หน่วยที่ 4 การป้องกันและควบคุมมลพิษในที่ทำงาน

สภาพแวดล้อมในการทางานมีความสาคญั อย่างยิ่งต่อตวั ผ้ปู ฏิบตั ิงาน
สภาพแวดล้อมในการทางานที่ดีส่งผลให้บคุ คลทางานด้วยความสบายใจ สบายกาย
มีความสขุ ในการทางาน ทาให้ผลงานออกมามีประสิทธิภาพด้วย ภาพแวดล้อม
ในการทางาน แบง่ ออกได้ดงั นี้

45

ดงั นัน้ สภาพแวดลอ้ มในการทางานจึงหมายถึงทุกสิ่งทุกอย่างท่ีอยู่ล้อมรอบตวั

ผปู้ ฏิบตั ิงาน มีอิทธิพลต่อร่างกายและจิตใจ สภาพแวดล้อมในการทางานท่ีดีส่งผลให้

ผปู้ ฏิบตั ิมีความสขุ ในการทางาน ในทางตรงกนั ข้ามสภาวะแวดล้อมที่ไม่ดี จะส่งผลให้

ผู้ปฏิบตั ิงานขาดความสุข เกิดภาวะความกดดนั ด้านจิตใจ และเกิดอันตรายต่อ

สขุ ภาพด้วย 46

สภาพแวดล้อมทางชีวภาพ ได้แก่ เชื้อจุลินทรีย์ พืช และสตั ว์ ท่ีอยู่ใน
สถานที่ทางาน มลพิษจากสภาพแวดล้อมทางด้านชีวภาพก่อให้เกิดอนั ตรายต่อ
ผปู้ ฏิบตั ิงานได้ดงั นี้

เป็นโรคต่างๆ ที่เกิดจากการได้รบั เชื้อโรค
เป็ นโรคท่ีเกิดจากพยาธิ
เป็นโรคที่เกิดจากฝ่ นุ ละออง
มีบาดแผล ท่ีเกิดจากถกู สตั วก์ ดั ในขณะทางาน

47

การป้องกนั และควบคุมมลพิษสภาพแวดล้อมในการทางานด้านชีวภาพ

เน่ืองจากส่ิงแวดล้อมทางชีวภาพเก่ียวข้องกบั เชื้อโรค

และสตั วม์ ีพิษ และนอกจากนี้ยงั รวมถึงฝ่ นุ ละออง

เชื้อโรค ท่ีหากได้รบั เข้าส่รู า่ งกายจะก่อให้เกิดโรคต่างๆ

ดงั นัน้ ผปู้ ฏิบตั ิงานทงั้ ด้านเกษตรกรรมและอตุ สาหกรรม

จะต้องมีแนวทางป้องกนั ดงั นี้ รกั ษาความสะอาดของผิวหนัง

เมื่อมีบาดแผลจะต้องรีบจดั การทนั ที
ไม่ปล่อยทิ้งไว้

ฉีดวคั ซีนป้องกนั บาดทะยกั

สวมรองเท้าขณะทางาน
รบั ประทานอาหารท่ีปรงุ สกุ และดื่มน้าท่ีสะอาด

48

มลพิษจากสภาพแวดล้อมทางกายภาพ เป็นมลพิษที่เกิดจากความร้อน
แสง เสียง การสนั่ สะเทือน ไฟฟ้า และสถานท่ีอบั อากาศ

1. อ่อนเพลีย เน่ืองจากความร้อนทาให้รา่ งกายสญู เสียน้าและเกลือแร่
2. เป็นลม หมดสติ

49

1. Ultraviolet (UV) มีผลทาให้ตาอกั เสบ
ตาแดง เย่ือบตุ าในชนั้ ตาดาถกู ทาลาย ส่งผลให้
ตาข่นุ มวั มองเหน็ ไม่ชดั แสงเหล่านี้พบในงาน
เช่ือมโลหะ งานกลางแจง้ เป็นต้น

2. Infrared (IR) มีผลทาให้ตาข่นุ มวั
มองเหน็ ไม่ชดั แสงเหล่านี้พบในงานเช่ือม
งานหลอมโลหะ อตุ สาหกรรมเป่ าแก้ว เป็นต้น

3. แสงในช่วงคล่ืนความถ่ีวิทยุโทรทศั น์ ซ่ึงเป็ นอนั ตรายต่อตามาก
ที่สดุ เพราะมีการดดู กลืนของรงั สีวิทยุ ทาให้เกิดความร้อนสูง นัยน์ตาจะมีการ
ไหลเวียน หรือถ่ายเทความร้อนไม่เพียงพอ ส่งผลให้เกิดโรคต้อได้

50

1. เสียงดงั แบบต่อเนื่อง
2. เสียงดงั เป็นช่วงๆ
3. เสียงดงั กระทบ

51

1. ไฟฟ้าชอ็ ต
2. ไฟฟ้าดดู
3. ไฟฟ้ารวั่

52

1. มีออกซิเจนตา่ กว่า รอ้ ยละ 19.5 หรอื มากกว่า 23.5 โดยปริมาตร
2. มีกา๊ ซ ไอ ละอองที่ติดไฟหรือระเบิดได้ ซึ่งมีค่าความเข้มข้นขนั้ ตา่
ของสารเคมีแต่ละชนิดในอากาศท่ีอาจติดไฟหรอื ระเบิดได้
3. มีฝ่ นุ ที่ติดไฟหรอื ระเบิดได้ ซ่ึงมีค่า
ความเข้มข้นเท่ากนั หรอื มากกว่าความเข้นข้น
ขนั้ ตา่ ของสารเคมีแต่ละชนิดในอากาศที่อาจติด
ไฟหรอื ระเบิดได้
4. มีค่าความเข้มข้นของสารเคมี
แต่ละชนิ ดเกินมาตรฐานตามที่กระทรวงกาหนด

53

การป้องกนั และควบคมุ พิษสภาพแวดล้อมในการทางานด้านกายภาพ
มีดงั นี้

การควบคมุ และป้องกนั อนั ตรายจากความร้อน
การควบคมุ และป้องกนั อนั ตรายจากแสง
การควบคมุ และป้องกนั อนั ตรายจากเสียง
การควบคมุ และป้องกนั อนั ตรายจากการสนั่ สะเทือน
การควบคมุ และป้องกนั อนั ตรายจากไฟฟ้า
การควบคมุ และป้องกนั อนั ตรายจากสถานที่อบั อากาศ

54

ควนั ฝ่ นุ ฟมู
(Smoke) (Dust) (Fume)

กา๊ ซ ละออง
(Gas) (Mist)

ไอสาร
(Vapor)

55

สามารถเข้าสู่ร่างกาย
ได้ 3 ทาง ได้แก่

56

การป้องกนั และควบคมุ พิษสภาพแวดล้อมในการทางานด้านเคมี
มีดงั นี้

แยกบริเวณท่ีใช้สารเคมีไว้ในท่ีเฉพาะ ไม่ให้ปะปนบริเวณอื่น

อบรมให้ความรกู้ บั คนงานเก่ียวกบั อนั ตรายจากสารพิษ
จดั หาเครือ่ งป้องกนั อปุ กรณ์ส่วนบคุ คลท่ีเหมาะสม

เกบ็ น้าด่ืม และแก้วน้าอย่างมิดชิด เพื่อป้องกนั สารพิษเข้าไปปะปน
ห้ามทานอาหารหรอื สบู บหุ ร่ีในท่ีทางาน

แนะนาให้ผปู้ ฏิบตั ิงานรกั ษาความสะอาดของร่างกายหลงั ปฏิบตั ิงาน

รกั ษาความสะอาดของสถานที่ทางาน และติดตงั้ ระบบระบายอากาศ

ใช้สารเคมีที่มีพิษน้อยกว่าทดแทนสารท่ีมีพิษมากกว่า

54 14

สภาพแวดล้อมทางการยศาสตร์ เป็ นสภาพแวดล้อมในการทางานที่
จะต้องมีการจดั ให้มีความสมั พนั ธก์ นั อย่างเหมาะสมกบั พนักงาน
ดงั นัน้ การจดั สภาพแวดล้อมการทางานตามหลกั ยศาสตรจ์ ึง
เป็ นการจดั งานให้เหมาะสมกบั คน โดยเห็นความสาคญั ของ
คนทางาน และพยายามออกแบบสร้างเครื่องมือ อปุ กรณ์ จดั
ระบบงานให้เหมาะสม สอดคล้องกบั ความสามารถ สมรรถนะ
ของแต่ละบุคคล เม่ือต้องทางานในสภาพแวดล้อมด้าน
การยศาสตรไ์ ม่เหมาะสม

57

สภาพแวดล้อมด้านการยศาสตร์ไม่เหมาะสม ก่อให้เกิดผลต่อ
ผปู้ ฏิบตั ิงานดงั นี้

58

การป้องกนั และควบคมุ มลพิษสภาพแวดล้อมในการทางานด้าน
การยศาสตร์ สามารถทาได้ 3 แนวทาง ดงั นี้

ป้องกนั และควบคมุ ที่แหล่งกาเนิด
ป้องกนั และควบคมุ ทางผา่ นของอนั ตราย
ป้องกนั และควบคมุ ที่ตวั ผปู้ ฏิบตั ิงาน

59