12_นางสาวอมรพรรณ สีสุข_วิชาการออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์

รายงานบันทึกการเรียน

วิชาการออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์
Creative Design for Home Economics

เสนอ
อาจารย์ ดร.สุชรี า ผ่องใส

จดั ทำโดย
นางสาวอมรพรรณ สสี ุข
รหสั นักศกึ ษา 126570701516–8

การศกึ ษาน้เี ปน็ ส่วนหนึ่งของรายวิชาการออกแบบเชิงสรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์
รหัสวชิ า HE4014118

คหกรรมศาสตรมหาบัณฑิต คณะเทคโนโลยคี หกรรมศาสตร์
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
ปกี ารศึกษา 2/2565

หลักสตู รปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑิต
คณะเทคโนโลยีคหกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

คณะอาจารยผ์ ู้สอนในรายวชิ าการออกแบบเชงิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์

1
1

อาจารย์ ดร.สุชรี า ผอ่ งใส
วชิ าแนวคดิ และทฤษฎกี ารประยกุ ตเ์ กยี่ วกบั ความคดิ สรา้ งสรรค์

เพ่อื พัฒนาผลงานทางคหกรรมศาสตร์

อาจารย์ ดร.สุวดี ประดับ อาจารย์กิตติ ยอดออ่ น
วิชาการออกแบบเชิงสร้างสรรค์งานประดษิ ฐ์และจากผา้ วิชาสรา้ งสรรค์ประเภทเครือ่ งหอมไทย

อาจารยพ์ มิ พ์จุฑา พิกุลทอง อาจารย์ พญ.บษุ ยา เตชะเสน
วชิ าหลกั องค์ประกอบของการสร้าง วิชานวตั กรรมและเทคโนโลยเี กีย่ วกบั
ทางคหกรรมศาสตรบ์ รรจภุ ัณฑ์
การออกแบบทางคหกรรมศาสตร์

ก

คำนำ

รายงานเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งในรายวิชาการออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทาง
คหกรรมศาสตร์ รหัสวิชา HE4014118 เนื้อหาในเล่มนี้เป็นการสรุปความรู้ที่ได้จากการเรียน
ในชั้นเรียน โดยนำมารวบรวมเป็นเล่มรายงานเพื่อสรุปผลการเรียนรู้ที่ได้รับและเพื่อนำไป
ประยุกต์ใชใ้ นการทำงานในสายงาน และการนำไปเป็นแนวทางในการพฒั นาการเรยี นปริญญาโท
ในด้านการทำวจิ ัยใหม้ ปี ระสิทธิภาพต่อไป

ขอขอบพระคุณคณะอาจารย์ทุกท่านในการประสิทธิ์ประสาทวิชา การออกแบบเชิง
สร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งรายงานเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ท่ี
สนใจในการเรยี นรู้เรื่องการออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ตอ่ ไป

นางสาวอมรพรรณ สีสุข
ผูจ้ ดั ทำ

ข

สารบญั

คำนำ หนา้
สารบญั ก
เรอ่ื งที่ 1 แนวคิดและทฤษฎแี ละหลกั เกย่ี วกับกระบวนการออกแบบ ข
เร่ืองท่ี 2 ความคิดสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ (ประเภทงานเครือ่ งหอม) 1
เรือ่ งท่ี 3 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ Creative designs 14
เรอ่ื งท่ี 4 นวัตกรรมและเทคโนโลยเี กยี่ วกับการออกแบบทางคหกรรมศาสตร์ 20
เรอื่ งที่ 5 หลักองค์ประกอบของการสรา้ งทางคหกรรมศาสตร์การออกแบบบรรจภุ ณั ฑ์และโลโก้ 32
37

บทที่ 1

เรือ่ งแนวคิดและทฤษฎี
เกี่ยวกบั การออกแบบ

อาจารย์ ดร.สชุ ีรา ผ่องใส

1

หลักสูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบัณฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ูส้ อน ดร.สชุ รี า ผ่องใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

บทที่ 1 แนวคดิ และทฤษฎเี กยี่ วกบั กระบวนการออกแบบ

วนั เสาร์ที่ 12 พฤศจกิ ายน 2565

1.1 แนวคิดและทฤษฎีทางศิลปะ (Theories of Art)

1.

ศิลปะ มีความหมายแตกต่างแยกกันออกไปหลายความหมายด้วยกันซึ่งแล้วแต่ว่าบุคคลนั้นๆ
จะมองศิลปะในแง่มุมใดภายใต้หลักการหรือทฤษฎีใด ซึ่งมุมมองที่ต่างกันทำให้เราได้คำนิยามของศิลปะ
ทแี่ ตกตา่ งกันออกไป ฮาโรลด์ เอ็ช ติตุส (Harold H. Titus) ไดค้ น้ ควา้ รวบรวมทฤษฎศี ลิ ปะ (Theories of Art)
ไว้ท้งั หมด 7 ทฤษฎี ซ่งึ ให้ความหมายของศิลปะก็แตกตา่ งกันไปตามแนวคิดหลักของทฤษฎดี ังตอ่ ไปน้ี

1.1.1 ทฤษฎกี ารเลียนแบบ (Art as Imitation)
1.1.2 ทฤษฎีความพงึ พอใจ (Art as Pleasure)
1.1.3 ทฤษฎีการเลน่ (Art as Play)
1.1.4 ทฤษฎีการคลอ้ ยตาม (Art as Empathy)
1.1.5 ทฤษฎกี ารส่ือสาร (Art as Communication)
1.1.6 ทฤษฎีการแสดงออก (Art as expression)
1.1.7 ทฤษฎีคณุ ลกั ษณะของประสบการณ์ (Art as a Quality of Experience)

1.1.1 ทฤษฎีการเลยี นแบU (Art as Imitation)
ทฤษฎีนเ้ี ปน็ ทฤษฎีเกา่ แก่ มีมาตง้ั แต่สมยั กรกี โบราณ โดยมพี ืน้ ฐานความคิด

มาจาก เพลโต (Plato) และอริสโตเติล (Aristotle) ซึ่งถือว่าการเลียนแบบวัตถุ
ธรรมชาติได้อย่างสมบูรณ์ครบถ้วนจัดว่าเป็นสิ่งสวยงามที่สุด ความคิดแก่นของ
ทฤษฎีนี้ คอื การเลยี นแบบวตั ถธุ รรมชาติและปรากฏออกมากค็ ือศิลปะ

ปจั จบุ นั เชน่ กลุม่ ศิลปะสัจนยิ มใหม่ (New Realists) มีความเชือ่ ในการ
สร้างงานศลิ ปะทีเ่ ลียนแบบธรรมชาติ งานศลิ ปะจะแสดงออกมาในลกั ษณะรปู ธรรม
ความคิดทวี่ ่าศลิ ปะคือการเลยี นแบบธรรมชาตนิ ี้ ไดร้ บั ความนิยมในสมัยฟน้ื ฟูวทิ ยา
(Renaissance) แต่นกั จิตวิทยาสองทา่ นคือ Gombrich และ Arnhe in วิคราะห์วา่
ไม่มศี ลิ ปะท่ีเหมอื นจรงิ โดยตรงแตจ่ ะเหมอื นจรงิ ในโครงสร้าง (Structure) เท่านน้ั
ดังนน้ั ขอ้ สงั เกตไว้ว่าการดภู าพท่เี หมือนจรงิ น้นั ควรสนใจแบบอยา่ ง (Style) เพราะ
ศลิ ปินได้แทรกหรือมกี ารนำแบบเขา้ ไปในศิลปะทำให้การเลยี นแบบนน้ั ไมบ่ ริสุทธ์ิ
ฉะน้ันเมอ่ื ศิลปนี สร้างงานศลิ ปะเพอื่ เลียนแบบจะมีการผสมผสานคิดความจินตนา
การรบั รูแ้ ละโลกทศั นข์ องศลิ ปนี ดว้ ยทกุ ครง้ั

2

หลกั สตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบัณฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู ้สู อน ดร.สชุ ีรา ผ่องใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

1.1.2 ทฤษฎคี วามพึงพอใจ (Art as Pleasure)

ทัศนะนี้มองว่า ศิลปินคือบุคคลซึ่งพึงพอใจในความงามและใช้เวลาของเขาสร้างสิ่งสวยงาม หวังให้
บคุ คลอื่นพงึ พอใจในผลงาน ดงั นั้นความหมายของศิลปะกค็ ือ การให้ความพงึ พอใจทางสุนทรยี ะ

1.2 กระบวนการออกแบบทางศลิ ปะ

1.

1.2.1 องค์ประกอบในการออกแบบ
หลักการนี้จะช่วยให้งานออกแบบแข็งแรงและสื่อกับผู้ดูงานได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งประโยชน์หลัก
ของการออกแบบนั้นคือจะช่วยทำให้งานออกแบบที่สร้างสรรค์ออกมาสามารถเป็นไปตามที่นักสร้างสรรค์
ต้องการมากที่สุด ขั้นตอนในการออกแบบจะถูกต้องแม่นยำไม่เกิดการผิดพลาดหลักในการออกแบบ
ประกอบด้วย Desing, Patterns, Creational, Behavioral, Stuctural การออกแบบงานกราฟฟิกหรือศิลปะ
ต่างๆถือเป็นความคิดสร้างสรรค์ที่จะต้องมีหลักการควบคุมอยู่เสมอเนื่องจากหลักการในการออกแบบนั้น คือ
กระบวนการที่จะช่วยให้นักออกแบบสามารถสร้างสรรค์ได้อย่างราบรื่น โดยหลักในการออกแบบจะประกอบ
ไปด้วย 4 ข้ันตอนต่อไปน้ี
1. จุดประสงค์ของงาน ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยเป็นแนวทางในการออกแบบที่ชัดเจนข้ึน
เพ่อื นการจำกดั ว่างานนตี้ ้องการที่จะส่ือถงึ อะไรและมีประโยชนอ์ ย่างไร เชน่ ใช้สำหรับโฆษณา ใชเ้ พอ่ื ความรู้
2. กลุ่มเป้าหมาย จะต้องทำการกำหนดกลุ่มเป้าหมายให้ชัดเจน เพื่อช่วยกำหนดขอบเขตให้สามารถ
เข้าถึงได้ตรงธุรกิจมากที่สุด เมื่องานของคุณออกแบบได้อย่างตรงเป้าหมายจะทำให้เป็นที่รู้จักและจดจำได้
อย่างรวดเรว็ ยง่ิ ขึ้น
3. ความหมายของการออกแบบ งานออกแบบทุกชนิดล้วนจะต้องมีความหมายที่ต้องสื่อออกมา
ไม่ว่าจะเป็นงานประเภทใดก็ตามต้องทราบถึงความหมายว่าต้องการสื่ออะไร เช่น ตัวหนังสือนั้นแปลว่า
สัญลักษณ์นัน้ คอื อะไรมีทมี่ าจากอะไร ใชส้ ีสันแบบน้เี พราะอะไรและรวมไปถึงการจดั วางต่างๆ
4. สื่อที่ใช้ในการออกแบบ งานออกแบบในปัจจุบันประกอบไปด้วยสื่อมากมายหลายขนิด
เช่น กราฟฟิก ภาพเขียน โลโก้ งานประดิษฐ์ งานทัศนศิลป์ ป้ายโฆษณา นามบัตร แผ่นพับ หรือสื่อสิ่งพิมพ์
สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่นักออกแบบจะต้องเลือกว่าต้องการใช้สื่อใดเผยแพร่การออกแบบที่ตนเองคิดและวาง แผน
หลักการออกแบบทั้ง 4 อย่าง เป็นกระบวนการที่สำคัญที่นักออกแบบจะต้องทำความเข้าใจมากที่สุด
โดยใช้หลักการออกแบบอย่างสม่ำเสมอจะสามารถสร้างสรรคง์ านศลิ ปะหรอื การออกแบบได้อยา่ งคลอ่ งแคลว่
สุนทรียศาสตร์ คือ ปรัชญาสาขาหนึ่งที่ว่าด้วยเรื่องของความงาม เป็นการแสวงหาคำตอบเกี่ยวกับ
ความหมายของความงามประสบการณ์การรับรู้และการตัดสินคุณค่าความงาม ทั้งที่มีอยู่ในธรรมชาติและใน
ศิลปะเนื่องจากสุนทรียศาสตร์เป็นสาขาหนึ่งของปรัชญาแบ่งเป็นความงามในธรรมชาติและความงามที่มนุษย์
สร้างขึน้

3

หลักสูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ้สู อน ดร.สุชรี า ผ่องใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

1.2.2 องค์ประกอบในการออกแบบ

1. การออกแบบสร้างสรรค์ 2. การออกแบบพาณชิ ยศลิ ป์
3. การออกแบบโครงสร้าง 4. การออกแบบหนุ่ จำลอง
5. การออกแบบสิง่ พมิ พ์ 6. การออกแบบผลติ ภัณฑ์
7. การออกแบบโฆษณา 8. การออกแบบพาณิชยศลิ ป์
9. การออกแบบตกแต่ง 10. การออกแบบสญั ลักษณ์และเครื่องหมาย

1. การออกแบบสร้างสรรค์
เป็นการออกแบบเพื่อนำเสนอความงาม ความพึงพอใจ เน้นความคิดสร้างสรรค์แปลกๆใหม่ๆให้เกิด

ความสะเทือนใจ เร้าใจ ซึ่งการสร้างสรรค์นี้อาจเป็นการพัฒนาจากสิ่งที่มีอยู่เดิมหรือสร้างขึ้นใหม่ก็ได้งานออก
แบบสรา้ งสรรคน์ ้ีมี 5 ลกั ษณะ ไดแ้ ก่

1) งานออกแบบจิตรกรรม (Painting) คือ งานศิลปะ ด้านการวาดเส้น ระบายสี เพื่อแสดงอารมณ์
และความรู้สกึ ในลกั ษณะ สองมิติ จำเป็นต้องใช้ ความคิดสรา้ งสรรคใ์ นผลงานแต่ละชิ้นของผสู้ ร้าง

2) งานออกแบบประติมากรรม (Sculpture) คือ งานศิลปะด้าน การปั้น แกะสลัก เชือ่ มตอ่ ในลักษณะ
สามมิติ คือมที ง้ั ความกวา้ ง ยาว และหนา

3) งานออกแบบภาพพมิ พ์ (Printmaking) คือ งานศลิ ปะที่ใช้กระบวนการพิมพม์ าสร้างสรรคร์ ูปแบบ
ดว้ ยเทคนคิ การพมิ พต์ ่างๆ เช่น ภาพพิมพ์ไม้ โลหะ หนิ และอื่น ๆ

4) งานออกแบบสื่อประสม (Mixed Media) คืองานศิลปะที่ใช้วัสดุหลากหลายชนิด เช่น กระดาษ ไม้
โลหะ พลาสติก เหลก็ หรอื วัสดอุ ืน่ ๆ นำมาสร้างความผสานกลมกลืนใหเ้ กดิ ผลงานท่ีแตกต่างอย่างกวา้ งขวาง

5) งานออกแบบภาพถ่าย (Photography) ยุคนี้เป็นยุคที่การถ่ายภาพกลายเป็นเร่ืองง่ายๆ สำหรับผูท้ ่ี
สร้างสรรค์งานถ่ายภาพ เพราะเทคโนโลยีการถา่ ยภาพมีการพฒั นาไปอยา่ งรวดเรว็ ดว้ ยการสรา้ งสรรคท์ ี่ไมแ่ พง
การถา่ ยภาพ คน สตั ว์ สิง่ ของ ธรรมชาติ โดยม่งุ เนน้ การสร้างสรรค์ เพือ่ สนองความต้องการของผถู้ ่ายภาพ

2. การออกแบบสัญลกั ษณแ์ ละเคร่ืองหมาย
การออกแบบสัญลักษณ์และเครื่องหมาย (Symbol & Sign) เป็นการออกแบบเพื่อสื่อความหมาย

เป็นสัญลักษณ์หรือเครื่องหมายที่ทำความเข้าใจกับผู้พบเห็น โดยไม่จำเป็นต้องมีภาษากำกับ เช่น ไฟแดง
เหลือง เขียว ตามสี่แยก หรือเครื่องหมายจราจรอื่นๆเครื่องหมาย (Symbol) คือ สื่อความหมายที่แสดงความ
นัยเพือ่ เปน็ การช้ี เตอื น หรอื กำหนดให้สมาชกิ ในสงั คมรู้ถึงข้อกำหนดและอนั ตรายสัญลกั ษณ์สอื่ ความหมาย
เพือ่ บอกใหท้ ราบถงึ ตอ่ สญั ลกั ษณ์น้นั ๆ

4

หลักสูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ู้สอน ดร.สุชรี า ผ่องใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. การออกแบบผลติ ภัณฑ์
การออกแบบผลิตภณั ฑเ์ ป็นการออกแบบเพอื่ นำมาใช้สอยใน

ชีวติ ประจำวัน โดยเน้นการผลิตจำนวนมาก ในรปู สนิ คา้ เพื่อให้ผ่านไป
ยังผ้ซู ้ือ ผูบ้ รโิ ภคในวงกว้าง ดา้ นการผลิตผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆมขี อบเขต
กว้างขวางมากมากมายหลายลกั ษณะ หลายประเภท ได้แก่
1) งานออกแบบภาชนะบรรจผุ ลิตภัณฑ์ 2) งานออกแบบเฟอร์นเิ จอร์
3) งานออกแบบครภุ ณั ฑ์ 4) งานออกแบบเคร่ืองใชส้ อยตา่ งๆ
5) งานออกแบบเคร่อื งประดับและอญั มณี 6) งานออกแบบเคร่ืองแต่งกาย
8) งานออกแบบผลติ เครื่องมือตา่ งๆ

1.2. หลักการออกแบบ

5. Evaluation 1. Analysis

5. Evaluation (การประเมินผล) 1. Analysis (การวเิ คราะห)์

4. Implement หลกั การออกแบบของ ADDIE model

4. Implement (การดำเนนิ การ) 2. Design

3. Development 2. Design (การออกแบบ)

3. Development (การพัฒนา)

1.3 กระบวนการออกแบบทางคหกรรมศาสตร์
ตวั อย่าง กระบวนการวจิ ัยในการออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์
โดย การออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์

“เทคนิคการตกแต่งดว้ ยวิธีการเพ้นท์ผา้ ใยกญั ชงเคลอื บสารสะทอ้ นนำ้ เพอื่ ผลติ กระเปา๋ สตรี”
ของ วรดา เดชพรหม

5

หลักสตู รปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู สู้ อน ดร.สุชีรา ผ่องใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ตวั อย่าง กระบวนการวจิ ัยในการออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์

"กัญชงเป็นพืชสำคัญในการดำรงวิถชี ีวิตของชาวเขาเผ่ามังมาแต่อดีต ผู้ตายทุกเพศทุกวัยถูกกำหนดไว้
ว่าจะต้องสวมใสช่ ดุ ทีท่ ำจากใยกญั ชงเทา่ น้ัน และปัจจุบันผหู้ ญิงสูงอายชุ าวม้ังยงั คงยดึ ถอื ปฏบิ ัตอิ ย่างเคร่งครัด"
(สามารถ, 2541)

"ปัจจุบันกัญชงจัดเป็นพืชที่ปลูกได้ตามกฎหมาย ซึงสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ
ได้มีพระราชดำริให้มีการส่งเสริมการปลูกใยกัญชงได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ภายใต้ระบบการควบคุม
สำหรับใช้สอยเป็นเสื้อผ้า เครื่องแต่งกาย และสร้างรายได้เสริมให้แก่ครัวเรือน รวมถึงส่งเสริมให้มีการ
ศึกษาวิจัยเพื่อปรับปรุงพันธุ์กัญชง พัฒนาแปรรูปเส้นใย และผลิตภัณฑ์และเป็นแนวทางการพัฒนากลยุทธ์
การตลาดของผลติ ภณั ฑจ์ ากเส้นใยกัญชง" (สถาบันวิจัยและพัฒนาพน้ื ท่สี ูง, 2550)

ศลิ ปะอาร์ตนโู ว (Art Nouveau) เป็นศลิ ปะประยุกตท์ ่ีมี
จดุ เด่น คือ ใช้รปู แบบลวดลายธรรมชาตโิ ดยเฉพาะดอกไม้ และ
พืชพนั ธุ์หลายชนดิ มาเป็นลวดลายเสน้ โคง้ อ่อนชอ้ ยเป็นการลวง
ตาให้ผา้ ใยกญั ชงมลี ักษณะอ่อนชอ้ ยทเี่ กดิ จากลายเสน้ ภาพพิมพ์
จากลกั ษณะเฉพาะของศิลปะอาร์ตนูโวนี้ โดยการสรา้ งสรรค์

6

หลกั สูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบัณฑิต มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ู้สอน ดร.สชุ ีรา ผอ่ งใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ตวั อย่างงานวจิ ยั เรื่องการพฒั นาลวดลายพิมพ์จากศิลปะอาร์ตนูโวบนผ้าใยกญั ชง เพอ่ื ออกแบบชดุ ทำงานสตรี
The Development of Printing Pattern From Art Nouveau on Hemp Fabrics for Designing
Woman's Working Attires
ศรัณย์ จนั ทรแ์ ก้ว
แนวความคิด (Concept)

ผ้าทอใยกัญชงของกลุ่มทอผ้าชาวเขาเผ่าม้ง เป็นที่ต้องการของตลาดและสร้างรายได้เป็นอย่างมาก
แต่ลวดลายที่ปรากฏไม่หลากหลาย และใช้เวลาในการทอนาน (ที่มาของแนวคิด) เพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าให้แก่
ผ้าใยกัญชง และเป็นการส่งเสริมให้สตรีไทยหันมาสวมใส่ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากผ้าใยธรรมชาติ อีกทั้งเป็นการ
เพิ่มรายได้ให้แก่ผู้ประกอบการธุรกิจผ้าใยกัญชง ส่งเสริมให้เศรษฐกิจชุมชนและประเทศไทยเ ข้มแข็ง
(วัตถุประสงค์) ศึกษาแนวคิดศิลปะอาร์ตนูโวเพื่อออกแบบลวดลายพิมพ์ 3 ลวดลาย ประกอบด้วย ลายผีเส้ือ
ลายดอกไม้ และลายเถาวัลย์ แล้วนำลายมาสกรีนบนผ้าใยกัญชง จากนั้นมาตัดเย็บเป็นชุดทำงานสตรี
ประกอบด้วยชุดติดกนั เส้อื คลมุ และกระโปรง (วธิ กี ารนำเสนอ)

ตัวอยา่ ง ลวดลายพมิ พจ์ ากศิลปะอารต์ นโู วบนผา้ ใขกัญชงเพอื่ ออกแบบชุดทำงานสตรี

.

7

หลกั สูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู ูส้ อน ดร.สุชีรา ผอ่ งใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

1. หลกั การออกแบบในงานคหกรรมศาสตร์

1.

การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างทางคหกรรมศาสตร์ สว่ นประกอบขององค์ประกอบศลิ ป์ Element of Art
❖ จดุ Point or Dot

1. ความหมายของจุด
2. ลกั ษณะของการเกิดจุด
3. การสรา้ งสรรคจ์ ดุ
4. จุดในงานคหกรรมศาสตร์
1. ความหมายของจดุ
จุด หมายถึง รอยหรือแตม้ ท่มี ลี กั ษณะกลมๆปรากฎพื้นผิว ไมม่ ขี นาดความกวา้ ง ความยาว ความหนา
เปน็ สิ่งท่เี ลก็ ทสี่ ุด และเป็นสิ่งเร่มิ แรกท่ที ำใหเ้ กดิ รปู ร่าง รูปทรง และลักษณะพื้นผิวได้

จุด มีขนาดเล็กทส่ี ดุ ในองคป์ ระกอบ ไมม่ ีมติ ิ ไม่มคี วามกวา้ ง ความยาว
ความสงู หรือความหนาเม่อื เรียงตอ่ เนอ่ื งกันก็สามารถกอ่ ใหเ้ กดิ เสน้ ถ้านำมาเรยี ง
ตอ่ กันหลายๆเส้นกส็ ามารถเปน็ รูปร่างรูปทรง และลักษณะพ้นื ผวิ นอกจาก
นี้ยงั สามารถทำให้เกิดแสงและเงาจากความออ่ นแก่ของโทนสไี ด้
2. ลักษณธของการเกิดจุด
จุดที่เกิดขึน้ เองตามธรรมชาติ
ㆍ เกดิ จากลวดลายท่ีเกดิ ขนึ้ เองตามธรรมชาติ เชน่ ลวดลายของสตั ว์ แมลง พืช และผลไม้

จดุ ทีม่ นษุ ยส์ รา้ งขึน้
ㆍ เกดิ จากการจดุ การวาง การกระแทก การกดด้วยวสั ดุ และอปุ กรณต์ ่างๆ เช่น ปากกา ดนิ สอ พู่กนั กง่ิ ไม้

8

หลกั สตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ้สู อน ดร.สชุ ีรา ผ่องใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

การออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างทางคหกรรมศาสตร์ สว่ นประกอบขององคป์ ระกอบศิลป์ Element of Art
❖ เส้น Line

เส้น เกิดจากการเคลื่อนที่ของจุด (Moving dot) จำนวนมากไปในทิศทางที่กำหนด หรือเส้นคือ
ทางเดินของจดุ ไปในทศิ ทางท่กี ำหนดเส้น เปน็ แนวเช่ือมโยงระหว่างจุดสองจุดขนึ้ ไป
ชนดิ ของเส้น

1. เส้นแทจ้ รงิ (Actuai Line)
2. เส้นโดยนยั (Implied Line)
3. เสน้ ไมม่ ีตัวตน (Psyshic Line)
4. เสน้ ที่เกิดจากขอบ (Line Formed by Fdges)
1. เสน้ แทจ้ ริง (Actual Line)
หมายถงึ เสน้ ทีแ่ สดงความคมชัดเขม้ ในงานศลิ ปะแม้จะมี ความหนา บางอย่ใู นตวั โดยแสดงบคุ ลกิ ของ
เส้น ในลกั ษณะต่างๆ เช่น ตรง โค้ง ซกิ แซ็ก โคง้ ไป โคง้ มาฯลฯ หรอื ประกอบกันข้นึ เปน็ รปู ร่างและรปู ทรง
2. เส้นโดยนัย (Implied Line)
หมายถึง เส้นที่ไม่ปรากฎรูปเส้นชัดเจน โดยตรง แต่เป็นเส้นที่เกิดจากองค์ประกอบต่างๆ จัดเรียงตาม
ตำแหน่งและทิศทางที่ผู้ดูสามารถรับรู้ได้โดยนัยและทราบว่าเป็นเส้นตรง โค้ง หรือซิกแซ็ก ซึ่งเส้นโดยนัยน้ี
ก็จะให้ความรสู้ กึ เช่นเดียวกัน กบั เสน้ แทจ้ ริง ดังตวั อยา่ ง ตอ่ ไปน้ี
3. เสน้ ไมม่ ีตวั ตน (Psychic Line)
เส้นไม่มีตัวตนหรือเส้นโดยจิต หมายถึงเส้นที่ไม่มีลักษณะเส้นที่แท้จริง และเส้นโดยนัยแต่เป็นเส้นจะ
ปรากฎให้สามารถรับรู้ได้จากองค์ประกอบเนื้อหาเรื่อราว ด้วยความรู้สึกว่ามีเส้นปรากฎอยู่ แต่ความจริงแล้ว
ไมม่ เี สน้ ในลกั ษณะนี้ ตอ้ งอาศยั จิตนาการของผู้ดูเป็นสำคัญ
4. เสน้ ที่เกิดจากขอบ (Line Formed by Edges)
หมายถึงเสน้ ทีไ่ ม่ใชเ่ กิดจาก การเขยี นหรือการลากขูดขดี ใหเ้ กิดเปน็ เสน้ โดยตรง แต่เป็นเสน้ ท่ีเกิดจาก
ส่วนประกอบมลู ฐานหรอื ทศั นธาตอุ ืน่ ๆ เชน่ รูปรา่ ง รูปทรง สี หรอื นำ้ หนักอ่อนแก่ ที่นำมาจัดองคป์ ระกอบแล้ว
ส่วนขอบทม่ี าชนกนั เกิดเปน็ เส้นขนึ้ มา เชน่ เสน้ ทีป่ รากฎ ในธรรมชาติ และสิง่ แวดลอ้ มรอบตัวเรา

❖ พน้ื ท่วี าง Space
บริเวณว่าง พื้นที่ว่าง ที่ว่าง (Space) หรือ ช่องไฟ หมายถึง บริเวณที่เป็นความว่างไม่ใช่ส่วนที่เป็น

รปู ทรง หรอื เน้ือหาในการจดั องค์ประกอบใดกต็ ามถ้าปล่อยให้มีพ้ืนท่ีว่างมากและให้มีรูปทรงน้อยการจัดนั้นจะ
ให้ความรสู้ ึกอ้างว้าง โดดเด่ียว ในทางตรงกันข้ามถา้ ให้มีรปู ทรงมากหรอื เน้อื หามาก โดยไมป่ ล่อยให้มพี ้นื ทวี่ า่ ง
ดงั นน้ั การจดั วางในอตั ราส่วนท่พี อเหมาะกจ็ ะใหค้ วามรูส้ กึ ท่ีพอดีทำให้ไดภ้ าพทไ่ี ดส้ ัดส่วนงดงาม

9

หลักสูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู ้สู อน ดร.สุชรี า ผอ่ งใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

1. ความหมายของพื้นท่วี ่าง
งานศิลปะแต่ละประเภทก็ใช้พื้นที่ว่างที่แตกต่างกัน เช่น พื้นที่ว่างแบบ 3 มิติ เป็นที่ว่างที่แสดงความ

กว้าง ความยาวและความลึก ได้แก่ ประติมากรรม และสถาปัตยกรรม และพื้นที่ว่างแบบ 2 มิติ เป็นที่ว่าง
ท่ีกำหนดดว้ ยความกวา้ ง และความยาวเท่านน้ั ได้แก่ จิตรกรรม แตบ่ างครง้ั จติ รกรรมก็สามารถสรา้ งมิติท่ี 3 ให้
เกิดขึ้นบนพื้นผิวราบ 2 มิติได้ บริเวณว่างที่เกิดขึ้นลักษณะน้ีเรียกว่า บริเวณว่างลวงตา (Illusion Space) หรือ
บรเิ วณวา่ ง 2 มติ ิ (Two Dimension Space) และบริเวณวา่ ง 3 มิติ (Three Dimension Space)

2. คำจำกดั ความ ของพ้ืนท่วี า่ ง
2.1 ปรมิ าตรที่ "วตั ถหุ รอื รูปทรง" กนิ เนอ้ื ทอ่ี ยู่
2.2 อากาศทโ่ี อบ้ รอบรูปทรง
2.3 ระยะห่างระหวา่ งรูปทรง
2.4 ปรมิ าตรของ "ความว่าง" ทถ่ี ูกล้อมรอบดว้ ยขอบเขต
2.5 พน้ื ทข่ี องระนาบ 2 มิติ (Plane) ท่ใี ชใ้ นการวาด
2.6 การแทนค่าของ "ความลกึ " ลงบนระนาบ 2 มติ ิ
2.7 ปฏกิ ริ ิยาของน้ำหนัก สี และรปู ทรง ทมี่ ผี ลต่อประสาทตา

3. ลักษณะพนื้ ท่วี ่าง
3.1 ที่ว่างจริง (Physical Space) และที่ว่างลวงตา (Pictorial Space) ที่ว่างจริง (Physical Space)

คือท่ีว่างทเ่ี กดิ ขนึ้ ทางกายภาพ ทวี่ า่ งลวงตา (Pictorial Space) คือทีว่ ่างทีศ่ ิลปนิ สรา้ งสรรค์ขึน้
3.2 ทว่ี า่ งแบบ 2 มติ ิ (Two-dimensional Space)
3.3 ที่ว่างแบบ 3 มติ ิ (Three-dimensional Space)
3.4 ทว่ี ่างทีเ่ ป็นกลางหรือศูนย์ (Neutral Space) คือ ที่วา่ งซ่ึงวา่ งเปล่าไมม่ ีการกำหนดขอบเขตของ
รูปรา่ งและรูปทรง ไดแ้ ก่ กระดาษเปล่า ผา้ ใบเปล่า ทว่ี ่างของผนัง หรือท่วี ่างในอวกาศ
3.5 ที่ว่างบวกและที่ว่างลบ (Positive & Negative Space) ที่ว่างบวก (Positive Space) คือ ที่ว่าง

ที่เป็นรูป (Figure) ซึ่งอาจเป็นรูปร่างสองมิติหรือรูปทรงสามมิติ และที่ว่างลบ (Negative Space) คือ ที่ว่าง
ล้อมรอบวัตถุ มีลักษณะเป็นพื้นฉากหลัง (Blackground) ที่ว่างที่รูปร่างและรูปทรงมากำหนดความหมายให้
และบางคร้ังอาจเกดิ ความหมายข้ึนในบริเวณวา่ งน้นั ด้วย

4. รูปและพน้ื ที่
รูปและพื้น (Figure - Ground) ใช้เรียกในงานสร้างสรรค์ 2 มิติ เช่น จิตรกรรม ภาพพิมพ์ ทัศนศิลป์

Figure ถูกใช้เรียกรูปร่างที่ปรากฎขึ้นภายในภาพ Blackground คือ พื้นหลังหรือฉากหลัง เป็นส่วนประกอบ
ของภาพทีป่ รากฎใหเ้ หน็ วา่ อยไู่ กลสดุ ซง่ึ เป็นสว่ นเสรมิ ใหร้ ปู รา่ งหรือรปู ทรงเด่นชัด และสวยงามขน้ึ

10

หลักสตู รปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู ู้สอน ดร.สุชีรา ผอ่ งใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

❖ พน้ื ผิว Texture
พน้ื ผิว หมายถงึ ลกั ษณะของบรเิ วณผิวหนา้ ของสิง่ ตา่ ง ๆ ทเ่ี มือ่ สัมผัสแลว้ สามารถรบั รไู้ ด้ ว่ามีลกั ษณะ

อยา่ งไร คือรู้วา่ หยาบ ขรขุ ระ เรียบ มัน ดา้ น เนยี น สาก เปน็ ต้น ลักษณะที่สัมผัสไดข้ องพืน้ ผวิ มี 2 ประเภท
1. พืน้ ผวิ ท่สี มั ผัสได้ดว้ ยมอื (Tactile Texture)

ㆍเป็นลักษณะพื้นผิวที่เป็นอยู่จริงๆของผิวหน้าของวัสดุนั้นๆ ซึ่งสามารถสัมผัสได้จากงานประติมากรรม
งานสถาปตั ยกรรม และสง่ิ ประดษิ ฐอ์ นื่ ๆ
2. พืน้ ผวิ ทสี่ ัมผสั ได้ด้วยสายตา (Visual Texture)

ㆍ การมองเห็นแต่ไม่ใช่ลักษณะที่แท้จริงของผิว วัสดุนั้นๆ เช่น การวาดภาพก้อนหินบนกระดาษ จะให้
ความรู้สึกเป็นก้อนหิน แต่มือสัมผัสเป็นกระดาษหรือใช้กระดาษพิมพ์ลายไม้ หรือลายหินอ่อน เพื่อปะทับบน
ผิวหนา้ ของส่ิงตา่ งๆเป็นต้น ลักษณะเชน่ นถี้ ือวา่ เปน็ การสร้างพ้นื ผิวลวงตาให้สัมผสั ไดด้ ว้ ยการมองเห็นเท่านน้ั

❖ น้ำหนกั และแสงเงา Value, Light and Shadow
น้ำหนัก และแสงเงา (Value, Light and Shadow) น้ำหนัก (Value) หมายถึง ความอ่อนแก่ของสี

หรือแสงเงาที่นำมาใช้ในการวาดภาพ น้ำหนักทำให้รูปทรงมีปริมาตรและให้ระยะแก่ภาพ หรือค่าความอ่อน
เข้มของสที ่ีเกิดจากแสงและเงาน้ำหนักของแสงและเงา (Light & Shade) เป็นสงิ่ ทส่ี ำคัญอย่างยิ่งในการทำงาน
เพราะแสงเงาจะช่วยทำให้ผลงานที่สร้างสรรค์ออกมาเหมือนจริงมากยิ่งขึ้น การวาดภาพที่มีการแสดงน้ำหนัก
แสงเงาท่ีชดั เจนน้นั จะถ่ายทอดตามสายตาทีม่ องเห็น เชน่ ความลกึ ตื้น หนา บาง นนู เรยี บ โคง้ เว้า ได้ชดั เจน
มากกว่าภาพที่แสดงด้วยเส้นเพียงเส้นเดียว จะใช้ค่าน้ำหนักแสงเงาทั้งหมด 10 ระดับในการศึกษาเพื่อให้
ผลงานทอี่ อกมานัน้ สมจริงมากยิ่งขึ้น

แสงเงา หรือแสงและเงา (Light & Shade) เป็นน้ำหนักอ่อนแก่ของแสงเงา (Tone/Light &
Shadow) หมายถึง ค่าความอ่อนแก่ของบริเวณที่ถูกแสงสว่างและบริเวณที่เป็นเงาของวัตถุ การไล่ค่าน้ำหนัก
จะเปน็ สเี ดียวหรือหลายสกี ็ได้

ทิศทางแสง ทิศทางของแสงนั้น ถึงแม้ว่าแสงที่มีแหล่งกำเนิดมาจากที่เดียวกันแต่หากว่ามีทิศทางท่ี
แตกต่างกันจะส่งต่อมิติของภาพ หรืออารมณ์ของภาพได้ ดังนั้นในการถ่ายภาพคือความเหมาะสมของทิศทาง
ของแสง โดยเราสามารถแบ่งทิศทางของแสงออกเป็น 4 ทศิ ทาง ดงั นี้

1. ทิศทางแสงด้านบน คือแหล่งกำเนดิ แสงจะอยู่บนหัวเราหรือมุมสูงนั่นเอง ยกตัวอย่าง การถ่ายภาพ
ในตอนกลางวันดวงอาทติ ยจ์ ะอยู่ด้านบนหัวเราแสงท่อี อกมาจะมีความเขม้ สูงและกระจายเตม็ พื้นที่

2. ทิศทางแสงด้านข้าง หมายถึงทุกทิศทางที่มาจากทางด้านข้าง ไม่ว่าจะมาตรงๆหรือเฉียงก็ตามแสง
ที่มาจากด้านข้างนี้ จะทำให้ภาพมีมิติแต่จะทำใหเ้ กิดแสงเงาทางด้านตรงข้ามของแสง คือ ถ้าแสงมาด้านซ้ายก็
จะเกิดเงามดื ทางดา้ นขวานัน่ เอง มอื ใหมค่ วรระวงั ในจดุ น้ีดว้ ย สำหรบั แสงข้างเหมาะสำหรับการวาดภาพหลาย

11

หลักสูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ้สู อน ดร.สชุ รี า ผอ่ งใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. ทิศทางแสงด้านหน้า แสงจะมาทางด้านหลังของวัตถุที่เป็นแม่แบบ หรือถ้าเรียกเป็นคำพูดที่เราค้น
เคยกันดีก็คือ ทิศทางย้อนแสง นั่นเอง จะเป็นการถ่ายภาพย้อนแสง ซึ่โดยปกติแล้วการถ่ายถาพย้อนแสงจะทำ
ให้ภาพไมส่ วย หนา้ จะมีด หรอื วัตถุหรอื แมแ่ บบจะกลายเป็นเงาดำ จะเห็นเป็นแคร่ ปู รา่ งของวตั ถุทีต่ ัดกบั แสง
จากท้องฟ้า

4. ทิศทางแสงด้านหลัง คือทิศทางของแสงจะเข้ามาทางด้านหน้าของตัวแบบหรือวัตถุ หรือทิศทาง
ตามแสง เหมาะสำหรับการถ่ายภาพทวั่ ไป เชน่ การถา่ ยภาพววิ ทวิ ทัศน์ หรือภาพคน เมือ่ ถ่ายออกมาแล้วจะให้
ภาพท่ีเหน็ รายละเอียดตา่ งๆของวตั ถุครบทกุ สว่ นชดั เจนไม่เกดิ เงาทางดา้ นหนา้ เงาจะไปตกอยู่ทางด้านหลงั แทน

❖ สี Color
"ส"ี เกิดจากผลของการรบั รู้ความถี่ หรอื ความยาวคลืน่ แสง จากการมองเหน็ ซ่งึ อาจแตกต่างกันไปใน

คนที่ตาบอดสี หรือสัตว์หลายๆชนิด ที่รับคลื่นแสงแตกต่างกันสีส่งผลต่ออารมณ์ความรู้สึกตามอิทธิพลของสีที่
มีตอ่ ประสบการณข์ องเรา
คณุ ลกั ษณะของสี

คุณลักษณะของสี เป็นการใช้สีในลักษณะต่างๆ เพื่อให้เกิดความสวยงามและความรู้สึกต่างๆตาม
ความตอ้ งการของผ้สู รา้ งคณุ ลักษณะของสี ประกอบดว้ ย 1.แม่สี , 2.วงจรสี , 3.ค่าน้ำหนักสี ,4.ความเขม้ ของสี
ค่านำ้ หนกั สี (Color Values) กลมุ่ สที บึ แสง

คุณลักษณะสีในเรื่องค่าน้ำหนักสี (Color Values) หมายถึง สีซึ่งสัมพันธ์กับความเบา หนัก หรืออ่อน
แก่ ของสีใดสหี นงึ่ นำ้ หนักสมี คี วามสมั พนั ธก์ บั ระดับสเี ทา(Gray scale) โดยไลน่ ำ้ หนักจากสีขาวไปสู่สีดำ

สีแท้ (HUE) คอื สที ี่ยังไมถ่ กู สีอนื่ เขา้ ผสม เป็นลักษณะของสแี ทท้ ม่ี ีความสะอาดสดใส เชน่ แดง เหลือง
และน้ำเงิน

สอี อ่ นหรือสีจาง (TINT ใชเ้ รียกสแี ทท้ ี่ถกู ผสมดว้ ยสีขาว เช่น สีเทา สชี มพู สีแก่ (SHADE) ใช้เรียกสีแท้
ท่ถี ูกผสมด้วยสีดำ เช่น สนี ้ำตาล

12

หลกั สูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู สู้ อน ดร.สุชีรา ผอ่ งใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

13

หลักสูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑิต มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู สู้ อน ดร.สชุ ีรา ผ่องใส

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

กิจกรรมการเรียนการสอน

บทที่ 2

เรื่องความคิดสร้างสรรคท์ าง
คหกรรมศาสตร์

2.1 เครื่องหอมไทย THAI FRAGANCE

อาจารยก์ ิตติ ยอดอ่อน

14

หลักสตู รปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑิต มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผ้สู อน อาจารยก์ ิตติ ยอดออ่ น

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

บทท่ี 2 ความคิดสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์
บทท่ี 2.1 เครื่องหอมไทย THAI FRAGRANCE

วันเสารท์ ี่ 19 พฤศจิกายน 2565

ความรหู้ ัวไปเกยี่ วกบั เครือ่ งหอม

ความหอมเป็นความสุนทรียที่เกิดจากการสัมผัสกลิ่น ในสิ่งที่คนชื่นชอบให้ความนิยมพยายามหา
สิ่งที่เป็นเครื่องหอมที่หาได้จากวัตถุดิบรอบตัวมาใช้กับร่างกาย ในรูปแบบลักษณะต่างๆที่แตกต่างกันไป
เช่น นำดอกไม้หอมมาแซมผม นำเครื่องหอมาบำรุงผิวพรรณทำความสะอาดร่างกาย อบร่ำเสื้อผ้า ตลอดไป
จนถึงการปรุงอาหารจากเครื่องเทศหอม หรืออบควันเทียนหอมให้ขนมไทยเกิดกลิ่นหอมเฉพาะตัว
เปน็ ส่วนประกอบในการบำรุงสุขภาพ

อธิบายเก่ียวกบั ความรูท้ ัว่ ไปของเครอ่ื งหอมไทย เปน็ สุนทรียทเี่ กิดจากการสัมผสั กลน่ิ
“เคร่อื ง” หมายถงึ ส่ิงของ สิ่งทใี่ ชป้ ระกอบกนั หรือเปน็ พวกเดยี วกัน
“หอม” หมายถงึ ได้รับกล่ินดี หรือกลน่ิ หอม
“เครื่องหอม” เป็นคำนาม หมายถึง สิ่งต่างๆที่มีกลิ่นหอม เช่น แป้งร่ำ น้ำอบไทย, สิ่งที่ทำให้มีกลิ่นหอม เช่น
ชะมดเชด็ กำยาน พมิ เสน

สมาคมคหเศรษฐศาสตร์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (2547) ให้นิยามความหมาย
ของเครื่องหอมไว้ว่า เป็นการผสมของหอมบรรดาสิ่งที่ให้กลิ่นดีหลายสิ่ง ทำให้กลิ่นกลิ่นหอมสดชื่นพึงพอใจ
ทำจากพืช สัตว์ และสารสังเคราะห์ นำมาปรุงแต่งด้วยวิธตี ่างๆ จนอยู่ในลักษณะใช้งานได้สะดวก เช่น น้ำหอม
น้ำมันหอม นำ้ อบไทย น้ำปรุง โลชัน่ นำ้ ดอกไม้สด แป้งร่ำ ยาดม ยาหมอ่ ง เทียนอบ บหุ งารำไป เป็นต้น

ประวตั ิความเปน็ มาของเครอื่ งหอม
1. การใช้เครื่องหอมในอียิปต์ในสมัยโบราณ มนุษย์มีการเผาไม้หอมบางชนิดที่มียางและมีกลิ่นหอมใน

พิธีทางศาสนา ปรากฏว่ากลิ่นที่ลอยมากับควันอบอวลอยู่ในบริเวณงานสร้างความพึงพอใจแก่ผู้ร่วมงาน
Kyphi ชาวอียิปต์ได้คิดค้นพบเครื่องหอมกว่า ๔,๐๐๐ ปีมาแล้ว ในสมัยฟาโรห์ ต่อมาชาวกรีกและโรมันได้
เรียนรู้เรื่องเคร่ืองหอมจากอียิปต์ ชาวคริสเตียนที่มาทำสงครามศาสนา (CRUSADERS) ได้นำเครื่องหอมจาก
ดินแดนปาเลสไตน์ไปยังอังกฤษ และฝรั่งเศสต่อมามีการค้าขายเครื่องเทศและเครื่องหอมกันอย่างกว้างขวาง
และในศตวรรษที่ ๑๕ น้ำหอม(PERFUME) ได้กลายเป็นเครื่องหอมที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายในยุโรป
ฝรัง่ เศส ทำให้นำ้ หอมในปจั จุบันมกั มาจากฝรงั่ เศส

15

หลักสูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑิต มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน อาจารยก์ ิตติ ยอดอ่อน

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. เครื่องหอมของไทย เครื่องหอมไทยไม่ปรากฎเป็นลายลักษณ์อักษรว่าได้นำมาใช้และเป็นที่นิยม
ตั้งแต่ยุคสมัยใด ถ้าสันนิษฐานการเริ่มต้นรู้จักเครื่องหอมของคนไทยน่าจะเรียนรู้มาจากชาวจีนและอินเดีย
ซึ่งเป็นชาติที่มีความใกล้ชิดสังคมไทยมาเก่าแก่กว่าชาติอื่น เครื่องหอมสมัยสุโขทัย สืบคันจากวรรณกรรม
เรื่อง “ไตรภูมิพระร่วง” ตอนหนึ่งในหนังสือเล่นนี้ ได้กล่าวถึงคนไทยมี การประกอบพิธีบวงสรวงบูชาซึ่งมีการ
ใช้เครื่องหอมเป็นเครือ่ งบูชา เครื่องหอมในสมัยอยุธยา ในสมัยอยุธยาตอนปลาย พบหลักฐานว่ามีหมู่บ้านผลิต
เครื่องหอมขายในเชิงพาณิชย์ จากเอกสารหอหลวง เรื่องคำให้การขุนหลวงวัดประดูทรงธรรม ว่ามีการใช้อยู่
3 ชนิด ธูปวาศชวาลา กระแจะจวงจันทร์ และน้ำมันหอม เพื่อบูชาสิ่งที่เคารพเครื่องหอมสมันอยุธยา มีการนำ
ดอกไม้เทศ (น้ำกุหลาบ) เพื่อเป็นเครื่องประทินผิวสำหรับสตรี ในสมัยอยุธยาตอนปลาย พบหลักฐานว่ามี
หมู่บ้านผลิตเครื่องหอมขายในเชิงพาณชย์ จากเอกสารหอหลวง บ้านริมวัดพร้าว พวกพราหมณ์แลไทยนำแปง้
หอม น้ำมันหอมสมัยรัตนโกสินทร์ วรรณกรรมเรื่องอิเหนา พนักงานพระสุคนธ์ จากวรรณกรรมเรื่องสี่แผ่นดิน
เคร่อื งหอมหลังสมัย ร.5 เปดิ รบั วัฒนธรรมต่างประเทศนำมาซง่ึ ความเปลย่ี นแปลงกับวถิ ีชีวติ ของคนไทยในเร่ือง
ตา่ งๆ ไม่วา่ จะเปน็ การเมืองการปกครอง ขนบธรรมเนยี มประเพณตี ่างๆ รูปแบบการใชช้ ีวติ ของคนไทย รวมไป
ถึงการใช้เครื่องหอมของคนไทย ที่นำเอาผลิตภณั ฑเ์ ครื่องหอมจากต่างประเทศ มาใช้แสดงถึงค่านิยมใหม่ๆ ทำ
ให้เครื่องหอมของไทยถูกลดบทบาทลงเหลือใช้กันในประเพณีพิธีของไทย หรือกลุ่มคนที่มีความอนุรักษ์และ
หวงแหนภูมิปัญญาของคนไทย ในการใช้ชวี ติ ตามวิถีของไทยทมี่ ีมาอยา่ งยาวนาน

วตั ถุดบิ ในการผลติ เครือ่ งหอมไทย มี 2 ชนิด ได้จาก ธรรมชาติ และ การสังเคราะห์
1. เครอื่ งหอมจากธรรมชาติ ได้จาก พืช และสัตว์

ไดแ้ ก่ - จากพืช เชน่ ดอก ใบ ผล ราก เหง้า ยางไม้ ไพร
- จากสตั ว์ เช่น ชะมดเช็ด อำพันทอง ชะมดเชยี ง

2. สารสงั เคราะห์ การสังเคราะหก์ ลนิ่ ต่างๆตามกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

การสกดั น้ำมันหอม

การสกัดน้ำมันหอมได้มีวิวัฒนาการมาเป็นลำดับตั้งแต่การเผาไม้หอม นำน้ำมันที่ไหลซึมออกมาใช้ไป
ผสมเป็นเครื่องหอมได้การสกัดแบบดังกล่าวไม่สามารถสกัดได้กับพืชหอมทุกชนิด จึงมีการคิดค้นวิธีใหม่โดย
การหุงด้วยความร้อน คือ ใช้น้ำมันจากเมล็ดพืช เช่น น้ำมันมะกอกใส่ภาชนะแล้วขึ้นตั้งไฟ จากนั้นเอาดอกไม้
ใส่ลงไปเคี่ยวแต่วิธีนี้ ไม่สามารถใช้ได้กับดอกไม้ทุกชนิด ดอกไม้ที่ไม่สู้ความร้อนมาเคี่ยวกับน้ำมันจะทำให้กลิ่น
หอมของดอกไม้นั้นเปลี่ยนไป ในเวลาต่อมามีการคิดค้นการหีบเพื่อเอาน้ำมันหอมแบบบีบน้ำอ้อยเพื่อให้ได้
น้ำมนั หอมวิธกี ารสกัดน้ำมันหอมดังกล่าวข้างตน้ ไดใ้ ชม้ าเปน็ พนั ๆปี

16

หลกั สตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผู้สอน อาจารยก์ ิตติ ยอดออ่ น

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

วธิ ที ำการเคร่อื งหอมของไทย

การอบ การปรุงกลิ่นด้วยควัน หรือปรุงกลิ่นด้วยดอกไม้หอม การอบให้มีกลิ่นหอมชั่วขณะหนึ่ง
กลิ่นหอมนั้นจะซึมซาบเข้าไปในของที่นำไปอบ โดยวัตถุที่ต้องการให้มีกลิ่นนั้นอยู่ในภาชนะที่มีฝาปิดสนิท
การร่ำ การอบกลิ่นหอมซับซ้อนหลายอย่าง และทำโดยใช้ภาชนะเผาไฟแล้วใส่เครื่องหอมเพื่อให้เกิดควันที่มี
กลิ่นหอม การปรุง, การผสมการรวมของหลายๆสิ่งหลายๆอย่างเข้าด้วยกันประเภทเครื่องหอมของไทย
คนไทยมกี ารใช้การใช้เครื่องหอมท่ีมลี ักษณะดังนี้

1. เครื่องหอมไทยประเภทนำ้ ในรปู แบบต่างๆ เชน่ น้ำดอกไม้สด น้ำอบ น้ำปรงุ เครือ่ งหอมไทย
2. เครอ่ื งหอมไทยประเภทแป้ง เครือ่ งหอมทีม่ ลี กั ษณะเป็นผงแปง้ จากการนำแปง้ หนิ หรือดนิ สอพอง
มาสะตุให้สะอาดแลว้ ใชก้ ระบวนการอบรำ่ เครื่องกำยาน ควนั เทียนอบ หรือกลิ่นของดอกไม้หอมตา่ งๆ
3. เครื่องหอมไทยประเภทเครื่องอบไทย เป็นเครื่องหอมชนิดแรกๆ และมีความเป็นมายาวนาน
ด้วยเป็นการใช้ควันในการอบ เช่น การอบขนมต่างๆ หรือการทำให้ผ้า สถานที่หอม หมดกลิ่นสาบ จากการ
อบร่ำด้วยเครื่องกำยาน หรือนำผงไม้หอมต่างๆมาฟั่นเป็นธูปหอม ธูปกำยาน เพื่อจุดใช้ควันในการประกอ บ
พิธีกรรมต่างๆ หรือบุหงารำไปท่ีมีกลิ่นหอมประโยชน์ของเครื่องหอมเครื่องหอมไทยมีหลายชนิด แต่ละชนิดจะ
ใช้วัตถุดิบที่แตกต่างกันรวมถึงปริมาณในการสัดส่วนในการตวง จึงทำให้เกิดกลิ่นหอมที่แตกต่างกัน การใช้
ประโยชนใ์ นประเดน็ ตา่ งๆดงั นี้

❖ การอบ
การปรุงกลิ่นด้วยควัน หรือปรงุ กลนิ่ ด้วยดอกไม้หอม การอบให้มีกลนิ่ หอมช่ัวขณะหนึ่งกล่ินหอมนั้นจะ

ซมึ ซาบเข้าไปในของท่ีนำไปอบ โดยวตั ถุท่ีต้องการใหม้ กี ล่ินนัน้ อย่ใู นภาชนะทม่ี ีฝาปิดสนิท

❖ การร่ำ
การอบกลิ่นหอมซับซ้อนหลายอย่าง และกระทำโดยใช้ภาชนะเผาไฟแล้วใสเ่ ครื่องหอมเพื่อให้เกิดควนั

ที่มกี ลิ่นหอม

❖ การปรุง, การผสม
การรวมของหลายๆสิ่งหลายๆอยา่ งเขา้ ดว้ ยกนั

17

หลักสูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู ู้สอน อาจารยก์ ติ ติ ยอดอ่อน

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ประเภทเครอื่ งหอมของไทย

เครอื่ งหอมไทยประเภทนำ้ คนไทยมีการใช้เคร่อื งหอมทมี่ ลี กั ษณะเปน็ น้ำในรปู แบบตา่ งๆ เช่น น้ำดอกไมส้ ด
น้ำอบ น้ำปรุง

เครื่องหอมไทยประเภทแปง้
เครอ่ื งหอมทม่ี ลี กั ษณะเป็นผงแป้ง จากการนำแป้งหนิ หรอื ดนิ สอพอง

มาสะตุใหส้ ะอาดแล้วใช้กระบวนการอบรำ่ เครอื่ งกำยาน ควันเทยี นอบ หรอื
กลิน่ ของดอกไม้หอมตา่ งๆ

เครื่องหอมไทยประเภทเครอื่ งอบไทย
เป็นเครื่องหอมชนิดแรกๆ และมีความเป็นมายาวนาน ด้วยเป็นการใช้ควันในการอบเช่น การอบขนม

ต่างๆ หรือการทำให้ผ้า สถานที่หอม หมดกลิ่นสาบ จากการอบร่ำด้วยเครื่องกำยาน หรือน้ำผงไม้หอมมาฟัน
เป็นธปู หอม ธปู กำยาน เพอื่ จดุ ใชค้ วันในการประกอบพิธีกรรมต่างๆ หรอื บุหงารำไปที่มกี ลน่ิ หอม เป็นตน้

เครอ่ื งหอมไทยเพ่อื สขุ ภาพ
กลิ่นจากน้ำมันหอมระเหยที่อยู่ในเครื่องหอมไทย เมื่อสูดดมจะเกิดความผ่อนคลายส่งผลต่ออารมณ์

จิตใจหรือนำมาทาถูเพื่อผ่อนคลายกล้ามเนื้อ บรรเทาแมลงสัตว์กัดต่อย เช่น ยาหม่อง ยาดมพิมเสนน้ำ ยาดม
สมุนไพร ยาดมส้มโอมือ ลูกประคบ หรอื ใชบ้ ำรงุ ผวิ พรรณ เชน่ สีผึง้ สำหรับทาปาก

ประโยชน์ของเครือ่ งหอมไทย

เครื่องหอมไทยมีหลายชนิด แต่ละชนิดจะใช้วัตถุดิบที่แตกต่างกันรวมถึงปริมาณในการและสัดส่วนใน
การตวง จงึ ทำให้เกิดกล่นิ หอมทีแ่ ตกต่างกันในการใช้ประโยชน์ในประเดน็ ต่างกนั ดงั น้ี

1. ประทินผิว เช่น การใช้ดินสอพอง แป้งร่ำในการผัดหน้า ทาตัวจะทำให้มีกลิ่นหอม เสริมความงาม
กับรา่ งกาย

18

หลักสตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑติ มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผูส้ อน อาจารยก์ ิตติ ยอดออ่ น

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. ใช้ในเทศกาลและงานพิธีสำคัญต่างๆ เช่น การนำแป้งร่ำผสมกับน้ำอบไทยทำเป็นแป้งกระแจะ
ใช้ในการเจมิ นำ้ อบไทยนิยมใช้ในการสรงนำ้ พระ รดนำ้ ผใู้ หญใ่ นเทศกาลสงกรานต์ หรอื การจดุ ธปู กำยานหอม
เพ่ือบูชาสง่ิ ศักด์สิ ิทธิ์ เป็นต้น

3. ใช้เป็นของชำร่วย เช่น การหยอดแป้งร่ำบนเส้นด้ายแล้วรวบเป็นแป้งพวงชำร่วย การทำบุหงาสด
บุหงาแห้ง บรรจใุ นถุงผา้ กล่องใบลาน ตกแต่งเป็นของทรี่ ะลกึ หรอื มอบในโอกาสพิเศษ

4. ใช้ในการบำบัด กลิ่นของเครื่องหอมไทย เช่น แป้งร่ำ น้ำอบ น้ำปรุง มีส่วนช่วยกระตุ้นการทำงาน
ของระบบประสาททำให้รู้สึกผอ่ นคลายอารมณ์ สดชน่ื และสรา้ งบรรยากาศที่ดีให้กับบริเวณนัน้ ๆ

5. ด้านอื่นๆ เช่น ใช้เทียนอบขนมให้เกิดความหอมชวนรับประทาน น้ำดอกไม้สดใช้ดื่ม หรือใช้ผสม
สำหรับทำขนม

การออกแบบบรรจภุ ัณฑเ์ ปลีย่ นแปลงเครอื่ งหอมไทย ให้เหมาะสมกับสมยั นยิ ม

ยาดมสมุนไพร ภายใตย้ หี่ ้อ "ANONA" ทม่ี ใี ห้เลือก 4 สี 4 กลิ่น
คือ Lemongrass (กลิ่นตะไคร้), Wintergreen (กลิ่นน้ำมันระกำ), Lime (กลิ่นมะนาว) และ Peppermint
(กลิ่นเปปเปอร์มิ้นท์) ในกล่องบรรจุภัณฑ์ยังได้มีการใส่สตอรี่ของยักษ์ไทยแต่ละตัวที่อ้างอิงมาจากเรื่องราว
ในวรรณคดรี ามเกยี รต์ิ เพ่ือให้ชาวต่างชาติได้รจู้ ักยกั ษ์ไทยมากขึน้ และการอธบิ ายสรรพคณุ อย่างน่าสนใจลงไป

ในความหลากหลายของรสนยิ มและตัวเลือกบนโลกสมัยใหม่ อาจหันไปนิยมชมชอบแบรนดน์ ำ้ หอม
ต่างชาติ หลงลมื ประวตั ศิ าสตรน์ ้ำอบน้ำปรงุ สมัยโบราณของไทย จงึ นำสมนุ ไพรเคร่ืองเทศมาเป็นสว่ นประกอบ
ในการทำน้ำหอมสรา้ งมลู ค่าเพิ่มวัตถุดบิ ไทย และบรหิ ารจดั การธุรกิจดว้ ยวิถที นั สมยั

19

หลักสตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ู้สอน อาจารยก์ ิตติ ยอดออ่ น

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

กจิ กรรม Workshop..การเรยี นทำเทยี นหอม

บทที่ 2

เร่อื งความคิดสร้างสรรคท์ าง
คหกรรมศาสตร์

2.2 การออกแบบงานประดษิ ฐแื ละผา้

อาจารย์ ดร.สวุ ดี ประดบั

20

หลักสตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบัณฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน ดร.สวุ ดี ประดบั

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

บทที่ 2 ความคดิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์
2.2 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ Creative designs

วนั เสารท์ ่ี 26 พฤศจกิ ายน 2565

การสรา้ งสรรคเ์ ชงิ นวตั กรรม

สง่ิ ทีท่ ำให้การคิดเชงิ ออกแบบเป็นเทคโนโลยที างสงั คมคือความสามารถในการตอ่ ตา้ นอคติของนัก

ประดษิ ฐแ์ ละเปลย่ี นวธิ ที ่ีพวกเขามสี ว่ นรว่ มในกระบวนการนวัตกรรม

- ปัญหา นกั ประดษิ ฐ์ตดิ อยู่กบั ความเชยี่ วชาญและประสบการณ์ของตนเอง

- การออกแบบความคิด การคิดเชิงออกแบบให้การซึมซับประสบการณ์ของผู้ใช้ โดยเปลี่ยน

แนวความคิดของนกั ประดษิ ฐไ์ ปสู่

- ผลลพั ธท์ ่ีดีขนึ้ ความเขา้ ใจท่ีดขี นึ้ ของผูท้ ีไ่ ด้รับการออกแบบ ความงาม

พัฒนาจาก ความพงึ
สิง่ ทม่ี อี ยู่ พอใจ

สร้างขนึ้ เน้นความคิด
ใหม่ สร้างสรรค์

แปลกใหม่ ต่อยอด
พฒั นา

Creativity และ Innovation

Creativity ความคิดสร้างสรรค์ การกระทำที่มาจากความคิดที่ตามต้นฉบับ หรือความคิดที่ไม่
ธรรมดา แต่สามารถพิสูจน์ตัวเองได้ว่ามันสามารถใช้ในการแก่ไขปัญหา หรือมีศักยภาพมากพอที่จะสร้าง
ทางออกให้กบั ความท้าทายตา่ งๆได้

Innovation นวัตกรรมนั้น การนำความคิดสร้างสรรค์หรือความคิดใหม่ๆไปต่อยอดหรือนำไปปฏิบตั ิ
ให้เกิดผล จนสร้างสิ่งใหม่ขึ้นมาได้ และสิ่งนั้นได้รับการยอมรับถึงคุณค่าที่มีต่อผู้อื่น เป็นเครื่องมือที่ให้ความ
ช่วยเหลือหรือให้ประโยชน์ทางกายภาพที่สามารภจับต้องได้ เป็นสิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นมา ซึ่งอ าจจะเป็นผลิตภัณฑ์
วิธกี ารกระบวนการ เคร่ืองมอื ฯลฯ ใหม่

21

หลกั สตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑิต มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครผู สู้ อน ดร.สวุ ดี ประดับ

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Creative Trends ในปี 2022

1. Metaverse
โลกดิจิทลั เทคโนโลยแี ห่งโลกเสมือนจรงิ โลกเสมือนแห่งอนาคตโลกเสมอื นจริง 3 มิติ ทผี่ ู้คนสามารถ

ปฏิสมั พันธก์ ันได้ในรูปแบบของอวตาร (Avatar) โลกออนไลน์ และแพลตฟอรม์ ออนไลน์
Meta announces Digital Clothes Platform in the Metaverse
การจดั ตั้งร้านเสื้อผา้ ดจิ ิทลั ของดีไซเนอรใ์ น metaverse
ซงึ่ ผู้ใช้สามารถซ้อื เสอื้ ผ้าสำหรับตนได้

2. Psychedelic Art
ศลิ ปะทีท่ ำให้เกิดการลวงตา แนวศิลปะทีเ่ คยฮติ และรุง่ เรืองในยคุ 70เช่นภาพกราฟกิ

3. AI-Generated MusiC
เพลงทีส่ ร้างโดย AI เพลงยคุ ใหม่ สมองกลอย่าง Al เขา้ มามีบทบาท

4. Y2K Aesthetics
การหวนกลับไปคิดถึงความสุขในอดีต โดยเฉพาะในวัยเยาว์ที่ทุกอย่างดูง่ายไปหมด และคนรุ่น

Millenials และ Gen Z จึงเป็นคนกลุ่มใหญ่ที่กลับไปดื่มด่ำกับสุนทรียศาสตร์ในยุค Y2Kสุนทรียศาสตร์และ
วัฒนธรรมของ Y2K ได้กลับมาอีกครั้งกับ Generation Z วิธีการรวมเอาแนวคิดย้อนยุคใหม่ๆ สรุปง่ายๆคือ
การนำเอาวฒั นธรรมเกา่ ๆมาใชใ้ หม่
5. Science, not Fiction

ศลิ ปะการออกแบบและวิทยาศาสตร์ การออกแบบ
และวทิ ยาศาสตรส์ ามารถหลอมรวมกนั เพือ่ สร้างสรรคก์ าร
แก้ปญั หาทด่ี ยี ่ิงขนึ้ ไปอกี ซึ่งการนำการออกแบบมาประยุกต์
ใชก้ ับวิทยาศาสตร์ก็จะทำใหว้ ิทยาศาสตรเ์ ปน็ รปู เปน็ ร่างมากขึ้น
6. Acts of Self-Love

หันมาใหค้ วามสำคญั กับตนเองมากขน้ึ รกั ตนเองมากขน้ึ การสอื่ สารและภาพลักษณเ์ น้นความรูส้ กึ ของ
ลูกค้าเปน็ สำคญั
7. The Art of Scrollytelling

การออกแบบใส่ทงั้ เสียง วดิ ีโอ และ Animation เช่น หนา้ เวบ็ ไซต์ หรือ แอปฯ ที่มาพรอ้ มกบั
องคป์ ระกอบที่แตกตา่ งออกไปจากเดมิ รวมไปถงึ ภาพเคล่ือนไหวแบบมติ ิและจะมีการเพ่มิ เสยี งหรอื เพลงเจง๋ ๆ
การดาวโหลดเข้าถงึ ได้ง่ายและรวดเรว็ เช่น App ต่างๆ ทม่ี ลี ูกเล่น

22

หลกั สตู รปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบัณฑิต มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผู้สอน ดร.สวุ ดี ประดับ

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

8. Immersive Everything
ด่ืมด่ำทกุ สง่ิ สร้างการมีสว่ นรว่ มของลกู คา้ ทำให้ลูกค้ายงั กลับมาใชบ้ ริการแบรนดอ์ ยา่ งตอ่ เน่อื งได้ กค็ ือ

การผสมผสานโลกแหง่ ความจรงิ กับโลกดจิ ิทัลเข้าด้วยกนั การโฆษณาแบบสามมิติ ทนี่ ำเทคโนโลยมี าผสมผสาน
เข้ากับความจรงิ ที่สร้างความสะดวกสบายและความสมจริงให้กับผูใ้ ช้มากขึน้ ด้วย เช่น แบรนด์เครือ่ งสำอางทีม่ ี
การทำโปรแกรมใหล้ ูกคา้ แคถ่ ่ายรูปผ่านมือถอื ก็เหน็ แลว้ ว่าลปิ สีนี้จะเขา้ กบั เขาไหม เปน็ ตน้

INSPIRATION

แรงบนั ดาลใจ พลงั อำนาจของตัวเราอย่างหนึง่ ที่ช่วยให้เกดิ การคดิ กระตนุ้ หรอื
จูงใจให้เกิดแนวคิดและการสรา้ งสรรค์ เพอื่ ตอบสนอง ความตอ้ งการทางจติ ใจ
มักเกิดจากความประทบั ใจ หรอื สะเทอื นใจตอ่ ส่งิ ต่างๆที่อยู่รอบตวั เรา ช่วยให้
เรากระทำการสรา้ งสรรคผ์ ลงานไดอ้ ยา่ งอสิ ระ
การสร้างแรงบันดาลใจ แรงในการบันดาลใจออกแบบเป็นส่วนที่ทำให้ผลงาน
ออกแบบมที ่ีมาทไี่ ปประกอบด้วย

เกดิ ขน้ึ ได้ งา่ ยและยาก ผลงาน จนิ ตนาการที่
จากหลาย ซบั ซ้อน ออกแบบ ไร้ขอบเขต
สถานการณ์ มที ่ีมาที่
ทั้งใกลต้ วั องศาใด
และไกลตวั ทัง้ มาก ไป องศาหนึ่ง
และนอ้ ย
สรา้ ง Inspiration กไ็ ด้
ปรากฎการณ์
ศิลปะ จิตกรรม เกดิ ข้ึนได้
ใหม่ๆ วรรณกรรม ดยตรี ทุกมติ ิ
ผลติ ภัณฑ์ตา่ งๆ 360 องศา
อดีตถึง เกดิ ข้นึ ได้ ทง้ั เล็ก สถาปัตยกรรม
ปจั จบุ นั ทุกอารมณ์ และใหญ่
ความรสู้ ึก

ทม่ี าของแรงบนั ดาลใจ
จากธรรมชาติเป็นความงดงามทลี่ งตัว ท้ังสงิ่ มีชีวติ และส่งิ ไม่มีชวี ิต ท้งั บนโลกและจกั รวาลอนั กว้างไกล

ตามแตก่ ารค้นพบ ทฤษฎดี ้านศิลปะทกุ แขนงก็ต่างล้วนแล้วแต่ได้อทิ ธิพลจากธรรมชาติทง้ั สน้ิ นักออกแบบทุก
แขนงที่ประสบความสำเร็จในระดับโลก กไ็ ด้แนวความคิดจากการสงั เกตธรรมชาติ แรงบันดาลใจจากธรรมชาติ
จึงถือวา่ มีมากท่สี ดุ และหลากหลายท่ีสดุ

23

หลกั สูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผู้สอน ดร.สวุ ดี ประดับ

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

จากส่ิงทม่ี นุษย์สร้างขึน้

1. สภาพแวดล้อมรอบตัว
ถนนหนทาง บรบิ ทแวดล้อมทง้ั สถาปัตยกรรมและผลของการก่อสรา้ งทง้ั อดีตและปจั จบุ นั เปน็ เหตทุ ำ

ให้เกดิ แรงบนั ดาลใจ เชน่ นกั ออกแบบผู้หนึ่งไดถ้ า่ ยทอดรปู แบบสถาปัตยกรรมออกมาเปน็ แฟช่ันร่วมสมัย

2. ประวตั ศิ าสตร์, สังคม, รัฐ, เมือง, ชมุ ชน, สไตลต์ ่างๆ
การออกแบบที่อิงกับสิ่งที่เกิดขึ้นแล้วในอดีตมีที่มาที่ไป มีรูปแบบที่ชัดเจน แรงบันดาลใจใน

การออกแบบลักษณะนี้ มีความหลากหลาย มีมิติโดยขึ้นอยู่กับเนื้อหาสาระ และลักษณะเด่นเฉพาะของ
แหล่งที่มา ตัวอย่าง เช่นแรงบันดาลใจจากประวัติศาสตร์ โดยผู้ออกแบบได้อ่านประวัติศาสตร์ ศึกษารูปแบบ
สไตล์ต่างๆ ในยุคนั้น แล้วนำเอาลักษณะเฉพาะของยุคมาออกแบบ โดยถ่ายทอดออกมาเป็นรูปแบบที่สวยงาม
จากสดั สว่ น องค์ประกอบ ปรัชญาแนวคดิ ของศิลปะในยคุ นน้ั ๆ

3. ความเชือ่ ความศรทั ธา
เป็นแรงบันดาลใจที่มีน้ำหนัก มีพลังที่แรงมากเกิดจากความเชื่อและศรัทธาในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น

ศาสนา ปรัชญา ความคิด ลัทธิ การปกครอง สถาบัน ในอดีตที่ผ่านมา ศิลปินถ่ายทอดผลงานสร้างสรรค์จาก
ความศรทั ธาและความเชอ่ื ถ่ายทอดออกมาเปน็ ผลงานจิตรกรรม ประติมากรรมมากมาย จนกลายเปน็ ส่วนหนง่ึ
ของประวัติศาสตร์ศลิ ปนิ เหล่านั้นต่างมีแรงบนั ดาลใจทีบ่ ริสุทธ์ิ และเป็นเร่ืองท่ีสำคัญมากในการออกแบบต้งั แต่
ยุคอดีตจนถึงปัจจบุ นั

4. ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี
สิง่ ทม่ี นุษยส์ รา้ งข้ึนทัง้ นามธรรมและกายภาพ ต่างมีความหมายและ

เปน็ แหลง่ เริ่มต้นของแรงบนั ดาลใจศิลปะ วฒั นธรรม ประเพณี คือ ผลของ
การสร้างสรรคข์ องมนษุ ยชาติที่มคี วามงดงามมากท่ีสุดทำให้มนษุ ยม์ ีมรดก
ทางความคดิ และปัญญาทำให้วถิ ชี ีวิตของมนษุ ยม์ คี ณุ ค่ามาก เร่อื งราวตา่ งๆ
ที่ผ่านมาอย่างมแี บบแผน เรยี งร้อยดว้ ยแรงบนั ดาลใจอย่างมีรสนยิ ม คอื
ผลงานสรา้ งสรรค์ทมี่ ีคุณภาพ

24

หลักสูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผูส้ อน ดร.สวุ ดี ประดับ

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

5. เทคโนโลยี วทิ ยาศาสตร์ วัสดุ การทดลอง
การทดสอบวัสดุ ปรากฏการทางวิทยาศาสตร์แรงบันดาลใจของนักออกแบบยุคใหม่ บางครั้งเกิดจาก

การทดสอบทดลองแล้วหาข้อสรุปทางวิทยาศาสตร์อย่างมีเหตุผล มีที่มาที่ไปด้วยการสังเกตเห็นเทคโนโลยี
ตา่ งๆจนเกดิ ไอเดียและความคิดสร้างสรรค์ ความงามอนั เกดิ จากการสรา้ งของมนษุ ย์เราสามารถตอ่ ยอดได้ เช่น
การคิดค้นและประดิษฐ์กระจกได้ เราเห็นความงดงามของกระจกแล้วคิดต่อยอดอย่างสวยงามออกมาเป็น
ผลิตภณั ฑส์ วยงามท่ีทำจากกระจก

6. ศิลปนิ นกั ออกแบบ,สถาปนกิ
ผลงานอันวิจิตรของศิลปินเป็นแรงบันดาลใจให้กับนักออกแบบระดับโลกมากมาย ทำให้สามารถ

สร้างสรรค์ผลงานด้วยแรงบันดาลใจที่ดีได้โดยส่วนใหญ่จะเป็นผลงานที่มีอิทธิพลต่อรุ่นหลังๆ เป็นต้นแบบของ
นกั ออกแบบได้ดี เช่น ภาพจติ รกรรมของแวนโก๊ะ จนเราได้แรงบันดาลใจในการตกแตง่ ที่ละม้าย เสมอื นอยู่ใน
ภาพเขยี นนน้ั หรือเราเห็นผลงานของสถาปนกิ ผู้โด่งดัง จนทำให้เรามแี รงบันดาลใจในการออกแบบผลิตภัณฑ์ท่ี
มที ่ีมาจากแนวคิดของสถาปนิกนนั้

จินตนาการ ความฝัน

บางครั้งสิ่งที่เราสัมผัสไม่ได้ด้วยสายตาหรือมือเปล่า แต่รู้สึกได้ก็อาจจะเป็นส่วนสำคัญของแรงบันดาล
ใจใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิต จินตนาการของมนุษย์มีขอบเขตไม่จำกัด สามารถเป็นอะไรก็ได้ หรืออาจจะเกิดจาก
ความฝนั ทด่ี ูแลว้ ไม่นา่ จะเป็นจริง แต่สามารถเป็นจรงิ ได้จากแรงบนั ดาลใจและการออกแบบซงึ่ ผลงานออกแบบ
ดีๆ ในโลกนี้หลายโครงการก็มาจากจินตนาการและความฝันทั้งสิ้น เช่น ดิสนีย์แลนด์ และการ์ตูนดิสนีย์
วรรณกรรมท่ีสรา้ งสรรคเ์ ปน็ ภาพยนตรท์ ี่ขายดิบขายดีหลายเรอื่ ง รูปทรงแปลกประหลาดของสถาปตั ยกรรม
และผลงานออกแบบผลิตภัณฑ์แนวหวอื หวาเหนือจริงท้าทายมากมาย

25

หลกั สูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผูส้ อน ดร.สวุ ดี ประดับ

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

อารมณ์ ความรู้สกึ
แรงกระทบอันทำให้เกิดแรงบันดาลใจที่หนักแน่นมาจากอารมณ์ความรู้สึกของผู้ออกแบบและศิลปนี

ถ่ายทอดออกมาเป็นผลงานที่แสดงความรู้สึกทางอารมณไ์ ด้ดีเยีย่ ม มีให้เหน็ มากมายหลายผลงานและถอื เป็น
เอกลักษณ์เฉพาะของผู้ถ่ายทอดผลงานนั้นๆ อารมณ์ ความรู้สึก สามารถก่อเกิดแรงบันดาลใจได้ทุกมุมทุกมิติ
เช่น ความรักก่อเกิดผลงานได้ความโกรธ, ความกลัว, ความน่าตื่นเต้น ความเร้าใจ ความสนุกสนานก็สามารถ
สร้างแรงบันดาลใจไดเ้ ช่นกนั

ธุรกจิ การตลาด
การค้าขาย การประกอบการธุรกิจก็สามารถสร้างแรงบันดาลใจได้เช่นกัน โดยเฉพาะโครงการที่มีผล

ต่อคนมากมาย ผู้ซื้อ ผู้บริโภค เช่น แรงบันดาลใจในการออกแบบจากความต้องการและรีเสริท์ทางการกตลาด
ที่แสดงให้เห็นถึงเป้าหมาย กลุ่มลูกค้าจนสามารถออกแบบให้ลูกค้าประทับใจและพึงพอใจอย่างมากในการใช้
บริการ เช่น สำนักงานแห่งหนึ่งมีความพยายามที่จะทำให้ภาพลักษณ์ขององค์กรน่าเชื่อถือ และเกิดความ
ประทับใจจากลกู คา้ ท่มี าเยือน จงึ ออกแบบผลงานใหส้ อดคล้องกบั จุดมุ่งหมายดังกลา่ ว

อปุ สรรคและปัญหา และขอ้ บกพร่องในอดตี
เช่น นักออกแบบคนหนึ่งสังเกตเห็นความบกพร่องในการใช้งานของเก้าอี้ตัวหนึ่งจนเกิดไอเดียการ

แก้ปัญหาออกมาเป็นเก้าอี้ตัวใหม่ที่ลดข้อบกพร่องลง สถาปนิกเห็นที่ดินแปลงหนึ่งมีรูปทรงไม่สมรูป จึงได้แรง
บันดาลใจสร้างผลงานในรูปทรงอิสระเป็นอาคารที่มีแกนหลักตามที่ดินไม่สมรูปนั้น นักคิดสร้างสรรค์คนหน่ึง
เห็นปัญหาการใช้พลั งงานทดแทนและออกแบบอุปกรณ์ที่ใช้พลังงานไฟฟ้าน้อยที่สุด อุปสรรคปัญหาและ
ข้อบกพร่องมีส่วนมากทำให้เกิดผลงานออกแบบ และทำให้โลกพัฒนาไปมากในปัจจุบันสอดคล้องกับคำกล่าว
ท่วี ่า “วิกฤต” คือ โอกาส

26

หลกั สตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑิต มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน ดร.สวุ ดี ประดบั

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ตวั อยา่ ง ของแรงบนั ดาลใจ

27

หลกั สูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน ดร.สวุ ดี ประดับ

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

แรงบนั ดาลใจจากธรรมชาติ

แร แรงบันดาลใจสง่ิ ที่มนุษยส์ ร้างขึน้

แรงบันดาลใจส่ิงที่มนุษยส์ รา้ งขึน้
สถาปัตยกรรม

28

หลักสตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑิต มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ู้สอน ดร.สวุ ดี ประดบั

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

การออกแบบสรา้ งสรรค์บนส่ิงทอผา้ ทอสามารถใชเ้ ทคนิคตา่ งๆ เช่น
การย้อมสี การพิมพ์ การฉีดพ่น ทอผ้า เย็บปักถักร้อย โดยการพิมพ์ โดยการย้อมสีโดยการทอถัก

โดยงานศิลปะ/จิตรกรรม โดยการปกั การตกแตง่ เชงิ กล การตกแตง่ ด้วยเคมี เชน่ การตกแตง่ เรซิน การชุบฯลฯ

องค์การสหประชาชาติและองคก์ รพนั ธมติ ร
แนวคดิ คือ มีเปา้ หมายหลกั ในการมีสว่ นรว่ มการพฒั นาท่ีย่ังยืนผ่านการ

SUSTAINABLE ประสานงานในภาคแฟช่ัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กลุม่ พนั ธมติ ร
ทำงานเพอ่ื DEVELOPMENT สนับสนนุ การประสานงานระหวา่ งหนว่ ยงานของ
UN ทที่ ำงานดา้ นแฟชั่น G ALS และสง่ เสริมโครงการและนโยบายท่รี บั รองว่า
ห่วงโซ่คุณคา่ ของแฟชัน่ มสี ว่ นช่วยในการบรรลุเป้าหมายของเป้าหมายการพัฒนาทีย่ ั่งยืนความยั่งยืนครอบคลุม
ประเด็นทางสังคมเช่น การปรับปรุงสภาพการทำงานและค่าตอบแทนสำหรับคนงาน ด้านสิ่งแวดล้อมรวมถึง
การลดปริมาณของเสียในอุตสาหกรรม การลดมลพิษทางน้ำและผลกระทบต่อการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
ผ่านพันธมติ ร ซงึ่ องคก์ ารสหประชาชาติมุง่ มน่ั ทจี่ ะเปล่ยี นเสน้ ทางของแฟช่ัน ลดผลกระทบด้านส่ิงแวดล้อมและ
สงั คมในเชิงลบ: และเปลี่ยนแฟชัน่ เปน็ แรงผลกั ดนั ในการดำเนนิ การตามเปา้ หมายการพฒั นาท่ียงั่ ยืน

นวตั กรรมแฟชนั่ ทไี่ มซ่ ำ้ ใครที่จะเปลย่ี นแปลงอุตสาหกรรมในปี 2565
เมื่อพูดถึงนวัตกรรมแฟชั่น การยอมรับของผู้บริโภคและการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่องเป็นสิ่ง

สำคญั เนอื่ งจากท้ังสองอุตสาหกรรม (เทคโนโลยแี ละแฟช่นั ) ขบั เคล่ือนด้วยอนาคตและมุ่งเน้นผบู้ รโิ ภคเปน็ หลกั
การนำไปใช้จึงเกิดขึ้นตามธรรมชาติแต่ไม่ใช่ว่านวัตกรรมและการพัฒนาทาง เทคโนโลยีทั้งหมดจะเหมาะกับ
อุตสาหกรรมแฟชั่นตั้งแต่ผู้มีอิทธิพลทางดิจิทัลไปจนถึงนักออกแบบแฟชั่น AI และนวัตกรรมด้านวัสดุ
สิ่งเหล่านี้คอื นวตั กรรม 22 อันดบั แรกทีส่ ร้างแฟชั่นในปี 2022

29

หลักสูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ูส้ อน ดร.สวุ ดี ประดบั

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3D Printed Sustainable Fashion แฟชน่ั ทีย่ งั่ ยืนจากการพิมพ์ 3 มติ ิ
การวิจัยและพัฒนาอย่างต่อเนื่องในการพิมพ์ 3 มิตินำเราไปสู่จุดที่เราสามารถพิมพ์ด้วยวัสดุขั้นสูงได้

แล้วคาร์บอน นิกเกิล โลหะผสม แก้ว และแม้แต่หมึกชีวภาพเป็นเพียงพิธีการในอุตสาหกรรมแฟชั่น เราเห็น
ความสนใจทีเ่ พ่มิ ขน้ึ ในการพิมพ์หนังและวัสดคุ ล้ายขนสตั ว์

Fashion Blockchain แฟช่ันบล็อคเชน
ผู้ทีส่ นใจนวัตกรรมแฟชนั่ กำลังมองหาการใช้ประโยชน์

จากพลังของเทคโนโลยีบลอ็ กเชน เชน่ เดียวกบั อินเทอร์เนต็
ทเี่ ปลยี่ นโลกอยา่ งท่ีเรารู้เทคโนโลยีบล็อกเชนมีศกั ยภาพใน
การปรับรปู แบบวิธธี รุ กจิ จัดหาผลติ และขายแฟชน่ั บล็อกเชน
สามารถสร้างจักรวาลแหง่ การแลกเปลีย่ นขอ้ มลู ในรูปแบบ
ขอ้ มลู ประสบการณท์ ่ีไม่มวี ันสิน้ สุดที่เราใช้ประโยชนท์ กุ เวลา

Virtual Clothes เสือ้ ผ้าเสมือนจริง
“Superpersonal” คือบริษัทสตาร์ทอัพสัญชาติอังกฤษที่ทำงานในแอปที่ช่วยให้ผู้ซื้อได้ลองเสื้อผ้าแบเสมือน
จริงผใู้ ช้ฟิดแอปด้วยข้อมูลพื้นฐาน เช่น เพศ สว่ นสงู และนำ้ หนัก แอปสรา้ งเวอร์ชนั เสมือนจริงของผู้ใช้และเร่ิม
ผนวกเสื้อผ้าการสร้างแบบจำลองดิจิทัลบนภาพเงาเสมือนจริงแอพนี้เปิดตัวที่งาน London Fashion Show
ในเดือนกุมภาพันธ์และสามารถดาวน์โหลดได้แล้ว บริษัทยังมี Superpersonal เวอร์ซันเชิงพาณิชย์สำหรับ
ร้านคา้ ปลีก ชว่ ยใหผ้ คู้ า้ ปลกี สร้างประสบการณก์ ารช็อปปงิ้ ท่ีเป็นสว่ นตัวสำหรับลูกคา้ ของตน

AI Designers and Stylists AI นกั ออกแบบและสไตลสิ ต์
ขั้นตอนหรือลำดับการประมวลผลในการแก้ปัญหา สมัยใหม่มีประสิทธิภาพ ปรับเปลี่ยนได้และใช้งาน

ได้หลากหลายมากขึ้นตัวอย่างเช่น AI ทำให้หุ่นยนต์ในร้านค้ารุ่นต่อไปมีสติปัญญาเหมือนมนุษย์ AI ยังถูกใช้
มากขึ้นเพื่อเพิ่มพลังให้แอพสร้างเครื่องแต่งกายและสไตลิสต์ดิจิทัล Intelistyle ในลอนดอนได้เปิดตัวสไตลิสต์
ปัญญาประดิษฐ์ที่คล้ายกันซึ่งสามารถทำงานร่วมกับผู้ค้าปลีกและลูกค้าได้ สำหรับผู้ค้าปลีก นักออกแบบ
AI / สามารถ "ทำให้รูปลักษณ์สมบูรณ์" โดยสร้างชุดหลายชุดโดยใช้ผลิตภัณฑ์เดียวนอกจากนี้ยังสามารถ
แนะนำทางเลือกอื่นสำหรับสินค้าที่หมดสต็อกสำหรับนักช้อป AI จะแนะนำสไตล์และเสื้อผ้าตามประเภท
รา่ งกาย ผมสีตา และสีผิว สไตลสิ ต์สว่ นตวั ของ A/ สามารถเข้าถึงไดจ้ ากทุกอปุ กรณ์ ชว่ ยใหล้ ูกค้าสามารถยา้ ย

30

หลักสตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ูส้ อน ดร.สวุ ดี ประดับ

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ระหว่างการซื้อของออนไลน์และออฟไลน์ได้อย่างราบรื่นในขณะที่อัลกอริซึม AI ก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว
ในไม่ช้าเราอาจได้เห็นนักออกแบบ AI ที่โด่งดังเข้ามาแทนที่ความต้องการสไตลิสต์ที่เป็นมนุษย์และ
นักออกแบบแฟชั่นสไตลิสต์ส่วนตัวของ AI สามารถเข้าถึงได้จากทุกอุปกรณ์ช่วยให้ลูกค้าสามารถย้ายระหว่าง
การซื้อของออนไลน์และออฟไลน์ได้อย่างราบรื่นในขณะที่อัลกอริซึม AI ก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว ในไม่ช้า
เราอาจไดเ้ ห็น นกั ออกแบบ AI ท่ีโด่งดังเขา้ มาแทนที่ความตอ้ งการสไตลิสตท์ ่ีเปน็ มนษุ ย์และนักออกแบบแฟชั่น

งานประดษิ ฐป์ ระเภทผา้ - ส่งิ ทอ
1. สงิ่ ทอทัว่ ไป (Conventional Textiles)
2. ส่งิ ทอเฉพาะทาง (Technical Textiles)

ภาพกจิ กรรมการเรยี นการสอน (การออกแบบลายสรา้ งสรรค์)

31

หลักสูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑิต มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน ดร.สวุ ดี ประดบั

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

แรงบันดาลใจคำขวญั สมทุ รปราการ
ปลา (จากธรรมชาติ)

ดอกบัว (วัฒนธรรมประเพณ)ี

การต่อยอดจากลายสร้างสรรค์
เป็นผลิตผลิตภณั ฑ์

โดยการสรา้ ง “ผา้ พมิ พล์ าย”

บทที่ 3

เรือ่ งนวตั กรรมและเทคโนโลยี

กบั การออกแบบทางคหกรรมศาสตร์

อาจารย์ พญ.บษุ ยา เตชะเสน

32

หลกั สูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบัณฑิต มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผู้สอน พญ.บษุ ยา เตชะเสน

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

บทท่ี 3 นวตั กรรมและเทคโนโลยเี กยี่ วกับ
การออกแบบทางคหกรรมศาสตร์

วันเสาร์ที่ 3 ธันวาคม 2565

Pinn Shop & Creative Space สร้างไอเดยี บนธรุ กจิ อุปกรณ์งานฝมี ือ

พญ.บุษยา เตชะเสน กรรมการผู้จัดการ บริษัท อาร์ตแอนด์เทคโนโลยี(ประเทศไทย) จำกัด ภายใต้
แบรนด์สินค้า PINN SHOP ได้มาให้ความรู้ในหัวข้อที่น่าสนใจมาก ๆ เหมือนเปิดโลกอีกมุมมองจาก
ประสบการณ์ของการทำธุรกิจมากว่า 25 ปี ซึ่งอาจารย์ได้ให้คำแนะนำแรก คือ การเปลี่ยนแปลงของโลกที่
รวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นเทรนด์ของผู้บริโภค พฤติกรรมของผู้บริโภค รวมไปถึงการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี
และการเปล่ยี นแปลงของการใช้ชีวิตในปัจจุบนั ท่ีต้องอยูก่ บั โรคระบาดของไวรัสโควดิ -19

การออกแบบเชิงสร้างสรรคท์ างคา่ กรรมศาสตร์
- อาหาร
- ผ้า
- งานประดษิ ฐ์

Create Deliver Technology & Trend

Communicate Audience

* สังคม
* เศรษฐกจิ
* การเมอื ง
* ผู้บริโภค

Target Audience

เทรนด์เศรษฐกจิ ในปัจจุบนั ทีส่ ำคญั และใหญท่ ส่ี ดุ ขณะน้ี คอื เทรนด์รักษโ์ ลก ซึง่ ประกอบ 2 Economy
- Circular economy คอื การบริการทไี่ มก่ ่อใหเ้ กิดของเสียต่อโลก แตย่ งั ทำให้เศรษฐกิจหมนุ เวียนได้
- Bio economy คอื การบริการหรือเทคโนโลยีที่ทำใหอ้ ายยุ ืนยาวแตย่ งั คง concept ของการรกั ษโ์ ลก

33

หลักสูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบัณฑติ มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผู้สอน พญ.บุษยา เตชะเสน

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

- Green economy คือ โมเดลเศรษฐกิจเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของไทยผ่าน 3 มิติ ได้แก่ เศรษฐกิจ
ชวี ภาพ (Bioeconomy) เศรษฐกจิ หมนุ เวียน (Circular Economy) และเศรษฐกจิ สีเขียว (Green Economy)
โดยใช้การวิจัย และเทคโนโลยีในการสร้างมูลค่าและฟื้นฟูทรัพยากร โดยที่เศรษฐกิจหมุนเวียนและเศรษฐกิจ
หมุนเวียนจะเป็นเศรษฐกิจภายใต้เศรษฐกจิ สเี ขียว

ในปัจจุบันสิ่งที่มีผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจที่เห็นได้ชัดเจน คือ การแบ่งแยกของ 2 ขั้วอำนาจที่
ยงิ่ ใหญ่ คือ จนี และ สหรัฐอเมรกิ า ท่จี ะมีผลกระทบตอ่ การสง่ ออกอย่างชัดเจน การกดี กนั ทางการค้า เป็นต้น

ก่อนที่จะผลิตสินค้าควรจะมองที่คุณค่าของสินค้าที่จะผลิตและศึกษา Target Audience เป็นสำคัญ
เพราะผูข้ ายจำเปน็ จะต้องรู้กลุ่มลกู ค้าของตนก่อนว่าจะผลิตสนิ ค้ามาเพื่อตอบโจทย์กลมุ่ ลูกค้าอายุเท่าไหร่ และ
กลุ่มลูกค้ามีพฤติกรรมการบริโภคแบบใด มีการสั่งซื้อของแบบไหน และมีมากน้อยแค่ไหน และสุดท้าย
“ถา้ ไม่ตามเทรนด์โลก โอกาสประสบความสำเร็จยากมาก” Trend: ผู้บรโิ ภค

BABY BOOMER (1946-1964)

Gen X (1965-1980)

Gen Y (1981-1996)

Gen Z (1997-2012)

Gen Alpha (2010-2024)

อาหารอนาคต' หรือ 'Future Food' เป็นอีกหนึ่งเทรนต์ในอุตสาหกรรมอาหารที่กำลังถูกพูดถึงอย่าง
แพร่หลาย เพื่อให้อาหารการกินในจานมสี ่วนช่วยสรา้ งความยั่งยืนในวันที่โลกถึงจดุ เปลี่ยนการตูแลโลกผ่านมือ้
อาหาร เกิดขึ้นไดด้ ้วยการนำวัตกรรมและความคิดสรา้ งสรรค์มาสวมลงบนวัตถุดบิ ต่างๆ เพื่อลดผลกระทบทีจ่ ะ
เกิดต่อสภาพแวดล้อม ขณะเดียวกันก็ยังต้องนำหน้าด้วยรสชาติดีและมีประโยชน์ต่อสุขภาพควบคู่กันไปด้วย
อาหารอนาคต ยังถือเป็น 'ทางเลือกใหม่' ให้กับผู้บริโภคที่คำนึงถึงสุขภาพตัว และสนับสนุนกระบวนการผลิต
อาหารที่ใช้ทรัพยากรไม่เยอะ แต่สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้น้อยลงกว่าเดิมด้วยแนวทางที่ยั่งยืนแนวคิด
เรื่องการดูแลโลกผ่านมื้ออาหาร เป็นอีกหนึ่งเทรนสำคัญเกี่ยวกับปากและท้อง กับภัยคุกคามจากการ
เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่เริ่มส่งผลกระทบให้เห็นในหลายด้านทว่าเพียงแค่อาหารในจานและการกิน
อย่างยั่งยืน จะช่วยยับยั้งความรุนแรงในวันที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตได้จริงหรือ? เราไม่อาจฟันธงได้หนักแน่น
ถึงขั้นน้นั แตก่ ารช่วยลดกำลังของกระบวนการผลติ ที่ส่งผลต่อการเปลยี่ นแปลงสภาหภูมิอากาศ ด้วยการหันมา
พึ่งพาวัตถุดิบใกล้ตัว ใส่นวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ลงในการพัฒนาวัตถุดิบและประยุ กต์เมนูอาหาร
โดยไม่ละทิ้งแนวคิดต้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการเกื้อกูลกันทั้งห่วงโ ซ่อาหารของผู้ผลิต

34

หลกั สตู รปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน พญ.บษุ ยา เตชะเสน

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ผู้ประกอบการ และผู้บริโภคก็ดูจะเป็นสิ่งที่ตอบโจทย์การกินอย่างยั่งยืนได้อย่างมีนัยสำคัญอนาคตของ
“อาหารเพ่อื อนาคต”
ตวั อย่าง การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ของอาหารด้านสขุ ภาพส่วนบคุ คลแหล่งท่มี าของวัตถุดบิ โปรตีนทางเลือก
จากพืชและแมลงแนะนำบริษัทที่เป็นพาร์ทเนอร์ชิพต่างๆ ที่ต้องการจะสร้างนวัตกรรมอาหารแห่งอนาคตแบบ
ครบวงจร

Plant Based Food ขั้นสุดของการรับโปรตีนจากพืชผักสำหรับคนที่แอดวานซ์เทรนด์การทาน Plant
Based Food คือขั้นกว่าของการรับสารอาหารประเภทโปรตีนจากการทานพืชผัก เพราะเป็นการทานเฉพาะ
อาหารที่ทำมาจากพืช โดยผสมผสานสารอาหารที่หลากหลายให้เหมาะสมกับความต้องการของร่างกายมาก
ทส่ี ดุ โดยเน้นไปทีก่ ารกินพชื ผักและผลไมเ้ ปน็ หลัก แตพ่ ชื ผกั และผลไม้ท่วี ่าต้องไมผ่ า่ นกระบวนการใดๆ มากอ่ น
ไม่ว่าจะเป็น การสกัด การขัดสี หรือการแปรรูป สำหรับการทานอาหารเพื่อรับโปรตีนจากพืชผักแทนการรับ
จากเนื้อสัตว์นั้น ถือเป็นทางเลือกสำหรับคนที่ต้องการดูแลสุขภาพ เพราะอาหารการกินคือปัจจัยหลักที่ส่งผล
โดยตรงต่อสุขภาพร่างกาย วิธีที่ดีที่สุดคือเริ่มจากการปรับพฤติกรรมการกิน แบบค่อยเป็นค่อยไป โดยทำบน
พื้นฐานของความพอดี เพราะจะทำใหเ้ กิดเป็นความต่อเนื่องจนกลายเป็นการมสี ุขภาพดอี ยา่ งยงั่ ยืน

ตวั อยา่ งการออกแบบเชงิ สรา้ งสรรค์ของแฟชัน่ โลกใบใหม่ของอตุ สาหกรรมแฟชนั่ หลังโควดิ -19
- การปรับเปลี่ยน Deliver ที่นำไปเสนอให้ถึงบ้าน สำหรับของเบรนด์ Hi-ed ต่าง ๆ เช่น Louis

Vuitton ทหี่ ลงั จากการปรับเปลีย่ นแลว้ ก็สามารถเพิ่มยอดขายให้กับบรษิ ทั เป็นอย่างมาก
- แฟชั่นพร้อมขาย หมายถึง เดินแฟชั่นโชว์เสื้อผ้าเสร็จแล้ว สามารถสั่งซื้อได้เลย ไม่จำเป็นต้องรอล็อต

การผลิตใหม่ ส่ังแบบออนไลนไ์ ด้ โดยการ live
- เทรนดก์ ารแตง่ ตวั ของผู้ชาย เช่น ทาเล็บ

ตวั อยา่ งการออกแบบเชงิ สร้างสรรค์ของงานประดษิ ฐ์
- วัฒนธรรมไทยการประดิษฐ์ เช่น ดอกไม้ ใบตอง เครื่องหอม แกะสลัก ซึ่งมีประเทศเป็นที่ 1 ในโลก

ทไ่ี ม่มีทไ่ี หนมี
- ชอ่ งทางการสนิ คา้ ไปท่วั โลกเป็น Shop for handmade, vintage, custom and unique ซึง่ มีลูกค้า

กว่า 40 ล้านบัญชีใน Platform น้ี และผู้ขายกว่า 4 ลา้ นบญั ชี
อาจารย์ได้พูดถึงวิวัฒนาการของมนุษย์ จากหนังสือของ Yuval Noah Harari ชื่อหนังสือ Sapiens และ
Homo Deus การเกิดขึ้นของมนุษยชาติและการประวัติการเกษตร เข้าสู่ยุคการเกิดศาสนา และเกิด
การเปลี่ยนแปลงสินค้าระหว่างกัน ไปสู่ยุคค้าขายโดยใช้เงินตราเป็นสื่อกลาง เมื่อเกิดการเชื่อโยงจาก
การคา้ ขายกเ็ กดิ การล่าอาณาจกั รเกดิ ขึ้น และเมอื่ คศ.1600 เขา้ สยู่ คุ การเปล่ียนแปลงทางวทิ ยาศาสตร์ ซ่ึงเม่ือ

35

หลักสตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผู้สอน พญ.บุษยา เตชะเสน

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ดูระยะเวลาในการเปลี่ยนแปลงแล้ว การคาดการอนาคตคิดว่าจะเปลี่ยนแปลงไปเร็วมากๆ อาจะจะคาดไม่ถึง
ซึ่งพูดต่อในหนังสือ Homo Deus ซึ่งจะการแบ่งชนชั้นอย่างชัดเจน คือ คนจะมีอยู่ 2 กลุ่ม คือ
คนที่เป็นมนุษย์ทั่วไป และกึ่งเทพกึ่งมนุษย์ คือมีอายุยืนยาวขึ้นถึง 120 ปี และการเอาสติปัญญาของคนมาใส่
ในสิ่งไม่มีชีวิต เกิดสกุลเงินหรือการแลกเปลี่ยนที่ไม่ใช่เงินที่เรียกว่า NFTs(non-fungible token) เป็นการใช้
บล็อกเชน เข้ามาคุ้มครอง “ความเป็นหนึ่งเดียว” ของสินค้านิยมในพวกผลงานศิลปะ และผลงานที่มีคุณค่า
ทางจิตใจสูง(เพราะมีเพียงหนึ่งเดียว ไม่สามารถมีสิ่งใดทดแทนและปลอมแปลงไม่ได้) ส่งผลให้สินค้าเหล่านี้มี
มลู คา่ สูงอยา่ งนา่ ตะลงึ

ซึ่งเป็นความรู้ที่มีประโยชน์ในการวางแผนความคิดสร้างสรรค์จากงานคหกรรมศาสตร์ได้ดี ทำให้เห็น
ความสำคญั และหวงแหนความเปน็ ไทยมากขึ้นอย่างมาก เพราะมันมมี ูลคา่ ท่ีอาจจะประเมนิ ค่าไมไ่ ด้

ความแตกตา่ งของโปรตีนจากเนอ้ื สัตวแ์ ละพืชผกั
โปรตีนจากสัตว์เป็นโปรตีนสมบูรณ์ มีกรดอะมิโนที่ร่างกายต้องการครบถ้วน แต่โปรตีนจากพืชผัก

ส่วนใหญ่เป็นโปรตีนไม่สมบูรณ์ มีชนิดและปริมาณของกรดอะมิโนที่จำเป็นไม่ครบถ้วน แต่สามารถทาน
ควินัว (Quinoa) และถ่วั เหลอื ง เพ่ิมเตมิ ไดเ้ พราะเป็นพชื ผกั ทีม่ ีโปรตีนท่ีสมบูรณ์

โปรตีนพืช เหมาะกบั ผู้สูงวยั เพ่ือการดูดซึมท่ีดี เม่ืออายเุ พมิ่ ขนึ้ อตั ราการสูญเสยี มวลกลา้ มเนอื้ ก็จะ
เพิ่มขึ้น ผู้สูงวัยจึงควรเสริมโปรตีนจากอาหารเพื่อซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ และเนื่องจากผู้สูงวัยมี
การเปลี่ยนแปลงของระบบย่อยอาหารและการดูดซึมสารอาหารที่แย่ลง การรับประทานเนื้อสัตว์มากไปอาจ
ทำให้มีอาการท้องอืด อาหารไม่ย่อยและขาดใยอาหารที่จะช่วยเรื่องของการขับถ่าย โปรตีนจากพืช จึงเป็น
ตัวเลือกที่เหมาะสมเพราะดูดซึมง่าย พืชอย่างถั่วเหลืองจะมีกรดอะมิโนหลายชนิด เช่น ทริปโทเฟน
(Tryptophan) ลิวซีน (Leucine) อาร์จีนีน (Arginine) ที่จำเป็นต่อการเสริมการทำงานของกล้ามเนื้อและ
สุขภาพผู้สูงวัย ทั้งยังมีใยอาหารที่ได้จากพืช ซึ่งจะทำให้ระบบขับถ่ายของผู้สูงวัยอยู่ในภาวะสมดุล ลดอาการ
ทอ้ งผกู ลดการดูดซมึ ของคอเลสเตอรอลและ
ไขมนั อกี ด้วยโปรตนี พืช ทางเลอื กใหม่สำหรับ
ผู้ออกกำลงั กาย ปัจจุบนั ผูอ้ อกกำลังกายหนั มา
นยิ มทานโปรตนี จากพชื มากขึ้น และยังมีกลุ่ม
ผอู้ อกกำลงั กาย Body Builder ท่ีทานมังสวริ ตั ิ
อีกดว้ ย เพราะการทานโปรตีนจากสัตว์
แม้ว่าจะไดโ้ ปรตีนปรมิ าณสงู แตก่ ม็ ไี ขมนั
คอเลสเตอรอล และมีความสัมพันธ์กับโรคหลอเลือดและหัวใจ โรคเบาหวาน หรือโรคมะเร็งบางชนิด ผู้ที่ออก
กำลังกายและเล่นกีฬาทใ่ี ส่ใจต่อสขุ ภาพจึงหนั มาบรโิ ภค Plant-based protein มากขึน้

36

หลักสตู รปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ูส้ อน พญ.บุษยา เตชะเสน

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

นอกจากน้ียงั เหมาะกบั ผทู้ ่ตี ้องการเสรมิ กลา้ มเน้ือ แต่มภี าวะ Lactose-intolerance ทำให้ไมส่ ามารถ
ทานเวย์โปรตีนได้ โปรตนี พืชจึงเป็นอีกหนงึ่ ตัวเลือกในการเสริมโปรตนี

ภาพการเรยี นออนไลน์

บทที่ 4

เรื่องหลกั และองคป์ ระกอบของ

การสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์

อาจารย์ พิมพจ์ ฑุ า พิกลุ ทอง

37

หลกั สูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑิต มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ้สู อน อาจารยพ์ มิ พ์จฑุ า พิกลุ ทอง

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

บทท่ี 4 วิชาหลักองคป์ ระกอบของการสร้างทางคหกรรมศาสตร์
การออกแบบบรรจภุ ัณฑแ์ ละโลโก้

วนั เสารท์ ่ี 26 พฤศจกิ ายน 2565

Packaging Design

ความสำคัญของบรรจุภัณฑ์ (Packaging) หรือการบรรจุหีบห่อนั้น เป็นสิ่งที่มีความสำคัญทั้งในทาง
เศรษฐกจิ การขนส่งและการจำหนา่ ยสนิ คา้ ทุก ประเภท ท้งั นเี้ พราะสนิ ค้าแทบทชุ นดิ จำเปน็ ตอ้ งอาศยั การบรรจุ
หีบห่อแทบทั้งสิ้น ผลิตภัณฑ์มากกว่าร้อยละ 70 ต้องใช้บรรจุภัณฑ์ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง เพื่อทำหน้าที่
ป้องกันผลิตภัณฑ์จากสภาวะสิ่งแวดล้อมภายนอก และรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ไว้ให้นานที่สุด พร้อมท้ัง
ก่อให้เกิดความสะดวกในการนำผลิตภัณฑ์ไว้ให้นานที่สุด พร้อมทั้งก่อให้เกิดความสะดวกในการนำผลิตภัณฑ์
ออกใช้ นอกจากนี้บรรจุภัณฑ์ยังมีส่วนในการเพิ่มคุณค่าของผลิตภัณฑ์และเร่งเร้าให้ เกิดความต้องการเพื่อผล
ทางการตลาดอีกด้วย

บรรจุภัณฑ์ คือการนำเอาวัสดุ เช่น กระดาษ พลาสติก แก้ว โลหะ และไม้ ประกอบเป็นภาชนะ
ห่อหุ้มสินค้า เพื่อประโยชน์ในการใช้สอยที่มีความแข็งแรง สวยงามได้สัดส่วนที่ถูกต้องสร้างภาพพจน์ที่ ดี
มภี าษาในการติดตอ่ สื่อสาร และทำให้เกิดความพงึ พอใจจากผซู้ ้อื สนิ คา้

1. รักษาคุณภาพ และปกป้องตัวสินค้าเริ่มตั้งแต่การขนส่ง การเก็บให้ผลผลิต หรือผลิตภัณฑ์เหล่าน้ัน
มใิ หเ้ สยี หายจากการปนเป้อื นจากฝุ่นละอองแมลง คน ความชนื้ ความร้อน แสงแดด และการปลอมปนอื่นๆ

2. ให้ความสะดวกในเรื่องการขนส่ง การจัดเก็บมีความรวดเร็วในการขนส่ง เพราะสามารถรวมหน่วย
ของผลิตภัณฑ์เหล่านั้นเป็นหน่วยเดียวได้ เช่น ผลไม้หลายผลนำลงบรรจุในลังเดียวหรือเครื่องดื่มที่เป็น
ของเหลวบรรจลุ งในกระปอ๋ งหรือขวดได้ เป็นตน้

3. ส่งเสริมทางด้านการตลาด บรรจุภัณฑ์เพื่อการจัดจำหน่ายเป็นสิ่งแรกที่ผู้บริโภคเห็น ดังนั้นบรรจุ
ภัณฑ์จะต้องจะทำหน้าที่บอกกล่าวสิ่งต่างๆ ของตัวผลิตภัณฑ์โดยการบอกข้อมูลที่จำเป็นทั้งหมดของตัวสินค้า
และนอกจากนั้นจะต้องมีรูปลักชณ์ที่สวยงามสะดุดตาเชิญชวนให้เกิดการตัดสินใจซื้อ ซึ่งการทำหน้าที่ดังกล่าว
ของบรรจภุ ัณฑ์น้ันเป็นเสมอื นพนกั งานขายท่ีไร้เสยี ง

โดยวัตถุประสงค์ของการออกแบบบรรจภุ ณั ฑ์ มีดังน้ี
1. เพือ่ ชว่ ยปกป้องค้มุ ครองและรกั ษาคณุ ภาพสนิ คา้
2. เพื่อเปน็ ตัวชีบ้ ง่ และสื่อสารรายละเอยี ดสินคา้ ดึงดดู ผู้บริโภค ใหแ้ สดงถึงภาพลักษณ์

38

หลกั สูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน อาจารยพ์ ิมพจ์ ฑุ า พิกุลทอง

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. เพื่อสร้างบรรจุภัณฑ์ให้สามารถเอื้อประโยชน์ด้านหน้าที่ใช้สอยได้ดี มีความปลอดภัย ประหยัด
และมีประสิทธิภาพ

4. เพ่ือสร้างบรรจุภณั ฑ์ใหส้ ามารถสือ่ สาร และสร้างผลกระทบต่อผู้บริโภคโดยใช้ความรู้แขนงศิลปะ
เข้ามาสร้างคุณ ลักษณะ เช่น มีเอกลักษณ์ลักษณะพิเศษที่ดึงดูดและสร้างการจดจำ ตลอดจนเข้าถึ ง
ความหมายและคณุ ประโยชน์ของผลติ ภัณฑ์

การแบ่งตามวัสดบุ รรจภุ ณั ฑท์ ใี่ ช้
การจัดแบ่งและเรียกชื่อบรรจุภัณฑ์ในทรรศนะของผู้ออกแบบ ผู้ผลิต หรือนักการตลาดจะแตกต่างกัน

ออกไป บรรจุภัณฑ์แต่ละประเภทก็ตั้งอยู่ภายใต้วัตถุประสงค์หลักใหญ่ที่คล้ายกันคือ เพื่อป้องกันผลิตภัณฑ์
เพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ และเพื่อโฆษณาประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ โปรแกรม Photoshop คืออะไร โปรแกรม
Photoshop เป็นโปรแกรมสำหรับสร้างภาพ และตกแต่งภาพ ซึ่งเป็นลิขสิทธิของบริษัท Adobe ซึงบริษัท
Adobe มีผลิตภัณฑ์ซอฟแวร์เกี่ยวกับด้านกราฟิก มากมายเช่น Adobe illustrator สำหรับทำภาพเวกเตอร์
Adobe Pemiretor สำหรับตัดต่อภาพยนต์ฯลฯ โปรแกรม Photoshop เป็นโปรแกรม ตกแต่งภาพทีได้รับ
ความนิยมมาก เน่อื งจากเป็นโปรแกรมทีใชง้ า่ ย และรองรับ Application (Plug In) เสริมได้ มากมาย

1. Photoshop ทำงานเปน็ Layer ลกั ษณะการทำงานของ Photoshop จะเหมอื นการวางแผน่ ใสซ้อนๆ
กัน โดยแต่ละแผ่นจะมีการ ทำงาน ต่างกัน แต่เมื่อรวมกันแล้วจะเป็นแค่ภาพภาพเดียว แต่ละแผ่นใส (Layer)
สามารถสลับไปมาได้

2. รูปแบบคำสั่งเป็นแบบ Interface Enhancement ไอคอนและปุ่มคำสั่งต่างๆ จะอยู่ในรูปแบบของ
Toolbox , Toolbar และ Dialog Box ซึ่งจดั ไว้เป็นหมวดหมู่ โดยคลิก เพอ่ื ใชง้ าน และจะมีการตอบโต้ การใช้
งานเป็น แบบ 3 มติ ิ คอื เม่อื คลกิ ปมุ่ จะยบุ ลงไป

- แนวคดิ และทฤษฎที างศลิ ปะ (Theoris of Art)
- กระบวนการออกแบบทางศลิ ปะ
- กระบวนการออกแบบทางคหกรรมศาสตร์
- การออกแบบผลิตภณั ฑ์
- การออกแบบศลิ ปะประดิษฐ์
- การออกแบบตกแต่ง
- การออกแบบสญั ญาลกั ษณแ์ ละเครอื่ งหมาย
ได้รับความรู้ด้านการออกแบบ หลักศิลปะ องค์ประกอบของหลักศิลปะ สามารถนำไปใช้ประกอบใน
อาชีพไดโ้ ดยการถา่ ยทอดต่อให้กับผ้เู รียนได้เป็นอย่างดีในเนื้อหาที่เรียนเกี่ยวข้องกับอาชีพหลากหลาย สามารถ
นำไปประยกุ ต์ใช้ในงานทีท่ ำได้ เชน่ การทำงานวจิ ยั การประกอบอาชพี และการใช้ชวี ิตประจำวนั

39

หลกั สูตรปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตรม์ หาบณั ฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลพระนคร
รายวิชา HE4014118 การออกแบบเชงิ สร้างสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครูผ้สู อน อาจารยพ์ มิ พ์จุฑา พิกลุ ทอง

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

สว่ นองค์ประกอบท่สี ำคัญบนบรรจภุ ณั ฑ์อยา่ งนอ้ ยทีส่ ดุ ควรมี ดังนี้
1. ชือ่ สนิ ค้า
2. ตราสนิ คา้
3. สญั ลกั ษณ์ทางการค้า
4. รายละเอยี ดของสินค้า
5. รายละเอยี ดสง่ เสริมการขาย
6. รูปภาพ
7. ส่วนประกอบของสินคา้
8. ปรมิ าตรหรอื ปริมาณ
9. ช่อื ผู้ผลิตและผูจ้ ำหนา่ ย (ถา้ มี)
10. รายละเอียดตามข้อบังคับของกฎหมาย เช่น วันผลิต และวันหมดอายุ เป็นต้น หลังเก็บข้อมูล

รายละเอียดต่างๆ เริ่มกระบวนการออกแบบด้วยการเปลย่ี นข้อมูล ทไ่ี ด้รบั มาเป็นกราฟฟิกบนบรรจุภัณฑ์

การเลือกใชส้ เี พื่อออกแบบบรรจุภณั ฑ์
การใชส้ ีเพื่อการออกแบบบรรจภุ ณั ฑช์ ว่ ยใหก้ ารดงึ ดูดความ

สนใจของผบู้ รโิ ภค เกิดความสะดุดตาบง่ บอกถึงประโยชนใ์ ชส้ อยของ
ผลติ ภณั ฑน์ ัน้ ๆ การกำหนดความหมายจากสีจากความรสู้ กึ และกำหนด
จากมาตรฐานสากลใชช้ ว่ ยบอกถึงลักษณะ การใช้งานตามประโยชน์ใช้
สอยของผลิตภัณฑ์ นอกเหนอื จากการใชส้ ีเพอื่ ตกแต่งผลิตภณั ฑ์ซึ่งเป็น
การกำหนดโดยผู้ออกแบบและความนยิ มของสภาวะตลาดในปัจจุบัน

40

หลกั สตู รปรญิ ญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสรา้ งสรรคท์ างคหกรรมศาสตร์ ครผู ูส้ อน อาจารย์พมิ พ์จฑุ า พกิ ุลทอง

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ขอ้ พิจารณาในการออกแบบบรรจุภัณฑ์

1. ลักษณะของสินคา้ 5. การเกบ็ รกั ษา

2. ตลาดเป้าหมาย 6. ลกั ษณะการนำไปใช้งาน
3. วธิ จี ดั จำหน่าย 7. ตน้ ทนุ ของบรรจภุ ณั ฑ์
4. การขนส่ง 8. ปญั หาด้านกฎหมาย

เทคนิคการออกแบบบรรจภุ ณั ฑ์ใหโ้ ดนใจผบู้ รโิ ภคยคุ ปัจจุบัน (การออกแบบบรรจุภัณฑเ์ พอ่ื สง่ิ แวดล้อม)
เทรนด์การออกแบบบรรจภุ ณั ฑใ์ นปี 2021

ผผู้ ลิตยงั คงใหค้ วามสำคัญกบั การรกั ษาสง่ิ แวดลอ้ ม
โดยคาดว่าบรรจุภัณฑท์ ีจ่ ะไดร้ บั ความนยิ มประกอบดว้ ย

1. บรรจุภัณฑ์กนิ ได้ เนื่องจากผูบ้ ริโภคให้ความ
สำคญั กับการดแู ลส่งิ แวดลอ้ ม หากบรรจภุ ัณฑ์สามารถรบั
ประทานได้กจ็ ะเป็นสว่ นช่วยใหป้ รมิ าณขยะในประเทศลดลง

2. บรรจุภัณฑส์ ร้างสรรค์ ผา่ นพฒั นาใหบ้ รรจภุ ัณฑ์
สามารถนำไปใช้ในชวี ิตประจำวัน เป็นตัวแทนทสี่ ามารถส่ือสาร
แบรนด์ของผลติ ภณั ฑ์ได้อย่างชดั เจน

3. บรรจภุ ัณฑไ์ บโอ เป็นบรรจภุ ณั ฑ์ทีผ่ ลติ จากเสน้ ใย
ธรรมชาติ และสามารถย่อยสลายได้เอง ซ่ึงถือเปน็ การลดการ
ทำลายส่ิงแวดล้อม และปริมาณขยะจากการใชพ้ ลาสติกอกี ดว้ ย

4. บรรจุภณั ฑร์ ไี ซเคิล เปน็ บรรจุภณั ฑท์ เ่ี กดิ จากการนำขยะมารไี ซเคลิ
ทั้งขยะพลาสติก โลหะ ขยะอีคอมเมิร์ซ เป็นจำนวนมาก อาทิ กระดาษจากกล่องบรรจุสินค้าออนไลน์ และ
กลอ่ งไปรษณีย์ ทีม่ ีแนวโน้มเพิม่ ปริมาณขยะประเภทกระดาษมากยง่ิ ขนึ้

พฤติกรรมของผ้บู ริโภคในยคุ น้ี
การนำสินค้ามาไว้บนโลกออนไลน์ เพื่อตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ของผู้บริโภคปจั จุบัน บรรจุภัณฑ์จึงเป็นสง่ิ

ที่สำคญั มาก ที่ต้องทำหน้าทีข่ ายให้จบเพยี งหน้าเดียว และจากพฤติกรรมของผู้บริโภคท่ี ผู้ประกอบการนำมาสู่
การออกแบบบรรจุภัณฑ์ ที่ตอบโจทย์กลุ่มลูกค้าได้ว่าจะออกแบบบรรจุภัณฑ์อย่างไรให้เกิดความต้องการซื้อ
หรอื เกดิ การชนื่ ชอบจนนำมาสกู่ ารตดั สินใจซ้อื ต้งั แตค่ รั้งแรกที่เห็น

41

หลกั สูตรปริญญาโทคหกรรมศาสตร์มหาบณั ฑติ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
รายวชิ า HE4014118 การออกแบบเชิงสร้างสรรค์ทางคหกรรมศาสตร์ ครูผสู้ อน อาจารยพ์ ิมพจ์ ุฑา พกิ ลุ ทอง

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Green Product Green Product

จากข้อมูลจากงานวิจัยการตลาดของวิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล หรือ CMMU ที่เน้น
เจาะกลมุ่ ผบู้ ริโภคสายกรีนรักษ์โลกของไทย 4 ประเภท อนั ประกอบด้วย

1. สายรนี ตัวแม่ จำนวน 37.6%
2. สายกรีนตามกระแส จำนวน 20.8%
3. สายสะดวกกรีน จำนวน 15.7%
4. สายโนกรนี จำนวน 26.0%
ซึ่งทำให้พบว่า กลุ่มคนรุ่นใหม่สายกรีนรักษ์โลกไม่ได้จำกัดที่อายุ แต่เป็น “พฤติกรรมใหม่” เพราะ
สำรวจระบวุ า่ “กล่มุ เบบ้บี ูมเมอร”์ เปน็ กลุม่ ทีค่ ว้าแชมปผ์ บู้ รโิ ภครกั ษโ์ ลกมากทสี่ ุด

กลุม่ สินคา้ ทม่ี าแรงในปี 2563
สินค้าท่ีใชว้ ัตถดุ บิ ยอ่ ยสลายง่ายและกลับมาใช้ซ้ำ สนิ ค้าหรอื บริการท่ใี ชพ้ ลังงานสะอาด สนิ คา้ หรอื บริการท่เี ปน็
มิตรกับสิ่งแวดล้อม สินค้าอีโค่มีดีไซน์ตอบสนองพฤติกรรมใหม่จากข้อมูลดังกล่าว ทำให้เราเห็นชัดว่า
“กระแสการรักษ์โลก” ไม่ได้จำกัดที่คนรุ่นใหม่อย่างที่เคยเข้าใจกัน เพราะสิ่งเหล่านี้จะเรียกให้ถูก คื อ
พฤตกิ รรมและทศั นคตใิ หมท่ ี่ไม่จำกดั อายุ ซ่งึ ส่วนน้เี องที่แบรนด์อาจจะเคยเข้าใจว่าเฉพาะคนรุ่นใหม่เท่านั้นที่มี
ทัศนคติที่ดีต่อสินค้าที่ให้ความสำคัญต่อจริยธรรม ความยั่งยืนและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมต้องปรับแนวคิดใหม่
แต่จริงๆ แล้วคือคนทุกกลุ่มที่มีพฤติกรรมและความตระหนักรู้ต่อความสำคัญด้านสิ่งแวดล้อม แต่ปัจจุบัน
เทคโนโลยีการซีไซเคิลพัฒนามากขึ้นทำให้มีมาตรฐานมากพอในการใช้สำหรับบรรจุภัณฑ์อาหาร และต้นทุนที่
ต่ำลงขณะเดียวกับโลกเกิดกระแส Green Business มากขึ้น ธุรกิจ ผู้ผลิต ต้องรับผิดชอบต่อสังคมและ
สภาพแวดล้อมของโลก ดังนั้น บรรจุภัณฑ์อาหารซึ่งจะกลายเป็นขยะจำนวนมากย่อมเป็นมิตรต่อโลกมากข้ึน
เชน่ กนั เสริมใหต้ ดั ต้นไม้ซง่ึ เปน็ พ้ืนท่สี เี ขียวเพมิ่ มากขน้ึ ขณะท่ีประเด็นการนำมีรึไซเคลิ ก็เป็นตน้ ทนุ ท่ีสูงเช่นกัน

ประเด็นนีส้ ำหรับภาคธรุ กิจไทย จากแนวโน้มการเตบิ โตของตลาดบรรจภุ ัณฑท์ ย่ี ่อยสลายได้ตามเทรน
ธรรมชาติในออสเตรเลีย น่าเป็นโอกาสดีสำหรับผู้ประกอบการไทยต่อการส่งออกบรรจุภัณฑท์ ี่ผลิตจากวัตถุดิบ
ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม อาทิ กระดาษ เยื่อไผ่ มันสำปะหลัง รวมไปถึงบรรจุภัณฑ์ย่อยสลายได้
(สารหรอื วตั ถทุ สี่ ามารถย่อยสลายโดยแบคทเี รียหรือส่งิ มชี ีวิตอนื่ ๆ)