SENI HALUS 3D_
11 OKTOBER 2021
Disediakan oleh:
En. Melcom Anak Angkun,
Jurulatih Seni Visual, Sekolah Seni Malaysia, Sabah
• Tanah liat, ialah suatu medium halus dan
tidak tercemar oleh kotoran asing seperti
zarah-zarah kecil.
• Tanah liat bersifat halus disebabkan oleh
kandungan zarahnya yang terlalu kecil. Sumber: https://www.99.co/blog/indonesia/jenis-
tanah-liat/
• Tanah liat mengandungi zarah-zarah yang
mempunyai saiz kurang daripada 0.002 mm
dan keadaannya boleh berubah bentuk.
http://karyasenihalus.blogspot.com/2012/12/seramik-
seni-halus.html
Jenis Tanah Liat:
1. Tanah Liat Earthenware
2. Tanah Liat Fire Clays
3. Tanah Liat Stoneware Clays
4. Tanah Liat Ball Clays
5. Tanah Liat Kaolin (Porcelain) Clays
https://ilmugeografi.com/ilmu-
6. Tanah Liat Primer bumi/tanah/macam-macam-tanah-liat
7. Tanah Liat Sekunder
https://ilmugeografi.com/ilmu-
bumi/tanah/macam-macam-tanah-liat
https://www.99.co/blog/indonesia/jenis-
tanah-liat/
Tanah Liat Earthenware
• Tanah liat Earthenware adalah jenis
tanah liat untuk menghasilkan
tembikar dan popular digunakan
oleh para pengkarya tembikar.
• Earthenware adalah jenis tanah liat
yang biasa digunakan dan awal
ditemui di Dunia.
• Ciri-ciri Earthenware agak mudah
untuk diolah.
• Earthenware mengandungi bahan
https://ms.sodiummedia.com/4103680-what-is-clay-made-of-
what-substance-is-clay
mineral yang membantu tanah liat
tersebut mencapai kekerasan
optimum pada suhu yang lebih
rendah.
Tanah Liat Fire Clays
• Tanah liat fire clays tidak
mengandungi mineral yang banyak,
namun masih boleh menghasilkan
partikel bijih besi apabila dibakar.
• Tanah liat fire clays bukan saja
digunakan untuk menghasilkan
tembikar malah pelbagai
karya lain.
• Penggunaan tanah liat sebagai karya
seni arca bermula daripada proses
pengekstrakan dengan penyingkiran
zarah-zarah kotoran tanah.
• Tanah liat boleh didapati dengan jarak
setengah meter dari bahagian bawah
tanah.
• Tanah liat berasal dari tanah dibawah
kerak bumi yang terdiri dari batuan
granit dan batuan beku.
• Kerak bumi terdiri dari unsur-unsur https://www.99.co/blog/indonesia/jenis-tanah-liat/
seperti silikon, oksigen, dan aluminium.
Tanah Liat Stoneware Clays
• Stoneware adalah tanah liat yang
mencapai kekerasan maksimum
dalam suhu antara 1204-1280 darjah
Celsius.
• Warna asli Stoneware adalah
kelabu terang dan dapat berubah
ketika tanah liat menjadi lembab.
• Jenis tanah liat ini kasar karena
mengandung partikel pasir.
https://www.99.co/blog/indonesia/jenis-tanah-liat/
https://nomliving.com/blogs/thingswedo/ https://potterycrafters.com/what-are-the-
pottery-and-ceramics-a-brief- four-types-of-clay/
explanation
Tanah Liat Ball Clays
• Tanah liat jenis ini berwarna
kelabu gelap yang sangat
lentur dan mengandungi
sedikit kandungan mineral.
• Jenis tanah liat ini dapat meningkatkan
plastisitas ketika dicampurkan dengan
tanah liat lain, namun tak dapat
digunakan sendiri.
https://www.99.co/blog/indonesia/jenis-tanah-liat/
• Tanah liat ball clay umumnya digunakan
untuk membuat campuran porselen
dengan kaolin atau dengan tanah
liat stoneware untuk menghasilkan karya
seni seramik yang unik.
https://potterycrafters.com/what-are-the-
four-types-of-clay/
Tanah Liat Kaolin
(Porcelain) Clays
• Kaolin digunakan untuk membuat
porselen jenis bahan seramik
yang mengandungi mineral
murni.
• Tanah liat ini berwarna putih dan
tidak lentur.
• Ciri-ciri tanah liat kaolin dicampurkan
https://potterycrafters.com/what-are-the- untuk menghasilkan porselen yang
four-types-of-clay/
sempurna.
• Jenis tanah liat kaolin memiliki kualiti
yang tinggi dan boleh mencapai suhu
1800 darjah celsius apabila ditanur
atau dibakar.
https://www.99.co/blog/indonesia/je
nis-tanah-liat/
Tanah Liat Primer
• Memiliki sifat lebih murni dan
asli.
• Tanah liat primer tidak
bercampur dengan bahan-
bahan organik lain seperti
humus, ranting ataupun daun.
• Memiliki suhu matang yang berkisar
antara 13.000° – 14.000° C, bahkan ada
yang mencapai 17.500° C
• Berbutir kasar.
• Memiliki daya lebur tinggi.
• Memiliki daya susut kecil.
• Memiliki sifat tahan api.
https://ilmugeografi.com/ilmu-bumi/tanah/macam-
macam-tanah-liat
• Tidak elastis
Tanah Liat Sekunder
• Tanah liat sekunder juga disebut
sedimen atau mendapan
merupakan tanah liat hasil
mendapan batuan feldspatik
yang berpindah jauh dari batuan
induknya.
• Dibawa oleh tenaga eksogen iaitu
Matahari, sehingga menyebabkan
butiran- butiran dari tanah liat
tersebut mendap di kawasan
seperti lembah, sungai, sawah padi
ataupun danau.
https://ilmugeografi.com/ilmu-bumi/tanah/macam-
macam-tanah-liat
https://jundullahalkarim.com/teknik-pembuatan-
gerabah/#1_Teknik_Pijit_Tangan
CONTOH KARYA SENI
TANAH LIAT
Title: Nur
Year: 2009 Medium: Bone China Unit: 10 pieces
Size: H; 10 cmx W; 5 cm,
Shamsu Mohamad
https://vdokumen.net/download/latest-cv-shamsu-aic-iacorg-2014-
judge-of-19th-international-design-trend-concours
Pengkarya: Zubaidi Bin Litan
Saiz: 3 Kaki x 5 inci
Medium: Clay
http://karyasenihalus.blogspot.com/2012/12/seramik-seni-halus.html
Earth Story,
2017,
Shamsu Mohamad
http://artklitique.blogspot.com/2018/04/kl-biennale-v-cerita-
belas-ahistoric.html
Pengkarya: Karzontina Ahmad Shah
Saiz: 3 Kaki x 5 inci
Medium: Clay
http://karyasenihalus.blogspot.com/2012/12/seramik-seni-halus.html
Terima kasih
Kerana hadir
ke kelas hari
Ini.. :D
Rujukan (References)
Audubon (2020). https://www.audubon.org/content/how-create-hummingbird-friendly-yard
A World History Of Art (2020). http://www.all-art.org/art_20th_century/picasso10.html
AlatanUkiran (2021). https://warisanmelayuseniukiran.weebly.com/alatan-ukiran.html
Animalia (2016). http://animalia-life.club/other/hummingbird-pencil-drawing.html
Artnet (2020). http://www.artnet.com/artists/alexander-calder/oscar-a-X6qcIx7H_Tj_USSh1NETUA2
Artisenivisual (2012). http://artisenivisual.blogspot.com/2012/02/arca.html
Artist.com (2018). https://artist.com/art-recognition-and-education/kinetic-art-and-sculpture/
Art Kl-Itique (2018). http://artklitique.blogspot.com/2018/04/kl-biennale-v-cerita-belas-ahistoric.html
AD (2017). https://www.architecturaldigest.in/content/kinetic-artist-ivan-black-shaking-lighting-world-
geometric-chandelier/
Artsy (2021). https://www.artsy.net/gene/soft-sculpture
AfricanPegmatite (2020). https://mineralmilling.com/ms/pelbagai-jenis-tanah-liat-yang-digunakan-dalam-
membuat-seramik/
Beopenblog (2020). http://blog.beopenfuture.com/2018/10/04/kinetic-art/
BrainQuotes (2021). https://www.brainyquote.com/search_results?q=Claes+Oldenburg
Buku Teks Kssm, Ssem (2019).
https://drive.google.com/file/d/1lhFDvL8sH0lCL3ZNbUVDqL7PrxGvBP8A/view
Cikgu Eyone (2014). http://cikgueyone-art.blogspot.com/2014/09/seni-antara-tokoh-tokoh-arca-dunia-
dan.html
Core Design Gallery (2014). http://malaysiacontemporaryart.coredesigngallery.com/tag/sculpture/en
Core77 (2020). https://www.core77.com/posts/25778/making-metal-move-anthony-howes-real-world-screensavers-25778
David C. Roy (2012). http://woodthatworks.squarespace.com/kinetic-sculptures/pegasus.html#.X9eQd9gzZPY
DerekHugger (2020). https://www.derekhugger.com/colibri.html
Deeds (2020). https://www.deeds.world/visions-in-motion-patrick-shearn-art-installation-at-brandenburg-gate-until-10-11-
2019/?lang=en
DouglasWalker (2015). https://www.waterworksgardenart.com/
Ecofriend (2020). https://ecofriend.com/12-incredible-kinetic-sculptures-made-from-recycled-materials.html
Core77 (2020). https://www.core77.com/posts/25778/making-metal-move-anthony-howes-real-world-screensavers-25778
David C. Roy (2012). http://woodthatworks.squarespace.com/kinetic-sculptures/pegasus.html#.X9eQd9gzZPY
DerekHugger (2020). https://www.derekhugger.com/colibri.html
Deeds (2020). https://www.deeds.world/visions-in-motion-patrick-shearn-art-installation-at-brandenburg-gate-until-10-11-
2019/?lang=en
DouglasWalker (2015). https://www.waterworksgardenart.com/
Ecofriend (2020). https://ecofriend.com/12-incredible-kinetic-sculptures-made-from-recycled-materials.html
Inhabitat (2020). https://inhabitat.com/theo-jansen-debuts-3d-printed-miniature-walking-strandbeest-sculptures-just-in-
time-for-the-holidays/3d-printed-miniature-strandbeests-theo-jansen-3/
IlmuGeografi (2021). https://ilmugeografi.com/ilmu-bumi/tanah/macam-macam-tanah-liat
JenniferTownley (2020). http://www.jennifertownley.com/asinas-ii
KaryaSeniHalus (2012). http://karyasenihalus.blogspot.com/2012/12/seramik-seni-halus.html
Kickstarter (2020). https://www.kickstarter.com/projects/ivanblack/squarewave
KL Lifestyle (2011). https://www.kl-lifestyle.com.my/multhalib-musa-b-penang-1976/
LaughingSquid (1995). https://laughingsquid.com/mandolinsect-kinetic-sculpture-made-out-of-a-mandolin-by-nemo-gould/
Lautan Ilmu (2021). https://jundullahalkarim.com/teknik-pembuatan-gerabah/
Mari9art (2020). https://www.mari9art.com/eagle-sculpture-metal-artwork
Man Made (2015). https://www.manmadediy.com/3650-wood-that-works-handcrafted-kinetic-sculptures
NomLiving (2021). https://nomliving.com/blogs/thingswedo/pottery-and-ceramics-a-brief-explanation
Ruangku Memajang Karya (2012). https://ruangkumemajangkarya.wordpress.com/2012/01/21/mengenal-tanah-liat-atau-
lempung/
MoMA (2021). https://www.moma.org/audio/playlist/270#tour-stop-3504
Mutual Art (2020). https://www.mutualart.com/Artwork/SUN-DANCE/D1D23144634DB549
Museum Tinguely (2020). https://www.tinguely.ch/en/tinguely/tinguely-biographie.html
Mymodernmet (2020). https://mymodernmet.com/kinetic-sculpture-art-history/
MetMuseum (
Nasrul Md Zalan (2014). https://mtsnasrulmdzalan.wordpress.com/2014/04/09/catan-cat-minyak/
NemoGould (2020). https://nemogould.com/portfolio-item/mandolinsect/
NGA (2009). https://nga.gov.au/softsculpture/essay.cfm
OaklandArtMurmur (2020). https://www.oaklandartmurmur.org/the-storefronts-initiative/
Oglecountynews (2019). https://www.oglecountynews.com/2019/04/05/its-time-to-put-your-hummingbird-feeders-
out/a8aj4tu/
PendidikanSeniVisual (2010). http://senivisual1.blogspot.com/2010/03/catan-cat-minyak.html
PenangArtDistrict (2021). https://penangartdistrict.com/incubation-centre-gives-leg-up-to-craft-makers/
Poetic Kinetic (2020). https://www.poetickinetics.com/dream-waves/
PotteryCrafters (2021). https://potterycrafters.com/what-are-the-four-types-of-clay/
Reddit (2020). https://www.reddit.com/r/learnart/comments/7rnthk/hummingbird_i_drew_with_pencil_accidentally/
http://eprints.polsri.ac.id/1963/3/BAB%2BII.pdf
RimbunDahan (1994). https://rimbundahan.org/abdul-multhalib-musa-2/
Saam (2020). https://americanart.si.edu/artwork/twenty-four-lines-20937
Seni Visual (2010). http://senivisual1.blogspot.com/2010/02/lukisan-perspektif.html
SeniArca (2014). http://duniaarca.blogspot.com/2014/
SeniArcaSeni (2014). http://teachertobe-art.blogspot.com/2014/
SeniArcaUpsi (2014). http://chekgunuart.blogspot.com/2014/12/tugasan-ketiga-pengenalan-miniature.html
Sota (2019). http://www.sota.pt/en/portfolio/dream-waves-2019/
Segaris Art Centre (2012). http://segaris-artcenter.blogspot.com/2012/12/metalmania.html
Storm King Art Centre (2020). https://stormking.org/artist/george-rickey/
Stirworld (2020). https://www.stirworld.com/inspire-people-theo-jansen-on-his-passion-for-developing-
strandbeests-into-ever-evolving-creatures
TAM (2020). http://www.torranceartmuseum.com/staffpicks/2020/4/8/object-selected-by-sue-na-gay
Terap Ulang (2013). http://terapulang.blogspot.com/2013/05/juhari-said-resident-artist-creative.html
Thrillophilia.com (2020). https://www.thrillophilia.com/attractions/jean-tinguely-museum
Tokopedia (2021). https://www.tokopedia.com/kurniaartbrass/alat-pahat-ukir-kayu-paket-cukup-lengkap-bahan-
dari-baja
TheConversation (2010). https://theconversation.com/heres-looking-at-marcel-duchamps-bicycle-wheel-1913-
98846
TheAdvocate (2019). https://www.theadvocate.com/baton_rouge/entertainment_life/article_1b8f9930-c9b8-
11e9-84cc-c7918490c3c4.html
99.Co (2020). https://www.99.co/blog/indonesia/jenis-tanah-liat/
Wikipedia (2020). https://ms.wikipedia.org/wiki/Tanah_liat