คู่มือหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต

1

2 ประกาศคณะกรรมการบริหารสถาบันพลังจิตตานุภาพ เรื่อง อนุมัตกิารใช้คู่มือหลักสูตรสมาธิเพอื่พัฒนาชีวิต -------- ตามที่คณะกรรมการบริหารหลักสูตร มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร มอบหมายให้คณะอนุกรรมการโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย จัดท าคู่มือหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ส าหรับใช้เป็นเครื่องมือปฏิบัติงานของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ในการจัดการเรียนการสอนหลักสูตรสมาธิเพื่อ พัฒนาชีวิต ร่วมกับสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่สนใจน าหลักสูตรสมาธิในสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ไปสอนแก่นักศึกษา ใหเ้กิดผลสมัฤทธิ์และเป็นไปตามปณิธานของสมเด็จพระญาณวชิโรดม ที่ต้องการให้วิชาสมาธิขยายไปสู่บุคคลทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ได้เกิดการพัฒนาตนเองในด้านต่าง ๆ และการประพฤติปฏิบัติตนตั้งมั่นในศีล สมาธิ ปัญญา เป็นคนรุ่นใหม่ที่เพียบพร้อมด้วยความรู้และคุณธรรม คู่มือหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตเล่มนี้ ได้ผ่านการพิจารณาของคณะอนุกรรมการกลั่นกรองงาน วิชาการ และได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร แล้ว ขอให้สถาบันพลังจิตตานุภาพด าเนินการจัดการเรียนการสอนหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ร่วมกับ สถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่สนใจน าหลักสูตรไปสอนแก่นักศึกษา โดยยึดถือและปฏิบัติตามคู่มือนี้ให้ เป็นแนวทางเดียวกัน เพื่อธ ารงรักษาการเรียนการสอนสมาธิในสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ผู้ ก่อตั้งสถาบันพลังจิตตานุภาพ ให้คงอยู่ตลอดจิรัฐิติกาลในการสร้างปัญญาแก่เด็กไทยและสร้างสันติสุขแก่โลก ตราบนานเท่านาน หวังว่าคู่มือนี้จะช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ในการจัดการเรียนการสอน หลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ร่วมกับสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาจากทั่วประเทศ ให้มีความสะดวก คล่องตวัเกิดผลสมัฤทธิ์และมีความเป็นเอกภาพในการปฏิบตัิท่ีถกูตอ้ง ขออนุโมทนาและสาธุการกับทุกท่าน ทุกสาขามา ณ ที่นี้ ประกาศ ณ วันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2565 (ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม) ประธานคณะกรรมการบริหารสถาบันพลังจิตตานุภาพ

3 สถาบันพลังจิตตานุภาพ คู่มือการจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพอื่พัฒนาชีวิต ค าน า หนังสือคู่มือการจัดการเรียนการสอน รายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ได้จัดท าขึ้นเพื่อเป็นแนวทางใน การปฏิบัติงานให้มีความถูกต้อง คล่องตัว มีความง่ายต่อการปฏิบัติและเป็นไปในแนวทางเดียวกัน ทั้ง สถาบันการศึกษาที่เปิดเรียนตามรายวิชาแล้ว และสถาบันการศึกษาที่ก าลังจะเปิดเรียนในอนาคต ได้ศึกษา และใช้เป็นแนวทางในการน าไปใช้ในการเปิดการเรียนการสอนรายวิชา “สมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต” ให้แก่นักศึกษา ในระดับปริญญาตรี ซึ่งจะท าให้นักศึกษาได้มีโอกาสรู้จักและปฏิบัติสมาธิ อันเป็นการขยายและต่อยอดวิชา สมาธิไปสู่เยาวชน ตามปณิธานของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ทั้งนี้คณะกรรมการบริหาร หลักสูตร มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร ได้มอบหมายให้คณะอนุกรรมการโครงการ สมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทยจัดท าคู่มือปฏิบัติงานเล่มนี้ขึ้น ฉะนั้น จึงมีความปรารถนาอย่างยิ่งที่จะให้คู่มือเล่มนี้มีส่วนช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานของทุก สถาบันการศึกษาที่เปิดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ให้มีความถูกต้อง คล่องตัว และง่ายต่อ การปฏิบัติยิ่งขึ้น เพื่อสานต่องานพระอาจารย์หลวงพ่อให้เกรียงไกร ดังปณิธานที่จะสร้างความสันติสุขและ เกิดสันติภาพให้กับชาวโลกด้วยสมาธิ ขออนุโมทนาสาธุกับทุกท่านทุกสถาบันการศึกษามา ณ ที่นี้ คณะกรรมการบริหารหลักสูตร มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร

4 สารบัญ บทที่1 : บทน า • ความเป็นมา 6 • ความเข้าใจเกี่ยวกับรายวิชา 7 • วัตถุประสงค์ 7 • ขอบเขตงาน 8 • หน้าที่ความรับผิดชอบ 8 • แนวปฏิบัติเกี่ยวกับคู่มือ 8 • ประโยชน์ของคู่มือ 8 บทที่2 : ระเบียบปฏิบัติและระบบการศึกษา • คุณสมบัติของนักศึกษา 9 • ข้อปฏิบัติของนักศึกษา 9 • โครงสร้างรายวิชา 9 • รูปแบบการเรียนการสอน 10 • การบ้าน 11 • การประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการเรียน 11 บทที่3 : ภาพรวมการด าเนินงาน • ขั้นตอนการท างาน 12 • การจัดท าแผนรายปี 12 บทที่4 : การด าเนินการก่อนการเรียนการสอน • การขออนุมัติเปิดสอนในสถาบันการศึกษาครั้งแรก 14 • การขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน 14 • การเตรียมความพร้อมด้านต่างๆ ก่อนเปิดการเรียนการสอน 14 • การจัดท าตารางเรียน 15 • การประชาสัมพันธ์รับสมัครนักศึกษา 15

5 บทที่5 : การด าเนินการจัดการเรียนการสอน • การปฐมนิเทศ และมอบตัวเป็นศิษย์ 16 • กระบวนการจัดการเรียนการสอน 16 • การควบคุมเวลาภาคปฏิบัติ 16 • การกล่าวค าอธิษฐานจิตและค าแผ่เมตตาในการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ 16 • หนังสือ เอกสาร และสื่อที่ใช้ในรายวิชา 16 • การตอบค าถามนักศึกษา 17 • การจัดท า “E-Card”และ “E-Certificate” 17 บทที่6 : บุคลากรทเี่กี่ยวข้อง และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ • ผู้รับผิดชอบรายวิชา และหน้าที่ความรับผิดชอบ 18 • คณะท างาน และหน้าที่ความรับผิดชอบ 18 บทที่7 : การปิ ดการเรียนการสอน และการด าเนินการหลังจบการเรียนการสอน • การกล่าวแสดงความรู้สึกของนักศึกษา 19 • การปัจฉิมนิเทศ 19 • สรุปรายงานผลการจัดการเรียนการสอนเสนอต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ 19 ภาคผนวก ภาคผนวก 1: ตัวอย่าง หนังสือขออนุมัติเปิดสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต 20 ภาคผนวก 2: ตัวอย่าง หนังสือขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน 21 ภาคผนวก 3: ตัวอย่าง แผนการสอน 23 ภาคผนวก 4: ตัวอย่าง ใบบันทึกการบ้าน 29 ภาคผนวก 5: พิธีปฐมนิเทศ รายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต 30 ภาคผนวก 6: พิธีปัจฉิมนิเทศ รายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต 33 ภาคผนวก 7: ค าอธิษฐานและค าแผ่เมตตา 36 ภาคผนวก 8: ค าปฏิญาณพิเศษ 37 ภาคผนวก 9: เพลงประจ าสถาบันพลังจิตตานุภาพ 38

6 บทที่1 : บทน า ความเป็ นมา สมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) เล็งเห็นความส าคัญของเรื่องสมาธิว่ามีประโยชน์มากต่อ การพัฒนาชีวิตนักศึกษา ผู้จะเป็นก าลังส าคัญของประเทศชาติในอนาคต และผู้ที่จะน าเจตน์จ านงค์ของสมเด็จ พระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ไปด าเนินให้เป็นจริงได้ก็คือ ผู้บริหารในสถาบันการศึกษาต่าง ๆ การเรียน การสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตเกิดขึ้นในสถาบันการศึกษาครั้งแรกที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยท่าน ศาตราจารยก์ิตติคณุดร.บวรศกัดิ์อวุรรณโณ อดีตคณบดีคณะนิติศาตสร์จฬุาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้สนอง นโยบาย โดยด าเนินการเขียนและจัดท าหลักสูตร เปิดสอนเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2556 โดยสมเด็จ พระญาณว ชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ได้เมตตาตั้งชื่อภาษาไทยว่า “สมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต” พร้อมทั้งบันทึกเทปการบรรยาย ประกอบรายวิชาทั้ง 12 ตอนขึ้นมาใหม่และได้มาเป็นประธานในพิธีเปิดการเรียนการสอนในรุ่นแรกด้วย ทั้งนี้ รายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเปิดนั้น ได้เปิดให้ลงทะเบียนเป็นรายวิชาศึกษาทั่วไป (วิชาเลือก) คือมีหน่วยกิต เพื่อเผยแผ่วิชาสมาธิให้เข้าถึงเยาวชนได้มากขึ้น หลังจากที่เปิดการเรียนการสอน ได้รับความสนใจจากนิสิตเป็นจ านวนมาก มีนิสิตลงทะเบียนเรียนเต็มจ านวน รวมประมาณ ปีละ 800 –1,000 คน เมื่อนิสิตเรียนจบรายวิชา นิสิตได้รับประโยชน์ในชีวิตประจ าวันทั้งต่อการเรียนและ การจัดการแก้ไข ปัญหาในด้านต่าง ๆ ท าให้รายวิชานี้ประสบความส าเร็จ มีการเปิดการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่อง ได้รับความ สนใจจากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ อาทิ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สถาบันเทคโนโลยี พระจอม เกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ ฯลฯ น าไปเปิดการเรียนการสอนเพิ่มมากขึ้น กระจายไปยังทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย อย่างไรก็ตาม ในการเปิดสอนของแต่ละสถาบันการศึกษานั้นอาจมีความแตกต่างกันในส่วนของ ระเบียบปฏิบัติ เกณฑ์การประเมิน วัดผล และการจัดตารางเวลาเรียน ทางสถาบันพลังจิตตานุภาพอนุญาตให้ แต่ละสถาบันการศึกษา สามารถดา เนินการจัดการเรียนการสอนและประเมินผลสัมฤทธิ์การเรียนรู้ให้มี ความยืดหยุ่นได้ตามสมควร โดยยังคงเนื้อหาหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตไว้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ เพื่อให้ ผู้เรียนได้รับความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพ

7 ความเข้าใจเกยี่วกับรายวิชา รายวิชาที่ปรากฏอยู่ในคู่มือฉบับนี้เป็นรายวิชาที่มีการจัดการเรียนการสอนในระดับปริญญาตรีของ สถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่มีการสอนเป็นรายวิชาในแต่ละภาคการศึกษา ตามขั้นตอนต่อไปนี้ นกัศกึษาท่ีเขา้สอบในรายวิชาสมาธิเพ่ือพฒันาชีวิตจะไดร้บัการประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการเรียน เพื่อ ใช้เป็นข้อมูลในการแสดงผลการเรียนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต วัตถุประสงค์ 1. เพื่อให้การจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต เป็นไปในแนวทางเดียวกัน และมี เอกภาพ 2. เพื่อช่วยให้การบริหารจัดการรายวิชาของแต่ละสถาบันการศึกษา สะดวก ชัดเจน มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล 3. เพื่อเป็นแนวทางในการด าเนินงานของผู้ปฏิบัติงานในแต่ละสถาบันการศึกษาที่จัดการเรียน การสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต นักศึกษาลงทะเบียนเรียน รายวิชาสมาธิเพอื่พัฒนาชีวิต สอบภาคทฤษฎีและปฏิบัติ ประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การจัดการเรียนการสอน ภาคทฤษฎีและปฏิบัติ

8 ขอบเขตงาน 1. การจัดการเรียนการสอน รายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ตามที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหาร หลักสูตร สถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. การประสานความร่วมมือระหว่างสถาบันการศึกษาที่จัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนา ชีวิต กับคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง หน้าทคี่วามรับผิดชอบ ผู้รับผิดชอบรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตในสถาบันการศึกษามีหน้าที่ความรับผิดชอบ ดังนี้ 1. หน้าที่ความรับผิดชอบต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ โดยจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อ พัฒนาชีวิต ตามแนวทางของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) และสถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. หน้าที่ความรับผิดชอบต่อนักศึกษา โดยวางแผนการสอนและกระบวนการเรียนรู้เพื่อให้นักศึกษามี ความรู้ มีทักษะการปฏิบัติสมาธิ และมีความสุขในการเรียน แนวปฏบิัตเิกยี่วกับคู่มือ 1. สถาบันการศึกษาที่จัดรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ของสถาบันพลังจิตตานุภาพที่ได้รับการอนุมัติ ให้เปิดสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ให้ใช้คู่มือนี้เป็นแนวทางในการปฏิบัติ 2. การปรับปรุงแก้ไขคู่มือ ท าได้โดยคณะกรรมการบริหารหลักสูตร สถาบันพลังจิตตานุภาพ เป็นผู้น า เสนอประเด็นการแก้ไข ปรับปรุง เสนอให้คณะกรรมการสถาบันพลังจิตตานุภาพเป็นผู้อนุมัติปรับปรุง 3. ให้เริ่มใช้คู่มือนี้ ตั้งแต่วันที่ 15 เมษายน 2565 เป็นต้นไป ประโยชนข์องคู่มือ 1. ช่วยเสริมสร้างความมั่นใจในการท างาน 2. ลดข้อผิดพลาดและเพิ่มความถูกต้องในการท างาน 3. ผู้ปฏิบัติงานท างานได้เต็มประสิทธิภาพ 4. ได้งานที่มีคุณภาพตามเป้าประสงค์ที่ก าหนด

9 บทที่2 : ระเบียบปฏิบัติและระบบการศึกษา คุณสมบัติของนักศึกษา 1. เป็นนักศึกษาในระดับปริญญาตรีหรือเทียบเท่า ของสถาบันการศึกษาที่ได้รับการอนุมัติให้เปิดสอน 2. มีความตั้งใจเรียนวิชาสมาธิเพื่อการพัฒนาตนเอง 3. สามารถศึกษาภาคทฤษฎีและปฏิบัติสมาธิตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพได้ 4. บริหารจัดการเวลาให้สามารถเข้าเรียนและท าการบ้านได้ตามข้อก าหนด ข้อปฏิบัติของนักศึกษา 1. ตั้งใจศึกษาภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ตามแนวทางของสถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. ปิดเครื่องสื่อสารทุกชนิด หรือตั้งระบบสั่น ระหว่างฟังการบรรยายและปฏิบัติสมาธิ 3. แต่งกายสุภาพเรียบร้อยตามระเบียบของสถาบันการศึกษา 4. เข้าเรียนและปฏิบัติตรงต่อเวลา 5. ห้ามบันทึกภาพและเสียงค าบรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ในชั้นเรียน 6. ห้ามบันทึกภาพพาวเวอร์พอยท์(PowerPoint) ของอาจารย์ในชั้นเรียน โครงสร้างรายวิชา รายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตมีจ านวน 3 หน่วยกิต โดยมีบทบรรยายทั้งสิ้น 12 ตอน และมีหนังสือ ประกอบการเรียนการสอน ทั้งนี้จ านวนหน่วยกิตอาจแตกต่างได้ขึ้นอยู่กับบริบทของแต่ละสถาบันการศึกษา ค าอธิบายรายวิชา ความหมายของการท าสมาธิ จุดประสงค์ วิธีการ ขั้นตอน จุดเริ่มต้นของการท าสมาธิ ลักษณะของ การบริกรรมและการท าสมาธิ ประโยชน์ของสมาธิ ลักษณะอาการต่อต้านสมาธิ และการน าสมาธิไปใช้ใน ชีวิตประจ าวัน สมาธิกับการเรียนและการงาน ลักษณะ ขั้นตอน คุณสมบัติ ประโยชน์ของฌานและญาณ สิ่งที่ ควรรู้เรื่องวิปัสสนา ความแตกต่างระหว่างสมถะกับวิปัสสนา แผนผังสมถะกับวิปัสสนา ชาวโลกกับวิปัสสนา วัตถุประสงค์รายวิชา เพื่อให้นักศึกษาได้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสมาธิเบื้องต้นทั้งทางทฤษฎีและทางปฏิบัติ สามารถ อธิบายลักษณะของการบริกรรม ขั้นตอนและประโยชน์ของการท าสมาธิ รวมถึงลักษณะอาการต่อต้านสมาธิ

10 แสดงประโยชน์ของการน าสมาธิไปใช้ในชีวิตประจ าวันอย่างมีสติและปัญญา อธิบายลักษณะ ขั้นตอนและ ประโยชน์ของฌานและญาณ อธิบายสิ่งที่ควรรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับวิปัสสนา รูปแบบการเรียนการสอน การเรียนการสอน 3 คาบหรือไม่ต ่ากว่า 3 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ แบ่งออกเป็นดังต่อไปนี้ ล าดับ รายละเอียดการเรียนการสอน 1 กล่าวค าบูชาพระรัตนตรัย และกล่าวค าปฏิญาณตนก่อนเริ่มเรียน 5 นาที 2 บรรยายเกริ่นน า 5 -10 นาที 3 ฟังเสียงบรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 45- 50 นาที 4 บรรยายทบทวน 15 - 20 นาที 5 ท าแบบทดสอบหลังเรียน เฉลยแบบทดสอบ หรืออภิปราย 30 นาที 6 เดินจงกรม 30 นาที 7 นั่งสมาธิ 30 นาที 8 กล่าวค าปฏิญาณพิเศษ (ภาคผนวก 8) และกราบลาพระรัตนตรัย 5 นาที รวม 180 นาที (3ชั่วโมง) ทั้งนี้ผู้สอนสามารถปรับระยะเวลาการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิให้เหมาะสมกับเวลาเรียน และ สามารถให้นักศึกษาปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิก่อนฟังเสียงบรรยายได้ กรณีเรียนออนไลน์สามารถปรับรูปแบบการเรียนการสอนได้ตามความเหมาะสม แต่ทั้งนี้ต้องให้ ครบองค์ประกอบในส่วนของเนื้อหาภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ (เดินจงกรมและนั่งสมาธิ) ซึ่งอาจจะใช้รูปแบบ การบรรยายเป็นลักษณะการบันทึกวิดีทัศน์ล่วงหน้าแล้วท าการอัพโหลด (upload) ขึ้นระบบการเรียนการสอน ของสถาบันการศึกษา หรือเป็นการบรรยายสดผ่านโปรแกรม (software) ที่สถาบันการศึกษารองรับ เช่น Microsoft Team, Web EX, G Suite หรือ Zoom เป็นต้น ส่วนการฝึกปฏิบัติสมาธิอาจใช้รูปแบบออนไลน์ ใน การฝึกปฏิบัติเป็นลักษณะกลุ่มย่อย หากในชั้นเรียนมีนักศึกษาจ านวนมาก ในการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิ ให้แบ่งนักศึกษาออกเป็น กลุ่มย่อย เพื่อจัดอาจารย์ประจ ากลุ่มส าหรับดูแลการฝึกปฏิบัติได้อย่างทั่วถึง ในกรณีที่เป็นการเรียนออนไลน์ ให้เลือกโปรแกรม (software) ที่เหมาะสมที่สามารถแยกกลุ่มย่อยในการฝึกปฏิบัติสมาธิได้ และควรมีอาจารย์

11 พี่เลี้ยงดูแลประจ ากลุ่ม โดยนักศึกษาจะต้องจัดเตรียมสถานที่ให้เหมาะสมแก่การเดินจงกรมและนั่งสมาธิ และ จะต้องเปิดกล้องเพื่อถ่ายทอดขณะฝึกปฏิบัติได้ชัดเจนตลอดเวลา การบ้าน ให้นักศึกษาท าการบ้านโดยการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิที่บ้าน (นอกเวลาเรียน) ตามจ านวน เวลาที่ตกลงกันในชั้นเรียน ซึ่งควรมีระยะเวลาของการปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิรวมขั้นต ่า 7.5 ชั่วโมงต่อ 1 เดือน และให้นักศึกษาบันทึกเวลาของการปฏิบัติดังกล่าวโดยวิธีการใดวิธีหนึ่ง ดังต่อไปนี้ 1. บันทึกลงในแบบฟอร์ม ใบบันทึกการบ้าน (ภาคผนวก 4: ตัวอย่าง ใบบันทึกการบ้าน) โดยให้บันทึก และน าส่งอาจารย์ผู้ประสานงานรายวิชาหรือผู้ช่วยสอน (TA) ทุกเดือน 2. บันทึกผ่านโปรแกรมส าเร็จรูป “Mind Power Bank” ซึ่งเป็นแอพพลิเคชั่น (application) ในมือถือที่ สามารถดาวน์โหลด (download) ได้ทั้งระบบปฏิบัติการแอนดรอยด์(Android) และไอโอเอส (iOS) ซึ่งง่ายต่อ การเรียนการสอนทั้งระบบในห้องเรียนและการเรียนออนไลน์ การประเมินผลสัมฤทธิท์างการเรียน การเก็บคะแนน และการสอบ มีการก าหนดสัดส่วนการประเมินตามเกณฑ์มาตรฐานการจัดการเรียน การสอนรายวิชาระดับปริญญาตรีตามที่แต่ละสถาบันการศึกษาก าหนด การสอบวัดผล แบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 : การสอบภาคทฤษฎี เป็นการวัดประมวลความรู้ตลอดทั้งรายวิชา โดยควรเป็นข้อสอบที่ สามารถวัดได้ทั้งความรู้ ทัศนคติ และการประยุกต์ใช้สมาธิในชีวิตประจ าวันและส่วนรวมได้ หากกรณีที่เป็น การเรียนออนไลน์อาจารย์ผู้สอนอาจปรับรูปแบบการสอบจากในห้องเรียนเป็นรูปแบบออนไลน์ได้ โดยข้อสอบ อาจจะใช้ข้อสอบรูปแบบเอ็มอีคิว (MEQ: Modified Essay Question) หรือเอ็มซีคิว (MCQ: Multiple Choice Question) ตามความเหมาะสมของแต่ละสถาบันการศึกษา ส่วนที่ 2 : การสอบภาคปฏิบัติ เป็นการทดสอบการเดินจงกรม และนั่งสมาธิ โดยนักศึกษาจะต้อง กล่าวค าอธิษฐานก่อนเดินจงกรมและนั่งสมาธิ กล่าวค าแผ่เมตตาหลังเดินจงกรมและนั่งสมาธิได้ รวมถึงมี อิริยาบถขณะเดินจงกรมและนั่งสมาธิได้อย่างถูกต้อง หากเป็นการสอบปฏิบัติออนไลน์ ให้จัดกระบวนการสอบ ปฏิบัติเหมือนกับการฝึกปฏิบัติสมาธิในชั้นเรียน โดยให้เลือกใช้โปรแกรม (software) ที่เหมาะสม และอาจารย์ ผู้คุมสอบควรมีการประชุมหารือก าหนดเกณฑ์การวัดผลที่ชัดเจน เพื่อให้เป็นแนวปฏิบัติเดียวกัน

12 บทที่3 : ภาพรวมการดา เนินงาน ขั้นตอนการทา งาน 1. การขออนุมัติเปิดสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตครั้งแรก จากสถาบันพลังจิตตานุภาพ 2. การขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน ต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ 3. การประชาสัมพันธ์รับสมัครนักศึกษา (อาจท าเฉพาะการจัดการเรียนการสอนครั้งแรก) 4. การจัดท าตารางเรียน 5. การปฐมนิเทศ และมอบตัวเป็นศิษย์ 6. การบริหารจัดการสถานที่เรียน 7. การจัดการเรียนการสอน 8. การปัจฉิมนิเทศ 9. การสอบและประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการเรียน 10. การสรุปและรายงานผลการจัดการเรียนการสอนต่อคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิพัฒนา ปัญญาเด็กไทย การจัดท าแผนรายปี การจัดท าแผนรายปี เป็นการก าหนดกรอบภารกิจ เป้าหมาย และกิจกรรมต่าง ๆ ในการจัดการเรียน การสอนของรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ซึ่งถือว่ามีความส าคัญต่อการบริหารจัดการ และพัฒนาการเรียน การสอนให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น โดยให้มีความยืดหยุ่นตามระเบียบ นโยบาย และแนวทาง การปฏิบัติของแต่ละสถาบันการศึกษา ภายใต้การประสาน สนับสนุน ร่วมมือ วางแผน ด าเนินงาน และพัฒนา งานร่วมกับสถาบันพลังจิตตานุภาพ สาระในแผนรายปี การจัดท าแผนรายปีให้มีสาระ ดังนี้ 1. จา นวนรุ่นทจี่ะเปิดสอนในปีนั้น และกา หนดเวลาการเปิดสอน ให้เป็นไปตามข้อก าหนดของแต่ละสถาบันการศึกษา โดยอาจด าเนินการเป็นภาคการศึกษา คือ 1 - 2 ภาคต่อปีการศึกษา ตามความสะดวกในการบริหารจัดการ หรืออาจงดเว้นการด าเนินการได้หากมีเหตุ จ าเป็น

13 2. ประมาณการจ านวนนักศึกษา และอาจารย์ ให้เป็นไปตามระเบียบ ข้อก าหนด นโยบาย หรือความเหมาะสมของแต่ละสถาบันการศึกษา โดย พิจารณาความเหมาะสมของจ านวนผู้เรียน อาจารย์ผู้บรรยาย อาจารย์พี่เลี้ยง สถานที่เรียนและปฏิบัติ และ ความสะดวกในด้านต่าง ๆ 3. แผนการดา เนินการด้านอื่น ๆ สถาบันการศึกษาสามารถด าเนินการวางแผนด าเนินการด้านอื่น ๆ เช่น การประชาสัมพันธ์รูปแบบ การเรียนการสอน และการประเมินผลสมัฤทธิ์ทางการศกึษา เป็นต้น ให้สอดคล้องกับแผนงานประจ าปีของแต่ ละสถาบันการศึกษา เมื่อได้รับการอนุมัติการเปิดสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตจากทางสถาบัน พลังจิตตานุภาพเป็นที่เรียบร้อย 4. การประเมินติดตามและพัฒนา ให้แต่ละสถาบันการศึกษาจัดท ารายงานสรุปผลการเปิดการเรียนการสอนแต่ละภาคการศึกษา และรายงานให้สถาบันพลังจิตตานุภาพทราบ ซึ่งทางสถาบันจะน าข้อมูลดังกล่าวมาใช้วางแผนพัฒนาการ เรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยคณะกรรมการติดตามประกอบด้วย คณะอนุกรรมการโครงการ สมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย คณะกรรมการบริหารหลักสูตร และคณะบุคคลที่เกี่ยวข้อง

14 บทที่4 : การดา เนินการก่อนการเรียนการสอน การขออนุมัติเปิ ดสอนในสถาบันการศึกษาครั้งแรก 1. สถาบันการศึกษาที่มีความประสงค์จะขอเปิดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ให้ แจ้งความจ านงการขอเปิดรายวิชามายังมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อ วิริยังค์ สิรินฺธโร โดยท าเป็น บันทึกข้อความลงนามโดยผู้บริหารของสถาบันการศึกษา (เช่น คณบดีหรือรองคณบดีฝ่ ายวิชาการ) พร้อมทั้ง ระบุรายละเอียด ได้แก่ ชื่อมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษา ชื่อคณะ/ภาควิชาที่รับผิดชอบ ชื่อและข้อมูลของ อาจารย์ผู้ประสานงานรายวิชา เป็นต้น (ภาคผนวก 1: ตัวอย่าง หนังสือขออนุมัติเปิดสอนรายวิชาสมาธิเพื่อ พัฒนาชีวิต) 2. มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อ วิริยังค์ สิรินฺธโร จะด าเนินการส่งให้คณะอนุกรรมการ บริหารหลักสูตรพิจารณาและลงความเห็น หากได้รับการอนุมัติแล้ว ทางสถาบันการศึกษาจะได้รับการติดต่อ กลับจากทางมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อ วิริยังค์ สิรินฺธโร 3. มูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อ วิริยังค์ สิรินฺธโร โดยคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิเพื่อ พัฒนาปัญญาเด็กไทย จัดเตรียมหนังสือ (ไฟล์อิเล็กทรอนิกส์) ไฟล์เสียงการบรรยายของสมเด็จพระญาณวชิโร ดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตัวอย่างไฟล์บรรยายสรุปแบบพาวเวอร์พอตท์(PowerPoint) และตัวอย่างเอกสารที่ใช้ ในรายวิชาส่งให้ทางสถาบันการศึกษา การขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน สถาบันการศึกษาที่มีความประสงค์จะขอจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต ในแต่ละ ภาคเรียน ให้แจ้งความจ านงการขออนุญาตจัดการเรียนการสอนมายังมูลนิธิสถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อ วิริยังค์ สิรินฺธโร เพื่อพิจารณาอนุญาตในแต่ละภาคเรียนที่มีการจัดการเรียนการสอน (ภาคผนวก 2: ตัวอย่าง หนังสือขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน) การเตรียมความพร้อมด้านต่างๆ ก่อนเปิ ดการเรียนการสอน การจัดเตรียมความพร้อมด้านสถานที่ อุปกรณ์ วิชาการ รวมถึงการเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ สามารถด าเนินการได้ตามระเบียบ ข้อปฏิบัติของแต่ละสถาบันการศึกษา

15 การจัดท าตารางเรียน สามารถจัดท าตารางเรียนได้โดยเรียงล าดับเนื้อหาการสอนตามโครงร่างของรายวิชา การประชาสัมพันธ์รับสมัครนักศึกษา อาจมีการด าเนินประชาสัมพันธ์เฉพาะครั้งแรกที่มีการเปิดรายวิชา และสามารถท าการประชาสัมพันธ์ ตามแนวทางของแต่ละสถาบันการศึกษาได้

16 บทที่5 : การดา เนินการจัดการเรียนการสอน การปฐมนิเทศ และมอบตัวเป็ นศิษย์ ด าเนินการโดยผู้รับผิดชอบรายวิชาและคณะท างาน โดยใช้รูปแบบของสถาบันพลังจิตตานุภาพ และ สามารถปรับให้เหมาะกับบริบทของสถานศึกษาได้(ภาคผนวก 5: พิธีปฐมนิเทศ รายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต) กระบวนการจัดการเรียนการสอน ด าเนินการจัดการเรียนการสอนตามแผนการสอน (Course Syllabus) ของแต่ละสถาบันการศึกษา (ภาคผนวก 3: ตัวอย่าง แผนการสอน) การควบคุมเวลาภาคปฏิบัติ เพื่อให้เกิดความพร้อมเพรียงในการปฏิบัติจึงมีระบบควบคุมเวลา โดยใช้สัญญาณระฆัง ดังนี้ การเดินจงกรม - ล าดับแรกตี 1 ครั้ง กล่าวค าอธิษฐานและเริ่มเดินจงกรม - ล าดับที่สองตี 1 ครั้ง จบการเดินจงกรมและกล่าวค าแผ่เมตตา การน่ังสมาธิ - ล าดับแรกตี 1 ครั้ง กล่าวค าอธิษฐานและเริ่มการนั่งสมาธิ - ล าดับที่สองตี 1 ครั้ง จบการนั่งสมาธิและกล่าวค าแผ่เมตตา การกล่าวค าอธิษฐานจิตและค าแผ่เมตตาในการเดินจงกรมและน่ังสมาธิ ใช้ค ากล่าวของสถาบันพลังจิตตานุภาพ (ภาคผนวก 7: ค าอธิษฐานและค าแผ่เมตตา) หนังสือ เอกสาร และสอื่ทใี่ช้ในรายวิชา 1. หนังสือที่ใช้ในรายวิชา ได้แก่ หนังสือสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต 2. สื่อบันทึกเสียงค าบรรยายในรายวิชาสมาธิพัฒนาชีวิต จ านวน 12 ตอน

17 การตอบค าถามนักศึกษา 1. สถาบันการศึกษาสามารถตอบค าถามได้ โดยตอบตามแนวปฏิบัติและค าสอนของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ทั้งนี้ให้ระบุที่มาของข้อมูลค าตอบ และไม่ตอบค าถามเรื่องที่นักศึกษายัง เรียนไม่ถึง 2. กรณีสถาบันการศึกษาไม่สามารถตอบได้ ให้ส่งค าถามมาที่คณะอนุกรรมการกลั่นกรองวิชาการ โดยประสานงานผ่านคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิเพื่อพัฒนาปัญญาเด็กไทย การจัดท า “E-Card” และ “E-Certificate” สถาบันการศึกษาควรประชาสัมพันธ์ให้นักศึกษาล็อกอิน (Login) เพื่อลงทะเบียน เข้าสู่ระบบ “samathi101.com” ของสถาบันพลังจิตตานุภาพ ส าหรับรับบัตรนักศึกษาอิเล็กทรอนิกส์(E-Card) และสิทธิ ประโยชน์อื่น ๆ ของสถาบันพลังจิตตานุภาพ อาทิ การได้รับข้อมูลข่าวสาร การบันทึกการบ้านสะสมชั่วโมงการ ท าสมาธิ การเข้าชมเทปบรรยายของพระอาจารย์หลวงพ่อ การเข้าถึงอีบุ๊ค (E-book) ของรายวิชา รวมทั้ง สามารถขอรับใบประกาศนียบัตรอิเล็กทรอนิกส์(E-Certificate) เมื่อสอบผ่านรายวิชา

18 บทที่6 : บุคลากรทเี่กี่ยวข้อง และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ ผู้รับผิดชอบรายวิชา และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ ผู้รับผิดชอบรายวิชา มีหน้าที่ บริหารจัดการ ก ากับดูแลและควบคุมให้การจัดการเรียนการสอนเป็นไป ตามข้อก าหนดของรายวิชา เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามเจตนารมณ์ของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) และสถาบันการศึกษาของตน คณะทา งาน และหน้าทคี่วามรับผิดชอบ คณะท างาน หมายถึง คณะบุคคลที่ได้รับมอบหมายจากผู้รับผิดชอบรายวิชา ให้ท าหน้าที่สนับสนุน การบริหารงานการจัดการเรียนการสอน และสนับสนุนการท างานด้านต่างๆ เพื่อให้เกิดการท างานให้เป็นไป ด้วยความเรียบร้อยและสมบูรณ์ยิ่งขึ้น เช่น ฝ่ ายทะเบียนนักศึกษา ฝ่ ายเทคโนโลยีสารสนเทศ เป็นต้น

19 บทที่7 : การปิ ดการเรียนการสอน และการด าเนินการหลังจบการเรียนการสอน การกล่าวแสดงความรู้สึกของนักศึกษา การแสดงความรู้สึกเป็นการส ารวจความรู้สึกของนักศึกษาที่ได้เข้ามาเรียนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนา ชีวิตจนจบภาคเรียน ตัวอย่างหัวข้อในการแสดงความรู้สึก 1. แนะน าตัวชื่อ..................นามสกุล..................รหัสนักศึกษา..................คณะ/ชั้นปี ......... 2. สาเหตุที่ได้มาเรียน ได้ทราบข่าวมาจากที่ใดหรือใครแนะน ามา 3. ก่อนและหลังการเรียนมีความรู้สึกและมีพัฒนาการอย่างไร 4. หลังจากเรียนจบแล้ว ได้ไปแนะน าใครบ้างหรือยัง 5. สุดท้ายอยากขอบคุณใครบ้าง โดยสามารถจัดรูปแบบตามความเหมาะสมและบริบทของสถาบันการศึกษา เช่น การพูดหน้าชั้น การส่งคลิปวิดีโอ และการเขียนแสดงความรู้สึก เป็นต้น การปัจฉิมนิเทศ ด าเนินการโดยผู้รับผิดชอบรายวิชาและคณะท างาน โดยใช้รูปแบบของสถาบันพลังจิตตานุภาพ และ สามารถปรับให้เหมาะกับบริบทของสถาบันการศึกษาได้(ภาคผนวก 6: พิธีปัจฉิมนิเทศ รายวิชาสมาธิเพื่อ พัฒนาชีวิต) สรุปรายงานผลการจัดการเรียนการสอนเสนอต่อสถาบันพลังจิตตานุภาพ สถาบันการศึกษาสรุปรายงานผลการจัดการเรียนการสอน และรายงานปัญหา อุปสรรค และข้อ เสนอแนะ (ถ้ามี) เสนอต่อคณะอนุกรรมการโครงการสมาธิพัฒนาปัญญาเด็กไทย

20 ภาคผนวก 1: ตัวอย่าง หนังสือขออนุมัติเปิ ดสอนรายวิชาสมาธิเพอื่พัฒนาชีวิต ที่……./………… ..........................……………............. ......(ชื่อ ที่อยู่ของสถาบันการศึกษา)..... วันที่........เดือน.......................พ.ศ. ........... เรื่อง ขออนุมัติเปิดการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต เรียน ประธานคณะกรรมการบริหารหลักสูตร ........(ชื่อสถาบันการศึกษา).......มีความประสงค์ขอเปิดสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต เพื่อเป็น รายวิชา....(พื้นฐาน/เลือกเสรี).... จ านวน .... หน่วยกิต โดยมี........(หน่วยงาน/คณะ/ภาควิชา)........ดูแล รับผิดชอบ และมีผู้รับผิดชอบและผู้ประสานงานรายวิชา ดังนี้ 1. ผู้รับผิดชอบรายวิชา คือ ..........(ชื่อ-สุกล)............ ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมลล์.........................................ไอดีไลน์................................................ 2. ผู้ประสานงานคือ ..............(ชื่อ-สุกล)................. ต าแหน่ง/สังกัด................................................. เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมลล์.........................................ไอดีไลน์................................................ ทั้งนี้.......(ชื่อสถาบันการศึกษา)......ประสงค์จะขอเริ่มเปิดสอนในปีการศึกษา............. ภาคเรียนที่...... ซึ่งจะเริ่มเรียนในเดือน.................. พ.ศ........... โดยทาง............(ชื่อสถาบันการศึกษา)............ยินดีที่จะให้ ความร่วมมือ สนับสนุน และปฏิบัติตามแนวทางที่ระบุไว้ในคู่มือหลักสูตรสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตของมูลนิธิ สถาบันพลังจิตตานุภาพ หลวงพ่อวิริยังค์ สิรินฺธโร จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณาอนุมัติ ขอแสดงความนับถือ ลงชื่อ ………………………………… (............................................) ต าแหน่ง................................

21 ภาคผนวก 2: ตัวอย่าง หนังสือขออนุญาตจัดการเรียนการสอนในแต่ละภาคเรียน ที่……./………… ..........................……………............. ......(ชื่อ ที่อยู่ของสถาบันการศึกษา)..... วันที่........เดือน.......................พ.ศ. ........... เรื่อง ขออนุญาตจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต เรียน ประธานคณะกรรมการบริหารหลักสูตร ........(ชื่อสถาบันการศึกษา)....... มีความประสงค์ขออนุญาตจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อ พัฒนาชีวิต รุ่นที่ ....... ในปีการศึกษา........... ภาคเรียนที่..... เริ่มเรียนวันที่.... เดือน พ.ศ................ โดยรายวิชานี้เป็นวิชา...(พื้นฐาน/เลือกเสรี)... จ านวน....หน่วยกิต โดยมี........(หน่วยงาน/คณะ/ภาควิชา)........ เป็นผู้รับผิดชอบ และมีผู้รับผิดชอบด าเนินการ ดังนี้ 1. ผู้รับผิดชอบรายวิชา คือ .................................... ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ 2. ผู้ประสานงานรายวิชาคือ .................................. ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ .......(ชื่อสถาบันการศึกษา).......มีความประสงค์ขอรับหนังสือสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต จ านวน………..เล่ม โดยมีผู้ประสานเกี่ยวกับหนังสือ คือ …………………………………. โทรศัพท์...................... ไอดีไลน์..................... ทั้งนี้เมื่อจัดการเรียนการสอนในภาคเรียนนี้แล้ว ทาง....(ชื่อสถาบันการศึกษา).....จะรายงานจ านวน นักศึกษา พร้อมส่งทะเบียนรายชื่อนักศึกษาที่ผ่านรายวิชานี้มายังสถาบันพลังจิตตานุภาพหลังจากวันปิ ดภาค เรียน รวมทั้งหากมีข้อสังเกตุค าแนะน า หรือปัญหาอุปสรรคในการด าเนินการจะรายงานให้ทราบต่อไป จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา ขอแสดงความนับถือ ลงชื่อ …………………..……………… (............................................) ต าแหน่ง................................

22 ที่……./…………(เลขที่ออกหนังสือของสาขา) สถาบันพลังจิตตานุภาพ สาขา............ ...............(ชื่อ ที่อยู่ของสาขา).............. วันที่........เดือน.......................พ.ศ. ........... เรื่อง ขออนุญาตจัดการเรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต เรียน ประธานคณะกรรมการบริหารหลักสูตร สถาบันพลังจิตตานุภาพ สาขา....(ระบุหมายเลข และชื่อสาขา)... มีความประสงค์ขออนุญาตจัดการ เรียนการสอนรายวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต โดยเปิดภายใต้...........(ชื่อสถาบันการศึกษา)............ รุ่นที่....... ในปีการศึกษา........... ภาคเรียนที่..... เริ่มเรียนวันที่.........เดือน พ.ศ................ ..... รายวิชา นี้เป็นวิชา...(พื้นฐาน/เลือกเสรี)... จ านวน....หน่วยกิต และมีผู้รับผิดชอบด าเนินการ ดังนี้ 1. ผู้รับผิดชอบรายวิชา คือ .................................... ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ 2. ผู้ประสานงานรายวิชาคือ .................................. ต าแหน่ง/สังกัด................................................ เบอร์โทรศัพท์.............................อีเมล์...........................................ไอดีไลน์................................................ สาขามีความประสงค์ขอรับหนังสือสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต จ านวน………..เล่ม โดยมีผู้ประสานเกี่ยวกับ หนังสือ คือ ………………....…………………. โทรศัพท์.......................... ไอดีไลน์.............................. ทั้งนี้เมื่อจัดการเรียนการสอนในภาคเรียนนี้แล้ว ทางสาขาจะรายงานจ านวนนักศึกษา พร้อมส่ง ทะเบียนรายชื่อนักศึกษาที่ผ่านรายวิชานี้มายังสถาบันพลังจิตตานุภาพหลังจากวันปิ ดภาคเรียน รวมทั้งหาก มีข้อสังเกตุค าแนะน า หรือปัญหาอุปสรรคในการด าเนินการจะรายงานให้ทราบต่อไป จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา ขอแสดงความนับถือ ลงชื่อ …………………..……………… (............................................) ผู้ดูแลสาขา

23 ภาคผนวก 3: ตัวอย่าง แผนการสอน 1. รหัสวิชา (Course Number) ................. 2. จ านวนหน่วยกิต (Course Credit) 3(2-2-5) 3. ชื่อวิชา (Course Title) สมาธิเพื่อพัฒนาชีวิต 4. คณะ/ภาควิชา (Faculty / Department) ................................ 5. ภาคเรียน (Semester) ................. 6. ปี การศึกษา (Academic Year) ................. 7. ชื่อผู้สอน (รายวิชาที่มีผู้สอนหลายคน ระบุชื่ออาจารย์ผู้ร่วมสอนทุกคน) (Instructor / Academic Staff) ...................................................................................................................................................... 8. สถานภาพของวิชา (วิชาบังคับ/วิชาเลือก) (Status: Required / Elective) ................................ 9. ระดับการศึกษา (Degree) ................................ 10. จา นวนช่ัวโมงทสี่อน/สัปดาห์(Hours/Week) ............................ 11. เนือ้หารายวิชา (Course Description) ความหมายของการท าสมาธิ จุดประสงค์ วิธีการ ขั้นตอน จุดเริ่มต้นของการท าสมาธิ ลักษณะของ การบริกรรมและการท าสมาธิ ประโยชน์ของสมาธิ ลักษณะอาการต่อต้านสมาธิ และการน าสมาธิไปใช้ใน ชีวิตประจ าวัน สมาธิกับการเรียนและการงาน ลักษณะ ขั้นตอน คุณสมบัติ ประโยชน์ของฌานและญาณ สิ่งที่ควรรู้เรื่องวิปัสสนา ความแตกต่างระหว่างสมถะกับวิปัสสนา แผนผังสมถะกับวิปัสสนา ชาวโลกกับ วิปัสสนา 12. ประมวลการเรียนรายวิชา (Course Outline) 12.1 วัตถุประสงคท์่ัวไปและ/หรือวัตถุประสงคเ์ชิงพฤตกิรรม (Learning Objectives / Behavioral Objectives) 12.1.1 อธิบายถึงความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับสมาธิเบื้องต้นทั้งทางทฤษฎีทางปฏิบัติ 12.1.2 อธิบายลักษณะของการบริกรรม ขั้นตอนและประโยชน์ของการท าสมาธิ รวมถึงลักษณะ อาการต่อต้านสมาธิ

24 12.1.3 แสดงประโยชน์ของการน าสมาธิไปใช้ในชีวิตประจ าวัน 12.1.4 อธิบายลักษณะขั้นตอนและประโยชน์ของฌานและญาณ 12.1.5 อธิบายสิ่งที่ควรรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับวิปัสสนา 12.2 เนือ้หารายวิชาต่อสัปดาห์(Learning Contents) ครั้งที่เนือ้หา/หัวข้อ วิธีจัดการเรียนการสอน ผู้รับผิดชอบ 1 - ปฐมนิเทศ -แนะน ารายวิชา/ที่มาของรายวิชา -ชี้แจงข้อก าหนดเกี่ยวในการเรียน -แนะน าวิธีการเดินจงกรม และ นั่งสมาธิ - พิธีปฐมนิเทศและมอบตัวเป็นศิษย์ -ชี้แจงรายละเอียดเกี่ยวกับการเรียนการสอน และข้อก าหนดของวิชา - ประวัติความเป็นมาของรายวิชา - บรรยายโดยอาจารย์ประจ าวิชา - ดูคลิปการเดินจงกรม นั่งสมาธิ - ฝึกเดินจงกรม นั่งสมาธิ 2 - สมาธิกับการพัฒนาความดี 2 ประการของมนุษย์ - ประวัติการศึกษาสมาธิของสมเด็จ พระญาณวชิโรดม - ที่มา จุดมุ่งหมาย และลักษณะ ของหลักสูตรสมาธิภายใต้สถาบัน พลังจิตตานุภาพ - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 1 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 3 -จุดประสงค์ของการท าสมาธิ - วิธีท าสมาธิในอิริยาบถ 4 -จุดเริ่มต้นของสมาธิ - ลักษณะของการบริกรรม - การวางจิตในขณะบริกรรม - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่2 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์สรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 4 - การวัดผลของสมาธิ - ลักษณะอาการต่อต้านสมาธิ - ความลังเลสงสัย - ความโลภอยากได้เร็ว - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 3 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์สรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน

25 ครั้งที่เนือ้หา/หัวข้อ วิธีจัดการเรียนการสอน ผู้รับผิดชอบ 5 - ลักษณะของสมาธิ - ผลของการท าสมาธิ - หนทางให้สมาธิเสื่อม - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 4 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 6 - ประโยชน์ของสมาธิ - การน าสมาธิไปใช้ใน ชีวิตประจ าวัน - สมาธิกับการงานและการเรียน - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 5 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 7 - ลักษณะของฌาน -ขั้นตอนของฌาน - ความวิเศษของฌาน - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 6 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 8 - คุณสมบัติของฌาน - ประโยชน์ของฌาน - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 7 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 9 - ลักษณะของญาณ -ขั้นตอนของญาณ - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 8 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 10 - คุณสมบัติของญาณ - ประโยชน์ของญาณ - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 9 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา

26 ครั้งที่เนือ้หา/หัวข้อ วิธีจัดการเรียนการสอน ผู้รับผิดชอบ - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 11 - สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับเรื่องวิปัสสนา -จุดมุ่งหมายของสมถะและ วิปัสสนา - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่ 10 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 12 -แผนผังสมถะ -แผนผังวิปัสสนา - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่11 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 13 - วิปัสสนูปกิเลส - พระอภิธรรมกับวิปัสสนา - ฟังบรรยายจากเทปเสียงของสมเด็จพระ ญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) ตอนที่12 -แบ่งกลุ่มระดมสมอง วิเคราะห์และสรุปเนื้อหา - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - บรรยายสรุปโดยอาจารย์ผู้สอน 14 - ปัจฉิมนิเทศ - พิธีปัจฉิมนิเทศ - รายงานผลการปฎิบัติ(แสดงความรู้สึก) - เดินจงกรม นั่งสมาธิ - พิธีขอขมา 15 การทดสอบปลายภาค - การทดสอบภาคทฤษฎี - การทดสอบภาคปฏิบัติ

27 12.3 วิธีจัดการเรียนการสอน (Method) การบรรยาย (Lecture) ชั่วโมง/ครั้ง/คาบ/ร้อยละ 30 (hour/time/period/percent) การบรรยายเชิงอภิปราย (Lecture and discussion) ชั่วโมง/ครั้ง/คาบ/ร้อยละ 20 (hour/time/period/percent) การสรุปประเด็นส าคัญ หรือการน าเสนอ ชั่วโมง/ครั้ง/คาบ/ร้อยละ 20 ผลของการสืบค้นหรือผลของงานที่ได้รับมอบหมาย (hour/time/period/percent) (Making a summary of the main points or presentation of the results of researching or the assigned tasks) อื่นๆ(Others) ..ฝึ กภาคปฏิบัติสมาธิ.. ชั่วโมง/ครั้ง/คาบ/ร้อยละ 30 (hour/time/period/percent) 12.4 สื่อการสอน (Media) สื่อน าเสนอในรูปแบบ พาวเวอร์พอยท์ (Powerpoint) สื่อคลิปเสียงบรรยาย 12.5 การวัดผลการเรียน (Evaluation) 12.5.1 การประเมินความรู้ภาคทฤษฎี ร้อยละ 40 (Assessment of academic knowledge) (percent) 1) ข้อสอบปรนัย ร้อยละ 30 2) ข้อสอบอัตนัย ร้อยละ 10 12.5.2 การประเมินการท างานหรือกิจกรรมในชั้นเรียน ร้อยละ 30 (Assessment of work or classroom activities) (percent) 1) การเข้าเรียน ร้อยละ 15 2) วิเคราะห์กลุ่ม ร้อยละ 15 12.5.3 การประเมินผลงานที่ได้มอบหมาย ร้อยละ 10 (Assessment of the assigned tasks) (percent) 1) การเขียนรายงานพิเศษ ร้อยละ 10 12.5.4 การประเมินผลในการปฏิบัติ เดินจงกรมและนั่งสมาธิ ร้อยละ 20 (percent)

28 12.6 รายชื่อหนังสืออ่านประกอบ (Reading List) 12.6.1 หนังสือบังคับ (Required Text) หนังสือรายวิชาสมาธิเพื่อการพัฒนาชีวิต 12.6.2 หนังสืออ่านเพิ่มเติม (Supplementary Texts) 1) หนังสือรายวิชาครูสมาธิ ของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 2) หนังสืออัตชีวประวัติ พระเทพเจติยาจารย์ (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 3) หนังสือประวัติ และซีดีประวัติหลวงปู่ มั่น ภูริทัตโต 12.7 บทความวิจัย/บทความวิชาการ (ถ้ามี) Research Articles / Academic Articles (If any) 12.8 สื่ออิเล็กทรอนิกส์หรือเว็บไซตท์เี่กี่ยวข้อง (Electronic Media or Websites)

29 ภาคผนวก 4: ตัวอย่าง ใบบันทึกการบ้าน หลักสูตรสมาธิเพอื่พัฒนาชีวิต บันทึกการปฏิบัตินอกเวลา (การบ้าน) ชื่อ........................................... นามสกุล.......................................... รหัสประจ าตัว............................... ครั้ง วัน/เดือน/ปี เดินจงกรม น่ังสมาธิ รวมทั้งสิน้ (นาที) ช่วงเวลา เริ่มต้น-สิน้สุด รวม (นาที) ช่วงเวลา เริ่มต้น-สิน้สุด รวม (นาที) ผู้รับรายงาน .......................................... วันที่ ...............................................

30 ภาคผนวก 5: พิธีปฐมนิเทศ รายวิชาสมาธิเพอื่พัฒนาชีวิต ลา ดับขั้นตอนพธิีปฐมนิเทศ 1. น าสวดบูชาพระรัตนตรัย 2. กล่าวเปิดพิธีปฐมนิเทศ และต้อนรับนักศึกษา 3. ชมประวัติและผลงานเจ้าประคุณสมเด็จพระญาณวชิโรดม (https://www.youtube.com/watch?v=lqc1zIs2d4k) 4. อาจารย์กล่าว “ค ามอบตัวเป็นศิษย์” และน ากล่าว “ค าปฏิญาณมอบตัวเป็นศิษย์” 5. ผู้แทนนักศึกษาชาย-หญิง ถวายพานดอกไม้และพานธูปเทียนแพ แด่พระรัตนตรัย และสมเด็จ พระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 6. กล่าว “ค าสัตย์ปฏิญาณ” 7. เปิดคลิปวิดีโอสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) กล่าวสัมโมทนียกถา (https://youtu.be/wKlim5gxNvE) (นาที 4.15 - นาที 6.34) 8. ชมวีดีทัศน์ วิธีการเดินจงกรมและนั่งสมาธิ(https://youtu.be/cmJYwSUKtio)และ (https://youtu.be/Ctmuu4dePKg ) ตามล าดับ 9. นักศึกษาปฏิบัติเดินจงกรมและนั่งสมาธิ (เดิน 15 นาที นั่ง 15 นาที) หมายเหตุ: สถาบันการศึกษาสามารถเปลี่ยนแปลงรูปแบบก าหนดการได้ตามความเหมาะสม พิธีมอบตัวศิษย์ ค ามอบตัวเป็ นศิษย์ ในการเรียนวิชาสมาธิเพื่อพัฒนาชีวิตนั้น ผู้เข้ารับการอบรมควรได้การแสดงตนเป็นศิษย์เป็นอาจารย์ ตามระเบียบที่เคยปฏิบัติสืบต่อกันมา ดังธรรมเนียมที่เคยปฏิบัติกันมาแต่ครั้งโบราณ เมื่อผู้ใดต้องการจะไป ศึกษา ณ ส านักใดก็ต้องเตรียมเครื่องสักการะเข้าไปหา พร้อมทั้งกล่าววาจามอบตัวเป็นศิษย์เป็นอาจารย์ กันให้ เรียบร้อยก่อนเพื่ออาจารย์และศิษย์ท าหน้าที่อย่างสบายใจ เมื่ออาจารย์และศิษย์ได้กล่าววาจายอมรับซึ่งกันและกัน อาจารย์ก็ได้แนะน าพร ่าสอนกล่าวตักเตือนได้ อย่างเต็มที่ เพื่อให้ศิษย์ได้รับความรู้อย่างเต็มความสามารถของแต่ละคน จนกว่าศิษย์จะเป็นคนดีมีคุณธรรม และมีคุณภาพมากยิ่งขึ้นต่อไป

31 ส่วนศิษย์ก็จะเชื่อฟัง ทั้งยอมรับฟังค าแนะน าพร ่าสอนว่ากล่าวตักเตือนด้วยความเต็มใจพร้อมทั้ง ปรนนิบัติรับใช้ด้วยความยินดี เพื่อเป็นการตอบแทนบุญคุณท่าน จะท าให้ศิษย์กับอาจารย์เกิดความรักเมตตา ความปรารถนาดีต่อกัน กลายเป็นความผูกพันระหว่างศิษย์กับอาจารย์ดังค ากล่าวขานว่า “ศิษย์มีครู” เพื่อเป็นการสืบสานวัฒนธรรมที่ดีเช่นนี้ให้คงอยู่ไปอีกนาน ขอกราบอาราธนาพระอาจารย์ได้โปรดท า หน้าที่เป็นพระอาจารย์แก่ผู้เข้าฝึกอบรมครูสมาธิด้วยเถิด ผู้เข้าฝึกอบรมก็จะท าหน้าที่เป็นศิษย์ที่ดีของพระ อาจารย์ต่อไป ค าปฏิญาณมอบตัวเป็ นศิษย์ นักศึกษาเตรียมดอกไม้ธูปเทียนให้พร้อม 1ชุด แล้วยืนประนมมือ สวด นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ (3จบ) สวดต่อด้วยค าปฏิญาณตนตามผู้น าว่า “อาจาริโย, เม ภันเต, โหหิ, อายัสมะโต, นิสสายะ,วัจฉามิ อาจาริโย, เม ภันเต, โหหิ, อายัสมะโต, นิสสายะ,วัจฉามิ อาจาริโย, เม ภันเต, โหหิ, อายัสมะโต, นิสสายะ,วัจฉามิ ขอทา่นพงึเป็นอาจารยข์องขา้พเจา้ดว้ยเถดิขา้พเจา้จะอยูร่บัโอวาทจากทา่น” พระอาจารย์กล่าว “โอปายิกัง” นักศึกษารับว่า “สาธุ ภันเต” พระอาจารย์กล่าว “ปฏิรูปัง” นักศึกษารับว่า “สาธุ ภันเต” พระอาจารย์กล่าว “ปาสาทิเกนะ สัมปาเทหิ” นักศึกษารับว่า “สาธุ ภันเต” ล าดับต่อไปให้นักศึกษาสวดมอบตัวเป็นศิษย์ว่า “อัชชะตัคเคทานิ อาจาริโย / มัยหัง ภาโร / อะหัมปิ / อาจาริยัสสะ ภาโร อัชชะตัคเคทานิ อาจาริโย / มัยหัง ภาโร / อะหัมปิ / อาจาริยัสสะ ภาโร อัชชะตัคเคทานิ อาจาริโย / มัยหัง ภาโร / อะหัมปิ / อาจาริยัสสะ ภาโร ตงั้แต่นไี้ป ขอใหท้า่นไดโ้ปรดทา หนา้ทเี่ป็นอาจารยข์องขา้พเจา้ดว้ยเถดิ แมข้า้พเจา้ก็จะทา หนา้ทเป็นศิษย์ของท่านอาจารย์ ี่” (ขั้นตอนต่อไปให้นักศึกษาถวายดอกไม้ธูปเทียนแด่พระอาจารย์ เป็นอันเสร็จพิธีมอบตัวเป็นศิษย์)

32 ค าสัตย์ปฏิญาณ ขา้พเจา้จะขอตงั้สตัย์ปฏิญาณวา่ ขอ้ทหี่น่งึขา้พเจา้จะมีเมตตาต่อกนั ขอ้ทสี่อง ขา้พเจา้จะมีความสามคัคีกนั ขอ้ทสี่าม ขา้พเจา้จะใหอ้ภยัซ่ึงกนัและกนั ขอ้ทสี่ี่ ขา้พเจา้จะไม่นา วชิาสมาธิไปใชใ้นทางทผี่ดิ ขอ้ทหี่า้ ขา้พเจา้จะทา สมาธิแผเ่มตตาจิต แก่สรรพสตัวท์งั้หลาย เพอื่ความสนัตสิขุของโลกย่งิขึน้ต่อไป

33 ภาคผนวก 6: พิธีปัจฉิมนิเทศ รายวิชาสมาธิเพอื่พัฒนาชีวิต ลา ดับขั้นตอนพธิีปัจฉิมนิเทศ 1. อาจารย์น ากล่าวค าบูชาพระรัตนตรัย 2. อาจารย์น ากล่าวค าสัตย์ปฏิญาณ 3. อาจารย์ผู้รับผิดชอบกระบวนวิชากล่าวสรุปบันทึกบทท้าย (15 นาที) 4. อาจารย์ผู้รับผิดชอบกระบวนวิชา กล่าวรายงาน 5. รับชมสัมโมทนียกถาของสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 6. ผู้แทนนักศึกษาน ากล่าวบทสวดขอขมาพระรัตนตรัย นักศึกษาทุกคนกล่าวตาม 7. ผู้แทนนักศึกษาถวายพานพุ่มขอขมาพระรัตนตรัย 8. ผู้แทนนักศึกษาน ากล่าวขอขมาโทษพระอาจารย์ นักศึกษาทุกคนกล่าวตาม 9. ผู้แทนนักศึกษาถวายพานพุ่มขอขมาสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์ สิรินฺธโร) 10. ผู้แทนนักศึกษาน ากล่าวขอขมาโทษเพื่อนผู้ปฏิบัติธรรม 11. นักศึกษาทุกคนกล่าวตามและยกมือไหว้ขอขมาซึ่งกันและกัน 12. นักศึกษาทุกคนมอบช่อดอกไม้ขอขมาและขอบคุณคณาจารย์ แลกเปลี่ยนดอกไม้ซึ่งกันและกัน 13. กล่าวค าบูชาพระรัตนตรัย เป็นอันเสร็จพิธี หมายเหตุ: สถาบันการศึกษาสามารถเปลี่ยนแปลงรูปแบบก าหนดการได้ตามความเหมาะสม บทสวดบูชาพระรัตนตรัย อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ ภะคะวา พุทธัง ภะคะวันตัง อะภิวาเทมิ (กราบ) สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม ธัมมัง นะมัสสามิ (กราบ) สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ สังฆัง นะมามิ (กราบ) (กล่าวพร้อมกัน) ) กราบนมัสการพระอาจารย์

34 บทสวดขอขมาพระรัตนตรัย อาจารย์และนักศึกษายืนขึ้น ผู้แทนทั้งสองฝ่ ายถือดอกไม้ธูปเทียนแพ สวดนะโม 3 จบ ต่อด้วยค าสวดขอขมาพระรัตนตรัย โดยว่าตามผู้น า ระตะนัตตะเย ปะมาเทนะ / ทะวาระตะเย นะ กะตัง สัพพัง อะปะราธัง / ขะมะถะ เม ภันเต (3 จบ) “ถา้ความประมาทพลาดพลงั้อนัใด / ทขี่า้พเจา้ไดก้ระทา แลว้ / ทงั้ตงั้ใจและไม่ไดต้งั้ใจ / ด้วยกาย ด้วยวาจา และ ด้วยใจ/ ในพระพุทธเจ้า ในพระธรรม และในพระสงฆ์/ ขอให้โปรดอโหสิกรรม / ในความประมาทพลาดพลงั้ทงั้หลายเหลา่นนั้/ แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด” บทสวดขอขมาพระอาจารย์หลวงพ่อ อาจะริเย ปะมาเทนะ / ทะวาระตะเย นะ กะตัง / สัพพัง อะปะราธัง / ขะมะตุ โน ภันเต (3 จบ) “ถา้ความประมาทพลาดพลงั้อนัใด/ ทขี่า้พเจา้ไดก้ระทา แลว้/ ทงั้ตงั้ใจและไม่ไดต้งั้ใจ / ด้วยกาย ด้วยวาจา และด้วยใจ / ในพระอาจารย์ / ขอได้โปรดอโหสิกรรม / ในความประมาทพลาดพลงั้ทงั้หลายเหลา่นนั้/ แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด” จากนั้นผู้แทนนักศึกษาน าดอกไม้ธูปเทียนแพวางที่โต๊ะหมู่บูชา หรือหน้ารูปสมเด็จพระญาณวชิโรดม (วิริยังค์สิรินฺธโร) บทสวดขอขมาโทษเพอื่นผู้ปฏิบัตธิรรม กาเยนะ วาจายะ วะ เจตะสาวา สะหะธัมมิเก กุกัมมัง ปะกะตัง มะยายัง สะหะธัมมิโก ปะฏิคัณหะตุ อัจจะยันตัง กาลันตะเล สังวะริตุง วะ สะหะธัมมิเก

35 “ด้วยกายก็ดี ด้วยวาจาก็ดี ด้วยใจก็ดี / เป็นกรรมน่าติเตียนอันใด / ทขี่า้พเจา้ไดก้ระทา แลว้ / ในเพอื่นผูป้ฏิบตัธิรรม / ขอเพอื่นผูป้ฏิบตัธิรรม / จงอโหสิกรรม / ในโทษลว่งเกินอนันนั้/ เพอื่การสา รวมระวงั / ในเพอื่นผูป้ฏิบตัธิรรมในครงั้ตอ่ ไป ถ้าความผิดพลาดอันใด / ทไี่ดก้ระทา ไปแลว้ / ทงั้ตงั้ใจและไม่ไดต้งั้ใจ / ขออโหสิกรรมต่อกันและกัน / ตงั้แต่บดันเี้ป็นตน้ไปเทอญ” (เสร็จแล้วยกมือไหว้ ขออโหสิกรรมต่อกันและกัน)

36 ภาคผนวก 7: ค าอธิษฐานและค าแผ่เมตตา ค าอธิษฐานก่อนเดินจงกรม เมตตา กรุณา มุทุตา อุเบกขา พุทโธ พุทโธ พุทโธ ค าแผ่เมตตาหลังเดินจงกรม สัพเพ สัตตา สุขิตา โหนตุ ขอใหส้ตัวท์งั้หลายจงเป็นสขุ ๆ เถิด คา อธิษฐานก่อนน่ังสมาธิ ข้าพเจ้า ระลึกถึง คุณพระพุทธเจ้า คุณพระธรรม คุณพระสงฆ์ คณุบิดามารดา คณุครูบาอาจารย์ จงมาดลบันดาลให้ใจของข้าพเจ้า จงรวมลงเป็นสมาธิ พุทโธ ธัมโม สังโฆ (3 จบ) พุทโธ พุทโธ พุทโธ ค าแผ่เมตตาหลังน่ังสมาธิ สัพเพ สัตตา สะทา โหนตุ, อะเวรา สุขะชีวิโน ขอใหส้ตัวท์งั้หลาย จงเป็นผูไ้ม่มีเวรตอ่กนัและกนั จงเป็นผูด้า รงชีพอยูเ่ ป็นสขุทกุเมื่อเถิด กะตัง ปุญญัง ผะลัง มัยหัง, สัพเพ ภาคี ภะวันตุ เต ขอใหส้ตัว์ทงั้สนิ้นนั้จงเป็นผูม้ีสว่นไดเ้สวยผลบญุ อนัทขี่า้พเจา้ไดบ้า เพญ็แลว้นนั้เทอญ.

37 ภาคผนวก 8: ค าปฏิญาณพิเศษ ขา้พเจา้จะทา การบา้นดว้ยการเดนิจงกรม และน่งัสมาธิอยา่งสม่า เสมอ ขา้พเจา้จะรายงานผลการเดนิจงกรม และน่งัสมาธิตาม ความเป็นจริงทงั้จา นวนครงั้ และระยะเวลาในการปฏิบัติ เมื่อข้าพเจ้ามีความซื่อสัตย์ในการปฏิบัติ และรายงานผลตรงตามความจริง ขอใหข้า้พเจา้สอบผ่านทกุวชิาดว้ยคะแนนทดี่ีและประสบแต่ความโชคดีมีความสา เร็จในชีวติ ขอสจัจะนจี้งเป็นจริงทกุประการ สาธุสาธุสาธุ

38 ภาคผนวก 9: เพลงประจ าสถาบันพลังจิตตานุภาพ เพลงอรุณทอแสง อรุณ….ทอแสง….(อรุณทอแสง)…. เพราะความ…แข็งแรงภายใน… อรุณ….ทอแสง….(อรุณทอแสง)…. มิเปลี่ยนแปลง… มีจิตแจ่มใส… อรุณ….ทอแสง…. มิหน่ายแหนง ร่วมแรงร่วมใจ พลังยิ่งใหญ่ รวมใจชาวเราที่มา ความรักแรกเริ่ม เหมือนเริ่มฟ้ากว้าง สาดแสงสว่าง ส่องทั่วพสุธา ภูเขาขวางกั้นไม่หวั่นอุรา สองเท้าฟันฝ่ า…. ท าสมาธิ ที่ดอยอินทนนท์ ความรักซาบซึ้ง….(ความรักซาบซึ้ง…) แนบตรึงที่ตรงดวงจิต กับได้พบมิตร…(กับได้พบมิตร….) ถูกจิตถูกใจทุกหน…กัลยา…ณ…มิตร…แนบสนิทชิดในทุกคน…เคียงกันไม่บ่น…. แม้นเหนื่อยล้าปานใด… (แม้นเหนื่อยล้าปานใด) เพื่องานหลวงพ่อ….(เพื่องานหลวงพ่อ….) สานต่อให้เกรียงไกร ร่วมแรงร่วมใจ คนละไม้คนละมือ…. ไม่นานแน่แน่…(ไม่นานแน่แน่…) ก็ถึงเส้นชัย ไม่ใกล้…ไม่ไกล…(ไม่ใกล้…ไม่ไกล…) (พร้อมกัน) คว้าไปเถอะหนาพวกเรา (ดนตรี) ******************************

39