัติเดียวกัน

7 บทที่3 : ภาพรวมการดา เนินงาน ขั้นตอนการทา งาน 1. การขออนุมัติเปิดสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญาครั้งแรก จากสถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. การขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน ต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ 3. การประชาสัมพันธ์รับสมัครนักศึกษา (อาจท าเฉพาะการจัดการเรียนการสอนครั้งแรก) 4. การจัดท าตารางเรียน 5. การปฐมนิเทศ และมอบตัวเป็นศิษย์ 6. การบริหารจัดการสถานที่เรียน 7. การจัดการเรียนการสอน 8. การปัจฉิมนิเทศ 9. การสอบและประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการเรียน 10. การสรุปและรายงานผลการจัดการเรียนการสอนต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ การจัดท าแผนรายปี การจัดท าแผนรายปี เป็นการก าหนดกรอบภารกิจ เป้าหมาย และกิจกรรมต่างๆ ในการจัดการเรียนการ สอนของรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ซึ่งถือว่ามีความส าคัญต่อการบริหารจัดการ และพัฒนาการเรียนการสอน ให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น โดยให้มีความยืดหยุ่นตามระเบียบ นโยบาย และแนวทางการปฏิบัติ ของแต่ละสถาบันการศึกษา ภายใต้การประสาน สนับสนุน ร่วมมือ วางแผน ด าเนินงาน และการพัฒนางาน ร่วมกันกับสถาบันพลังจิตตานุภาพ สาระในแผนรายปีประกอบด้วย 1. จา นวนรุ่นทจี่ะเปิดสอนในปีนั้น และกา หนดเวลาการเปิดสอน ให้เป็นไปตามข้อก าหนดของแต่ละสถาบันการศึกษา โดยอาจด าเนินการเป็น ภาคการศึกษา คือ 1-2 ภาคต่อปีการศึกษา ตามความสะดวกในการบริหารจัดการ หรืออาจงดเว้นการด าเนินการได้หากมีเหตุจ าเป็น

8 2. ประมาณการจ านวนนักศึกษา และอาจารย์ ให้เป็นไปตามระเบียบ ข้อก าหนด นโยบาย หรือความเหมาะสมของแต่ละสถาบันการศึกษา โดย พิจารณาความเหมาะสมของจ านวนผู้เรียน อาจารย์ผู้บรรยาย อาจารย์พี่เลี้ยง สถานที่เรียนและปฏิบัติ และ ความสะดวกในด้านต่าง ๆ 3. แผนการดา เนินการด้านอื่น ๆ สถาบันการศึกษาสามารถด าเนินการวางแผนด าเนินการด้านอื่น ๆ เช่น การประชาสัมพันธ์รูปแบบ การเรียนการสอน และการประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการศกึษา เป็นต้น ให้สอดคล้องกับแผนงานประจ าปีของแต่ ละสถาบันการศึกษา เมื่อได้รับการอนุมัติการเปิดสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญาจากทางสถาบันพลังจิต ตานุภาพเป็นที่เรียบร้อย 4. ในส่วนของการประเมินติดตามและพัฒนา ให้แต่ละสถาบันการศึกษา จัดท ารายงานสรุปผลการเปิดการเรียนการสอนแต่ละภาคการศึกษา เพื่อ รายงานให้สถาบันพลังจิตตานุภาพทราบ เพื่อน าข้อมูลมาพัฒนาการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดย คณะกรรมการติดตามประกอบด้วยคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย คณะกรรมการ บริหารหลักสูตร และคณะบุคคลที่เกี่ยวข้อง

9 บทที่4 : การดา เนินการก่อนการเรียนการสอน การขออนุมัติเปิ ดสอนครั้งแรกในสถาบันการศึกษา 1. สถาบันการศึกษาที่มีความประสงค์จะขอเปิดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญาให้แจ้ง ความจ านงค์การขอเปิดรายวิชามายังมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร โดยท าเป็นบันทึก ข้อความลงนามโดยผู้บริหารของสถาบันการศึกษา (เช่น คณบดีหรือรองคณบดีฝ่ ายวิชาการ) พร้อมทั้งระบุ รายละเอียด ได้แก่ ชื่อมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษา ชื่อคณะ/ภาควิชาที่รับผิดชอบ ชื่อและข้อมูลของ อาจารย์ผู้ประสานงานรายวิชา เป็นต้น (ภาคผนวก 1 ตัวอย่างหนังสือขออนุมัติเปิดสอนรายวิชา) 2. มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร จะด าเนินการส่งให้คณะอนุกรรมการบริหาร หลักสูตรพิจารณาและลงความเห็น หากได้รับการอนุมัติแล้ว ทางสถาบันการศึกษาจะได้รับการติดต่อกลับจาก ทางมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร 3. มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร โดยคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิ พัฒนาปัญญาเด็กไทยจัดเตรียมหนังสือ (ไฟล์อิเล็กทรอนิกส์) ไฟล์เสียงบรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตัวอย่างไฟล์บรรยายสรุปแบบ PowerPoint และตัวอย่างเอกสารที่ใช้ในรายวิชาส่งให้แก่ สถาบันการศึกษา การขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน ในแต่ละภาคเรียนที่มีการจัดการเรียนการสอน สถาบันการศึกษาที่มีความประสงค์จะขอจัดการเรียน การสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ให้แจ้งความจ านงการขออนุญาตจัดการเรียนการสอน มายังมูลนิธิสถาบัน พลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร เพื่อพิจารณาอนุญาต (ภาคผนวก 2: ตัวอย่าง หนังสือขออนุญาต จัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน) การเตรียมความพร้อมด้านต่างๆ ก่อนการเปิ ดสอน การจัดเตรียมความพร้อมด้านสถานที่ อุปกรณ์ วิชาการ รวมถึงการเตรียมความพร้อมในด้านต่างๆ สามารถด าเนินการได้ตามระเบียบ ข้อปฏิบัติของแต่ละสถาบันการศึกษา การจัดท าตารางเรียน สามารถจัดท าตารางเรียนได้โดยเรียงล าดับเนื้อหาการสอนตามรายละเอียดรายวิชา

10 การประชาสัมพันธ์รับสมัครนักศึกษา อาจมีการด าเนินประชาสัมพันธ์เฉพาะครั้งแรกที่มีการเปิดรายวิชา เป็นไปตามแนวทางของแต่ละ สถาบันการศึกษา

11 บทที่5 : การดา เนินการจัดการเรียนการสอน การปฐมนิเทศและมอบตัวเป็ นศิษย์ ด าเนินการโดยผู้รับผิดชอบรายวิชาและคณะท างาน โดยใช้รูปแบบของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ปรับ ให้เหมาะกับบริบทของสถาบันการศึกษา (ภาคผนวก 4 พิธีปฐมนิเทศรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา) กระบวนการจัดการเรียนการสอน ด าเนินการจัดการเรียนการสอนตามรายละเอียดรายวิชา (มคอ. 3) สมาธิอุดมปัญญา ของแต่ละ สถาบันการศึกษา (ภาคผนวก 5 ตัวอย่างรายละเอียดรายวิชา (มคอ. 3) สมาธิอุดมปัญญา) การควบคุมเวลาภาคปฏิบัติ เพื่อให้เกิดความพร้อมเพรียงในการปฏิบัติจึงมีระบบควบคุมเวลา โดยใช้สัญญาณระฆัง ดังนี้ การเดินจงกรม - ล าดับแรกตี 1 ครั้ง กล่าวค าอธิษฐานและเริ่มเดินจงกรม - ล าดับที่สองตี 1 ครั้ง จบการเดินจงกรมและกล่าวค าแผ่เมตตา การน่ังสมาธิ - ล าดับแรกตี 1 ครั้ง กล่าวค าอธิษฐานและเริ่มการนั่งสมาธิ - ล าดับที่สองตี 1 ครั้ง จบการนั่งสมาธิและกล่าวค าแผ่เมตตา การกล่าวค าอธิษฐานจิตและบทแผ่เมตตาในการเดินจงกรมและน่ังสมาธิ ใช้ค ากล่าวของสถาบันพลังจิตตานุภาพ (ภาคผนวก 7 ค าอธิษฐานและค าแผ่เมตตาที่ใช้ในการเดิน จงกรมและนั่งสมาธิ) หนังสือ เอกสาร และสอื่ที่ใช้ในรายวิชา 1. หนังสือที่ใช้ในรายวิชา ได้แก่ หนังสือสมาธิอุดมปัญญา หรือหนังสือหลักสูตรอุตมสาสมาธิ 2. สื่อบันทึกเสียงค าบรรยายในรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา จ านวน 13 ตอน

12 การตอบค าถามนักศึกษา 1. สาขาสามารถตอบค าถามได้ โดยตอบตามแนวปฏิบัติและค าสอนของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) โดยระบุที่มาของข้อมูลและไม่ตอบค าถามเรื่องที่นักศึกษายังเรียนไม่ถึง 2. กรณีสาขาไม่สามารถตอบได้ ให้ส่งค าถามมาที่คณะอนุกรรมการกลั่นกรองวิชาการ โดย ประสานงานผ่านคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย การจัดท า E-Card และ E-Certificate สถาบันการศึกษาควรประชาสัมพันธ์ให้นักศึกษา Login เพื่อลงทะเบียน เข้าสู่ระบบ samathi101.com ของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ส าหรับรับบัตรนักศึกษาอิเล็กทรอนิกส์ และสิทธิประโยชน์อื่นๆ ของสถาบัน พลังจิตตานุภาพ อาทิ การได้รับข้อมูลข่าวสาร การบันทึกการบ้านสะสมชั่วโมงการท าสมาธิ การเข้าชมเทป บรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) การเข้าถึง e-book ของรายวิชา รวมทั้งสามารถขอรับ ใบประกาศนียบัตรอิเล็กทรอนิกส์เมื่อสอบผ่านรายวิชา

13 บทที่6 : บุคลากรทเี่กยี่วข้องและหน้าทคี่วามรับผิดชอบ ผู้รับผิดชอบรายวิชาและหน้าทคี่วามรับผิดชอบ ผู้รับผิดชอบรายวิชา มีหน้าที่ บริหารจัดการ ก ากับดูแลและควบคุมให้การจัดการเรียนการสอนเป็นไป ตามข้อก าหนดของรายวิชา เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามเจตนารมณ์ของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร)และสถาบันการศึกษาของตน คณะทา งานและหน้าทคี่วามรับผิดชอบ คณะท างาน หมายถึง คณะบุคคลที่ได้รับมอบหมายจากผู้รับผิดชอบรายวิชา ให้ท าหน้าที่สนับสนุน การบริหารงานการจัดการเรียนการสอน และสนับสนุนการท างานด้านต่างๆ เพื่อให้เกิดการท างานให้เป็นไป ด้วยความเรียบร้อยและสมบูรณ์ยิ่งขึ้น เช่น การตรวจสอบการเข้าชั้นเรียนของนักศึกษา พี่เลี้ยงนักศึกษา ทีมงานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ เป็นต้น

14 บทที่7 : การปิ ดการเรียนการสอนและการด าเนินการหลังจบการเรียนการสอน การกล่าวแสดงความรู้สึกของนักศึกษา การแสดงความรู้สึกเป็นการส ารวจความรู้สึกของนักศึกษาที่ได้เข้ามาเรียนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ตัวอย่างหัวข้อในการแสดงความรู้สึก 1. แนะน าตัวชื่อ..................นามสกุล..................รหัสนักศึกษา..................คณะ/ชั้นปี ......... 2. สาเหตุที่ได้มาเรียน ได้ทราบข่าวมาจากที่ใดหรือใครแนะน ามา 3. ก่อนและหลังการเรียนมีความรู้สึกและมีพัฒนาการอย่างไร 4. หลังจากเรียนจบแล้ว ได้ไปแนะน าใครบ้างหรือไม่ 5. สุดท้ายอยากขอบคุณใครบ้าง โดยสามารถจัดรูปแบบตามความเหมาะสมและตามบริบทของสถาบันการศึกษา เช่น การพูดหน้าชั้น เรียน การส่งคลิปวิดีโอ การเขียนแสดงความรู้สึก เป็นต้น การปัจฉิมนิเทศ ด าเนินการโดยผู้รับผิดชอบรายวิชาและคณะท างาน โดยใช้รูปแบบของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ปรับ ให้เหมาะกับบริบทของสถาบันการศึกษา (ภาคผนวก 6 พิธีปัจฉิมนิเทศรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา) สรุปรายงานผลการจัดการเรียนการสอนเสนอต่อสถาบันพลังจิตตาตุภาพ สถาบันการศึกษาสรุปรายงานผลการจัดการเรียนการสอน และรายงานปัญหา อุปสรรค และข้อ เสนอแนะ (ถ้ามี) เสนอต่อคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย ------------------------------------------------

15 ภาคผนวก 1 ตัวอย่างหนังสือขออนุมัติเปิ ดรายวิชา ที่……./………… ..........................……………............. ......(ชื่อ ที่อยู่ของสถาบันการศึกษา)..... วันที่........เดือน.......................พ.ศ. ........... เรื่อง ขออนุมัติเปิดการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา เรียน ประธานคณะกรรมการบริหารหลักสูตร ........(ชื่อสถาบันการศึกษา).......มีความประสงค์ขอเปิ ดสอนรายวิชาสมาธิอุดมปั ญญา จ านวน .... หน่วยกิต โดยมี........(หน่วยงาน/คณะ/ภาควิชา)........ดูแลรับผิดชอบ และมีผู้รับผิดชอบและผู้ ประสานงานรายวิชา ดังนี้ 1. ผู้รับผิดชอบรายวิชา คือ ..........(ชื่อ-สกุล)............ ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมลล์.........................................ไอดีไลน์................................................ 2. ผู้ประสานงานคือ ..............(ชื่อ-สกุล)................. ต าแหน่ง/สังกัด................................................. เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมลล์.........................................ไอดีไลน์................................................ ทั้งนี้.......(ชื่อสถาบันการศึกษา)......ประสงค์จะขอเริ่มเปิดสอนในปีการศึกษา............. ภาคเรียนที่...... ซึ่งจะเริ่มเรียนในเดือน.................. พ.ศ........... โดยทาง............(ชื่อสถาบันการศึกษา)............ยินดีที่จะให้ ความร่วมมือ สนับสนุน และปฏิบัติตามแนวทางที่ระบุไว้ในคู่มือหลักสูตรสมาธิอุดมปัญญาของมูลนิธิสถาบัน พลังจิตตานุภาพหลวงพ่อวิริยังค์สิรินฺธโร จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาอนุมัติ ขอแสดงความนับถือ ลงชื่อ ………………………………… (............................................) ต าแหน่ง................................

16 ภาคผนวก 2: ตัวอย่าง หนังสือขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน ที่……./………… ..........................……………............. ......(ชื่อ ที่อยู่ของสถาบันการศึกษา)..... วันที่........เดือน.......................พ.ศ. ........... เรื่อง ขออนุญาตจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา เรียน ประธานคณะกรรมการบริหารหลักสูตร ........(ชื่อสถาบันการศึกษา)....... มีความประสงค์ขออนุญาตจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดม ปัญญา รุ่นที่ ....... ในปีการศึกษา........... ภาคเรียนที่..... เริ่มเรียนวันที่………เดือน…………....... พ.ศ........... จ านวน....หน่วยกิต โดยมี........(หน่วยงาน/คณะ/ภาควิชา)........เป็นผู้รับผิดชอบ และมีผู้รับผิดชอบด าเนินการ ดังนี้ 1. ผู้รับผิดชอบรายวิชา คือ .................................... ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ 2. ผู้ประสานงานรายวิชาคือ .................................. ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ ทั้งนี้เมื่อจัดการเรียนการสอนในภาคเรียนนี้แล้ว ทาง....(ชื่อสถาบันการศึกษา).....จะรายงานจ านวน นักศึกษา พร้อมส่งทะเบียนรายชื่อนักศึกษาที่ผ่านรายวิชานี้มายังสถาบันพลังจิตตานุภาพหลังจากวันปิ ดภาค เรียน รวมทั้งหากมีข้อสังเกตุค าแนะน า หรือปัญหาอุปสรรคในการด าเนินการจะรายงานให้ทราบต่อไป จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา ขอแสดงความนับถือ ลงชื่อ …………………..……………… (............................................) ต าแหน่ง................................

17 ที่……./…………(เลขที่ออกหนังสือของสาขา) สถาบันพลังจิตตานุภาพ สาขา............ ...............(ชื่อ ที่อยู่ของสาขา).............. วันที่........เดือน.......................พ.ศ. ........... เรื่อง ขออนุญาตจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา เรียน ประธานคณะกรรมการบริหารหลักสูตร สถาบันพลังจิตตานุภาพ สาขา....(ระบุหมายเลข และชื่อสาขา)... มีความประสงค์ขออนุญาตจัดการ เรียนการสอนรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา โดยเปิดภายใต้...........(ชื่อสถาบันการศึกษา)............ รุ่นที่....... ในปี การศึกษา........... ภาคเรียนที่..... เริ่มเรียนวันที่............เดือน.............. พ.ศ........... จ านวน....หน่วยกิต และมี ผู้รับผิดชอบด าเนินการ ดังนี้ 1. ผู้รับผิดชอบรายวิชา คือ .................................... ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ 2. ผู้ประสานงานรายวิชาคือ .................................. ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ ทั้งนี้เมื่อจัดการเรียนการสอนในภาคเรียนนี้แล้ว ทางสาขาจะรายงานจ านวนนักศึกษา พร้อมส่ง ทะเบียนรายชื่อนักศึกษาที่ผ่านรายวิชานี้มายังสถาบันพลังจิตตานุภาพหลังจากวันปิ ดภาคเรียน รวมทั้งหาก มีข้อสังเกตุค าแนะน า หรือปัญหาอุปสรรคในการด าเนินการจะรายงานให้ทราบต่อไป จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา ขอแสดงความนับถือ ลงชื่อ …………………..……………… (............................................) ผู้ดูแลสาขา

18 ภาคผนวก 3 ตัวอย่างใบบันทึกการบ้าน หลักสูตรสมาธิอุดมปัญญา บันทึกการปฏิบัตินอกเวลา (การบ้าน) ชื่อ........................................... นามสกุล.......................................... รหัสประจ าตัว............................... ครั้ง วัน/เดือน/ปี เดินจงกรม น่ังสมาธิ รวมทั้งสิน้ (นาที) ช่วงเวลา เริ่มต้น-สิน้สุด รวม (นาที) ช่วงเวลา เริ่มต้น-สิน้สุด รวม (นาที) ผู้รับรายงาน .......................................... วันที่ ...............................................

19 ภาคผนวก 4 พิธีปฐมนิเทศรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ลา ดับขั้นตอนพธิีการปฐมนิเทศ 1. น าสวดบูชาพระรัตนตรัย 2. กล่าวเปิดพิธีปฐมนิเทศ และต้อนรับนักศึกษา 3. ชมประวัติและผลงานเจ้าประคุณสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) (https://www.youtube.com/watch?v=lqc1zIs2d4k) 4. ผู้แทนนักศึกษาชาย-หญิง เตรียมถวายพานดอกไม้ พานธูปเทียนแพแด่พระรัตนตรัย และสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร)อาจารย์กล่าวค ามอบตัวเป็นศิษย์ และน ากล่าวค าปฏิญาณมอบตัว เป็นศิษย์ 5. ถวายพานดอกไม้และพานธูปเทียนแพแด่พระรัตนตรัยและสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) อาจารย์พากล่าวค าสัตย์ปฏิญาณ 6. เปิดคลิปวิดีทัศน์สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) กล่าวสัมโมทนียกถา 7. ชมวิดีทัศน์ วิธีการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 8. นักศึกษาฝึกและปฏิบัติวิธีการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ (เดิน 15-30 นาที นั่ง 15-30 นาที) 9. นักศึกษารับแบบปฏิบัติการท าสมาธิ หรือลงทะเบียนในแอพลิเคชันของสถาบัน ฯ พิธีมอบตัวศิษย์ ค ามอบตัวเป็ นศิษย์ ในการเรียนวิชาสมาธิอุดมปัญญานั้น ผู้เข้ารับการอบรมควรได้การแสดงตนเป็นศิษย์เป็นอาจารย์ตาม ระเบียบที่เคยปฏิบัติสืบต่อกันมา ดังธรรมเนียมที่เคยปฏิบัติกันมาแต่ครั้งโบราณ เมื่อผู้ใดต้องการจะไปศึกษา ณ ส านักใดก็ต้องเตรียมเครื่องสักการะเข้าไปหา พร้อมทั้งกล่าววาจามอบตัวเป็นศิษย์เป็นอาจารย์ กันให้เรียบร้อย ก่อนเพื่ออาจารย์และศิษย์ท าหน้าที่อย่างสบายใจ เมื่ออาจารย์และศิษย์ได้กล่าววาจายอมรับซึ่งกันและกัน อาจารย์ก็ได้แนะน าพร ่าสอนกล่าวตักเตือนได้ อย่างเต็มที่ เพื่อให้ศิษย์ได้รับความรู้อย่างเต็มความสามารถของแต่ละคน จนกว่าศิษย์จะเป็นคนดีมีคุณธรรม และมีคุณภาพมากยิ่งขึ้นต่อไป

20 ส่วนศิษย์ก็จะเชื่อฟัง ทั้งยอมรับฟังค าแนะน าพร ่าสอนว่ากล่าวตักเตือนด้วยความเต็มใจพร้อมทั้ง ปรนนิบัติรับใช้ด้วยความยินดี เพื่อเป็นการตอบแทนบุญคุณท่าน จะท าให้ศิษย์กับอาจารย์เกิดความรัก เมตตา ความปรารถนาดีต่อกัน กลายเป็นความผูกพันระหว่างศิษย์กับอาจารย์ดังค ากล่าวขานว่า “ศิษย์มีครู” เพื่อเป็นการสืบสานวัฒนธรรมที่ดีเช่นนี้ให้คงอยู่ไปอีกนาน ขอกราบอาราธนาพระอาจารย์ได้โปรดท า หน้าที่เป็นพระอาจารย์แก่นักศึกษาด้วยเถิด นักศึกษาก็จะท าหน้าที่เป็นศิษย์ที่ดีของพระอาจารย์ต่อไป บทสวดปฏิญาณมอบตัวเป็ นศิษย์ นักศึกษาเตรียมดอกไม้ธูปเทียนให้พร้อม ๑ ชุด แล้วยืนประนมมือ สวด นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ ( ๓ จบ ) สวดต่อด้วยค าปฏิญาณตนตามผู้น าว่า อาจะริโย, เม ภันเต, โหหิ,อายัสมะโต, นิสสายะ, วัจฉามิ อาจะริโย, เม ภันเต, โหหิ,อายัสมะโต, นิสสายะ, วัจฉามิ อาจะริโย, เม ภันเต, โหหิ,อายัสมะโต, นิสสายะ, วัจฉามิ ขอท่านพึงเป็นอาจารย์ของข้าพเจ้าด้วยเถิด ข้าพเจ้าจะอยู่รับโอวาทจากท่าน พระอาจารย์กล่าว “โอปายิกัง” นักศึกษารับว่า “สาธุ ภันเต” พระอาจารย์กล่าว “ปะฏิรูปัง” นักศึกษารับว่า “สาธุ ภันเต” พระอาจารย์กล่าว “ปาสาทิเกนะ สัมปาเทหิ นักศึกษารับว่า “สาธุ ภันเต”

21 ล าดับต่อไปให้นักศึกษาสวดมอบตัวเป็นศิษย์ว่า อัชชะตัคเคทานิ อาจะริโย / มัยหัง ภาโร / อะหัมปิ / อาจะริยัสสะ ภาโร อัชชะตัคเคทานิ อาจะริโย / มัยหัง ภาโร / อะหัมปิ / อาจะริยัสสะ ภาโร อัชชะตัคเคทานิ อาจะริโย / มัยหัง ภาโร / อะหัมปิ / อาจะริยัสสะ ภาโร ตั้งแต่นี้ไป ขอให้ท่านได้โปรดท าหน้าที่เป็นอาจารย์ของข้าพเจ้าด้วยเถิด แม้ข้าพเจ้าก็จะท าหน้าที่เป็นศิษย์ของท่านอาจารย์ (ขั้นตอนต่อไปให้นักศึกษาถวายดอกไม้ธูปเทียนแด่พระอาจารย์ เป็นอันเสร็จพิธี ) ค าสัตย์ปฏิญาณ ข้าพเจ้า จะขอตั้งสัตย์ ปฏิญาณว่า ข้อที่หนึ่ง ข้าพเจ้า จะมีเมตตาต่อกัน ข้อที่สอง ข้าพเจ้า จะมีความสามัคคีกัน ข้อที่สาม ข้าพเจ้า จะให้อภัยซึ่งกันและกัน ข้อที่สี่ ข้าพเจ้า จะไม่น าวิชาสมาธิไปใช้ในทางที่ผิด ข้อที่ห้า ข้าพเจ้า จะท าสมาธิแผ่เมตตาจิต แก่สรรพสัตว์ทั้งหลาย เพื่อความสันติสุขของโลกยิ่งขึ้นต่อไป

22 ภาคผนวก 5 ตัวอย่างรายละเอียดรายวิชา (มคอ. 3) สมาธิอุดมปัญญา ภาคผนวกนี้ แสดงรายละเอียดรายวิชา (มคอ. 3) สมาธิอุดมปัญญา ซึ่งมีให้สถานศึกษาเลือกใช้2 รูปแบบ คือ 3 หน่วยกิต และ 2 หน่วยกิต ทั้งสองรูปแบบมีค าอธิบายลักษณะกระบวนวิชาและเนื้อหาเหมือนกัน แต่แตกต่างกันที่กิจกรรมการเรียนการสอนในชั้นเรียน ทั้งนี้ หากเป็นวิชา 3 หน่วยกิต ให้นักศึกษาฟังเสียง บรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ในชั้นเรียน แต่หากเป็นวิชา 2 หน่วยกิต ให้นักศึกษาฟัง เสียงบรรยายก่อนเข้าชั้นเรียน

23 มคอ.3 รายละเอียดของกระบวนวิชา (กรณี 3 หน่วยกิต) หมวดที่1 ข้อมูลท่ัวไป 1. หลักสูตรและประเภทของกระบวนวิชา 1.1กระบวนวิชานีใ้ช้สา หรับ หลักสูตร XXXXXXXXXX หลายหลักสูตร 1.2 ประเภทของกระบวนวิชา วิชาศึกษาทั่วไป กลุ่มวิชา................................ วิชาเฉพาะ 2. อาจารยผ์ู้รับผิดชอบกระบวนวิชาและอาจารยผ์ู้สอน 2.1 ชื่ออาจารยผ์ู้รับผิดชอบ XXXXXXXXXXXXXXXXXX 2.2 อาจารยผ์ู้สอน (ทุกคน) XXXXXXXXXXXXXXXXXX 3. ภาคการศึกษา/ชั้นปีทเี่รียน ภาคการศึกษาที่ X ชั้นปีที่ X 4. สถานทเี่รียน ในสถานที่ตั้งของมหาวิทยาลัย นอกสถานที่ตั้งของมหาวิทยาลัย (ระบุ) ............................................. 5. จา นวนช่ัวโมงต่อสัปดาหท์อี่าจารยจ์ะให้คา ปรึกษาและแนะนา ทางวิชาการแก่นักศึกษาเป็น รายบุคคล เป็นรายบุคคล 15 นาทีต่อสัปดาห์ 1. ชื่อสถาบันอุดมศึกษา XXXXXXXXXXXXXXXXX 2. คณะ/ภาควิชา XXXXXXXXXXXXXX / XXXXXXXXXXXX 3. รหัสกระบวนวิชา XXXXXX ชื่อกระบวนวิชา สมาธิอุดมปัญญา (Meditation for Eminence) 4. หน่วยกิต 3(2-2-5)

24 หมวดที่2 ลักษณะและการด าเนินการ หลักสูตร XXXXXXXXXX คณะ XXXXXXXXXX XXXXXX สมาธิอุดมปัญญา 3(2-2-5) ลักษณะกระบวนวิชา บรรยาย ปฏิบัติการ ฝึ กปฏิบัติ สหกิจศึกษา การวัดและประเมินผล A-F S/U P เงอื่นไขทตี่้องผ่านก่อน : ไม่มี ค าอธิบายลักษณะกระบวนวิชา เหตุผลการท าสมาธิ การเริ่มต้นของการท าสมาธิ: กาย-ใจ การเริ่มต้นท าสมาธิ : ฐานที่ตั้งของจิต สิ่งที่ ต่อต้านสมาธิ ฌาน สมาธิท าให้เพิ่มสมรรถภาพ ประโยชน์การใช้สมาธิในเวลาคับขัน สมาธิและสติอาศัยซึ่งกัน และกัน การบริหารเกี่ยวข้องกับการท าสมาธิ สมาธิกับธรรมรักษาโลก แผนผังแห่งสมถะ-วิปัสสนา ผลลัพธก์ารเรียนรู้ของกระบวนวิชา (Course Learning Outcomes: CLO) : นักศึกษาสามารถ 1. อธิบายความรู้และบทบาทของสมาธิในการพัฒนาความเป็นเลิศ 2. ประยุกต์ใช้ความความรู้และเทคนิคเกี่ยวกับการท าสมาธิเพื่อการพัฒนาศักยภาพ เนือ้หากระบวนวิชา จา นวนช่ัวโมง บรรยาย จา นวนช่ัวโมง ปฏิบัติ 1. - ปฐมนิเทศ - พิธีมอบตัวเป็นศิษย์ - เหตุผลการท าสมาธิ - วิธีการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 2 2 2. การเริ่มต้นของการท าสมาธิ : กาย-ใจ 2 2 3. การเริ่มต้นท าสมาธิ: ฐานที่ตั้งของจิต 2 2 4. สิ่งที่ต่อต้านสมาธิ 2 2 5. ฌาน 2 2 6. สมาธิท าให้เพิ่มสมรรถภาพ 1 1 7. ประโยชน์การใช้สมาธิในเวลาคับขัน 3 3 8. สมาธิและสติอาศัยซึ่งกันและกัน 2 2 9. การบริหารเกี่ยวข้องกับสมาธิ 2 2 10. สมาธิกับธรรมรักษาโลก 4 4 11. แผนผังแห่งสมถะ - วิปัสสนา 6 6 12. - บันทึกบทท้าย - การสอบปฏิบัติสมาธิ - ปัจฉิมนิเทศ - การแสดงความรู้สึก 2 2 รวม 30 30

25 Department XXXXXXX Faculty of XXXXXXXXX XXXXXX Meditation for Eminence 3(3-2-5) Course Type Lecture Lab Practicum Thesis/I.S. Measurement and Evaluation A-F S/U P Prerequisite : None Course Description Reasons for meditation. Beginning of the meditation: body – mind. Beginning of the meditation: the location point of the mind. Resistant factors. Contemplation (Jhāna) . Meditation enhances capability. Using meditation in a crisis. Meditation and consciousness depend on one another. Administration as related to meditation. Meditation and world security. The steps of Samatha - Vipassanā. Course Learning Outcomes: CLO : Students are able to 1. explain knowledge on roles of meditation in developing eminence. 2. apply meditation knowledge and techniques for enhancing capability Course Contents No. of Lecture hours No. of Lab hours 1. - Course orientation - Discipleship Ceremony - Reasons for meditation - Methods of walking meditation and sitting meditation 2 2 2. Beginning of the meditation: body – mind 2 2 3. Beginning of the meditation: the location point of the mind 2 2 4. Resistant factors 2 2 5. Contemplation (Jhāna) 2 2 6. Meditation enhances capability 1 1 7. Using meditation in a crisis 3 3 8. Meditation and consciousness depend on one another 2 2 9. Administration as related to meditation 2 2 10. Meditation and world security 4 4 11. The steps of Samatha - Vipassanā 6 6 12. - Recaps - Meditation practice exam - Post-orientation - Students’ expression 2 2 Total 30 30

26 หมวดที่3 การพัฒนาผลการเรียนรู้ของนักศึกษา CLO วิธีการจัดการเรียนรู้วิธีการประเมินผลการเรียนรู้ 1. อธิบายความรู้และบทบาท ของสมาธิในการพัฒนานัก บริหาร บรรยาย ปฏิบัติการ ฝึกปฏิบัติ อื่นๆ (ระบุ) ........................... สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) ........................... 2. ประยุกต์ใช้ความความรู้และ เทคนิคเกี่ยวกับการท าสมาธิเพื่อ การพัฒนาศักยภาพของนัก บริหาร บรรยาย ปฏิบัติการ ฝึกปฏิบัติ อื่นๆ (ระบุ) ........................... สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) สอบปฏิบัติ

27 หมวดที่4 แผนการจัดการเรียนรู้และการประเมินผลลัพธก์ารเรียนรู้ แผนการจัดการเรียนรู้ สัปดาห์ ที่ หัวข้อ/รายละเอียด จา นวนช่ัวโมง/สัปดาห์ กิจกรรมการเรียน การสอน สื่อทใี่ช้ ผู้สอน บรรยาย ปฏิบัติ ศึกษา ด้วย ตนเอง 1 - ปฐมนิเทศ - พิธีมอบตัวเป็นศิษย์ - เหตุผลการท าสมาธิ - วิธีการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 2 2 5 - การชมวิดีทัศน์ - การฝึกปฏิบัติสมาธิ - การฟังเสียงบรรยาย* - การบรรยายโดยผู้สอน 2 การเริ่มต้นของการท าสมาธิ : กาย-ใจ 2 2 5 - การฝึกปฏิบัติสมาธิ - การฟังเสียงบรรยาย* - การบรรยายโดยผู้สอน - การสนทนากลุ่ม 3 การเริ่มต้นท าสมาธิ : ฐานที่ตั้งของจิต 2 2 5 4 สิ่งที่ต่อต้านสมาธิ 2 2 5 5 ฌาน 2 2 5 6 สมาธิท าให้เพิ่มสมรรถภาพและประโยชน์ การใช้สมาธิในเวลาคับขัน 2 2 5 7 ประโยชน์การใช้สมาธิในเวลาคับขัน (ต่อ) 2 2 5 8 สมาธิและสติอาศัยซึ่งกันและกัน 2 2 5 9 การบริหารเกี่ยวข้องกับสมาธิ 2 2 5 10 สมาธิกับธรรมรักษาโลก 2 2 5 11 สมาธิกับธรรมรักษาโลก (ต่อ) 2 2 5 12 แผนผังแห่งสมถะ - วิปัสสนา 2 2 5 13 แผนผังแห่งสมถะ – วิปัสสนา (ต่อ) 2 2 5 14 แผนผังแห่งสมถะ – วิปัสสนา (ต่อ) 2 2 5 15 - บันทึกบทท้าย - การสอบปฏิบัติสมาธิ - ปัจฉิมนิเทศ - การแสดงความรู้สึกของนักศึกษา 2 2 5 - การสอบปฏิบัติสมาธิ - การบรรยายโดยผู้สอน

28 CLO วิธีการประเมินผลลัพธ์ การเรียนรู้ สัปดาหท์ ี่ ประเมิน สัดส่วน ของการประเมิน 1. อธิบายความรู้และ บทบาทของสมาธิในการ พัฒนานักบริหาร สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) ........................... 16 60 2. ประยุกต์ใช้ความความรู้ และเทคนิคเกี่ยวกับการท า สมาธิเพื่อการพัฒนา ศักยภาพของนักบริหาร สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) สอบปฏิบัติ 16 40 หมวดที่5 ทรัพยากรประกอบการเรียนการสอน 1 ต าราและเอกสารหลัก หนังสือหลักสูตรอุตมสาสมาธิ โดยสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสถาบันพลังจิตตา นุภาพ กรุงเทพมหานคร. เอกสารและข้อมูลสา คัญ (ถ้ามี 2) เอกสารและข้อมูลแนะนา (ถ้ามี 3)

29 หมวดที่6 การประเมินกระบวนวิชาและกระบวนการปรับปรุง 1 กลยุทธ์การประเมินประสิทธิผลของกระบวนวิชาโดยนักศึกษา แบบประเมินกระบวนวิชา การสนทนากลุ่มระหว่างผู้สอนและผู้เรียน การสะท้อนคิด จากพฤติกรรมของผู้เรียน ข้อเสนอแนะผ่านช่องทางออนไลน์ที่อาจารย์ผู้สอนได้จัดท าเป็นช่องทางการสื่อสารกับนักศึกษา อื่นๆ (ระบุ) ................................ 2 กลยุทธก์ารประเมินการจัดการเรียนรู้ แบบประเมินผู้สอน ผลการสอบ การทวนสอบผลประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ การประเมินโดยคณะกรรมการประเมินข้อสอบ การสังเกตการณ์สอนของผู้ร่วมทีมการสอน อื่นๆ (ระบุ) ................................ 3 กลไกการปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ สัมมนาการจัดการเรียนการสอน การวิจัยในและนอกชั้นเรียน อื่นๆ (ระบุ) ................................ 4 กระบวนการทวนสอบผลลัพธก์ารเรียนรู้ของกระบวนวชิาของนักศึกษา มีการตั้งคณะกรรมการในสาขาวิชา ตรวจสอบผลการประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักศึกษา โดย ตรวจสอบข้อสอบรายงาน วิธีการให้คะแนนสอบ และการให้คะแนนพฤติกรรม การทวนสอบการให้คะแนนการตรวจผลงานของนักศึกษาโดยกรรมการวิชาการประจ าภาควิชาและคณะ การทวนสอบการให้คะแนนจากการสุ่มตรวจผลงานของนักศึกษาโดยอาจารย์ หรือผู้ทรงคุณวุฒิอื่น ๆ ที่ไม่ใช่อาจารย์ประจ าหลักสูตร อื่นๆ (ระบุ) ................................ 5 การด าเนินการทบทวนและการวางแผนปรับปรุงประสิทธิผลของกระบวนวิชา ปรับปรุงกระบวนวิชาในแต่ละปี ตามข้อเสนอแนะและผลการทวนสอบตามข้อ 4 ปรับปรุงกระบวนวิชาในแต่ละปี ตามผลการประเมินผู้สอนโดยนักศึกษา อื่นๆ (ระบุ) ................................

30 มคอ.3 รายละเอียดของกระบวนวิชา (กรณี 2 หน่วยกิต) หมวดที่1 ข้อมูลท่ัวไป 1. หลักสูตรและประเภทของกระบวนวิชา 1.1กระบวนวิชานีใ้ช้สา หรับ หลักสูตร XXXXXXXXXX หลายหลักสูตร 1.2 ประเภทของกระบวนวิชา วิชาศึกษาทั่วไป กลุ่มวิชา................................ วิชาเฉพาะ 2. อาจารยผ์ู้รับผิดชอบกระบวนวิชาและอาจารยผ์ู้สอน 2.1 ชื่ออาจารยผ์ู้รับผิดชอบ XXXXXXXXXXXXXXXXXX 2.2 อาจารยผ์ู้สอน (ทุกคน) XXXXXXXXXXXXXXXXXX 3. ภาคการศึกษา/ชั้นปีทเี่รียน ภาคการศึกษาที่ X ชั้นปีที่ X 4. สถานทเี่รียน ในสถานที่ตั้งของมหาวิทยาลัย นอกสถานที่ตั้งของมหาวิทยาลัย (ระบุ) ............................................. 5. จา นวนช่ัวโมงต่อสัปดาหท์อี่าจารยจ์ะให้คา ปรึกษาและแนะนา ทางวิชาการแก่นักศึกษาเป็น รายบุคคล เป็นรายบุคคล 15 นาทีต่อสัปดาห์ 1. ชื่อสถาบันอุดมศึกษา XXXXXXXXXXXXXXXXX 2. คณะ/ภาควิชา XXXXXXXXXXXXXX / XXXXXXXXXXXX 3. รหัสกระบวนวิชา XXXXXX ชื่อกระบวนวิชา สมาธิอุดมปัญญา (Meditation for Eminence) 4. หน่วยกิต 2(1-2-3)

31 หมวดที่2 ลักษณะและการด าเนินการ หลักสูตร XXXXXXXXXX คณะ XXXXXXXXXX XXXXXX สมาธิอุดมปัญญา 2(1-2-3) ลักษณะกระบวนวิชา บรรยาย ปฏิบัติการ ฝึ กปฏิบัติ สหกิจศึกษา การวัดและประเมินผล A-F S/U P เงอื่นไขทตี่้องผ่านก่อน : ไม่มี ค าอธิบายลักษณะกระบวนวิชา เหตุผลการท าสมาธิ การเริ่มต้นของการท าสมาธิ: กาย-ใจ การเริ่มต้นท าสมาธิ: ฐานที่ตั้งของจิต สิ่งที่ ต่อต้านสมาธิ ฌาน สมาธิท าให้เพิ่มสมรรถภาพ ประโยชน์การใช้สมาธิในเวลาคับขัน สมาธิและสติอาศัยซึ่งกัน และกัน การบริหารเกี่ยวข้องกับการท าสมาธิ สมาธิกับธรรมรักษาโลก แผนผังแห่งสมถะ-วิปัสสนา ผลลัพธก์ารเรียนรู้ของกระบวนวิชา (Course Learning Outcomes: CLO) : นักศึกษาสามารถ 3. อธิบายความรู้และบทบาทของสมาธิในการพัฒนาความเป็นเลิศ 4. ประยุกต์ใช้ความความรู้และเทคนิคเกี่ยวกับการท าสมาธิเพื่อการพัฒนาศักยภาพ เนือ้หากระบวนวิชา จา นวนช่ัวโมง บรรยาย จา นวนช่ัวโมง ปฏิบัติ 1. - ปฐมนิเทศ - พิธีมอบตัวเป็นศิษย์ - เหตุผลการท าสมาธิ - วิธีการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 1 2 2. การเริ่มต้นของการท าสมาธิ : กาย-ใจ 1 2 3. การเริ่มต้นท าสมาธิ: ฐานที่ตั้งของจิต 1 2 4. สิ่งที่ต่อต้านสมาธิ 1 2 5. ฌาน 1 2 6. สมาธิท าให้เพิ่มสมรรถภาพ 0.5 1 7. ประโยชน์การใช้สมาธิในเวลาคับขัน 1.5 3 8. สมาธิและสติอาศัยซึ่งกันและกัน 1 2 9. การบริหารเกี่ยวข้องกับสมาธิ 1 2 10. สมาธิกับธรรมรักษาโลก 2 4 11. แผนผังแห่งสมถะ - วิปัสสนา 3 6 12. - บันทึกบทท้าย - การสอบปฏิบัติสมาธิ - ปัจฉิมนิเทศ - การแสดงความรู้สึก 1 2 รวม 15 30

32 Department XXXXXXX Faculty of XXXXXXXXX XXXXXX Meditation for Eminence 2(1-2-3) Course Type Lecture Lab Practicum Thesis/I.S. Measurement and Evaluation A-F S/U P Prerequisite : None Course Description Reasons for meditation. Beginning of the meditation: body – mind. Beginning of the meditation: the location point of the mind. Resistant factors. Contemplation (Jhāna) . Meditation enhances capability. Using meditation in a crisis. Meditation and consciousness depend on one another. Administration as related to meditation. Meditation and world security. The steps of Samatha - Vipassanā. Course Learning Outcomes: CLO : Students are able to 1. explain knowledge on roles of meditation in developing eminence. 2. apply meditation knowledge and techniques for enhancing capability Course Contents No. of Lecture hours No. of Lab hours 1. - Course orientation - Discipleship Ceremony - Reasons for meditation - Methods of walking meditation and sitting meditation 1 2 2. Beginning of the meditation: body – mind 1 2 3. Beginning of the meditation: the location point of the mind 1 2 4. Resistant factors 1 2 5. Contemplation (Jhāna) 1 2 6. Meditation enhances capability 0.5 1 7. Using meditation in a crisis 1.5 3 8. Meditation and consciousness depend on one another 1 2 9. Administration as related to meditation 1 2 10. Meditation and world security 2 4 11. The steps of Samatha - Vipassanā 3 6 12. - Recaps - Post-orientation - Students’ expression 1 2 Total 15 30

33 หมวดที่3 การพัฒนาผลการเรียนรู้ของนักศึกษา CLO วิธีการจัดการเรียนรู้วิธีการประเมินผลการเรียนรู้ 1. อธิบายความรู้และบทบาท ของสมาธิในการพัฒนานัก บริหาร บรรยาย ปฏิบัติการ ฝึกปฏิบัติ อื่นๆ (ระบุ) ........................... สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) ........................... 2. ประยุกต์ใช้ความความรู้และ เทคนิคเกี่ยวกับการท าสมาธิเพื่อ การพัฒนาศักยภาพของนัก บริหาร บรรยาย ปฏิบัติการ ฝึกปฏิบัติ อื่นๆ (ระบุ) ........................... สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) สอบปฏิบัติ

34 หมวดที่4 แผนการจัดการเรียนรู้และการประเมินผลลัพธก์ารเรียนรู้ แผนการจัดการเรียนรู้ สัปดาห์ ที่ หัวข้อ/รายละเอียด จา นวนช่ัวโมง/สัปดาห์ กิจกรรมการเรียน การสอน สื่อทใี่ช้ ผู้สอน บรรยาย ปฏิบัติ ศึกษา ด้วย ตนเอง 1 - ปฐมนิเทศ - พิธีมอบตัวเป็นศิษย์ - เหตุผลการท าสมาธิ - วิธีการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 1 2 3 - การชมวิดีทัศน์ - การฝึกปฏิบัติสมาธิ - การบรรยายโดยผู้สอน 2 การเริ่มต้นของการท าสมาธิ : กาย-ใจ 1 2 3 - การฝึกปฏิบัติสมาธิ - การบรรยายโดยผู้สอน - การสนทนากลุ่ม 3 การเริ่มต้นท าสมาธิ : ฐานที่ตั้งของจิต 1 2 3 4 สิ่งที่ต่อต้านสมาธิ 1 2 3 5 ฌาน 1 2 3 6 สมาธิท าให้เพิ่มสมรรถภาพและประโยชน์ การใช้สมาธิในเวลาคับขัน 1 2 3 7 ประโยชน์การใช้สมาธิในเวลาคับขัน (ต่อ) 1 2 3 8 สมาธิและสติอาศัยซึ่งกันและกัน 1 2 3 9 การบริหารเกี่ยวข้องกับสมาธิ 1 2 3 10 สมาธิกับธรรมรักษาโลก 1 2 3 11 สมาธิกับธรรมรักษาโลก (ต่อ) 1 2 3 12 แผนผังแห่งสมถะ - วิปัสสนา 1 2 3 13 แผนผังแห่งสมถะ – วิปัสสนา (ต่อ) 1 2 3 14 แผนผังแห่งสมถะ – วิปัสสนา (ต่อ) 1 2 3 15 - บันทึกบทท้าย - การสอบปฏิบัติสมาธิ - ปัจฉิมนิเทศ - การแสดงความรู้สึกของนักศึกษา 1 2 3 - การสอบปฏิบัติสมาธิ - การบรรยายโดยผู้สอน

35 CLO วิธีการประเมินผลลัพธ์ การเรียนรู้ สัปดาหท์ ี่ ประเมิน สัดส่วน ของการประเมิน 1. อธิบายความรู้และ บทบาทของสมาธิในการ พัฒนานักบริหาร สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) ........................... 16 60 2. ประยุกต์ใช้ความความรู้ และเทคนิคเกี่ยวกับการท า สมาธิเพื่อการพัฒนา ศักยภาพของนักบริหาร สอบ รายงาน แฟ้มสะสมงาน อื่นๆ (ระบุ) สอบปฏิบัติ 16 40 หมวดที่5 ทรัพยากรประกอบการเรียนการสอน ต าราและเอกสารหลัก หนังสือหลักสูตรอุตมสาสมาธิ โดยสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) จัดพิมพ์โดยมูลนิธิสถาบันพลังจิตตา นุภาพ กรุงเทพมหานคร. เอกสารและข้อมูลสา คัญ (ถ้ามี 2) เอกสารและข้อมูลแนะนา (ถ้ามี 3)

36 หมวดที่6 การประเมินกระบวนวิชาและกระบวนการปรับปรุง 1 กลยุทธ์การประเมินประสิทธิผลของกระบวนวิชาโดยนักศึกษา แบบประเมินกระบวนวิชา การสนทนากลุ่มระหว่างผู้สอนและผู้เรียน การสะท้อนคิด จากพฤติกรรมของผู้เรียน ข้อเสนอแนะผ่านช่องทางออนไลน์ที่อาจารย์ผู้สอนได้จัดท าเป็นช่องทางการสื่อสารกับนักศึกษา อื่นๆ(ระบุ) ................................ 2 กลยุทธก์ารประเมินการจัดการเรียนรู้ แบบประเมินผู้สอน ผลการสอบ การทวนสอบผลประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ การประเมินโดยคณะกรรมการประเมินข้อสอบ การสังเกตการณ์สอนของผู้ร่วมทีมการสอน อื่นๆ(ระบุ) ................................ 3 กลไกการปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ สัมมนาการจัดการเรียนการสอน การวิจัยในและนอกชั้นเรียน อื่นๆ(ระบุ) ................................ 4 กระบวนการทวนสอบผลลัพธก์ารเรียนรู้ของกระบวนวชิาของนักศึกษา มีการตั้งคณะกรรมการในสาขาวิชา ตรวจสอบผลการประเมินผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักศึกษา โดย ตรวจสอบข้อสอบรายงาน วิธีการให้คะแนนสอบ และการให้คะแนนพฤติกรรม การทวนสอบการให้คะแนนการตรวจผลงานของนักศึกษาโดยกรรมการวิชาการประจ าภาควิชาและ คณะ การทวนสอบการให้คะแนนจากการสุ่มตรวจผลงานของนักศึกษาโดยอาจารย์ หรือผู้ทรงคุณวุฒิอื่น ๆ ที่ไม่ใช่อาจารย์ประจ าหลักสูตร อื่นๆ(ระบุ) ................................ 5 การด าเนินการทบทวนและการวางแผนปรับปรุงประสิทธิผลของกระบวนวิชา ปรับปรุงกระบวนวิชาในแต่ละปี ตามข้อเสนอแนะและผลการทวนสอบตามข้อ 4 ปรับปรุงกระบวนวิชาในแต่ละปี ตามผลการประเมินผู้สอนโดยนักศึกษา อื่นๆ(ระบุ) ................................

37 ภาคผนวก 6 พิธีปัจฉิมนิเทศรายวิชาสมาธิอุดมปัญญา ลา ดับขั้นตอนพธิีปัจฉิมนิเทศ 1. อาจารย์น ากล่าวค าบูชาพระรัตนตรัย 2. อาจารย์น ากล่าวค าสัตย์ปฏิญาณ 3. อาจารย์ผู้รับผิดชอบกระบวนวิชากล่าวสรุปบันทึกบทท้าย 4. อาจารย์ผู้รับผิดชอบกระบวนวิชา กล่าวรายงาน 5. รับชมสัมโมทนียกถาของ สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 6. ผู้แทนนักศึกษาน ากล่าวบทสวดขอขมาพระรัตนตรัย นักศึกษาทุกคนกล่าวตาม 7. ผู้แทนนักศึกษาถวายพานพุ่มขอขมาพระรัตนตรัย 8. ผู้แทนนักศึกษาน ากล่าวขอขมาโทษพระอาจารย์ นักศึกษาทุกคนกล่าวตาม 9. ผู้แทนนักศึกษาถวายพานพุ่มขอขมาสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 10. ผู้แทนนักศึกษาน ากล่าวขอขมาโทษเพื่อนผู้ปฏิบัติธรรม 11. นักศึกษาทุกคนกล่าวตามและยกมือไหว้ขอขมาซึ่งกันและกัน 12. นักศึกษาทุกคนมอบช่อดอกไม้ขอขมาและขอบคุณคณาจารย์ แลกเปลี่ยนดอกไม้ซึ่งกันและกัน 13. กล่าวค าบูชาพระรัตนตรัย เป็นอันเสร็จพิธี หมายเหตุ: แต่ละสถาบันการศึกษาสามารถเปลี่ยนแปลงรูปแบบก าหนดการได้ตามความเหมาะสม บทสวดบูชาพระรัตนตรัย อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ ภะคะวา พุทธัง ภะคะวันตัง อะภิวาเทมิ (กราบ) สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม ธัมมัง นะมัสสามิ (กราบ) สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ สังฆัง นะมามิ (กราบ) (กล่าวพร้อมกัน) )กราบนมัสการพระอาจารย์

38 ค าสัตย์ปฏิญาณ ข้าพเจ้า จะขอตั้งสัตย์ ปฏิญาณว่า ข้อที่หนึ่ง ข้าพเจ้า จะมีเมตตาต่อกัน ข้อที่สอง ข้าพเจ้า จะมีความสามัคคีกัน ข้อที่สาม ข้าพเจ้า จะให้อภัยซึ่งกันและกัน ข้อที่สี่ ข้าพเจ้า จะไม่น าวิชาสมาธิไปใช้ในทางที่ผิด ข้อที่ห้า ข้าพเจ้า จะท าสมาธิแผ่เมตตาจิต แก่สรรพสัตว์ทั้งหลาย เพื่อความสันติสุขของโลกยิ่งขึ้นต่อไป บทสวดขอขมาพระรัตนตรัย อาจารย์และนักศึกษายืนขึ้น ผู้แทนทั้งสองฝ่ ายถือดอกไม้ธูปเทียนแพ สวดนะโม 3 จบ ต่อด้วยค าสวดขอขมาพระรัตนตรัย โดยว่าตามผู้น า ระตะนัตตะเย ปะมาเทนะ / ทะวาระตะเย นะ กะตัง สัพพัง อะปะราธัง /ขะมะถะ เม ภันเต ( 3 จบ ) ถ้าความประมาทพลาดพลั้งอันใด / ที่ข้าพเจ้าได้กระท าแล้ว / ทั้งตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ / ด้วยกาย ด้วย วาจา และ ด้วยใจ/ ในพระพุทธเจ้า ในพระธรรม และในพระสงฆ์/ขอให้โปรดอโหสิกรรม / ในความประมาท พลาดพลั้งทั้งหลายเหล่านั้น / แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด

39 บทสวดขอขมาพระอาจารย์หลวงพ่อ อาจะริเย ปะมาเทนะ / ทะวาระตะเย นะ กะตัง / สัพพัง อะปะราธัง /ขะมะตุ โน ภันเต (3 จบ) ถ้าความประมาทพลาดพลั้งอันใด/ ที่ข้าพเจ้าได้กระท าแล้ว/ ทั้งตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ / ด้วยกาย ด้วย วาจา และด้วยใจ / ในพระอาจารย์ /ขอได้โปรดอโหสิกรรม / ในความประมาทพลาดพลั้งทั้งหลายเหล่านั้น/ แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด จากนั้นผู้แทนนักศึกษาน าดอกไม้ธูปเทียนแพวางที่โต๊ะหมู่บูชา หรือ หน้ารูปสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินธโร) บทสวดขอขมาโทษเพอื่นผู้ปฏิบัตธิรรม กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสาวา สะหะธัมมิเก กุกัมมัง ปะกะตัง มะยายัง สะหะธัมมิโก ปะฏิคัณหะตุ อัจจะยันตัง กาลันตะเล สังวะริตุง วะ สะหะธัมมิเก ด้วยกายก็ดี ด้วยวาจาก็ดี ด้วยใจก็ดี / เป็นกรรมน่าติเตียนอันใด / ที่ข้าพเจ้าได้กระท าแล้ว / ในเพื่อนผู้ปฏิบัติธรรม /ขอเพื่อนผู้ปฏิบัติธรรม /จงอโหสิกรรม / ในโทษล่วงเกินอันนั้น / เพื่อการส ารวมระวัง / ในเพื่อนผู้ปฏิบัติธรรมในครั้งต่อไป ถ้าความผิดพลาดอันใด / ที่ได้กระท าไปแล้ว / ทั้งตั้งใจและไม่ได้ตั้งใจ /ขออโหสิกรรมต่อกันและกัน / ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไปเทอญ (เสร็จแล้วยกมือไหว้ ขออโหสิกรรมต่อกันและกัน)

40 ภาคผนวก 7 คา อธิษฐานและคา แผ่เมตตาทใี่ช้ในการเดนิจงกรมและน่ังสมาธิ ค าอธิษฐานก่อนเดินจงกรม เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา พุทโธ พุทโธ พุทโธ บทแผ่เมตตาหลังเดินจงกรม สัพเพ สัตตา สุขิตา โหนตุ ขอให้สัตว์ทั้งหลายจงเป็นสุข ๆ เถิด คา อธิษฐานก่อนน่ังสมาธิ ข้าพเจ้า ระลึกถึง คุณพระพุทธเจ้า คุณพระธรรม คุณพระสงฆ์ คุณบิดามารดา คุณครูบาอาจารย์ จงมาดลบันดาลให้ใจของข้าพเจ้า จงรวมลงเป็นสมาธิ พุทโธ ธัมโม สังโฆ ( 3 จบ ) พุทโธ พุทโธ พุทโธ บทแผ่เมตตาหลังน่ังสมาธิ สัพเพ สัตตา สะทา โหนตุ ,อะเวรา สุขะชีวิโน ขอให้สัตว์ทั้งหลาย จงเป็นผู้ไม่มีเวรต่อกันและกัน จงเป็นผู้ด ารงชีพอยู่เป็นสุขทุกเมื่อเถิด กะตัง ปุญญัง ผะลัง มัยหัง , สัพเพ ภาคี ภะวันตุ เต ขอให้สัตว์ทั้งสิ้นนั้น จงเป็นผู้มีส่วนได้เสวยผลบุญ อันที่ข้าพเจ้าได้บ าเพ็ญแล้วนั้นเทอญ.

41 ภาคผนวก 8 เพลงประจ าสถาบันพลังจิตตานุภาพ เพลงอรุณทอแสง อรุณ….ทอแสง….(อรุณทอแสง)…. เพราะความ…แข็งแรงภายใน… อรุณ….ทอแสง….(อรุณทอแสง)…. มิเปลี่ยนแปลง… มีจิตแจ่มใส… อรุณ….ทอแสง…. มิหน่ายแหนง ร่วมแรงร่วมใจ พลังยิ่งใหญ่ รวมใจชาวเราที่มา ความรักแรกเริ่ม เหมือนเริ่มฟ้ากว้าง สาดแสงสว่าง ส่องทั่วพสุธา ภูเขาขวางกั้นไม่หวั่นอุรา สองเท้าฟันฝ่ า…. ท าสมาธิ ที่ดอยอินทนนท์ ความรักซาบซึ้ง….(ความรักซาบซึ้ง…) แนบตรึงที่ตรงดวงจิต กับได้พบมิตร…(กับได้พบมิตร….) ถูกจิตถูกใจทุกหน…กัลยา…ณ…มิตร…แนบสนิทชิดในทุกคน…เคียงกันไม่บ่น…. แม้นเหนื่อยล้าปานใด… (แม้นเหนื่อยล้าปานใด) เพื่องานหลวงพ่อ….(เพื่องานหลวงพ่อ….) สานต่อให้เกรียงไกร ร่วมแรงร่วมใจ คนละไม้คนละมือ…. ไม่นานแน่ แน่…(ไม่นานแน่แน่…) ก็ถึงเส้นชัย ไม่ใกล้…ไม่ไกล…(ไม่ใกล้…ไม่ไกล…) (พร้อมกัน) คว้าไปเถอะหนาพวกเรา (ดนตรี)

42