ชุมชนท่องเที่่ยว OTOP นวัตวิถีบ้านท่ากกแก

ค่มู ือท่องเท่ยี ว ชมุ ชนทอ่ งเท่ียว OTOP นวัตวถิ ีบ้านท่ากกแก
ตำ�บลต�ลเดี่ยว อำ�เภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์

2

3

2 วนั 1 คนื

โปรแกรมเท่ียวชุมชน

วนั ท่ี 1

เข้า ออกเดินทางส่ชู ุมชนบา้ นท�ำกกแก หมู่ท่ี ๔ ตำ� บลตาลเด่ยี ว
อ. หลม่ สัก จ. เพชรบูรณ์
เท่ียง รับประทานอหารกลางวัน (ขนมจีน บ้านกกกแก หมทู่ ี่ ๔
ตำ� บลบา้ นตาลเดย่ี ว/ซมิ เมย่ี งคนไทหลม่ /ผดั ไฟ/ขนมสะบดั งา/ซลิ ล.์ ...กาแฟตวั ตอ่ )
บ่าย สักการะหลวงพอ่ สวุ รรณน้ันหมนุ ใี นสมิ โบราณ ชมศนู ยก์ ารเรียนรู้
ชมรมฯ วดั ท�ำกกแก ชมหนำ�้ ทำ� กกแก ตน้ ตาลโบราณ ต้นแก ค่วู ดั ทำ� กกแก
- ชมการแสดงต้อนรับ ฟ้อนกลองโบราณ
- ชมบา้ นโบราณ
- ชมเล้าข้าว, ชมการตมี ีด, ชมบอ่ น้ำ� โบราณ บ้านทา่ กกแก
เย็น เข้าส่ทู พ่ี ัก “โฮมสเตยช์ มุ ชนบา้ นทา่ กกแก”
- ร่วมกิจกรรกำ� อาหารยน็ และรบั ประทานอาหารเยน็ อาหาร
พ้นื ถิ่ เชน่ แกงนางหวาน หมกหยวก, แคงหอยจูบ, อุปถั่ว, หมก
หน่อไม้ ปา้ มไข่ ขา้ วจื่ ฯลฯ (อาหารตามฤดูกาล)
- เดนิ ถนนคนเดินไทหลม่ (เฉพาะคืนวนั เสาร)์

วนั ท่ี 2

เข้า ใส่บาตรขา้ วเหนยี วหน้าบา้ น ตามวิถีไทหล่ม
รบั ประทานอาหารเขา้
- เรียนรวู้ ิถีชุมชน กจิ กรรมจมุ่ ดอกผ้งึ (เพ่อื ประกอบตนั ผ้ึง)
- เรยี นรวู้ ิถชี มุ ชนกจิ กรรมผ้ามดั ยอ้ ม, ทอผา้ ซน่ิ , จกั สาน, ฯลฯ
และซือ้ เป็นของฝาก ของทีร่ ะลกึ
เทีย่ ง เดนิ ทางกลับโดยสวัสติภาพ

4

5

โปรแกรมการทอ่ งเทีย่ ว 03
How To ชมุ ชนบ้านทา่ กกแก 06
แผนท่ีและการเดนิ ทางบา้ นท่ากกแก 08
บ้านท่ากกแกห้ามพลาดอะไร 09
ผัดไท 10
มาคน้ หาสมนุ ไพรในเมีย่ งคน้ 12
แทงหยวก 14
ขา้ วจี ่ 16
หัวซ่ินมัดย้อม 18
ไกท่ อด 20
ขนมไทย 22
กระยาสารท 24
จมุ่ ดอกผ้งึ 26
ขนั หมากเปง็ 28
เมนพู ้นื ถน่ิ บ้านทา่ กกแก 30
รายชอ่ื ผจู้ ดั ท�ำ 32

6

เอกอัตลักษณ์ชมุ ชน บ้านท่ากกแก
ลกั ษณ์คือ คงความเปน็ บ้านเมืองและ
วฒั นธรรมโบราณ ซงึ่ ถอื เปน็ ชมุ ชนดง้ั เดมิ
ของชาวอ�ำเภอหล่มสกั เชน่ บ้านโบราณ ประเพณีแห่
ปราสาทผง้ึ ทส่ี บื ทอดกนั มากวา่ รอ้ ยปี วถิ ชี วี ติ อาหารพน้ื
ถิ่น เป็นตน้
อัตลกั ษณ์ทส่ี ำ� คัญของชมุ ชน คือ การแตง่ กาย
สบื ทอดกันมาตงั้ แต่โบราณ ทเ่ี ห็นได้ชัดคอื ผู้หญงิ
จะนิยมนุ่งซิ่น สว่ นผชู้ ายชายนุ่งโสรง่ ในงานบุญและ
พธิ ตี า่ งๆ เปน็ ชมุ ชนตน้ แบบในเรอื่ งการแตง่ กายของชาว
ไทหลม่ มกี ารเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ฟน้ื ฟู สบื ทอด เผยแพร่
ขอ้ มลู รวบรวมขอ้ มลู ขนึ้ ทะเบยี นกบั กระทรวงวฒั นธรรม
ปี ๒๕๖๑ คือซิ่นหมคี่ ัน่ นอ้ ย ทเี่ ป็นเอกลักษณข์ องสตรี
ไทหลม่ ในอดีตใหค้ งอยูส่ ืบไป
คำ� พญ๋าโบราณไดก้ ลา่ วไว้ “ผู้หญิงนุง่ ซนิ่ หวั แดง
ตนี ก่าน ผมเกลา้ ม้วน ถือผา้ เบย่ี งแพร” เปรียบคือ สตรี
ชาวไทหล่มนงุ่ ซ่นิ หมีน่ ้อย ทตี่ อ่ หัวซนิ่ ตัวซิ่น ตนี ซิ่น
ครบองคป์ ระกอบสามส่วน
ผา้ เบีย่ ง สตรชี าวไทหลม่ จะนยิ มทอขึน้ มาเพอ่ื
ใชเ้ บยี่ ง เชน่ ผา้ ขาวมา้ ไสป้ ลาไหล ผา้ ขาวมา้ ลายตามอ่ ง
ผ้าเบ่ยี งขาว
 

7

8

วัฒนธรรมประเพณีพื้นบ้าน
เดอื นหนงึ่ หรอื เดอื นอา้ ย(ภาษาลาว) บญุ เขา้ กรรม เดอื นสอง บญุ คนขา้ ว
เดอื นสาม มอื้ เพห็ รอื วนั เพญ็ เดอื นสาม จะมกี ารทำ� บญุ ขา้ วจแี ละบญุ เดอื นสี่ บญุ ผะเหวด ฟงั เทศนม์ หาชาติ
เดอื นหา้ บญุ สกรานต์ ประเพณตี รษุ สงกรานตห์ รอื บญุ สรงนำ้� หรอื บญุ เดอื นหก บญุ เลย้ี งปี จะเลย้ี งผบี รรพบรุ ษุ ผเี จา้ นาย แมธ่ รณี
เดอื นเจด็ บญุ เบกิ บา้ นหรอื บญุ ชำ� ฮะ (ลา้ ง) เดอื นแปด งานบญุ เขา้ พรรษา
เดอื นเกา้ วนั ดบั ประเพณที ำ� บญุ ขา้ วประดบั ดนิ เปน็ การทำ� บญุ เพอ่ื อทุ ศิ แกญ่ าตผิ ลู้ ว่ งลบั เพอ่ื บชู าผบี รรพบรุ ษุ และผไี รญ้ าติ
เดอื นสบิ เอด็ ประเพณที ำ� บญุ ออกพรรษา ในวนั ขน้ึ ด๕ คำ่�
เดอื นสบิ สอง บญุ กฐนิ ทเ่ี ปน็ เอกลกั ษณข์ องชมุ ชน
บา้ นทำ� กกแก ไดแ้ ก่ ประเพณแี หต่ น้ ปราสาทผงึ้ ในชว่ งเดอื นตลุ าคม ถงึ พฤศจกิ ายน ของทกุ ปื

การเดนิ ทาง

รถยนต์ : ขับรถเส้นทางหลวงหมายเลข 21
ถงึ อ�ำเภอหลม่ สัก ขา้ มสะพานแม่นา้ํ ป่าสกั
จะเจอหมู่บ้าน

9

เรื่องเล่า
ชุมชนบ้านท่ากกแก
บา้ นทา่ กกแก ตง้ั อยหู่ มทู่ ่ี ๔ ตำ� บล
ตาลเดย่ี ว อำ� เภอหลม่ สกั จงั หวดั เพชรบรู ณ์
ที่ก่อตั้งข้ึนเม่ือประมาณปี พ.ศ.๒๓๒๓
อา้ งองิ ตามประวตั กิ ารกอ่ ตง้ั วดั ขยายทที่ ำ�
กินจากการตั้งเมืองหล่มสักใหม่โดยพระ
สรุ ยิ ะวงศา(คง)เจา้ เมอื งหลม่ สกั ในขณะนน้ั
เป็นผู้ก่อต้ังเมืองข้ึนบริเวณบ้านท่ากกโพธ์ิ
ท�ำให้ประชาชนต้องการขยับขยายท่ีดิน
ประเพณีต้องห้ามพลาด ท�ำกินทั้งการท�ำนาและปลูกอ้อยจนเกิด
บ้านทา่ กกแก เป็นหมู่บ้านซึ่งการตั้งช่ือหมู่บ้านเดิมเรียก
ประเพณที เี่ ปน็ เอกลกั ษณข์ องชมุ ชนบา้ นทา่ กกแก ไดแ้ ก่ ประเพณแี หต่ น้ วา่ “บา้ นทา่ ขวั แก” ตงั้ ตามสญั ลกั ษณค์ อื
ปราสาทผง้ึ ในชว่ งเดอื นตลุ าคม ถงึ พฤศจกิ ายน ของทกุ ปี ประชาชน ต้นไม้สะแกที่โค่นล้มลงกลายเป็นสะพาน
จะร่วมกันประดับต้นปราสาทผึ้งและแห่มาทอดถวายในวัดโดยมีผู้คน ขา้ มแมน่ ำ�้ ปา่ สกั และดา้ นหลงั วดั ทา่ กกแก
รว่ มขบวนแหจ่ ำ� นวนมาก ประเพณนี ถ้ี อื เปน็ ประเพณที ไ่ี ดร้ บั การยอมรบั จะมที า่ สำ� หรบั ขน้ึ เรอื ลงเรอื (การสญั จรใน
วา่ เปน็ หนง่ึ ใน UNSEEN ของจงั หวดั เพชรบรู ณ ์ ซง่ึ จะประกอบไปดว้ ย อดตี ใชเ้ รอื เปน็ พาหนะ แมน่ ำ้� ปา่ สกั เปน็ เสน้
การแหแ่ ละลอยประทปี การไหลเรอื ไฟรว่ มดว้ ย อกี ทงั้ ในงานยงั จดั ทางสจั จร คา้ ขายระหวา่ งเมอื งหลม่ สกั ไป
ใหม้ กี ารประกวดเรอื ไฟนอ้ ย การแสดงพน้ื บา้ นโดยการรว่ มแรงรว่ มใจ สระบรุ ี และอยธุ ยาเมอื ครงั้ ในอดตี ทผ่ี า่ นมา)
ของชาวบ้านในชุมชนท่ีเตรียมการแสดงจัดตลาดโบราณขายอาหาร ภายหลังจึงเปล่ียนชื่อเรียกใหม่ว่าบ้านท่า
พน้ื บา้ น เชน่ ขา้ วโคบ ขา้ วหลาม เมย่ี งคน้ ขา้ วจี่ ออ้ ยควนั่ ขนมเสน้ กกแกจนถงึ ปจั จบุ นั ชาวบา้ นทา่ แกสบื ทอด
ผดั ไท และอกี ประเพณที ไ่ี ดท้ างชมุ ชนไดฟ้ น้ื ฟขู นึ้ มาไดแ้ ก่ ประเพณแี ห่ ประเพณี วฒั นธรรม ฮตี ๑๒ คลอง ๑๔ เปน็
ดอกไมย้ กธง และประกวดเจดยี ท์ รายในวนั สงกรานต์ การแหพ่ ระอปุ คตุ แนวทางในการดำ� เนนิ ชวี ติ เนน้ ดา้ นศลี ธรรม
ในงานบญุ พระเวสเทศนม์ หาชาติ ประเพณบี ญุ ขา้ วประดบั ดนิ และบญุ ขา้ ว เพอ่ื ความสงบสขุ ของชมุ ชน

สาก เปน็ ตน้

10

ผัดไท

โปรแกรมการท่องเท่ยี ว

11

ผัดไทโบราณ เส้นนมุ่ ห่อไข่

ค่าบริการโปรแกรมการท่องเทยี่ ว
50 บาท
ชอ่ื ผู้ประกอบการชมุ ชน (Champ)
นางไพวลั ย์ ทา้ วเงนิ อายุ 56 ปี

บา้ นเลขที่ 184 หมูท่ ี 4 ต. บา้ นหวาย อ. หลม่ สัก จ. เพชรบรู ณ์

12

มาค้นหาสมุนไพรในเมีย่ งค้น

โปรแกรมการทอ่ งเทยี่ ว

13

เปน็ เมีย่ งสมุนไพรท่มี ใี นชุมชน เปน็ อาหารสขุ ภาพ
มีเคร่อื งเคยี งหลายอย่าง เชน่ หอมแดง กระเทียม ขงิ ข่า ตะไคร้ ถวั่ ลสิ ง พรกิ มะนาว
หอ่ ดว้ ยใบสม้ ก้งุ ใบมะเดื่อ หรือใบชะพลู และนํา้ ราดเป็นนาํ้ ผกั สะทอน ปรงุ ด้วยเกลอื

ค่าบริการโปรแกรมการท่องเที่ยว
50 บาท

นางถาวร เช่ืองแสง อายุ 46 ปี
บา้ นเลขที่ 176 หมทู่ ่ี 4 ต�ำบล ตาลเดีย่ ว อ. หล่มสกั จ. เพชรบูรณ์

14

แทงหยวก
โปรแกรมการทอ่ งเท่ียว

15

ภมู ปิ ัญญาชาวบ้าน

ค่าบริการโปรแกรมการท่องเทยี่ ว
50 บาท
นายณัฐถนัย ก�ำบง

บ้านเลขที่ 95 หมูท่ ่ี 4 ตำ� บล ตาลเดยี่ วอ. หลม่ สกั จ. เพชรบูรณ์

16

ข้าวจี่

โปรแกรมการท่องเทยี่ ว

17

หอมชวนชมิ น่าลิ้มรส

คา่ บรกิ ารโปรแกรมการทอ่ งเท่ียว
50 บาท
นางผ่องจันทร์ พัว้ พวง อายุ 42 ปี

บา้ นเลขที่ 21/1 หมทู่ ่ี 4 ตำ� บล ตาลเดีย่ ว อ. หลม่ สกั จ. เพชรบรู ณ์

18

หัวซนิ่ มัดย้อม
โปรแกรมการท่องเท่ยี ว

19

หวั ซ่ินมัดย้อม สวมใสส่ ดใส ตอ้ งทา่ กกแก

หัวซ่นิ สแี ดง ยอ้ มจากคร่งึ หรอื
ฝาง มีทัง้ ขิดลาย และมัดย้อม

น.ส.ยพุ ิน แก้วอตุ ส่าห์ อายุ 48 ปี
บา้ นเลขที่ 30 หมูท่ ่ี 4 ต�ำบล ตาลเดีย่ ว อ. หล่มสัก จ. เพชรบูรณ์

คา่ บริการโปรแกรมการทอ่ งเทย่ี ว
50 บาท

20

ไกท่ อด
โปรแกรมการทอ่ งเท่ยี ว

21

กรอบนอก นุ่มใน

ค่าบริการโปรแกรมการท่องเทย่ี ว
150 บาท
นางหนแู ดง กามิน อาย ุ 48 ปี

บ้านเลขท่ี 187 หมู่ท่ี 4 ต�ำบล ตาลเด่ียว อ. หลม่ สกั จ. เพชรบรู ณ์

22

ขนมไทย
โปรแกรมการท่องเที่ยว

23

หอมหวาน เลิศรส ไขส่ ด น้ำ� ตาลแท้

ค่าบริการโปรแกรมการทอ่ งเที่ยว
50 บาท
นางทองเพชร พั้วเบา้ อายุ 43 ปี

บา้ นเลขที่ 20/1 หมู่ท่ี 4 ต. ตาลเดยี่ ว อ. หลม่ สัก จ. เพชรบรู ณ์

24

กระยาสารท
โปรแกรมการท่องเท่ยี ว

25

ขาว กรอบ เคยี้ วอร่อย

คา่ บริการโปรแกรมการทอ่ งเที่ยว
250 บาท
นางวีระ ท้าวเงิน

บ้านเลขท่ี 188 หมทู่ ี่ 4 ต. ตาลเดี่ยวอ. หล่มสัก จ. เพชรบูรณ์

26

จุ่มดอกผ้ึง
โปรแกรมการท่องเทย่ี ว

27

เหลอื งอร่าม งามตา ศิลปะท้องถิ่น

ค่าบรกิ ารโปรแกรมการทอ่ งเท่ียว
150 บาท
นางฉนั ทนา ชำ� นาญพันธ์ อายุ 38 ปี

บ้านเลขที่ 53 หมทู่ ี่ 4 ต. ตาลเดย่ี ว อ. หล่มสกั จ. เพชรบรู ณ์

28

ขันหมากเป็ง
โปรแกรมการทอ่ งเทย่ี ว

29

งานฝมี อื ค่ปู ระเพณไี ทย พานพุ่มใสด่ อกไม้ ใชใ้ บตองท�ำเป็นกรวย
รีดซ้อนกนั ทำ� เปน็ รูปคล้ายเจดยี ์ ดอกไม้ ซ่งึ เป็นทน่ี ยิ ม
เชน่ ดอกดาวเรอื ง (ทำ� ให้เกิดความรงุ่ เรือง
ดอกบานไม่ร้โู รยทำ� ใหอ้ ายมุ ัน่ ขวญั ยืน)

ค่าบริการโปรแกรมการท่องเทยี่ ว
150 บาท
นางสีกา นามสกลุ ทา้ วเงนิ อายุ 67 ปี

บา้ นเลขที่ 188 หม่ทู ่ี 4 ต. ตาลเดยี่ ว อ. หล่มสัก จ. เพชรบูรณ์

30

เมนูพื้นถิ่นบ้านทา่ กกแก

เมยี่ งคน้ เปน็ อาหารของกนิ ของไทหลม่ ชาวบา้ นทา่ กกแกไดส้ บื ทอดกนั มาแตโ่ บราณ มสี ว่ นประกอบของ
สมุนไพรต่างๆมากมายเชน่ ตะไคร้ ขิงสด หอมแดง กระเทียม พรกิ ขหี้ นูซอย มะเขอื เครอื มะม่วง กล้วยนำ�้ หว้า
ดบิ ใบมะเด่ือ กะหลำ�่ ปลี เกลอื เมด็ แคปหมู และจะมนี ้�ำปรุง ทท่ี ำ� จากน้�ำปลารา้ เคย้ี วกับน้�ำตาล เพม่ิ รสชาติ
ใหก้ ลมกลอ่ ม เวลารับประทาน ใช้ใบมะเดือ่ หรอื ใบกะหลำ่� ปลี ห่อสว่ นผสมตา่ งๆตามชอบของผรู้ บั ประทาน
แลว้ ราดดว้ ยน�้ำปรุง เครือ่ งเคยี งทกุ อย่างจะเป็นสมนุ ไพร และผักในท้องถนิ่ ที่หาไดง้ ่าย เหตุผลท่เี รยี กช่ือเมี่ยง
คน้ เพราะวา่ ในการทำ� รบั ประทานชาวบา้ นจะชว่ ยกนั คน้ หาวตั ถดุ บิ มาคนละอยา่ งสองอยา่ งแลว้ ทำ� กนิ เปน็ อาหาร
ว่างเมอื่ มีงานบญุ ต่างๆ



32

ทป่ี รึกษา รายชือ่ ผู้จัดท�ำ
1. นางณัฏฐ์พชั ญาณ ์ มุสิกะปาน
2. นายวสันต์ ศรจี ดุ านุ พฒั นาการจงั หวดั เพชรบูรณ์
3. นายสามติ ร ์ เครอื ค�ำ ผอู้ �ำนวยการกลมุ่ งานยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาชุมชน
4. นางสาวกานดา พงษ์ไพจติ ร ผู้อำ� นวยการกลุ่มงานสารสนเทศการพัฒนาชมุ ชน
ผอู้ ำ� นวยการกลมุ่ งานประสานและสนบั สนนุ การบรหิ ารงานพฒั นาชมุ ชน

ผู้จัดท�ำ ผอู้ ำ� นวยการกลุ่มงานสง่ เสรมิ การพฒั นาชมุ ชน
1. นางอรทยั จนั ทรผ์ ่อง นกั วิชาการพัฒนาชุมชนช�ำนาญการ
2. นางสาวธนานุช แสวงผล นักวิชาการพัฒนาชมุ ชนชำ� นาญการ
3. นางสาวจารวุ รรณ พุทธหะ

ผู้ให้ข้อมลู บ้านทา่ กกแก พฒั นาการอ�ำเภอหลม่ สกั
1. นางอัมพร กลุ วงศ ์ นกั วิชาการพฒั นาชมุ ชนช�ำนาญการ
2. นายอนันต ์ แก้วประสงค ์ ประธานชมุ ชนท่องเทยี่ ว OTOP นวัตวิถี
3. นางถาวร เช่อื งแสง รองประธานชุมชนท่องเทย่ี ว OTOP นวัตวิถี
4. นางไพรวัลย์ ทา้ วเงนิ กรรมการชุมชนทอ่ งเทยี่ ว OTOP นวตั วิถี
5. นายเจริญ อักษร กรรมการชมุ ชนท่องเที่ยว OTOP นวตั วิถี
6. นายทวสี ัก พว้ั เบา้ กรรมการชุมชนท่องเทย่ี ว OTOP นวตั วถิ ี
7. นางฉันทนา ชำ� นาญพันธ ์ กรรมการชมุ ชนท่องเทย่ี ว OTOP นวัตวถิ ี
8. นางสาวยพุ ิน แกว้ อุตสาห์ กรรมการชุมชนท่องเทย่ี ว OTOP นวตั วิถี
9. นายสวสั ดิ์ พรมชยั กรรมการชมุ ชนทอ่ งเที่ยว OTOP นวตั วถิ ี
10. นางวรี ะ ทา้ วเงิน กรรมการชุมชนทอ่ งเทย่ี ว OTOP นวตั วถิ ี
11. นางทองเพช็ ร พว้ั เบ้า กรรมการชุมชนทอ่ งเทย่ี ว OTOP นวัตวถิ ี
12. นายบาง ทองมาก

33

ส�ำ นกั พัฒน�ชมุ ชนจงั หวดั เพชรบรู ณ์