คู่มือการส่งเสริมสุขภาพปากและฟันในเด็กปฐมวัยสำหรับผู้ปกครอง

คู่มือ

การส่งเสริมสุขภาพปากและฟัน
ในสำเหดร็ั บกผู้ปป
กฐคมร อวังย

@คณะพยาบาลมหาวิทยาลัยราชภฏอุดรธานี

สมาชิกในกลุ่ม

นางสาวเจนจิรา นามาก รหัสนักศึกษา 63040200101
นายนนทกานต์ ราชเจริญ รหัสนักศึกษา 63040200104
นางสาวกรธิดา การะเกตุ รหัสนักศึกษา 63040200107
นางสาววรินยุพา บุษมงคล รหัสนักศึกษา 63040200109
นางสาวอนุสรา อุดมสุวรรณ รหัสนักศึกษา 63040200112
โพธิ์บัญดิษ รหัสนักศึกษา 63040200123
นายจักรี
นางสาววรัญญา รัตน์วิเศษ รหัสนักศึกษา 63040200124
นางสาวภาวิณี พองพรหม รหัสนักศึกษา 63040200130
นางสาวกนกวรรณ ดงกาวัน รหัสนักศึกษา 63040200131
นางสาวศรัญยา ภูสุวรรณ์ รหัสนักศึกษา 63040200140

นักศึกษาพยาบาลศาสตรบัณฑิต ชั้นปีที่ 2

อาจารย์ที่ปรึกษา
อาจารย์คณิศร จันทร์พาณิชย์

คำนำ

เอกสารคู่มือฉบับนี้ เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา NS29222 การพยาบาล
เด็กและวัยรุ่น 1 มีเนื้อหาดังนี้ ฟันผุคืออะไร พยาธิสภาพของฟันผุ ปัจจัยและ
สาเหตุที่ส่งเสริมให้ฟันผุ การรับประทานอาหารที่เสริมสร้างสุขภาพฟัน ปัญหา
ฟันน้ำนมผุเกิดจากอะไร 3 ระยะ ของโรคฟันผุ การสังเกตอาการฟันผุในเด็ก การ
รักษาฟันน้ำนมผุ วิธีป้องกันไม่ให้ฟันน้ำนมผุ การแปรงฟันอย่างถูกวิธี ผลกระ
ทบของโรคฟันผุ ผลดีของการดูแลฟันของเด็ก

คณะผู้จัดทำหวังว่า คู่มือฉบับนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้อ่านหรือนักเรียน
นักศึกษา หากมีข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดทำขอน้อมรับไว้และขออภัยมา
ณ ที่นี้ด้วย

คณะผู้จัดทำ

สารบัญ หน้า
1
ฟันผุคืออะไร 2
พยาธิสภาพของฟันผุ 3
ปัจจัยและสาเหตุที่ส่งเสริมให้ฟันผุ 7
ผลกระทบของโรคฟันผุ 8
การรับประทานอาหารที่เสริมสร้างสุขภาพฟัน 9
อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง เพราะทำลายสุขภาพฟัน 10
ปัญหาฟันน้ำนมผุเกิดจากอะไร ? 11
รู้จัก 4 ระยะ ของโรคฟันผุ 12
การสังเกตอาการฟันผุในเด็ก 13
สาเหตุของการเปลี่ยนสีของฟันน้ำนม 14
การรักษาฟันน้ำนมผุ 14
วิธีป้องกันไม่ให้ฟันน้ำนมผุ 15
ปฏิทินทันตกรรมสำหรับเด็ก 0-5 ปี 17
ทำอย่างไรให้ลูกยอมแปรงฟัน 17
เทคนิคเพื่อการแปรงฟันให้สนุก
การแปรงฟันอย่างถูกวิธี 18
การกลืนยาสีฟันเป็นอันตรายหรือไม่ ? 24
ผลดีของการดูแลฟันของเด็ก 24
คำถามที่พบบ่อย 25

ฟันผุคืออะไร

โรคฟันผุ คือ โรคของฟันที่มีเนื้อฟันถูกทำลายไป โดยมีการทำลายแร่ธาตุที่
เป็นองค์ประกอบสำคัญของเนื้อเยื่อเหล่านี้ จนทำให้เกิดเป็นรูหรือโพรงที่ตัวฟัน ถ้า
ไม่ได้รับการรักษาจะลุกลามขยายใหญ่และลึกขึ้นเรื่อย ๆ เกิดการเจ็บปวดทุกข์
ทรมาน และสุดท้ายอาจต้องสูญเสียฟันโดยต้องถอนฟัน

โรคฟันผุเกิดจากเชื้อโรคและติดต่อกันได้ทางน้ำลาย โดยกระบวนการเกิดโรค
จำเป็นจะต้องมีองค์ประกอบสำคัญ 3 อย่างด้วยกัน ได้แก่ ตัวฟัน เชื้อจุลินทรีย์ และ
สภาวะความเป็นกรดภายในช่องปาก

โรคฟันผุระยะเริ่มต้นยังไม่ก่อให้เกิดอาการเสียวหรือเจ็บปวด มีการ
เปลี่ยนแปลงที่ผิวฟันเห็นเป็นจุดหรือฝ้าขาวขุ่นคล้ายชอล์ก ซึ่งถ้าสังเกตเห็นหรือ
ตรวจพบแต่เนิ่น ๆ แล้วจะสามารถรักษาไม่ให้เกิดเป็นรูผุได้ แต่ถ้าต่อไปรักษาไม่ได้
แล้วจะเกิดการทำลายของเนื้อฟันต่อไปตามลำดับ

1

พยาธิสภาพของฟันผุ

ฟันผุเป็นผลจากการเสียสมดลุย์ระหว่างการสญูเสียแร่ธาตุ
(demineralization) และกระบวนการดันกลับแร่ธาตุในฟัน ( remineralization )

→การสญูเสียแร่ธาตุ > กระบวนการดันกลับแร่ธาตุในฟัน โรคฟันผุ โดยการ

เกิดฟันผุเริ่มขึ้นขึ้นเมื่อมีการสร้างกรดอินทรีย์ เช่น กรดแลกติก (lactic acid)
กรดอะซีติค (acetic acid) โดยกระบวนการไกลโคลิสิส(glycolysis) ของ
แบคทีเรียซึ่งอาศัยอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตเป็นแหล่งพลังงาน กรดที่เกิด
ขึ้นจะทำให้ค่าสภาวะความเป็นกรดด่างในช่องปากลดลง น้ำลายจะปรับความ
สมดุลของค่า pH ในช่องปาก เมื่อค่า pH ต่ำกว่า 5.2-5.5 จะทำให้เกิดการสูญเสีย
แร่ธาตุ โรคฟันผุเป็นโรคที่เกิดจากแบคทีเรีย Streptococcus mutans ติดต่อได้
ทางนำ้ลาย โดยแบคทีเรียย่อยสลายอาหารประเภทน้ำตาล เกิดเป็นกรดแลคติก
ซึ่งมีฤทธิ์ในการสลายแร่ธาตุแคลเซียมและฟอสฟอรัส ออกจากฟัน เกิดการ
ทำลายเป็นฟันผุ กระบวนการเกิดฟันผุมีสาเหตุจาก หลายปัจจัยถือเป็น
multifactoraial disease ซึ่งหากขาดปัจจัย ใดปัจจัยหนึ่งจะไม่สามารถเกิดฟันผุ
ได้

2

ปัจจัยและสาเหตุที่ส่งเสริมให้ฟันผุ

ปัญหาฟันน้ำนมผุหรือฟันผุในวัยเด็ก สามารถเกิดได้ตั้งแต่เด็กมีฟันขึ้นใน
ช่องปาก ซึ่งก็คืออายุประมาณ
6 เดือน เนื่องจากชั้นเคลือบฟันน้ำนมหนาประมาณครึ่งหนึ่งของฟันแท้เท่านั้น
ทำให้ฟันน้ำนมผุได้ง่ายกว่ามาก และยังมีแคลเซียม ฟอสฟอรัส เป็นองค์ประกอบ
น้อยกว่าอีก โดยฟันน้ำนมซี่หน้าบนจะผุได้ง่ายกว่าฟันหน้าล่าง รวมทั้งอีกจุดที่ผุ
ง่ายก็คือ ฟันกรามด้านบดเคี้ยว เพราะเป็นซี่ใน ขนมหวานมักติดค้างอยู่ในร่องฟัน
จึงทำความสะอาดได้ยาก ซึ่งปัจจัยที่จะทำให้เกิดฟันผุจะมีอยู่ 4 สาเหตุ จากฟัน
แบคทีเรีย อาหาร และระยะเวลา ดังนี้

1. คราบหินปูนในช่องปากหรือแบคทีเรียที่ทำลายผิวฟัน ผู้ที่มีเชื้อ
แบคทีเรียดังกล่าวข้างต้นหากมีมากที่คราบหินปูนหรือที่ร่องฟันมากก็จะทำให้เกิด
ฟันผุได้ง่าย แบคทีเรียที่ก่อให้เกิดฟันผุในระยะเริ่มแรก คือกลุ่มของ Mutans
Streptococci โดยมีซีโรไทป์ที่ทำให้เกิดฟันผุในคน คือ Streptococcus Mutans
และ Streptococcus Sobrinus จากการตรวจเชื้อที่แยกได้จากแผ่นคราบฟันใน
กลุ่มเด็กที่มีฟันผุจะพบเชื้อกลุ่ม Mutans Streptococci ประมาณ 30-50% ของ
ปริมาณเชื้อทั้งหมด

3

2. อาหารที่มีส่วนผสมของแป้งกับน้ำตาล อาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต
(แป้งและน้ำตาล) น้ำตาลส่วนใหญ่ที่เราได้รับในแต่ละวัน คือ น้ำตาลซูโครส กลูโคส
แลคโตส และฟรุกโตสนั้น แบคทีเรียสามารถนำไปใช้ในการสร้างกรดได้ โดยเฉพาะ
อย่างยิ่งน้ำตาลซูโครสจะมีบทบาทในการทำให้ฟันผุได้สูงกว่าน้ำตาลชนิดอื่น ๆซึ่ง
น้ำตาลฟรุกโตสก็มีผลทำให้เกิดกรดได้ใกล้เคียงกับน้ำตาลซูโครส ส่วนน้ำตาลแลค
โตสที่มีอยู่ในนมแม่และนมวัวในปริมาณที่มากพอก็สามารถทำให้เกิดฟันผุได้เช่น
กัน (ส่วนอาหารที่รสเปรี้ยวบางชนิดที่มีค่าความเป็นกรดต่ำก็ทำให้ฟันผุได้ง่ายด้วย
เช่นกัน) และในส่วนของความถี่ในการรับประทานอาหารนั้น การได้รับน้ำตาลเข้าสู่
ช่องปากบ่อยๆ เช่น เด็กดูดนมขวดนาน ๆ ผู้ที่ชอบรับประทานขนมจุบจิบ เป็นต้น
จะส่งผลให้ระดับภาวะความเป็นกรดคงที่ตลอดเวลาทำให้เกิดการสลายแร่ธาตุจาก
ผิวเคลือบฟันมากกว่าการคืนกลับแร่ธาตุสู่ตัวฟัน ลักษณะของอาหารที่รับประทาน
อาหารที่มีองค์ประกอบของแป้งหรือน้ำตาลที่มีลักษณะเหนียวติดฟันหรือค้างอยู่
ในช่องปากได้นาน เช่น ลูกอม ทอฟฟี่ จะส่งผลให้เกิดกรดในช่องปากได้เป็นเวลา
นาน แต่ในทางกลับกันอาหารที่มีลักษณะหยาบหรือมีไฟเบอร์สูงจะช่วยทำความ
สะอาดฟันได้ดี ขณะเดียวกันการดื่มชา น้ำอัดลมที่มีสภาวะเป็นกรดทำลายผิวฟัน
เช่นกัน

4

3. น้ำลาย มีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อการเกิดโรคฟันผุ เนื่องจาก
น้ำลายสามารถช่วยในการชะล้างช่องปากเป็นตัวกลางช่วยลดการยึดเกาะและ
การเจริญเติบโตของแบคทีเรียกับผิวเคลือบฟัน เป็นโปรตีนที่เป็นองค์ประกอบ
ในน้ำลายสามารถต่อต้านแบคทีเรียได้แถมน้ำลายยังมีส่วนประกอบของระบบ
ภูมิคุ้มกันที่มีบทบาทต่อการเกิดฟันผุ คือ Secretory Immunoglobulin A ที่มีหน้า
ที่ยับยั้งการยึดเกาะและยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ของแบคทีเรีย และ
Immunoglobulin G โดยเป็นแอนติบอดีที่พบในร่องเหงือก ที่จะช่วยเม็ดเลือด
ขาวในการกลืน Mutans streptococci น้ำลายมี Sialin ซึ่งเป็นโปรตีนที่ถูกเผา
ผลาญโดยแบคทีเรียทำให้เกิดแอมโมเนียและโพลีอามีน ซึ่งมีคุณสมบัติในการ
เพิ่มค่า pH ของแผ่นคราบฟัน และสุดท้ายที่สำคัญอย่างยิ่งก็คือน้ำลายสามารถ
ช่วยปรับสภาพความเป็นกรดในช่องปากโดยสารบัฟเฟอร์ที่มีอยู่ในน้ำลาย

4. ระยะเวลาที่ฟันเจอกับกรด ปกติเมื่อรับประทานอาหารแป้งและมี
เศษอาหารเหลือ เชื้อแบคทีเรียจะย่อยสลายทำให้เกิดกรด และมีการละลายของ
ผิวฟัน แต่ปริมาณน้ำลายกับเกลือแร่ในน้ำลายจะลดความเป็นกรดและเติมเกลือ
แร่ให้กับฟัน ซึ่งหากรับประทานอาหารบ่อย หรือน้ำลายน้อยก็จะทำให้ฟันอยู่ใน
สภาพเป็นกรดนาน ฟันจะเสี่ยงต่อฟันผุได้ การเกิดโรคฟันผุจะต้องอาศัยระยะ
เวลาในการเกิดเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย ด้านระยะเวลาที่อาหารจำพวกแป้งและ
น้ำตาลสัมผัสกับฟัน ยิ่งมีการสัมผัสมากและนานก็ส่งผลให้เกิดภาวะความเป็นก
รดมากในแผ่นคราบฟันและเกิดการสลายแร่ธาตุของผิวเคลือบฟันอย่างต่อ
เนื่อง ส่วนช่วงของระยะเวลาก็มีผลในการเกิดโรคได้เช่นกัน กล่าวคือ ถ้าฟันมีการ
สัมผัสกับอาหารประเภทแป้งและน้ำตาลในช่วงที่มีการหลั่งของน้ำลายน้อยก็จะ
ส่งผลให้การผุลุกลามมากยิ่งขึ้น เช่น การที่เด็กดูดนมตอนหลับ การรับประทาน
อาหารประเภทแป้งและน้ำตาลแล้วไม่แปรงฟันให้สะอาดก่อนเข้านอน เป็นต้น

5

5. ยาบางชนิดที่ทำให้น้ำลายลดลง โดยอาการปากแห้งนั้นก็มีสาเหตุมา
จากอาการป่วยหรือมีโรคประจำตัว (โรคเบาหวาน โรคเบาจืด) การใช้ยาปฏิชีวนะ
ยาแก้แพ้ ยาแก้โรคซึมเศร้า การรักษาด้วยการฉายแสงหรือจากการใช้เคมีบำบัด
และการสูบบุหรี่ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงทำให้เกิดทั้งฟันผุและโรคเหงือกอักเสบ เป็นต้น

6. ปัญหาจากความแตกต่างของช่องปากในแต่ละบุคคล เช่น จาก
ลักษณะของเนื้อฟันบาง ทำให้มีปัญหาฟันผุได้ง่าย นอกจากนี้ยังมีสาเหตุจากโรค
ฟัน มีโรคฟันบางประเภทที่มีเกลือแร่ที่เนื้อฟันน้อยทำให้เกิดฟันผุได้ง่าย รวมถึง
ผู้ที่มีร่องบนฟันมากหรือลึกก็จะเกิดฟันผุได้ง่าย และผู้ที่เป็นโรคเหงือกมีเหงือก
ร่นทำให้เนื้อฟัน สัมผัสสภาพในฟันเนื้อฟัน ซึ่งจะมีเกลือแร่เป็นองค์ประกอบน้อย
กว่าผิวฟันซึ่งในสภาพปากปกติก็ทำให้เกิดฟันผุได้

6

ผลกระทบของโรคฟันผุ

ผลกระทบของโรคฟันผุในเด็กสามารถส่งผลต่อสุขภาพร่างกายและสุขภาพ
ช่องปากในอนาคตได้ การมีฟันน้ำนมผุ เด็กจะปวดฟัน อาการปวดฟันจะมีตั้งแต่ปวด
น้อยไปจนถึงปวดมากจนเด็กไม่สามารถใช้กัดหรือเคี้ยวอาหารได้เป็นปกติ เมื่อเด็ก
เริ่มมีอาการปวดฟันมากขึ้นจะทำให้ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของเด็กด้วยเช่น
เดียวกัน เนื่องจากเด็กจะมีความอยากอาหารน้อยลงหรือเลือกกินมากขึ้น ส่งผลให้
เด็กขาดสารอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต และเมื่อเด็กปวดฟันมากจนนอนไม่
หลับก็จะกระทบต่อการหลั่งฮอร์โมนกระตุ้นการเจริญเติบโต (growth hormone)
เหล่านี้จะส่งผลต่อพัฒนาการทางร่างกายของเด็ก ในเด็กที่มีฟันผุลุกลามมาก
สามารถพบการติดเชื้อและเป็นหนองลุกลามไปยังอวัยวะข้างเคียงได้ เช่น แก้ม
ดวงตา และสมอง หรืออาจทำให้เกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดได้ จนอาจเป็น
อันตรายถึงชีวิตไม่ใช่แค่การส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพของเด็กเพียงอย่างเดียว โรค
ฟันผุยังทำให้เด็กเกิดปัญหาทางด้านจิตใจและอารมณ์ด้วยการมีฟันผุทำให้เด็กขาด
ความมั่นใจในการพูดเนื่องจากฟันมีการเปลี่ยนสีหรือมีรูปร่างที่ผิดปกติ หรือการที่
เด็กต้องถอนฟันน้ำนมออกก่อนที่ฟันแท้ขึ้นก็ส่งผลต่อฟันที่กำลังงอกใหม่ให้มีการ
ล้มเอียงส่งผลเสียต่อสุขภาพช่องปากในระยะยาว

7

การรับประทานอาหารที่เสริมสร้างสุขภาพฟัน

1. รับประทานอาหารที่มีเส้นใยสูง ได้แก่ ผักและผลไม้บางชนิด เช่น แตงกวา
ฝรั่ง มะเขือเทศ ชมพู่ มันแกว จะช่วยทำความสะอาดฟัน

2. ควรดื่มน้ำเปล่า ถ้าต้องการเครื่องดื่มรสหวาน เลือกน้ำสมุนไพรอ่อนหวาน
หรือ ผลไม้ คั้นสดแทนน้ำอัดลม เพราะน้ำอัดลมมีน้ำตาลมาก และมีกรดคาร์บอ
นิก

3. รับประทานอาหารที่มีวิตามินซี (Ascorbic Acid) เช่นผักสด ผลไม้สด ส้ม
สับปะรด กะหล่ำปลี แครอท ผักคะน้า เป็นต้น ช่วยในการรักษาเหงือก ฟัน กระดูก

4. รับประทานอาหารที่มีวิตามินบี 2 (Riboflavin) ประเภทถั่วลิสง ถั่วเหลือง
อัลมอนด์ รำธัญพืชไม่ขัดสี เห็ด มะม่วง ช่วยป้องกันมุมปากแตก ลิ้นอักเสบ

5. รับประทานอาหารที่มีแคลเซียมและฟอสฟอรัส เช่น เต้าหู้ งา อาหารทะเล
ไข นม และผักใบเขียว

6. รับประทานแป้งจำพวกคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เช่น โฮลวีท ธัญพืชไม่ขัด
สี ผักและผลไม้ เนื่องจากมีไฟเบอร์ที่ช่วยลดการเกิดฟันผุและคราบหินปูน

7. ควรดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ เพราะช่วยลดการสะสมของคราบจุลินทรีย์ใน
ช่องปาก

8

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง เพราะทำลายสุขภาพฟัน
1. ไม่ควรดื่มน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีฟลูออไรต์ค่อนข้างสูง เช่น
ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยร่วมกับการให้
ฟลูออไรต์เสริมเนื่องจากทำให้เกิดโรคฟันกระ
2. ไม่ควรรับประทานอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล ทำให้เกิดโรคฟันผุ
และผิวเคลือฟันถูกทำลาย
3. ไม่ควรรับประทานผลไม้รสเปรี้ยว น้ำผลไม้ หรือน้ำอัดลม ทำให้ฟัน
กร่อน และเกิดอาการเสียวฟันตามมา
4. ไม่ควรรับประทานอาหารแข็ง เช่น กระดูกหรือน้ำแข็ง เพราะอาจ
ทำให้ฟันร้าว ฟันบิ่นและแตกหัก
5. ไม่ควรรับประทานอาหารจุบจิบ จะทำให้มีการตกค้างของเศษอาหาร
ในช่องปากตลอดเวลา ช่องปากจึงมีสภาพเป็นกรด ทำลายผิวเคลือบฟัน
ทำให้เกิดฟันผุ

การดูแลสุขภาพช่องปากสามารถดูแลได้ด้วยตนเอง นอกจากแปรงฟัน
เช้าและก่อนนอน หลังรับประทานอาหารกลางวันควรแปรงฟัน และหลีก
เลี่ยงอาหารว่างระหว่างมื้อที่มีน้ำตาลผสม เพื่อเป็นการควบคุมไม่ให้เชื้อโรค
เจอกับน้ำตาล ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดโรคฟันผุ

9

ปัญหาฟันน้ำนมผุเกิดจากอะไร ?



หนึ่งในสาเหตุที่ทำให้ฟันน้ำนมผุ มาจากการเลี้ยงดูของครอบครัว การ
ปล่อยให้เด็กนอนหลับคาขวดนม ทำให้น้ำตาลที่อยู่ในนม สามารถเข้าไปทำลาย
เคลือบฟันของเด็กได้ เพราะคราบจุลินทรีย์จะย่อยน้ำตาลในนมที่ค้างอยู่บนผิวฟัน
ทำให้เกิดการสะสมของกรด ละลายผิวฟันเป็นรู นอกจากเรื่องขวดนมแล้ว ปัญหา
ฟันน้ำนมผุ ยังอาจเกิดได้จากโครงสร้างของฟันเด็กที่ไม่สมบูรณ์ อาจเป็นเพราะ
คลอดก่อนกำหนด มีน้ำหนักตัวแรกเกิดน้อย แม่ติดเชื้อขณะตั้งครรภ์ รวมทั้ง
สาเหตุสำคัญที่ทำให้เด็กยุคนี้ฟันผุง่ายก็คือ การรับประทานขนมตามใจชอบ แล้ว
ไม่ยอมแปรงฟันนั่นเอง อีกทั้งผู้ปกครองหลายคนมักมีความเชื่อผิดๆ ว่า เดี๋ยว
ฟันน้ำนมก็ต้องหลุดไป มีฟันแท้มาแทนที่ จึงไม่ได้ใส่ใจการรับประทานขนมและ
การแปรงฟันของลูกมากนัก และลูกก็ยังไม่สามารถทำความสะอาดฟันอย่างมี
ประสิทธิภาพได้ด้วยตัวเอง จึงทำให้ฟันผุได้ง่ายนั่นเอง

10

รู้จัก 4 ระยะ ของโรคฟันผุ

ฟันผุระยะที่ 1 เริ่มเห็นเป็นรูผุที่ ฟันผุระยะที่ 2 รูฟันผุลุกลาม
ผิวฟันอาจมีสีเทาหรือดำ มีสีขาว กว้าง และลึกขึ้นเข้าสู่ชั้นเนื้อฟัน
ขุ่นรอบๆระยะนี้ยังไม่มีอาการ ใกล้โพรงประสาทเกิดอาการเสียว
ฟัน โดยเฉพาะเมื่อกินอาหารหวาน
ใดๆ
หรือน้ำเย็น


ฟันผุระยะที่ 4 การอักเสบลุกลาม
ฟันผุระยะที่ 3 รูฟันที่ผุลุกลามลึกลง ออกไป รอบตัวฟัน ถึงอวัยวะรอบ
ไป ถึง โพรงประสาทฟัน ซึ่งเป็นที่อยู่ ตัวฟัน อาจเกิดฝี หนอง ฟันโยก
ของประสาทรับความรู้สึกทำให้ปวด
ปวด เคี้ยวไม่ได้
เคี้ยวไม่ได้





11

การสังเกตอาการฟันผุในเด็ก

สังเกตฟันผุในระยะเริ่มแรกของเด็กได้จาก
• รอยสีขาวขุ่นบริเวณคอฟัน
• มีจุดสีดำหรือสีน้ำตาลเล็กๆ บนผิวฟันและเมื่อเมื่อพบรูผุที่มีขนาดใหญ่มากขึ้น
เด็กจะมีอาการปวดฟันหรือเสียวฟันเมื่อดื่มน้ำเย็น น้ำร้อน หรือของหวาน ควรได้
รับการรักษาโดยการอุดฟัน ซึ่งเมื่อฟันผุลุกลามจนเกิดการติดเชื้อของเนื้อเยื่อ
โพรงประสาทฟัน เด็กจะปวดฟันมากจนนอนไม่หลับ ต่อมาจะเกิดหนอง ถึงขั้นนี้ก็
คงจะต้องทำการรักษารากฟันหรือถอนฟัน

12

สาเหตุของการเปลี่ยนสีของฟันน้ำนม



ฟันที่เปลี่ยนสีสามารถมีสาเหตุได้จากการสะสมของสารสีภายนอกและการ
เปลี่ยนสีภายในเนื้อฟันข้างใน มันเป็นเรื่องปกติ พบคราบสีเหลือง สีส้มและสีตาบน
ผิวฟัน คราบสีเหลืองหรือสีส้มมักเกิดจากสุขอนามัยในช่องปากที่ไม่ดีที่คราบ
จุลินทรีย์ที่สะสมนั้นดูดซับสีจากอาหาร คราบชนิดนี้สามารถแปรงออกได้ง่ายด้วย
แปรงสีฟัน ส่วนคราบสีดำนั้นเป็นเพราะว่าผิวฟันดูดซับสีจากอาหาร นอกจากมันจะ
ส่งผลต่อภาพลักษณ์มันไม่ได้ก่อให้เกิดอันตรายใดๆกับฟัน มัน สามารถขจัดออกไป
ได้ด้วยการทำความสะอาดของผู้เชี่ยวชาญในวิชาชีพ

คราบสีดำปรากฏบนผิวฟัน

การเปลี่ยนสีภายในฟันส่วนใหญ่เริ่มต้นจากเนื้อฟันและโพรงประสาทฟัน
ตัวอย่างเช่น ฟันอาจจะปรากฏเป็นสีเทาเนื่องจากเนื้อเยื่อในตายซึ่งเป็นผลของการ
สลายของสารเม็ดสีเลือดที่แทรกซึมเข้าไปในโพ รงประสาทฟันหลังการบาดเจ็บหรือ
การฟันผุอย่างกว้างขวาง ในกรณีนี้เด็กจะต้องได้รับการรักษาโพรงประสาทฟัน



การเปลี่ยนสีของฟันเนื่องจากการตายของโพรงประสาทฟันหลังจากการบาดเจ็บ

13

การรักษาฟันน้ำนมผุ




หากลูกมีฟันผุระยะแรกเริ่ม คุณหมอจะให้คำแนะนำในการรับประทานอาหาร
และการทำความสะอาดหรือเคลือบหลุมร่องฟัน คุณหมอจะทำการอุดฟันหรือ
ครอบฟันในฟันที่ผุถึงชั้นเนื้อฟัน แต่หากฟันผุทะลุเข้าไปถึงโพรงประสาทฟัน
คุณหมอจะต้องรักษาด้วยการรักษารากฟัน หรือถอนฟันแทน แต่สำหรับกรณีที่
ฟันผุยังไม่ได้ทำลายรากฟัน และกระดูกเบ้าฟันไปมาก คุณหมอจะแนะนำให้เก็บ
รักษาฟันน้ำนมไว้ใช้งาน รอจนฟันแท้จะขึ้นมาแทนที่ การอุดฟันที่ผุลึกมาก การ
ถอนฟัน หรือการรักษารากฟัน คุณหมอจะใช้ยาชา เพื่อไม่ให้เด็กๆ รู้สึกเจ็บปวด
จนทนไม่ไหว

วิธีป้องกันไม่ให้ฟันน้ำนมผุ

– ฝึกให้เด็กทารกเข้านอนโดยไม่มีนิสัยติดขวดนม
– สอนให้เด็กใช้แก้วน้ำแทนขวดนมและฝึกดูดจากหลอด ตั้งแต่อายุ 6 – 12 เดือน
และควรเลิกใช้ขวดนม เมื่ออายุ 1 ปีไปแล้ว
– ฝึกนิสัยไม่ให้ลูกทานขนมจุบจิบ อาหารรสหวาน เพราะเป็นสาเหตุของฟันผุ หาก
ลูกอยากรับประทานให้รับประทานในมื้ออาหาร
– เลือกอาหารว่างที่มีประโยชน์ไม่เติมน้ำตาลและไม่ทำให้ฟันผุ เช่น นมจืด ผลไม้
แซนวิสทูน่า ปลาเส้น เป็นต้น
– ให้ลูกบ้วนปากหลังดื่มนม รับประทานขนม หรือหลังรับประทานอาหารทุกครั้ง
– แปรงฟันให้ลูกด้วยยาสีฟันที่ผสมฟลูออไรด์ วันละ 2 ครั้ง เวลาเช้า – ก่อนนอน
– เมื่อลูกอายุ 4 ขวบ ฝึกให้ลูกแปรงฟันอย่างถูกวิธี และช่วยแปรงซ้ำเป็นประจำ
– พาลูกไปพบทันตแพทย์ ตรวจฟันเป็นประจำทุก 6 เดือน เพื่อจะได้รับความรู้และ
แนวทางปฏิบัติในการดูแลสุขภาพในช่องปากอย่างถูกต้อง

14

ปฏิทินทันตกรรมสุขภาพสำหรับเด็ก 0-5 ปี

15

16

ทำอย่างไรให้ลูกยอมแปรงฟัน

- ค่อยๆสร้างความคุ้นเคยตั้งแต่ฟันยังไม่ขึ้น โดยให้ลูกจับถือแปรงสีฟันบ่อยๆ
อาจเลือกแปรงสีฟันที่มีแบบน่ารัก ขนนุ่ม และล้างให้สะอาดทุกครั้ง
- ให้ลูกมีส่วนร่วมในการเลือกอุปกรณ์
- สร้างบรรยากาศที่ดีในการแปรงฟัน โดยพูดหยอกล้อหรือร้องเพลง
- ฝึกให้เป็นกิจวัตร เพื่อให้ลูกเห็นความสำคัญ

เทคนิคเพื่อการแปรงฟันให้สนุก

เวทีซุปตาร์ : หาเก้าอี้เตี้ยๆมาทำเป็นเวที ให้เด็กๆสนุกกับการสวมบทบาทซุปตาร์
เมื่อแปรงฟัน
ผ้าคลุมวิเศษ : บอกลูกว่านี่คือผ้าคลุมวิเศษที่ใส่แล้วจะทำให้กล้าหาญ ไม่กลัวทุก
สิ่งแม้แต่การแปรงฟัน
คฑานางฟ้า : เลือกแปรงสีฟันแบบน่ารัก บอกเด็กๆว่าแปรงสีฟันนี้เป็นคฑา
นางฟ้าที่จะช่วยให้หนูโตขึ้นเป็นนางฟ้าแสนสวย
การ์ตูนตัวโปรด : ติดรูปการ์ตูนที่เด็กๆชอบไว้ที่กระจกห้องน้ำหรือบริเวณที่ใช้
แปรงฟัน ชักจูงให้เด็กอยากเข้ามาแปรงฟัน

17

การแปรงฟันอย่างถูกวิธี

การเลือกแปรงสีฟัน/ยาสีฟัน
แปรงสีฟันเป็นอุปกรณ์สำคัญในการทำความสะอาดช่องปาก การใช้

แปรงสีฟันที่ด้อยคุณภาพ นอกจากไม่มีประสิทธิภาพในการทำความสะอาดช่อง
ปากแล้ว ยังมีผลกระทบต่อสุขภาพช่องปากด้วย ได้แก่ ขนแปรงสีฟันที่แข็งเกิน
ไปจะทำให้ฟันสึก และเกิดการระคายเคืองต่อขอบเหงือก อาจทำให้เกิดแผลใน
ช่องปาก แรงยึดขนแปรงกับหัวแปรงต่ำกว่ามาตรฐาน อาจทำให้ขนแปรงหลุด
จากหัวแปรงในขณะใช้งานตามปกติ หรือการใช้แปรงสีฟันที่มีขนาดใหญ่กว่า
ช่องปากมากเกินไป ทำให้ไม่สามารถทำความสะอาดซี่ฟันด้านในได้ ดังนั้นจึงควร
เลือกใช้แปรงสีฟันที่ถูกสุขลักษณะ ดังนี้
1. หัวแปรงสีฟัน กว้างไม่เกิน 1 เซนติเมตร ยาวไม่เกิน 2 เซนติเมตรหรือคลุมฟัน
ไม่เกิน 3 ซี่
2. ขอบแปรงขอบมน เรียบ ไม่เป็นมุม ไม่คม
3. ขนแปลงอ่อนนุ่ม มีกระจุกขนแปรงไม่เกิน 3-4 แถว
4. ด้ามแปรงยาวพอสำหรับผู้ใหญ่จับได้ถนัดเวลาแปรงฟันให้เด็ก
5. อายุการใช้งานของแปรงสีฟันคือประมาณ 3 เดือนหรือควรเปลี่ยนเมื่อ
แปรงสีฟันเสื่อมสภาพ

18

ปริมาณยาสีฟันเด็กอายุ 3-6 ปี

ใช้ปริมาณยาสีฟัน เท่าเมล็ดถั่วเขียว ผู้ปกครองช่วยแปรงให้โดยให้เด็กนอน

ราบ และใช้ผ้าชุบน้ำสะอาดเช็ดยาสีฟันออกทันที เช่นเดียวกับเด็กเล็ก
- ฟันซี่แรกถึง < 3 ปี แตะขนแปรงฟันพอเปียก
- 3 ปีถึง < 6 ปี เท่าความกว้างของแปรง
- 6 ปีขึ้นไป เท่าความยาวของแปรง

1. เลือกยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจสงสัยว่าแม้จะ
แปรงฟันให้ลูกแล้ว แต่ทำไมลูกยังคงฟันผุอยู่ดี
นั่นอาจเป็นเพราะว่ายาสีฟันที่คุณพ่อคุณแม่
เลือกให้ลูกใช้ อาจแค่ช่วยทำความสะอาดช่อง
ปาก แต่ไม่มีสารฟลูออไรด์ที่ช่วยป้องกันฟันผุได้
อย่างมีประสิทธิภาพนั่นเอง และฟลูออไรด์นั้น ก็
สามารถใช้ได้ตั้งแต่ฟันซี่แรก

โดยทันตแพทย์แนะนำให้ใช้ยาสีฟันเด็ก ที่จะ
ต้องมีฟูลออไรด์อยู่ที่ 1000 ppm ในการป้องกัน
ฟันผุและช่วยให้ฟันแข็งแรงอย่างมีประสิทธิภาพ

ยาสีฟันเด็กจะต้องมีส่วนประกอบที่
ทำความสะอาดและช่วยป้องกันฟันผุแล้ว ต้องดู 2. มีส่วนผสมที่ดีต่อเหงือกและฟัน

ส่วนผสมที่ช่วยบำรุงเหงือกและฟันเพิ่มขึ้น เช่น

ช่วยให้ความชุ่มชื่น ลดการระคายเคือง เพราะ

ปากของเด็ก ยังบอบบาง หากใช้ยาสีฟันที่แรง

เกินไปก็อาจทำให้ช่องปากระคายเคืองได้

ถ้าเป็นส่วนผสมที่มาจากธรรมชาติและเป็น

ออร์แกนิคที่ผ่านการรับรองจากมาตรฐาน
ECOCERT ก็จะยิ่งดี โดยส่วนผสมธรรมชาติที่

ส่วนใหญ่ใช้กัน เช่น ว่านหางจระเข้ ก็จะช่วยลด

ระคายเคือง อ่อนโยนต่อฟันและเหงือกของเด็ก

แรกเกิด 19

3. มีกลิ่นหอมโดนใจเด็ก
กลิ่นของยาสีฟัน เป็นสิ่งสำคัญอันดับ
แรกๆ ที่ลูกมักจะให้ความสนใจ เพราะเด็กยัง
ไม่รู้เรื่องสรรพคุณหรือคุณสมบัติอะไร
มากมาย เขาสนใจเพียงแค่ของที่เอาเข้าปาก
เขานั้นมีกลิ่นหอมหรือมีรสชาติยังไงมากกว่า
ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ต้องเลือกยาสีฟันที่มี
กลิ่นหอม อย่างกลิ่นผลไม้ต่างๆ เช่น ส้ม
สตรอเบอร์รี่ กล้วย หรือองุ่น เพื่อที่จะดึงดูด
ให้ลูกแปรงฟัน เพราะการแปรงฟันครั้งแรก จะเป็นประสบการณ์ใหม่ที่เขาไม่เคยพบ
เจอมาก่อน การเลือกยาสีฟันที่มีกลิ่นหอม ไม่เย็น ไม่ทำให้เขาแสบปาก ก็จะเป็นการ
สร้างภาพจำว่าการแปรงฟันไม่ใช่เรื่องเลวร้าย รสชาติของยาสีฟันไม่ได้แย่ แต่เขาอาจ
จะต้องปรับตัวให้
ชินกับการมีอะไรมาทำความสะอาดช่องปากของเขาตรงจุดนี้คุณพ่อคุณ
แม่ต้องอดทนต้องพยายามแปรงฟันให้ลูกอย่างสม่ำเสมอจนกว่าเขาจะชิน เพื่อ
สุขภาพปากและฟันที่ดีของลูก จะได้ไร้ฟันผุมากวนใจและถ้าลูกโตขึ้นมาหน่อยควรให้
เขามีส่วนร่วมในการเลือกยาสีฟันกลิ่นที่ชอบ

20

4. ปราศจากสารเติมแต่ง
โดยปกติแล้ว ยาสีฟันส่วนใหญ่

ก็จะประกอบไปด้วยสารขัดฟัน
สารที่ให้รสหวาน สารที่ก่อให้เกิดฟอง
แต่ในยาสีฟันของเด็กนั้นคุณพ่อ
คุณแม่อาจจะต้องดูส่วนประกอบ
ต่างๆ ให้ถี่ถ้วนเพราะสารเคมีบางชนิด
ที่อยู่ในยาสีฟันอาจจะเป็นอันตรายต่อ
ลูก หรือส่งผลให้ลูกเป็นเด็กติดหวาน
หากยาสีฟันที่ใช้มีรสชาติหวานนั่นเอง

ดังนั้นถ้าจะให้ดี คุณพ่อคุณแม่อาจต้องเลือกยาสีฟันเด็ก ที่ปราศจากน้ำตาล
สารกันเสีย (พาราเบน) สารที่ก่อให้เกิดฟอง (SLS / SLES) และสีสังเคราะห์

5. ผ่านการทดสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ
การที่เราจะเลือกใช้ผลิตภัณฑ์อะไรสัก

อย่างหนึ่ง จำเป็นที่จะต้องดูว่าผลิตภัณฑ์
นั้นมีการรับรองหรือผ่านมาตรฐานความ
ปลอดภัย โดยเฉพาะกับของใช้ที่เกี่ยวกับ
ลูกอย่างยาสีฟันเด็กก็ยิ่งต้องตรวจสอบ
ซึ่งยาสีฟันเด็กนั้นควรผ่านการทดสอบ
โดยผู้เชี่ยวชาญด้านทันตกรรม (Oral
Tolerance Evaluation) ว่าเป็นยาสีฟันที่
ปลอดภัยและทำความสะอาดฟันได้อย่าง
อ่อนโยน ใช้ปริมาณแตกต่างกันตามอายุ

21

รู้ได้ยังไงว่าดี! 5 คุณสมบัติที่ต้องมีในยาสีฟันเด็กของลูก

ถึงแม้ว่าเราควรที่จะแปรงฟันให้ลูกตั้งแต่ฟันซี่แรกเริ่มขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่า
เด็กทุกช่วงวัยจะใช้ยาสีฟันปริมาณเดียวกันทั้งหมด เพราะ ในเด็กทารกหรือเด็ก
เล็กมากๆ ไม่สามารถควบคุมการบ้วนหรือกลืนได้ การใช้ยาสีฟันในปริมาณมาก
อาจทำให้เด็กเผลอกลืนเข้าไป โดยเฉพาะในช่วงก่อน 2 ปี ซึ่งจะส่งผลให้เด็กได้รับ
ฟลูออไรด์มากเกินไปและเพิ่มโอกาสการเกิดฟันตกกระได้

22

การแปรงฟันอย่างถูกวิธี

1. ฟันด้านนอก 2. ฟันด้านใน ฟันด้านบดเคี้

3. ยว

– วางขนแปรงเข้าหาฟันให้ปลายขน วางขนแปรงบริเวณขอบเหงือกและ – วางขนแปรงบริเวณด้านบดเคี้ยว
แปรงอยู่บริเวณขอบเหงือก โดยเอียง แปรงฟันเช่นเดียวกับการแปรงฟันด้าน ของฟัน โดยวางแปรงให้หน้าตัดขน
ทำมุม 45 องศา กับตัวฟันและขนานกับ นอก แปรงอยู่ด้านบนของฟันบดเคี้ยว
แนวฟัน – วางขนแปรงเข้าหาฟันให้ปลายขนแปรง ถูไปมาในแนวหน้าหลังทั้งฟันบนและ
– ขยับขนแปรงไปมาในแนวหน้าหลัง อยู่บริเวณขอบเหงือก โดยเอียงทำมุม 45 ฟันล่าง
เป็นระยะสั้นๆ ไม่เกินครึ่งซีฟัน องศา กับตัวฟันและขนานกับแนวฟัน
– ปัดขนแปรงขึ้นในฟันล่างและปัดลง – ขยับขนแปรงไปมาในแนวหน้าหลัง เป็น
สำหรับฟันบน ระยะสั้นๆ ไม่เกินครึ่งซีฟัน
– ในแต่ละตำแหน่งควรแปรงประมาณ – ปัดขนแปรงขึ้นในฟันล่างและปัดลง
10 ครั้ง สำหรับฟันบน
– ในแต่ละตำแหน่งควรแปรงประมาณ 10
ครั้ง

4. ฟันหน้าด้านใน 5. แปรงลิ้น

– วางแปรงสีฟันในแนวตั้งใช้ปลาย – อย่าลืมแปรงที่ลิ้นเพื่ อกำจัด
แปรงสีฟันแปรงด้านหลังของฟันหน้า คราบจุลินทรีย์และป้องกันไม่ให้
แต่ละซี่ โดยขยับและปัดปลายขนแปรง เกิดกลิ่นปาก โดยการปัดขน
มาทางปลายขอบฟันทั้งฟันหน้าบนและ แปรงสีฟัน จากโคนลิ้นมาทาง
ฟันหน้าล่าง ปลายลิ้นประมาณ 10 ครั้ง

23

การกลืนยาสีฟันเป็นอันตรายหรือไม่?

จุดประสงค์อย่างหนึ่งของการใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์เพื่อให้ฟันได้
ซึมซับฟลูออไรด์ในยาสีฟันและเสริมความแข็งแรงให้กับฟันเพื่อป้องกัน

ฟันผุ ดังนั้นมันจะไม่ทำให้เป็นอันตรายใดๆกับเด็กที่จะกลืนยาสีฟันอย่างไม่ตั้งใจ
อย่างไรก็ตามการดูดซึมฟลูออไรด์ที่มากเกินอาจทำให้เกิดโรคฟันตกกระเป็น
รอยด่างสีขาวปรากฏบนฟันแท้ของเด็กและส่งผลกับภาพลักษณ์ของเขา ดังนั้น
ต้องมั่นใจว่าลูกของคุณรู้จักวิธีการบ้วนปากก่อนการใช้ยาสีฟันสำหรับเด็กผสม
ฟลูออไรด์ที่ส่วนผสมของฟลูออไรด์ในปริมาณเล็กน้อย ทุกครั้งให้ใช้ปริมาณ
ของยาสีฟันเพียงเล็กน้อยเท่านั้นขนาดเท่าเมล็ดถั่วก็เพียงพอแล้ว โปรดจำไว้ว่า
ต้องสอนลูกของคุณให้บ้วนน้ำที่ใส่ยาสีฟันทิ้งหลังการแปรงฟันของเขา




ผลดีของการดูแลฟันของเด็ก

1. ช่วยป้องกันฟันผุ การแปรงฟันที่ถูกวิธีและแปรงฟันอย่างน้อย 2 ครั้งต่อวัน และ
ควรเลือกใช้ยาสีฟันที่มีส่วนผสมของฟลูออไรด์จะช่วยลดอัตราการเกิดฟันผุได้
2. ช่วยป้องกันไม่ให้ฟันน้ำนมผุ เพราะฟันน้ำนมมีประโยชน์สำหรับเด็กเนื่องจากช่วย
ในการออกเสียงให้ชัดเจนและยังช่วยให้ฟันแท้ขึ้นในตำแหน่งที่ถูกต้อง
3. การกระตุ้นให้เด็กแปรงฟันเป็นประจำช่วยให้เด็กเป็นคนที่มีวินัย ใส่ใจในสุขภาพ
ช่องปากและฟัน
4. ช่วยลดปัญหาสุขภาพช่องปากที่จะตามมาหลังจากฟันผุ
5. เด็กจะเห็นถึงความสำคัญของสุขภาพฟันที่แข็งแรง

24

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม : ลูกของฉันไม่ต้องการแปรงฟันของเขา ฉันจะสามารถสร้างนิสัยการ
แปรงฟันให้เขาได้อย่างไร?
คำตอบ : มันต้องใช้เวลาในการปลูกฝังนิสัยการดูแลช่องปากที่ดีให้กับลูกของ
คุณ พ่อแม่จะต้องอดทนกับการแปรงฟันในตอนเช้าและก่อนนอนในเวลากลาง
คืนซึ่งเป็นนิสัยสำคัญมากของเขา มันจะเป็นประโยชน์กับเขาไปตลอดชีวิต เพื่อ
สร้างสภาพแวดล้อมของการแปรงฟันเป็นไปอย่างร่าเริงโดยการร้องเพลงใน
ขณะแปรงฟันให้ลูกของคุณหรือ เป็นแบบอย่างให้กับลูกเพราะลูกของคุณมัก
ต้องการทำตามสิ่งที่คุณทำเสมอ

คำถาม : มันจะเป็นการช่วยลดโอกาสที่จะเกิดฟันผุด้วยการดื่มน้ำหลังรับประทาน
อาหารหรือไม่?
คำตอบ : เมื่อไรก็ตามที่เรากินหรือดื่มกรดจะถูกผลิตออกมาในเวลาสั้นๆ กรดจะ
ทำลายแร่ธาตุจากผิวฟันของเราและเป็นสาเหตุของฟันผุ เนื่องจากน้ำไม่สามารถ
ทำให้กรดที่ถูกผลิตออกมาเปลี่ยนสภาพเป็นกลางได้ การดื่มน้ำหลังรับประทาน
อาหารจึงไม่สามารถลดโอกาสของการเกิดฟันผุได้

คำถาม : ฉันต้องเช็ดพื้นผิวลิ้นของลูกตอนที่ฉันทำความสะอาดช่องปากของเขา
หรือไม่?
คำตอบ : ถ้าคุณพบคราบนมบนลิ้นของลูกคุณ คุณสามารถเช็ดมันออกด้วยผ้า
ก๊อซชุบน้ำหมาดๆ อย่างไรก็ตามควรระวังอย่าให้นิ้วของคุณแหย่เข้าในปากลูก
ลึกจนเกินไปเพราะนิ้วของคุณอาจจะไปสัมผัสโ ดนส่วนที่อ่อนไหวของเขาและจะ
ทำให้ลูกอาเจียนได้

คำถาม : ลูกของฉันควรจะเริ่มการใช้แก้วมือไร? และทำไมเขาจำเป็นต้องใช้แก้ว?
คำตอบ : เพื่อป้องกันลูกของคุณจากโรคฟันผุในเด็กปฐมวัย คุณควรช่วยลูก
ของคุณที่จะดื่มจากแก้วเมื่อเขาอายุประมาณ 7 ถึง 9 เดือน มันเป็นการดีที่สุดที่
ลูกของคุณจะหย่านมขวดอย่างสมบูรณ์ก่อนที่เขาจะอายุ 18 เดือน การใช้แก้วนั้น
เวลาที่นมและเครื่องดื่มรสชาติต่างๆจะอยู่ในปากของลูกของคุณสั้นกว่าเวลาที่
ใช้ขวดนม

25

อ้างอิง

กัญญ์วรา ยุทธ์ธนพิริยะ. (2564). แปรงสีฟันเด็ก กับเทคนิคในการเลือก.สืบค้นเมื่อ 12
พฤษภาคม 2565,จากhttps://hellokhunmor.com/สุขภาพช่องปาก/ทันตกรรม
สำหรับเด็ก/แปรงสีฟันเด็ก/.

คมสัน ลาภาอุตย์.[ม.ป.ป.].การแปรงฟันอย่างถูกวิธี.สืบค้นเมื่อ 29 เมษายน 2565,จาก
https://dt.mahidol.ac.th/th/brochure-20190305-4/

ทันตสาธารณสุข.(2561).เด็กไทยกับโรคฟันผุ ปัญหาใหญ่ที่ส่งผลถึงอนาคต.สืบค้นเมื่อ 29
เมษายน 2565,จาก https://multimedia.anamai.moph.go.th/help-
knowledgs/kid-and-decay-tooth/

ทันตสาธารณสุข. (2562). วิธีเลือกแปรงสีฟัน. สืบค้นเมื่อ 12 พฤษภาคม 2565,จาก
https://multimedia.anamai.moph.go.th/infographics/how-to-select-a-
toothbrush/.

วรณัน ประพันธ์ศิลป์.[ม.ป.ป.].ฟันน้ำนมผุ.สืบค้นเมื่อ 29 เมษายน 2565,จาก
https://dt.mahidol.ac.th/th/ฟัน-น้ำนม-ผุ/

รพ.เด็กสินแพทย์. (2563). การเลือกใช้ยาสีฟันสำหรับเด็ก. สืบค้นเมื่อ 12 พฤษภาคม
2565,จาก https://www.synphaet.co.th/children-ramintra/การเลือกใช้ยาสีฟัน
สำหรับ/

สุพจน์ ตามสายลม. (ม.ป.ป.). การเลือกใช้แปรงสีฟันและยาสีฟัน. สืบค้นเมื่อ 12 พฤษภาคม
2565,จาก https://www.sktdental.com/k_other3/.

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย.(2563).รับประทานอาหารอย่างไร ให้สุขภาพฟัน
แข็งแรง.สืบค้นเมื่อ 12 พฤษภาคม 2565,จากhttps://chulalongkornhospital.
go.th.chulalongkorn

โรงพยาบาลศิริราชปิยมหาราชการุณย์.(2565).เคล็ดลับดูแลฟันลูกรักแต่ละช่วงวัย.สืบค้น
เมื่อ 29 เมษายน 2565,จาก https://www.siphhospital.com/th/news/
article/share/first-tooth

Lalimay. (2563). รู้ได้ยังไงว่าดี5 คุณสมบัติที่ต้องมีในยาสีฟันเด็กของลูก. สืบค้นเมื่อวั12
พฤษภาคม 2565,จาก https://www.parentsone.com/https-
www-parentsone-com-5-qualifications-in-baby-toothpaste/