คู่มือความปลอดภัย นั่งร้าน และค้ำ ยัน
คำ นำ คู่มือความปลอดภัยเล่มนี้ เปนการแนะนําในการใช้นั่ง ร้าน และค้ำ ยัน เพื่อให ผูปฏิบัติงานที่มีหน้าที่ใช้นั่งร้าน และค้ำ ยัน ไดทราบถึงแนวทางการจัดการใหเกิดความปลอดภัยใน การทํางาน ฝายความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดลอมใน การทํางาน หวังวาคู มือเลมนี้จะชวยให ผูปฏิบัติงานและผูเกี่ยว ของไดเกิดความรูและเกิดความปลอดภัยในการทํางานเกี่ยว กับที่อับอากาศมากยิ่งขึ้น
สารบัญ เรื่อง วัตถุประสงค์ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง สาระสำ คัญที่กำ หนดให้นายจ้างต้องปฏิบัติ ตามเพื่อให้เกิดความปลอดภัยฯ กับลูกจ้าง ในการทำ งานกับนั่งร้านและค้ำ ยัน มาตรการควบคุมปองกันอุบัติเหตุ ขอปฏิบัติเบื้องตนในการติดตั้งนั่งราน กับ ผูควบคุมงาน ขอปฏิบัติเบื้องตนในการติดตั้งนั่งราน การเดิน เคลื่อนย้าย หรือเปลี่ยนพื้นที่ ปฏิบัติงาน ขอควรปฏิบัติในงานรื้อนั่งราน หน้า 1 1 2 9 10 10 11 12
ตามกฎกระทรวงกำ หนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการและดำ เนิน การด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำ งาน เกี่ยวกับนั่งร้านและค้ำ ยัน พ.ศ. 2564 ซึ่งประกาศราชกิจจานุเบกษาเมื่อ วันที่ 1 มีนาคม 2564 โดยที่ พรบ.ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และ สภาพแวดล้อมในการทำ งาน พ.ศ. 2554 มาตรา 8 วรรค 1 บัญญัติให้ นายจ้างบริหารจัดการ และดำ เนินการด้านความปลอดภัยในการทำ งาน ให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำ หนดในกฎกระทรวง และเพื่อให้การทำ งาน เกี่ยวกับนั่งร้าน และค้ำ ยันมีมาตรฐานอันจะทำ ให้ลูกจ้างมีความ ปลอดภัยในการทำ งานมากขึ้น จึงจำ เป็นต้องออกกฎกระทรวงฉบับดัง กล่าวขึ้น วัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้ปฏิบัติใช้นั่งร้าน และค้ำ ยันได้อย่างถูกต้อง กฎหมายที่เกี่ยวข้อง กฎกระทรวง กำ หนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำ เนินการด้าน ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำ งานเกี่ยวกับนั่ง ร้านและค้ำ ยัน พ.ศ. 2564 1
ในกฎกระทรวงฯ มีสาระที่สำ คัญที่กำ หนดให้นายจ้างต้องปฏิบัติ ตามเพื่อให้เกิดความปลอดภัยฯ กับลูกจ้างในการทำ งานกับนั่งร้าน และค้ำ ยัน ดังนี้ 1. พนักงานสวมใส่อุปกรณ์ PPE ต้องให้ลูกจ้างสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล ที่หมาะสมกับสภาพของการทำ งานกับนั่งร้านหรือค้ำ ยัน และ ลักษณะอันตรายที่อาจเกิดขึ้น ตลอดระยะเวลาที่ลูกจ้างทำ งาน 2
2. จัดให้มีข้อบังคับและขั้นตอนการปฏิบัติงานกับนั่งร้านและค้ำ ยัน รวมทั้งต้องอบรมหรือชี้แจงให้ลูกจ้างทราบก่อนเริ่มปฏิบัติงานและ ควบคุมดูแลให้ลูกจ้างปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด และต้องมีสำ เนา เอกสารดังกล่าวไว้ให้พนักงานตรวจความปลอดภัยตรวจสอบได้ 3. กำ หนดเขตอันตรายบริเวณพื้นที่ปฏิบัติงาน โดยจัดทำ รั้วหรือกั้นเขตด้วยวัสดุที่เหมาะสมกับอันตรายนั้นและมี ป้าย “เขตอันตราย” แสดงให้เห็นได้ชัดเจน และในเวลากลางคืน ต้องจัดให้มีสัญญาณไฟสีส้มตลอดเวลา และห้ามไม่ให้บุคคลซึ่งไม่ เกี่ยวข้องเข้าไปในเขตอันตรายที่มีการติดตั้งการใช้ การเคลื่อนย้าย และการรื้อถอนนั่งร้านหรือค้ำ ยัน 3
4. ติดป้ายเตือน ติดตั้งป้ายสัญลักษณ์เตือนอันตรายและเครื่องหมายป้ายบังคับ เกี่ยวกับความปลอดภัยฯ เช่น ห้ามเข้า เขตอันตราย ระวังวัสดุ ตกหล่น ให้สวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล ฯลฯ 4
5. ปฎิบัติตามคู่มือของผู้ผลิตนั่งร้านและค้ำ ยัน ในการสร้าง ประกอบ ติดตั้ง ทดสอบ ตรวจสอบ ใช้ เคลื่อนย้าย และรื้อถอน นั่งร้าน นายจ้างต้องปฏิบัติตามรายละเอียด คุณลักษณะและคู่มือการใช้งานที่ผู้ผลิตกำ หนดไว้ หากไม่มีราย ละเอียดคุณลักษณะและคู่มือการใช้งานดังกล่าว นายจ้างต้อง ดำ เนินการให้วิศวกรเป็นผู้จัดทำ รายละเอียดคุณลักษณะและคู่มือ การใช้งานเป็นหนังสือ และต้องมีสำ เนาเอกสารดังกล่าวไว้ให้ พนักงาน ตรวจความปลอดภัยตรวจสอบได้ (รายละเอียดคุณลักษณะและคู่มือการใช้งานต้องเป็นภาษาไทย หรือภาษาอื่นที่ลูกจ้างสามารถศึกษาและปฏิบัติเพื่อความปลอดภัย ในการทำ งานได้) 5
6. จัดให้มีการคำ นวณออกแบบและควบคุมการใช้นั่งร้านโดยวิศวกร นายจ้างต้องจัดให้มีการคำ นวณออกแบบและควบคุมการใช้นั่งร้าน โดยวิศวกร ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่อธิบดี ประกาศกำ หนด 7. ห้ามลูกจ้างทำ งานบนนั่งร้าน ในกรณีดังต่อไปนี้ นั่งร้านที่มีพื้นลื่น นั่งร้านที่มีส่วนหนึ่งส่วนใดชำ รุดหรืออยู่ในสภาพที่อาจก่อให้เกิด อันตราย นั่งร้านที่อยู่ภายนอกอาคาร หรือส่วนอื่นที่อาจก่อให้เกิดอันตราย ในขณะที่มีพายุ ลมแรง ฝนตกหรือฟ้าคะนอง เว้นแต่เป็นการ ทำ งานเพื่อให้เกิดความปลอดภัยหรือเพื่อการช่วยเหลือ หรือ บรรเทาเหตุ โดยต้องคำ นึงถึงความปลอดภัยของลูกจ้าง 6
8. มีมาตรการป้องกันวัสดุร่วงหล่น ในการทำ งานบนนั่งร้านหลายชั้นพร้อมกัน นายจ้างต้องจัดให้มี มาตรการป้องกัน วัสดุร่วงหล่นที่เหมาะสมกับสภาพงาน เพื่อมิให้ เกิดอันตรายต่อผู้ซึ่งทำ งานอยู่ด้านล่าง 9. ตรวจสอบนั่งร้านทุกครั้งก่อนการใช้งาน ตรวจสอบนั่งร้านทุกครั้งก่อนการใช้งานและทำ รายงานผลการ ตรวจสอบไว้ด้วย และต้องมีสำ เนาเอกสารดังกล่าวไว้ให้พนักงาน ตรวจความปลอดภัยตรวจสอบได้ 10. ในการสร้าง ประกอบ หรือติดตั้งค้ำ ยัน นายจ้างต้องจัดให้มีการ คำ นวณ ออกแบบ และควบคุมโดยวิศวกร ดังต่อไปนี้ ค้ำ ยันที่ทำ ด้วยเหล็ก ต้องสามารถรับน้ำ หนักบรรทุกใช้งานได้ไม่ น้อยกว่า 2 เท่าของน้ำ หนักบรรทุกใช้งาน ในกรณีค้ำ ยันทำ ด้วย วัสดุอื่นที่ไม่ใช่เหล็ก ต้องสามารถรับน้ำ หนักบรรทุก ใช้งานได้ไม่ น้อยกว่า 4 เท่าของน้ำ หนักบรรทุกใช้งาน และต้องมีเอกสารแสดง กำ ลังวัสดุ ประกอบด้วย 7
ไม้ที่ใช้ทำ ค้ำ ยัน ต้องเป็นไม้ที่ไม่ผุเปื่อยหรือชำ รุดจนทำ ให้ไม้ขาด ความแข็งแรง ทนทาน และต้องมีหน่วยแรงดัดประลัย (ultimate bending stress) ไม่น้อยกว่า 300 กิโลกรัม ต่อตารางเซนติเมตร และมีค่าความปลอดภัยไม่น้อยกว่า 4 เหล็กที่ใช้ทำ ค้ำ ยัน ต้องเป็นเหล็กที่มีจุดคราก (yield point) ไม่ น้อยกว่า 2,400 กิโลกรัม ต่อตารางเซนติเมตร และมีค่าความ ปลอดภัยไม่น้อยกว่า 2 ข้อต่อและจุดยึดต่างๆ ของค้ำ ยันต้องมั่นคงแข็งแรง ในกรณีที่มีที่รองรับค้ำ ยัน ต้องสามารถรับน้ำ หนักบรรทุกได้ไม่น้อย กว่า 2 เท่า ของน้ำ หนักบรรทุกใช้งาน ค้ำ ยันต้องยึดโยงหรือตรึงกับพื้นดินหรือส่วนของสิ่งก่อสร้างให้ มั่นคงแข็งแรง 11. มีการตรวจสอบค้ำ ยันทุกครั้งก่อนและระหว่างการใช้งาน ตรวจสอบส่วนประกอบของค้ำ ยันและที่รองรับค้ำ ยัน ทุกครั้งก่อน การใช้งานและระหว่างใช้งาน หากพบว่าไม่มั่นคงแข็งแรงและ ปลอดภัย ให้นายจ้างดำ เนินการซ่อมแซมหรือปรับปรุงส่วน ประกอบของค้ำ ยันและที่รองรับค้ำ ยันให้มั่นคงแข็งแรง และ ปลอดภัยอยู่เสมอ 8
ในกรณีที่ใช้ค้ำ ยันรองรับการเทคอนกรีต อุปกรณ์ เครื่องจักร หรือ รองรับสิ่งอื่นใด ที่มีลักษณะคล้ายกัน นายจ้างต้องควบคุมดูแลมิให้ บุคคลซึ่งไม่เกี่ยวข้องเข้าไปอยู่ใน หรือใต้บริเวณนั้น เว้นแต่กรณี การทำ งานที่มีความจำ เป็นและเฉพาะผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้องเท่านั้น มาตรการควบคุมปองกันอุบัติเหตุ • กําหนดหนาที่ของผูควบคุมงานให ชัดเจน • กําหนดหนาที่ของผูปฏิบัติงานให ชัดเจน • กําหนดคุณสมบัติผูตรวจสอบนั่งราน • สุขภาพของผู ติดตั้งนั่งราน • การฝกอบรม •ระบบการขอใบอนุญาต • สัญลักษณปายเตือนตางๆและรูปแบบของปายนั่งราน • การจัดเตรียม PPE ใหเหมาะสม และควบคุมการใชงาน • การควบคุมพื้นที่การทํางาน 9
ขอปฏิบัติเบื้องตนในการติดตั้งนั่งราน กับ ผูควบคุมงาน • ผูควบคุมงานตรวจพื้นที่ที่จะทําการติดตั้งนั่งงร้าน และกําหนด รูปแบบ •จัดเตรียมใบอนุญาตให ถูกตอง • ผูควบคุมงานต้องอธิบาย จุดประสงคของการตั้งนั่งรานให พนักงานทุก คนรับทราบ • ผูควบคุมงานต้องแนะนํา รายละเอียดของขั้นตอนในการติดตั้ง ใหพนักงานทุกคนรับทราบกอนลงมือทํางาน • ผูควบคุมงานต้องมั่นใจวา พนักงานทุกคนได ทําความเขาใจกับจุดประ สงคและขั้นตอนการติดตั้ง เปนอยางดีกอนอนุญาตให ทํางาน ขอปฏิบัติเบื้องตนในการติดตั้งนั่งราน - ศึกษารายระเอียดในใบอนุญาต - ลอมพื้นที่ทํางาน พรอมติดป้ายเตือน - แขวนปายนั่งราน - สวมใสและใช อุปกรณปองกันภัยตลอดเวลา - เคลื่อนย้ายรางกายดวยความระมัดระวัง 10
การเดิน เคลื่อนย้าย หรือเปลี่ยนพื้นที่ปฏิบัติงาน 11
ขอควรปฏิบัติในงานรื้อนั่งราน วางแผนในการรื้อถอนนั่งราน อบรมพนักงานกอนทําการรื้อถอน ทําความเขาใจในใบอนุญาต ใชและสวมใส อุปกรณปองกันการ ตกตลอดเวลา เคลื่อนยายรางกายดวยความ ระมัดระวัง ลอมพื้นที่ ติดปายเตือน เปลี่ยน ปายนั่งราน จัดเก็บเศษวัสดุทําความสะอาดพื้นนั่งราน กอนทําการรื้อถอน ตรวจสอบชองวางภายในทอนั่งราน จัดเก็บขอตอ และอุปกรณในที่เหมาะสม ลําเลียงอุปกรณดวยความระมัดระวัง จัดเก็บทําความสะอาดพื้นที่ สงคืนใบอนุญาต และปายนั่งราน 12
จัดทำ โดย นายเมธารัตน์ ถ่อนสันเทียะ B6312336 นายภูวดล โกฎผักแว่น B6329136