หน่วยที่ 3 โรคและอุบัติภัยที่เกิดจากการทำงาน

โรคและอุบตั ิภยั ที่เกิดจากการทางาน หมายถึง โรค
และความเจบ็ ป่ วยที่เกิดขึน้ กบั ผ้ปู ฏิบตั ิงาน ในขณะท่ีสมั ผสั กบั
งานหรืออยู่ในบรรยากาศการทางานที่เป็ นพิษภัย จนเป็ น
สาเหตใุ ห้ร่างกายได้รบั บาดเจบ็ หรือเกิดความเจบ็ ป่ วยจนเป็ น
โรคหรือพิการหรืออาจถึงขนั้ เสียชีวิตได้ รวมไปถึงโรคท่ีเกิด
จากสาเหตุทางอ้อม ในการทางานด้วย เช่น การถกู เลิกจ้าง
การลดเวลาทางาน การลดเงิ นเดือน ทาให้ เกิ ดภาวะ
ความเครียด วิตกกงั วล นอนไม่หลบั ส่งผลให้เกิดโรคภยั ไข้เจบ็
โรคซึมเศรา้ ซึ่งอาจส่งผลรนุ แรงต่อชีวิตได้

29

แบง่ ออกได้ดงั นี้
เพศ ระยะเวลาของการประกอบอาชีพ
อายุ ความรคู้ วามเข้าใจในงาน
สขุ ภาพ ความประมาท
ชวั่ โมงการทางานแต่ละวนั ความไวต่อการเกิดโรค

เสียง แบง่ ออกได้ดงั นี้
แสง สารเคมี
ความร้อน อปุ กรณ์ในการทางาน
ความสนั่ สะเทือน พลงั งานจากแม่เหลก็ ไฟฟ้า
ความเยน็ สารกมั มนั ตรงั สี
ฝ่ นุ ละออง

ที่นามาใช้งานมีสภาพดงั นี้

ชารดุ สึกหรอง

ไมถ่ กู ขนาด หรือไม่เหมาะสมกบั งาน

ขาดความสมบรู ณ์

อปุ กรณ์ เคร่ืองมือ ที่ขาดการบารงุ รกั ษาให้มสี ภาพพร้อมใช้งาน

นายจ้าง มีดงั นี้

เศรษฐกิจ

หวั หน้างานและเพื่อนร่วมงาน ส่ิงแวดล้อม

เพื่อนบา้ น 30

ปัจจุบนั นี้เกษตรกรมีการนาเทคโนโลยีและส่ิงประดิษฐ์สมยั ใหม่
มาช่วยทุ่นแรงเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร รวมถึงการนาสารเคมีต่างๆ
เข้ามาใช้ เพ่ือให้ผลผลิตออกมาสวยงาม เป็ นที่พึงพอใจ ขณะเดียวกัน
สิ่งเหล่านี้อาจก่อให้เกิดโทษต่อตวั เกษตรกร และสิ่งแวดล้อม เมื่อเกษตรกร
ต้องเก่ียวข้องกบั สารเคมี และเคร่ืองมือทางการเกษตรก่อให้เกิด ผลกระทบ
ต่อร่างกายดงั นี้

31

สารเคมีและยาปราบศตั รพู ืชท่ีเกษตรกรนามาใช้

ทาให้เกิดอาการคลื่นไส้ เวียนศีรษะ อาเจียน ชอ็ ก หมดสติ
กล้ามเนื้อกระตกุ และอาจรนุ แรงถึงขนั้ เสียชีวิตได้

ฝ่ นุ ละอองจากฟางข้าว และชานอ้อย

เป็นอนั ตรายต่อระบบหายใจ ส่งผลให้เยื่อพงั ผดื ที่ปอด ทาให้ปอด
ทางานผิดปกติหรือพิการ เป็นโรคเกี่ยวกบั ปอด และกลายเป็น
มะเรง็ ในท่ีสดุ

สิ่งแวดล้อมทางกายภาพทาให้เกิดอนั ตราย
ต่อเกษตรกรได้หลายอย่าง

เช่น พายุ น้าท่วม เป็นสาเหตขุ องการเกิดโรคไข้หวดั น้ากดั เท้า

เป็นต้น นอกจากนี้ยงั มีอนั ตรายที่เกิดจากสตั วม์ ีพิษที่อย่ใู น

สิ่งแวดล้อมนัน้ เช่น งูพิษ แมลงมีพิษ ยงุ และสตั วอ์ ่ืนๆ ท่ีเป็น

พาหะนาโรค เป็นต้น 32

สตั วเ์ ลีย้ งของเกษตรกร
มีหลายชนิด เช่น ววั ควาย สกุ ร แพะ แกะ เป็ด ไก่ เป็นต้น
สตั วบ์ างชนิดเป็นพาหะนาโรคแอนแทรก็ ซม์ าส่คู นได้
เคร่ืองมือและอปุ กรณ์การเกษตร
มีด จอบ เสียม รวมไปถึงเคร่ืองมือ เครื่องใช้ขนาดใหญ่ รถไถนา

เครอ่ื งสีข้าว ฯลฯ กส็ ามารถก่อให้เกิดผลกระทบต่อการบาดเจบ็
หรือถึงขนั้ เสียชีวิตของเกษตรกรได้เช่นกนั หากเกษตรกรขาด

ความรู้ ขาดความระมดั ระวงั หรือร้เู ท่าไม่ถึงการณ์

33

แนวทางการป้องกนั โรคที่เกิดจากงานด้านเกษตรกรรม เกษตรกรและ
หน่วยงานที่เก่ียวข้อง ควรร่วมมือกนั เพ่ือหาแนวทางป้องกนั ไม่ให้เกิดโรคหรือ
เกิดอนั ตราย ดงั นี้

34

คนงานส่วนหน่ึงเดินทางเข้ามาในเมืองหลวง เพื่อทางานในโรงงาน
อุตสาหกรรม จึงมีโอกาสเส่ียงต่อการเกิดโรคภยั ไข้เจบ็ ที่เกิดจากสารเคมี
สารเคมีแต่ละประเภทเมื่อเข้าส่รู ่างกายจะก่อให้เกิดผลท่ีแตกต่างกนั ดงั นี้

35

โรคภยั ไข้เจบ็ ที่เกิดจากสารเคมี

1 สารตะกวั่ 1 โครเมียม
2 สารปรอท 2 ฟอสฟอรัส
3 สารหนู 3 เบนซิน
4 สงั กะสี 4 แอลกอฮอล์
5 แมงกานีส 5 ฝ่นุ หินทราย
6 แคดเมียม

9

แนวทางการป้องกนั โรคที่เกิดจากการทางานด้านอตุ สาหกรรม มีดงั นี้

36

ผปู้ ระกอบอาชีพด้านศิลปหตั ถกรรมจะต้องใช้อปุ กรณ์เครื่องมือ หรอื

เครือ่ งจกั รต่างๆ ด้วยความระมดั ระวงั ไม่ประมาท มีความร้เู ก่ียวกบั เครอ่ื งมือ
เหล่านัน้ เป็ นอย่างดี และก่อนลงมือปฏิบตั ิงานจะต้องใช้ส่ิงช่วยป้องกนั การ
เกิดอบุ ตั ิภยั ด้วย

แนวทางการป้องกนั โรคท่ีเกิดจากการทางานด้านศิลปหตั ถกรรม มีดงั นี้

1 แต่งกายให้รดั กมุ และใช้เคร่ืองป้องกนั อนั ตรายส่วนบุคคลทุกครงั้
เม่อื ปฏิบตั ิงาน

2 มีสมาธิขณะปฏิบตั ิงาน โดยไม่เหมอ่ ลอย และไม่หยอกล้อกนั

3 เกบ็ อปุ กรณ์ให้เป็นระเบยี บทกุ ครงั้ หลงั เสรจ็ งาน

37

ผ้ปู ระกอบอาชีพคหกรรม อาจเก่ียวข้องกบั เครื่องมือ ของมีคม หาก
ขาดความระมดั ระวงั หรอื ขาดความชานาญ อาจเกิดอบุ ตั ิเหตขุ ึน้ ได้

อปุ กรณ์ของมีคม

ผใู้ ช้จะต้องมีความระมดั ระวงั และนาอปุ กรณ์ต่างๆ มาใช้ให้เหมาะสม
กบั สภาพงาน
ความรอ้ น
ต้องระมดั ระวงั ให้อย่ใู นบริเวณท่ีมีอากาศถ่ายเท ระวงั การถกู น้ารอ้ น
ลวก หรอื อบุ ตั ิเหตจุ ากความรอ้ นอ่ืนๆ และของมีคม
สภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม

เป็นสาเหตขุ องการเกิดอบุ ตั ิเหตใุ นการปฏิบตั ิงาน

38

แนวทางการป้องกนั โรคที่เกิดจากการทางานด้านคหกรรม มีดงั นี้

39

งานด้านพาณิชยกรรมคืออาชีพที่เกี่ยวข้องกบั การค้าขาย ส่วนใหญ่ปฏิบตั ิงาน
ในร้านค้า หรือในสานักงาน อบุ ตั ิภยั ท่ีเกิดกบั ผทู้ างานด้านพาณิชยกรรม อาจมา
จากสาเหตดุ งั นี้

การขาดความเป็ นระเบียบเรียบร้อย

ความสะอาด

อคั คีภยั

การเกบ็ และกองวสั ดสุ ่ิงของ

40

แนวทางการป้ องกันโรคท่ีเกิดจากการทางาน
ด้านพาณิ ชยกรรม สาเหตุของอุบตั ิภัยในงานด้าน
พาณิ ชยกรรมท่ีกล่าวมา ก่อให้เกิดโรคและอบุ ตั ิภยั แก่
พนักงานได้ตัง้ แต่อาการป่ วยหรือบาดเจ็บเล็กน้ อย
จนถึงอาการหนักหรือร้ายแรงถึงพิการหรือไม่สามารถ
ใช้ชีวิตอย่างปกติได้ ส่ิงสาคญั ของการทางานด้านนี้คือ

จะต้องจัดสถานที่ทางานให้เป็ นระเบียบ อบรมให้

พนักงานมีความร้เู ก่ียวกบั การใช้อุปกรณ์ เครื่องมือท่ี
ใช้ในสานักงาน เพ่ือให้สามารถใช้ได้อย่างถกู ต้อง และ

ปลอดภยั

41

คาว่า “อุบตั ิภยั ” มาจากคาว่า อุบตั ิ หมายถึง เกิดขึ้น และคาว่า ภยั
หมายถึง สิ่งท่ีทาให้กลวั หรืออนั ตราย อุบตั ิภยั หมายถึง ภยั หรืออนั ตรายท่ี
เกิดจากอบุ ตั ิเหตุ ซึ่งเกิดขึ้นอย่างกะทนั หนั โดยไม่ทราบล่วงหน้า การทางาน
หรือการใช้ชีวิตโดยไม่ประมาท จะสามารถช่วยลดอุบัติ ภัยที่เกิดขึ้นได้
อบุ ตั ิภยั ท่ีเกิดจากการทางานที่เกิดขึน้ มีดงั นี้

1 อคั คีภยั 3 การเคลื่อนย้ายหรอื การยกของขึน้ -ลง
2 การขนส่ง 4 การหกล้มหรือตกจากที่สงู

42

การป้ องกนั อุบตั ิภยั จากการทางานจะมีประสิทธิผล จะต้องได้รบั
ความร่วมมือจาก 3 ฝ่ าย ได้แก่

หน่วยงานราชการ
ผปู้ ฏิบตั ิงาน
เจ้าขององคก์ รหรอื เจ้าของสถานประกอบการ

43