กรณีศึกษาโครงการยกระดับการยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้านผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจิตัล

- รว่ มกนั พัฒนาผลติ ภณั ฑ์เพม่ิ เติม ได้แก่ นำ้ พริกแกงกระท่อมและพรกิ แกงกญั ชา

49-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกล่มุ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี จิ ติ ัล

ตัวชว้ี ัดความสำเร็จของโครงงาน ตลอดระยะเวลา 3 เดือน
- ผ่านชอ่ งทาง เพจ Facebook
มยี อดการเขา้ ถงึ การมีสว่ นร่วม การกดถกู ใจ มยี อดมากขนึ้ ตามลำดบั ยอดลา่ สดุ คือ

3,250 การเข้าถึง 1,165 การมสี ว่ นร่วม 326 การกดถูกใจ และมีผู้ติดตามท้งั หมด 336 คน
-ยอดขายท่ี 1 2,500 บาท เดอื นท่ี 2 3,750 บาท เดอื นที่ 3 5,750

50-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลมุ่ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลิตภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี ิจติ ัล

ผลลพั ธจ์ ากการดำเนินงานดา้ นการตลาดดิจิทลั
- ด้านยอดขาย ระยะเวลา 3 เดือนได้มีการพฒั นาใหบ้ รรลุตามวตั ถปุ ระสงค์ มียอดขาย

เพิม่ ขึ้นกวา่ 3,000 บาท ซง่ึ ได้มาจากชอ่ งทางใหม่ท่พี ัฒนาข้นึ
- ด้านลกู คา้ หลังจากไดท้ ำการสอ่ื สารผ่านเพจ Facebook และ Facebook live ทำใหม้ ี

ยอดการส่งั ซื้อมากถึง 20 คำสัง่ ซ้ือ หลงั จากท่ีได้ทำ Content ตา่ งๆออกมากไ็ ด้รบั ความสนใจเปน็
อยา่ งมาก และไดร้ ับการตดิ ต่อจากรายการวนั ใหม่วาไรต้ี ช่อง Thai PBS หลงั จากจบรายการกม็ ี
ลกู ค้ามารับชมรายการไดม้ าสง่ั ซอ้ื ทางออนไลน์

- ดา้ นเทคโนโลยี ใช้เทคโนโลยีเขา้ มาพฒั นาช่องทางการสอ่ื สารทางแพลตฟอร์ม
Facebook และ TARAD.com มีการอบรมใหก้ ับผ้ปู ระกอบการให้รู้เทคโนโลยใี หมด่ ้านการใช้
งานและนำไปต่อยอดสานต่อได้ และสรา้ งนวัตกรรมตน้ แบบผลิตภัณฑใ์ หม่เสนอให้กับ
ผปู้ ระกอบการ ทำให้ผูป้ ระกอบการมคี วามสนใจทีจ่ ะพฒั นาผลิตภัณฑใ์ หม่

การจดั เตรยี มอุปกรณส์ าหรับการ Live สด ขายสินค้าพรกิ
แกง

51-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดิจิตัล

จ๊อปลาสมุนไพร88

โดย รองศาสตราจารย์ ดร. วุฒชิ าติ สนุ ทรสมยั *
คณะบรหิ ารธุรกิจ
มหาวทิ ยาลัยบรู พา

52-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกล่มุ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยดี จิ ิตัล

ปลาอะไร…….ได้รางวลั ?

คำถามแปลกๆเกิดข้ึนในความคิดของกำนันสตรีแห่งพ้ืนท่ีหน่ึงท่ีเงียบสงบแต่อุดมด้วย
ทรัพยากรธรรมชาติและอาหารของจังหวัดชลบุรี แมว้ า่ จังหวัดชลบรุ ีจะเปน็ แหล่งผลิตอาหารทห่ี ลากหลาย
แต่ก็ยังขาดเอกลักษณ์ของอาหารที่แท้จริง และยังไม่อาจตอบโจทย์ความต้องการท่ีเน้นอาหารเพ่ือสุขภาพ
ของสังคมการบริโภคยุคใหม่ทม่ี งุ่ เนน้ การดแู ลสขุ ภาพ

ดว้ ยสภาวะโรคระบาด การปรบั เปลี่ยนรูปแบบการกิน อยแู่ ละการดำเนนิ ชีวิตทไี่ ม่เหมือนแบบเดมิ
ในลักษณะ “กินเพ่ืออยู่” ทำใหผ้ ู้บรโิ ภคเป็นคนชา่ งเลือกสรรมากขึ้น โดยเฉพาะ การกินอาหารที่เนน้ อาหารท่ี
ปลอดภัย มีคุณภาพ ตลอดจนเลือกกินอาหารที่ช่วยรักษาสุขภาพได้เป็นอย่างดี โดยอาหารที่ช่วยรักษา
สุขภาพน้ีจะต้องปลอดจากสารพษิ ทงั้ กระบวนการห่วงโซ่อปุ ทาน

อาหารที่ผลติ หรอื แปรรปู ทใี่ ช้ผลติ ภัณฑ์ท่ีเปน็ สว่ นผสมหรือส่วนประกอบจากพชื ผกั สมุนไพรจึงเป็น
ทางเลือกของผู้บริโภคที่สนใจและใส่ใจในสุขภาพของตนเองและคนรอบข้าง กำนันหนึ่ง เป็นผู้นำชุมชนจึง
เกิดความคิดท่ีจะนำวัตถุดิบของชุมชนมาแปรรูปเป็นอาหารท่ีเรียกว่า จ๊อปลาสมุนไพร88 โดยอาศัยความ
เป็นผ้นู ำกลุ่มวสิ าหกิจชุมชนปลานลิ แปลงใหญ่ ต.ท่าขา้ ม อ.พนัสนิคม จ.ชลบรุ ี

จ๊อปลาสมุนไพร88 กลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลานิลแปลงใหญ่ ต.ท่าข้าม อ.พนัสนิคม จ.ชลบุรี เป็น
ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของสมุนไพรหลากหลายชนิด เน้ือปลานิลซึ่งเป็นปลานิลท่ีเล้ียงเองโดยกลุ่ม
ชาวบา้ นสมาชิก โดยตวั ผลิตภัณฑ์นั้นมีความสด สะอาด และไดร้ ับมาตรฐานจากองค์การอาหารและยา (อ.ย.)
ผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปจากปลานิลน้ีมีแนวโน้มที่จะได้รับการสนับสนุนจากผู้บริโภคและทางภาครัฐ โดย
ไดร้ บั รางวัลผลิตภณั ฑ์อาหารแปรรปู ที่มคี ณุ ภาพ รางวลั ตะเพียนทอง เน่อื งจากขีดความสามารถในการแขง่ ขนั
การสง่ ออกปลานิลของไทย ทำให้ราคาปลานิลไทยสูงกวา่ และคุณภาพดีกว่าเมอื่ เทยี บกบั ประเทศคแู่ ขง่ ดังนั้น
ผลิตภัณฑ์อหารจากปลานิลจึงมีโอกาศทางการตลาดใหม่ๆ อย่างกว้างขวาง ได้แก่ ตลาดในกลุ่มประเทศ
อาเซียนอันเป็นตลาดที่มีการยอมรบั และแนวโนม้ เพ่ิมการบริโภคปลานลิ อยา่ งตอ่ เนื่อง

53-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขนั ของกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลิตภัณฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี จิ ติ ลั

1. ภาวะการผลติ และการตลาดปลานิล
ตลาดของปลานลิ และปลานลิ แดงสว่ นใหญย่ ังใช้บริโภคภายในประเทศ อยา่ งไรกต็ ามมีโรงงานห้อง

เยน็ เร่ิมรับซื้อปลานลิ และปลานิลแดงเพื่อแปรรูปส่งออกจําหนา่ ยต่างประเทศ เช่น ประเทศ
สหรัฐอเมริกา อติ าลี ฝรง่ั เศส ออสเตรเลยี เป็นต้น โดยโรงงานจะรบั ซ้อื ปลาขนาด 400 กรัมขน้ึ ไป เพ่ือแช่
แข็งส่งออกท้งั ตวั และรบั ซือ้ ปลาขนาค 800-1,200 กรมั เพอ่ื แลเ่ ฉพาะเนือ้ แชแ่ ขง็ หรือนําไปแปรรปู เพอ่ื
ส่งออกตอ่ ไป ตลาดภายในประเทศมีการบริโภคปลานลิ และปลานลิ แดงเพิ่มสูงข้ึนและมแี นวโนม้ ดีขนึ้ เรอ่ื ยๆ
ผลผลิตปลานิลและ ปลานิลแดงที่บริโภคภายในประเทศเป็นรูปสด ร้อยละ 89 แบบแปรรูปทําเค็ม ตากแห้ง
ร้อยละ 5 แบบย่าง ร้อยละ 3 และท่ีเหลือแปรรูปในรูปแบบอื่นๆ ส่วนปลาทั้งตัวและในรูปแบบแช่แข็งมี
จําหน่ายในประเทศ โดขผู้ผลิตคือโรงงานและจําหน่ายให้ภัตตาคารหรือร้านอาหาร ตลาดต่างประเทศมีความ
ตอ้ งการปลานิลและปลานิลแดงเพ่อื การบริโภคสูงขึ้นเรื่อยๆ

ตลาดปลานิลและปลานิลแดงในต่างประเทศในอนาคตมีลู่ทางแจ่มใส เน่ืองจากปลานิลและปลา
นิลแดงเป็นปลาท่ีมีการบริโภคกันอย่างแพร่หลายในทั่วทุกภูมิภาค และจํานวนประชากรโลกมีอัตราการ
เจริญเติบโตสูงข้ึน ตลาดต่างประเทศมีทั้งตลาดในยุโรป ตะวันออกกลาง สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย และ
เอเชีย ในปีที่ผ่านมา ประเทศไทยส่งออกปลานิลและปลานิลแดงท้ังในรูปปลาแช่แข็งและในรูปแล่เนื้อ
ประมาณ 2 แสนกิโลกรัม ดังนั้น การเลี้ยงปลานิลและปลานิลแดงให้มีคุณภาพ ปราศจากกลิ่นโคลนย่อมจะ
ส่งผลดีต่อการบริโภค การจําหน่ายและการให้ผลตอบแทนท่ีคุ้มค่าที่สุด สถานการณ์การผลิตและการค้าปลา
นิลและผลิตภัณฑ์ในชว่ ง 3 เดือนแรก (เกวลิน หนูฤทธ์ิ, 2560) ปริมาณการส่งออกปลานิลและผลิตภัณฑ์ของ
ประเทศไทย ช่วง 3 เดือนแรก ปี 256x ปริมาณ 2,398.2 ตัน คิดเป็นมูลค่า 73.8 ล้านบาท ทั้งปริมาณและ
มลู คา่ ลดลง ร้อยละ 13.8 และ 33.0 ตามลําดบั

จ๊อปลาสมุนไพร88 ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลานิลแปลงใหญ่น้ีประกอบด้วย 20 ครอบครัว
จำนวนสมาชิกและคนงานกว่า 150 คนสามารถรองรับตลาดผู้บริโภคท่ีขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ด้วย
สถานการณ์ปัจจุบันยังมีปัจจัยบวกอันเป็นโอกาสในการดำเนินกิจการคือ ในปัจจุบันผู้คนเริ่มหันมาใส่ใจ
สุขภาพกันมากขึ้น ทำให้ตลาดของผลิตภัณฑ์หรืออาหารเพื่อสุขภาพกำลังเป็นที่นิยมอย่างกว้างขวางและมี
โอกาสเติบโตสูงในอนาคต โดยเฉพาะกิจการมีกลุ่มเป้าหมายหลักคือ กลุ่มวัยรุ่นวัยทำงาน หรือ generation
Z และ Y ท่ีมีอายุระหว่าง 20 - 40 ปีเป็นกลุ่มท่ีช่ืนชอบอาหารพื้นบ้านเพื่อสุขภาพ และชื่นชอบการจับจ่าย
ซอื้ ของฝากไปฝากแก่ครอบครวั หรือคนรูจ้ กั ส่วนกลมุ่ เป้าหมายรอง ได้แก่วยั ทำงาน ผ้สู งู อาย 50 - 70 ปี หรือ
generation X และ Baby Boomers ท่ีช่ืนชอบอาหารรสอร่อย ถูกปากกับอาหารพื้นบ้านเพ่ือสุขภาพที่มี
ส่วนผสมของสมุนไพรไทยท่ีหลากหลาย และคุ้นกับช่ือของฝาก มักไม่ชอบอาหารรสจัดแต่ชอบรับประทาน
อาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ ไม่มีสารเจอปนต่างๆ จัดเป็นกลุ่มวัยทำงาน และผู้สูงอายุที่ชื่นชอบ
รับประทานอาหารเพ่ือสขุ ภาพหรือกนิ อาหารเปน็ ยา

54-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขนั ของกลมุ่ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลติ ภัณฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดจิ ิตลั

ในปัจจุบันกิจการมีส่วนแบ่งทางการตลาดค่อนข้างต่ำเนื่องจากยังทำการตลาดไม่มากพอ เดิม
วสิ าหกิจทำการตลาดทั้งหมดผ่านออฟไลน์โดยการออกบูธท่ีทางหน่วยงานของรัฐเชิญชวน การออกตลาดนัด
ของพ้ืนที่ในโอกาศสำคัญหรือเทศการอาหารของพ้ืนที่และจังหวัด รวมทั้งระดับประเทศที่จัดข้ึนในจังหวัด
ต่างๆ ซึ่งได้ผลการตอบรับโดยการซื้อมากพอสมควร อย่างไรก็ตาม ด้วยภาวะการแข่งขันและความก้าวหน้า
มางเทคโนโลยีดิจิทัล แต่วิสาหกิจยังขาดความรู้ และประสบการณ์ในการทำการตลาดทางออนไลน์ทำให้ไม่
สามารถเข้าถึงผู้คนได้อย่างกว้างขวางในสถาณการณ์ภาวะโรคระบาดที่เกิดขึ้น และพฤติกรรมผู้ซ้ือหรือ
ผู้บริโภคในยุคปกตใิ หม่ โดยนยิ มใช้สอ่ื สังคมออนไลน์อยา่ งแพรห่ ลายจนกลายเป็นวถิ ีชีวติ ประจำวัน

กำนันหน่ึงจึงพูดคุยกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลานิลแปลงใหญ่หลายคร้ังและได้ข้อสรุปว่าจะเริ่มทำ
การตลาดทางออนไลน์ พร้อมกับปรับแบรนด์เพ่ือทำให้ผู้บริโภคจดจำได้ง่ายและเป็นที่ยอมรับเพิ่มขึ้นใน
ภูมิภาคต่างๆทั่วประเทศและยังมีโอกาสสามารถเพิ่มส่วนแบ่งทางการตลาดได้ในอนาคต โดยอาศัยการเพิ่ม
ช่องทางการจัดจำหน่ายทั้งทางออนไลน์และออฟไลน์ อีกท้ังทำการโปรโมทยิงแอดโฆษณาผ่านทางช่องทาง
ออนไลนต์ า่ งๆเพือ่ ใหก้ ิจการเป็นทีร่ ู้จกั ในโลกออนไลน์มากยง่ิ ขึ้น

อย่างไรก็ตาม ปัญหาเร่งด่วนของกลุ่มคือ ขาดความรู้และทักษะด้านการตลาดออนไลน์แบบใหม่ๆ
ที่ทันเหตุการณ์ท้ังด้านการเลือกกลุ่มเป้าหมาย การพิจารณาเลือกประเภทแพลตฟอร์มออนไลน์ เนื้อหาที่จะ
นำเสนอท่ีจะสามารถเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้อย่างเหมาะสม พอดี ทางทีมงานมหาวิทยาลัยบูรพาชื่อ
IMARTECH ได้เข้ามาเสนอการช่วยเหลือในการทำการตลาดออนไลน์ให้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย กำนันหน่ึงจึงรับ
ข้อเสนอนี้ ภายหลังทีมงานได้รับการสรุปข้อมูลการดำเนินงานด้านต่างๆที่เก่ียวกับผลิตภณั ฑ์จ๊อปลาสมุนไพร
88 ของกลุ่มวิสาหกิจชมุ ชนปลานิลแปลงใหญ่แล้ว จึงได้ดำเนินการวางแผนในระยะเวลาการดำเนินการที่ผา่ น
มาทางทีมงาน IMARTECH ได้มีการต่อยอดชอ่ งทางออนไลน์โดยแต่เดมิ ทางกลุ่มวิสาหกิจชมุ ชนปลานิลแปลง
ใหญ่มแี ฟนเพจ Facebook อยู่แลว้ บ้าง จงึ ได้วิเคราะห์กลยทุ ธ์ธรุ กิจดังนี้

2. การวเิ คราะห์ขอ้ มลู ธรุ กจิ

1. ขอ้ มูลด้านการตลาด

1) ขนาดและแนวโนม้ ของตลาด
ในปจั จุบันผคู้ นเร่ิมหนั มาใสใ่ จสุขภาพกนั มากข้นึ ทาํ ให้ตลาดของผลติ ภัณฑห์ รอื อาหารเพื่อ

สุขภาพกําลงั เปน็ ท่นี ยิ มและมโี อกาสเตบิ โตสงู ในอนาคต

2) ตลาดเปา้ หมาย

เน้นไปที่กลุม่ ลูกคา้ ท่ีเป็นครอบครวั ผสู้ งู อายุ และวยั ทาํ งาน

55-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลุม่ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลติ ภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยดี ิจิตลั

3) คาดการณส์ ่วนแบ่งทางการตลาด
ปจั จบุ นั มีสว่ นแบง่ ทางการตลาดคอ่ นข้างตอ่ เนื่องจากยงั ทําการตลาดไม่มากพอในทางออนไลน์

ทาํ ใหผ้ คู้ นไมร่ จู้ ัก แต่สามารถอีกทั้งทาํ การโปรโมทยิงแอดโฆษณาเพ่อื ใหเ้ ปน็ ทรี่ จู้ กั มากย่งิ ข้ึน
4) การเปรียบเทียบตาํ แหน่งของผลติ ภัณฑ/์ บริการกบั คแู่ ขง่ ในตลาด (Product/Service
Positioning)

จ๊อปลาสุขภาพที่มสี มนุ ไพรถงึ 8 ชนดิ ปลาแดดเดยี วสมนุ ไพรทีไ่ ดร้ บั รางวัลชนะเลิศในงาน
เกษตรแฟร์ ของทางกลมุ่ มีความแตกตา่ งกับคู่แข่งเป็นอยา่ งมาก มคี วามโดดเดน่ ในเรอื่ งของรสชาติ
และสมุนไพรทดี่ ีตอ่ สุขภาพ ไมม่ สี ารกันบดู เหมาะแกค่ นรกั สุขภาพเปน็ อย่างมาก โดยทกุ ๆ
ผลิตภัณฑ์จะมสี ่วนประกอบของรากผกั ชี กระเทยี ม พรกิ ไทย
5) เงอ่ื นไขของอตุ สาหกรรม/บริการ มาตรฐาน และกฎหมายท่ีเกีย่ วขอ้ ง

ผลิตภัณฑข์ องกลมุ่ วิสาหกิจชมุ ชนปลานลิ แปลงใหญ่ ต.ทา่ ข้าม ไดร้ บั มาตรฐาน อย. ปลอดภัย
ไรส้ ารกนั บูด

2 กลยุทธ์ทางธุรกจิ (Business Model Canvas)

1) Value Propositions (คณุ คา่ ของสนิ คา้ /บรกิ ารทน่ี าํ เสนอแกล่ ูกค้า)

- จอ๊ ปลานลิ แหง่ แรกของจังหวัดชลบรุ ีและเปน็ หนง่ึ เดียวของประเทศไทย

- มีส่วนผสมเป็นเนอื้ ปลานิลแทๆ้ และไมผ่ สมแปง้

- เลือกใชว้ ตั ถดุ ิบทีม่ ีคุณภาพสดใหม่ สะอาด ปลอดภยั
- มีสมุนไพรที่มปี ระโยชนเ์ ป็นส่วนผสมหลากหลายชนิดและยังชว่ ยดบั กลิน่ คาวของปลานิล
- สามารถทานได้ทกุ เพศ ทกุ วยั เนือ่ งจากเป็นอาหารท่ดี ีตอ่ สุขภาพปราศจากสารปรุงแต่ง
- ใช้กรรมวธิ ีในการผลติ ทมี่ ีความสะอาด ปลอดภยั ใสใ่ จคุณภาพเพือ่ สง่ ตอ่ ไปถงึ มือผ้บู ริโภค

2) Key Activities (กิจกรรมหลักของโครงงาน)

- เพาะพนั ธุ์ปลานิลและเลีย้ งปลาตงั้ แต่วางไข่จนแปรรปู

- รับปลานลิ จากกลุ่มสมากชิกและชาวบ้านมาแปรรูป

- เรมิ่ ทํากระบวนการผลติ จ๊อปลา

- ทําการแพก็ และจัดส่งสนิ คา้
- ทําการโปรโมทและขายผ่านชอ่ งทางออนไลน์ทงั้ Facebook Youtube และ Tiktok

- จดั บูธตามงานอีเว้นท์ต่างๆ เพอ่ื เป็นการโปรโมทและขายสนิ ค้า
- จดั ส่งไปยังตวั แทนและร้านขายของฝากในเมอื งชลบรุ ี

56-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลมุ่ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดจิ ติ ลั

3) Key Partners (พนั ธมิตรทางธรุ กิจท่เี ก่ียวข้องในโครงงาน)
- สมาชกิ กล่มุ วสิ าหกิจชุมชนปลานลิ แปลงใหญ่ ต.ท่าข้าม อ.พนสั นิคม จ.ชลบรุ ซี งึ่ เปน็
ชาวบา้ นในระแวกนนั้ ๆ
- รา้ นขายของฝากในเมืองชลบรุ ี

4) Key Resources (ทรพั ยากร/เทคโนโลยี/ส่อื หลกั ทใ่ี ช้ในโครงงาน)
- เงนิ ลงทุน
- สมาชิกกล่มุ
- โทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์เทคโนโลยอี ื่นๆ
- เคร่อื งจักร เช่น เคร่ืองขอดเกรด็ ปลา เครือ่ งผสมอาหาร เคร่ืองแพ็คสญู ญากาศ
- ยานพาหนะ
- อุปกรณส์ ํานกั งาน
- บรรจภุ ณั ฑ์

5) Customer Segments (กลุม่ ลกู คา้ เปา้ หมาย)
- วยั รุ่นวยั ทํางาน อายุ 20 – 40 ปี ท่ชี ืน่ ชอบอาหารเพ่ือสุขภาพ และชืน่ ชอบการซ้อื ของฝาก
ไปฝากครอบครวั หรือคนรูจ้ ัก
- วยั ทํางาน ผสู้ งู อายุ 50 – 70 ปี ชอบซอ้ื ของฝาก ไม่ชอบอาหารรสจัด ชอบรบั ประทาน
อาหารท่ีมีประโยชนต์ ่อสขุ ภาพ ไมม่ สี ารเจอื ปนต่างๆ
- ครอบครัว วัยทํางาน และผสู้ ูงอายุท่ชี ื่นชอบรบั ประทานอาหารเพื่อสขุ ภาพ

6) Customer Relationships (กลยุทธก์ ารสร้างความสมั พันธ์กบั ลกู ค้า)
- เมื่อส่งั สนิ ค้าในปรมิ าณมากจะไดซ้ ื้อสนิ ค้าในราคาสง่
- สามารถติดต่อสอบถามได้ผ่านทางชอ่ งทางออนไลน์

7) Channels (ชอ่ งทางการจัดจําหนา่ ย)
- ชอ่ งทางออนไลน์ปจั จบุ นั
- เพจFacebook
- ไลน์
- ชอ่ งทางออนไลน์ ในอนาคต
- Tiktok
- Youtube

57-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลุ่มวิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจติ ัล

- Instagram
- หนา้ ร้าน
8) Cost Structure (โครงสรา้ งตน้ ทนุ )
- ค่าอนิ เตอรเ์ น็ต
- ค่าวตั ถุดบิ เชน่ ปลานลิ แครอท ต้นหอม ผักชี แหว้ สมุนไพรตา่ งๆ
- คา่ นำ้ ประปา
- ค่าไฟฟ้า
- คา่ อปุ กรณ์แพก็ สินคา้
- ค่าแรงงาน
9) Revenue Streams (ประมาณการรายได้)
- รายได้จากการขายสินค้า
- จ๊อปลาสขุ ภาพ
- ปลาแดดเดยี วสตู รด้งั เดิม
- ปลายอพรกิ ไทยดำ

แผนการดาํ เนนิ งานในระยะเวลา 3 เดอื น
หลังจากที่ได้วิเคราะห์ข้อมูลและกลยุทธ์ธุรกิจแล้ว ทีมงาน IMARTECH ได้นำเสนอแผนงานและ

วิธีการดำเนินงานกับกำนัน หนึ่งและกลุ่ม ซึ่งได้เห็นชอบและตกลงให้ดำเนินงานในระยะเวลาส้ันๆ 3 เดือน
เพ่ือดูผลการตอบรบั ตามแผนตามลำดับ และรายงานผลอย่างตอ่ เน่ืองรายสัปดาห์

ทีมงาน IMARTECH เสนอให้ทำการตลาดโดยเพิ่มแพลตฟอร์มอื่นๆโดยมีการดำเนินการกับสื่อ
หลักและสื่อเสริมต่างๆดังนี้ 1. ได้จัดทำวิดิโอเพื่อใช้ในการโปรโมทสินค้าจ๊อปลาสมุนไพรผ่านทาง
Youtube/tiktok โดยเน้ือหาภายในวิดิโอจะกล่าวถึงประวัติความเป็นมา เร่ืองราวของทางร้าน และ วตั ถุดิบ
เพื่อสุขภาพท่ีใช้เป็นส่วนประสม ซ่ึงมีผู้ตอบรับและให้ความสนใจจำนวนมาก 2.จะมีการฝึกอบรมและสอน
วิธกี ารเกย่ี วกบั เทคนคิ การตลาดออนไลน์ การยงิ โฆษณาให้กบั นักเรียนและกลุ่มวสิ าหกจิ ชมุ ชนเพอ่ื ใหน้ ำไปต่อ
ยอดและพัฒนาต่อไปอย่างยั่งยนื แม้ว่าในปัจจุบนั กิจการมีส่วนแบง่ ทางการตลาดค่อนข้างตำ่ เนือ่ งจากยังทำ
การตลาดไม่มากพอในทางออนไลน์ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงผู้คนได้ แต่ยังมีโอกาสสามารถเพิ่มส่วนแบ่งทาง
การตลาดได้ในอนาคต ด้วยการเพ่ิมชอ่ งทางการจดั จำหน่ายทงั้ ทางออนไลนแ์ ละออฟไลน์ อีกท้ังทำการ
โปรโมทยิงแอดโฆษณาผ่านทางช่องทางออนไลน์ต่างๆเพ่ือให้กิจการเป็นท่ีรู้จักในโลกออนไลน์มากยิ่งข้ึน
ดงั ตารางที่ 1

58-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลุ่มวสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยดี ิจติ ลั

ตารางท่ี 1 ตารางเปรียบเทียบการดำเนินงานตามแผนการดำเนินงานที่ได้เสนอไว้กับงานท่ีได้ดำเนนิ การจริง
ในรปู ของแผนการดำเนินงานตลอดแผนงาน

ลำดบั ท่ี รายละเอียดการดำเนนิ งาน ข้นั ตอนการดำเนนิ งาน ปฏิบตั ติ ามลำดับท่แี ลว้ เสร็จ

ทำการศกึ ษาพฤตกิ รรมผบู้ รโิ ภคในตลาด 1. ศึกษาและหาขอ้ มูล ได้ทำการศกึ ษาพฤติกรรม
1 ออนไลนท์ ่ีสนใจอาหารเพ่ือสุขภาพทม่ี ี ผบู้ ริโภคทส่ี นใจอาหารเพ่ือ ผู้บริโภคในตลาดออนไลน์ท่ี
สขุ ภาพ สนใจอาหารเพื่อสุขภาพ
ส่วนประกอบของสมนุ ไพร

2 เรมิ่ ทำการตลาดออนไลน์ผา่ นทางเฟสบุ๊ก 1. เรม่ิ เขียนสตอรเ่ี ทลลิง่ เรมิ่ มกี ารสำรวจความสนใจ

สื่อสารเร่อื งราวออกมาให้ผูค้ น เทรนในตลาดออนไลน์ แตย่ ัง

สนใจมากยงิ่ ขน้ึ ไมไ่ ด้มกี ารลงรายละเอียดหรือ

2. สำรวจความสนใจเทรนใน สรา้ งโพสตท์ ่เี ปน็ คอนเทนต์หรื

ตลาดออนไลน์ตอนนี้ เนือ้ หาลงบนทางเฟสบกุ๊ และ

3. จดั ทำคอนเทนตต์ ามเทรนด์ ยงิ แอด

ทไ่ี ด้รับความนิยม

4. ยงิ แอดเฟสบุ๊ก

3 ถ่ายทำวีดโี อลง YouTube และ TikTok 1. จัดทำช่อง YouTube และ ได้มกี ารจัดทำช่อง YouTube

TikTok และ TikTok โดยลงวดี โี อท่ีมี

2. จัดทำวีดีโอโดยเลา่ เร่อื งราว รายละเอียดเก่ียวกับสตอรเี่ ท

ข้ันตอนแบบสตอร่ีเทลลิง่ และ ลลง่ิ และคอนเทนต์หรอื

คอนเทนต์หรอื เน้อื หาท่ี เนื้อหาทนี่ ่าสนใจ

น่าสนใจ

สอนเทคนคิ เกยี่ วกบั การตลาดออนไลนต์ า่ งๆ 1. จัดทำเครื่องมือและเอกสาร มีการจัดทำเครอ่ื งมอื และ
4 ให้กบั นกั เรียนและสมาชิกของกลุม่ วสิ าหกิจ เพือ่ ใช้ในสอนเทคนคิ เก่ียวกับ เอกสารทีจ่ ะใช้ในการสอนไว้

ชุมชน การตลาดออนไลน์ แล้ว

2. ได้มกี ารจัดการสอนเทคนคิ

เก่ียวกับการตลาดออนไลน์

ต่างๆให้กับนกั เรียนและ

สมาชิกของกลุ่มวิสาหกจิ

ชุมชน

59-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลมุ่ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลติ ภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดจิ ิตลั

จดั การอบรมการใช้งานแพลตฟอร์มออนไลน์ 1. จดั ทำเคร่อื งมือและเอกสาร ไดท้ ำการจัดทำเคร่อื งมอื และ
5 ต่างๆ เช่น เฟสบุ๊ก อินสตาแกรม Youtube เพือ่ ใช้ในการอบรม
เอกสารเพอ่ื ใชใ้ นการอบรม

ให้กับนกั เรียนและสมาชกิ ของกลุม่ วสิ าหกจิ 2. จดั การอบรมการใชง้ าน แล้ว

ชมุ ชน แพลตฟอร์มออนไลนต์ ่างๆ

ใหก้ บั นกั เรยี นและสมาชกิ ของ

กลมุ่ วสิ าหกิจชมุ ชน

พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม้ คี วามหลากหลายในด้าน 1. ทำการคิดค้นรสชาติของ ไดท้ ำการคิดคน้ และเลอื ก
6 ของรสชาตเิ ชน่ รสพรกิ รสชสี
ผลติ ภัณฑข์ น้ึ มาใหม่ใหม้ คี วาม รสชาติของผลิตภณั ฑ์ท่ี

หลากหลาย สามารถนำมาผลิตและเข้าสู่

2. เลือกรสชาติที่มีความ ตลาดได้

เปน็ ไปได้ทีจ่ ะเขา้ สตู่ ลาด

3. ทำการปรบั ปรงุ สูตร

ผลิตภณั ฑเ์ พ่ือที่จะผลิตลงสู่

ตลาด

3.ผลการดำเนนิ งานเป็นอยา่ งไรบา้ ง
ทมี งานมหาวทิ ยาลัยบรู พาชื่อ IMARTECH สรุปผลการดำเนินงานเป็นไปตามเป้าหมายและ

จดุ ประสงคข์ องโครงงานท่ตี ้งั ไว้ไดต้ ามระยะเวลาที่กำหนด ในการศึกษาและเรียนรู้พฤติกรรมผู้บรโิ ภคใน
ตลาดออนไลนท์ ่สี นใจอาหารเพื่อสขุ ภาพและผนวกกับการสำรวจความสนใจเทรนในตลาดออนไลน์ตอนน้ีเพ่อื
ชว่ ยในการสรา้ งคอนเทนต์หรือเนื้อหาท่ีนา่ สนใจ อีกทัง้ ยงั ไดม้ กี ารจดั ทำวดี ีโอลงในแพลตฟอร์ม YouTube
และ TikTok โดยมกี ารตดิ ตามผลเปน็ ระยะที่ 2 มยี อดคนดูใน YouTube รวมกวา่ 12,917 ววิ และมียอดคน
ดูเพิ่มขน้ึ เร่ือย ๆ

รายละเอยี ดของผลการดำเนนิ งาน พรอ้ มสรุปและวเิ คราะห์ผลท่ีได้ดำเนินการไปแลว้ ทีมงาน
IMARTECH ไดจ้ ดั ทำวิดิโอเพื่อโปรโมทผ่านทาง Youtube และ Tiktok เพื่อใช้ในการโปรโมทสินค้าจอ๊ ปลา
สมุนไพร โดยเนือ้ หาภายในวิดิโอจะกล่าวถึงประวัติความเปน็ มา เร่ืองราวของกล่มุ วสิ าหกิจชมุ ชน และ
วตั ถุดิบเพือ่ สขุ ภาพทใี่ ช้เป็นส่วนประสม ควบคู่ไปกบั ภาพตวั สินค้าท่นี ่ารับประทาน ตอบโจทย์ลูกค้าทต่ี อ้ งการ
รบั ประทานอาหารท่ดี ีต่อสขุ ภาพและเพอื่ ใหล้ ูกค้าร้จู ักผลติ ภณั ฑ์ และตดั สนิ ใจซือ้ ไดง้ า่ ยขึ้น

60-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลมุ่ วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลติ ภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจิตลั

สรุปการดำเนินงาน 3 เดือน ดงั นี้
1.ทาํ การศกึ ษาพฤตกิ รรมผ้บู รโิ ภคในตลาดออนไลนท์ ่ีสนใจอาหารเพือ่ สุขภาพท่มี สี ว่ นประกอบของ
สมนุ ไพร
2. เริม่ ทําการตลาดออนไลนผ์ ่านทางเฟสบุ๊ก,อินสตาแกรม
3. ถ่ายทําวดี โี อลง Youtube และ Tiktok
4. สอนเทคนคิ เกีย่ วกบั การตลาดออนไลน์ต่างๆให้กบั นักเรยี นและสมาชกิ ของกลมุ่ วสิ าหกจิ ชุมชน
5.จดั การอบรมการใชง้ านแพลตฟอร์มออนไลน์ตา่ งๆ เช่น เฟสบุ๊ค,อนิ สตาแกรม, Youtube ใหก้ บั
นกั เรยี นท่เี ป็นลูกหลานของสมาชิกและสมาชกิ ของกลมุ่ วิสาหกิจชมุ ชน
6.พัฒนาผลิตภณั ฑ์ใหม้ ีความหลากหลายในด้านของรสชาตเิ ชน่ รสพริก รสเนยชสี

ตวั ชว้ี ัดความสำเรจ็ ของโครงงาน
1) เดอื นท่ี 2: มียอดขายจากชอ่ งทางออนไลน์เพิม่ มากข้นึ อยา่ งนอ้ ย ร้อยละ 10
2) เดอื นที่ 2: นกั เรยี นและสมาชกิ กลมุ่ วสิ าหกจิ สามารถนาํ ความรไู้ ปดาํ เนินการตลาดออนไลน์เองได้
3) เดอื นที่ 3: มีผู้คนเห็นและรูจ้ กั ผลิตภณั ฑจ์ ๊อปลาสุขภาพ และสินค้าจากกลมุ่ วิสาหกจิ ชุมชนปลา
นลิ แปลงใหญ่ ต.ทา่ ขา้ ม เพม่ิ มากข้นึ โดยวดั จากยอดการเขา้ ชมเพจและยอดวิวจากวีดีโอใน Youtube และ
Tiktok ยอดวิวรวมกันมากกว่า 1 หมนื่ ววิ
4) เดอื นท่ี 3: ไดแ้ นวทางการยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกล่มุ
วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ นผลิตภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารฉบบั สมบูรณ์
เพม่ิ สว่ นแบง่ ทางการตลาดได้ในอนาคตโดยการเพ่มิ ช่องทางการจัดหน่ายทง้ั ออนไลนแ์ ละออฟไลน์

61-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลมุ่ วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลิตภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี จิ ิตลั

ภาพท่ี 1 ผลการเขา้ ชมชอ่ ง Youtube

62-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกล่มุ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลติ ภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดจิ ิตลั

ภาพท่ี 2 ผลงานวิดิโอชดุ ที่ 1 และ 2 เผยแพร่ทางช่อง Youtube
ท่มี า : https://youtu.be/wk_DxFj7erQ และ https://youtu.be/VMID-OfcrRk

63-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกลุ่มวสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มด้าน
ผลติ ภัณฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจิตลั

ภาพที่ 3 ผลงานวิดิโอชุดที่ 3 และ 4 เผยแพร่ทางช่อง Youtube
ท่มี า : https://youtu.be/Tghapc9sqIQ และ https://youtu.be/CnLW3ZphxJA

64-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกล่มุ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลติ ภัณฑ์เกษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยดี จิ ติ ัล

ภาพที่ 4 ผลงานวดิ โิ อชดุ ท่ี 5 และ 6 เผยแพรท่ างชอ่ ง TIKTOK
ทม่ี า : https://vt.tiktok.com/ZSRLWhv5D/

สำหรบั งบประมาณท่ไี ด้ใชจ้ า่ ยไปแลว้ นบั ตัง้ แต่เร่ิมทำโครงงานเป็นเงินทง้ั สิน้ 42,900 บาท

4. ผลกระทบจากการทำการตลาดดิจติ ัล (RFM)
ทมี งานไดส้ รปุ รายงานเชงิ ลึกของการทำการตลาดดจิ ิตัล (RFM) ดงั น้ี
4.1) ขนาดตลาด (Market size, social application potential) เช่น ยอดขาย กำไร ยอดแชร์

ยอดรีวิว ยอดไลค์
ยอดววิ รวมช่องทาง YouTube 12,917 ววิ
ยอดววิ ชอ่ งทาง Tiktok 182 ววิ
ยอดขายเฉลี่ยเดือนละ 30,000บาท เป็นรายได้จากออกบูธ 20,000 ออนไลน์ 30,000บาท กำไร

10% เนือ่ งจากมีตน้ ทุนและค่าแรงค่อนขา้ งเยอะ

65-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลมุ่ วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มด้าน
ผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยดี จิ ติ ัล

4.2) Recency (R): visit gap
เดือน 25xx จำนวนเงิน 7,500 บาท
4.3) Frequency (F): Invoice number
ประมาณ 25 ครงั้ ต่อเดอื น รวมประมาณเดือนละ 60-70 แพก็
4.4) Monetary (M): Basket Size
ยอดขายเฉลย่ี ในการซือ้ แต่ละครง้ั ประมาณ 1,200-6,000 บาท
4.5) การใช้แพลตฟอรม์
Youtube / tiktok ประชาสัมพันธ์ให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น และโปรโมทผลิตภัณฑ์ผ่านวีดีโอ ให้เห็น
ถงึ ความน่ากนิ และคณุ คา่ ของผลติ ภัณฑ์

ข้อสงสัย…….

หลังจากที่ได้วิเคราะห์ข้อมูลและกลยุทธ์การตลาดออนไลน์ผ่านแพลตฟอร์มต่างๆของกลุ่มแล้วพบว่า
ไดผ้ ลตอบรับค่อนข้างนา่ พอใจ แต่กำนัน หนึ่งและกลุม่ ยังมีขอ้ สงสยั ว่า ผู้บรโิ ภคจะสามารถจดจำ ช้อื ตรา
จ๊อปลาสมุนไพร88 ได้หรือไม่ มากน้อยเพียงใด จึงขอให้ท่านและทีมงาน IMARTECH เสนอผลการวิเคราะห์
ดา้ นการรบั ร้ใู นตราสินคา้

และถ้ากำนันหนึ่งและกลุ่มจะผลิตจ๊อปลาแบบใหม่ “พอดคี ำ” โดยทำเปน็ ชน้ิ จ๊อปลาแต่ละชน้ิ /ก้อนพอดี
คำที่ราดน้ำจิ้มในตัว ท่านและทีมงานจะแนะนำให้เลือกกลุ่มเป้าหมายใด ใช้แพลตฟอร์มอะไรเป็นหลัก และ
รอง และเสนอเนื้อหาที่จะสื่อสารแก่กลุ่มเป้าหมายอย่างไร ให้ท่านลองทำตัวอย่างมาให้ดูและนำเสนอ
แผนงานและวธิ ีการดำเนินงานกับกำนัน หนึ่งและกลุ่ม ให้ดำเนินงานในระยะเวลาส้ันๆ 3 เดือนเพ่ือดูผลการ
ตอบรับตามแผนตามลำดบั และจะรายงานผลค่าอะไรบา้ ง

อ้างอิง

เกตุนภัส ศรีไพโรจน์, ณรงค์ กมลรัตน์, วิจิตรา ชัยมงคล และ วิชาญ อิงศรีสว่าง.(2558). ต้นทุนและ
ผลตอบแทนการเลย้ี งปลานิงในกระชงั ในจงั หวัดสกลนคร. วารสารแก่นเกษตร. 43(1): 588-594.

เกวลิน หนฤู ทธิ์. (2560). รายงานสถานการณ์ค้าปลานิลและผลิตภัณฑ์. สว่ นเศรษฐกจิ การประมง. กรงุ เทพฯ.
ประคุณ ศาลิกร และ โสมสกาว เพชรานนท์. (2559). การลงทุนเลี้ยงปลานิลเพ่ือการพาณิชย์ในจังหวัด
นครปฐม. วารสารเศรษฐศาสคร์และกลยุทธก์ ารจัดการ. 3(1): 40-54.

66-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขนั ของกลุม่ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มด้าน
ผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดิจิตัล

แจงลอนแม่ใหญ่ ตลาดหนองมน

ดร.วรี ะ ศลิ ปยาภรณ์
ดร วรี ะสทิ ธิ์ ปิติเจรญิ พร

67-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลมุ่ วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดิจติ ัล

ร้านแจงลอนแม่ใหญ่ รา้ นดังในย่านตลาดหนองมน จงั หวัดชลบุรี แจงลอน หรือ จอน
ลอน เปน็ ชอ่ื เรียกของผลิตภัณฑ์จากเน้อื ปลาบดท่ีนำมาผ่านการป้ันเปน็ ลอน ๆ จงึ มชี อ่ื เรยี กวา่
แจงลอน เป็นอาหารท่เี กดิ จากภมู ปิ ัญญาชาวบ้านและชาวประมง ท่รี ู้จักนำเนือ้ ปลามาผสมกบั พืช
สมุนไพรในทอ้ งถน่ิ ปรงุ ให้มีรสชาติดี

ส่วนประกอบเครอื่ งปรุงคลา้ ยห่อหมกนำมาข้ึนรปู เปน็ ก้อนกลมเสียบไม้ยา่ งไฟ โดยสว่ น
ใหญจ่ ะทำจากเนอื้ ปลาทะเลซึ่งหาไดง้ ่ายในพืน้ ทีแ่ ถบภาคตะวันออกซ่งึ มพี นื้ ทตี่ ิดทะเล จึงถือเป็น
อาหารพ้ืนบา้ นและมีการบริโภคทวั่ ไปในภาคตะวนั ออก ซึง่ เป็นพื้นท่ที ่ีมีปลาทะเลชกุ ชมุ อาหาร
จากเน้ือปลาจงึ ถือเปน็ อาหารหลักของคนแถบนี้ เชน่ นำปลาไปทำหอ่ หมก ทอดมันและ ดัดแปลง
มาทำแจงลอน ซงึ่ มีลกั ษณะวธิ ีการทำที่งา่ ยกวา่ และรับประทานทสี่ ะดวกกวา่ มีการใชน้ ำ้ มันน้อย
การทำแจงลอนจงึ เปน็ ทน่ี ยิ มทั่วไป วัตถดุ บิ หลักใช้เน้อื ปลา เกลอื นำ้ ตาลทราย ใบมะกรดู
โหระพา กะทิ และ พริกแกง

วิธีการผลติ แจงลอน เร่มิ จากการนวดเน้อื ปลาใหเ้ หนียว จากน้นั ก็นำมะพรา้ วขดู คัน้ เอาแต่
หวั กะทคิ ้ันครงั้ เดียวกากทีเ่ หลือทง้ิ หวั กะทิทคี่ น้ั ใสเ่ กลอื 1/ 4 ชอ้ นละลายให้เขา้ กัน เกลือเปน็ ส่วน
ชว่ ยใหเ้ น้อื ปลาเหนียว จากนน้ั เติมพรกิ แกงใส่ลงไปในปลาทน่ี วด ตักหัวกะทิใสล่ งไป นวดเน้ือปลา
กบั พริกแกงและหวั กะทเิ ร่ือย ๆใหเ้ ข้ากัน เตมิ หวั กะททิ ลี ะนอ้ ยๆ นวดไปเรือ่ ย ๆ พอเริ่มรสู้ กึ
เหนย่ี วติดมือ ใสม่ ะพร้าวขดู คลุกเคลา้ นวดรวมกันจนเหนียวหนบึ หนั่ ใบมะกรูดซอยละเอียดโรย
ใส่ลงไปนวดจนกวา่ จะเหนยี วและสว่ นผสมทุกอยา่ งเปน็ เนอ้ื เดยี วกัน นำแจงลอนย่างโดยนำเนื้อ
ปลาทีน่ วดแลว้ มาปนั้ เป็นก้อนติดกบั ไม้ไผ่เปน็ รปู กลมวางบนเตา

การนวดเน้ือปลาใหเ้ หนียว

68-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกล่มุ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดยอ่ มด้าน
ผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยดี จิ ิตัล

ปนั้ เป็นก้อนติดกับไม้ไผ่
เปน็ รูปกลมวางบนเตา

บรรจุถุงใสถ่ ุง

การดำเนินธรุ กิจชองร้านแจงลอนแมใ่ หญ่ เป็นรูปแบบบุคคลธรรมดา บริหารกจิ การโดย
แมใ่ หญ่ มพี นกั งานในการดูแลมากกว่า 20 คน แบ่งเปน็ แผนกจดั ซอ้ื สนิ คา้ และปรงุ อาหาร แผนก
ป้นั ขึน้ รูปแจงลอน และ แผนกปิง้ ย่างแจงลอนและจำหน่าย กลมุ่ ลกู คา้ หลักเปน็ นักทอ่ งเทีย่ วทม่ี า
เทยี่ ว ณ ตลาดหนองมน จังหวัดชลบรุ ี ปกตลิ กู คา้ จะซ้ือครั้งละ 3-5 ไม้ หรอื ซ้อื ท่จี ัดเป็นชุด 5 ไม้
โดยทางรา้ นมกี ารจัดสนิ ค้าไวเ้ ปน็ ชุดๆ ใส่ถงุ รอ้ น มัดยางท่ีปากถุง รอลูกคา้ มาซอื้ กิจการมี
ช่องทางการจดั จำหนา่ ยปัจจบุ นั 2 ทาง ได้แก่ หนา้ รา้ นและขายผา่ นเพจ Facebook แตไ่ ม่มีการ
ดำเนินการหรอื อัพเดทมานานมากแล้ว เนอื่ งจากขาดบคุ คลากรทม่ี คี วามรดู้ า้ นเทคโนโลยีสอ่ื สาร
สินคา้ จัดเก็บรกั ษาไดไ้ ม่นานเน่อื งจากไม่ใส่สารกันบดู ทำครง้ั ละไมม่ ากตอ่ วันเนือ่ งจากไมส่ ามารถ
ประมาณความตอ้ งการสนิ คา้ ของลกู ค้าได้ อีกทงั้ กจิ การยังไมส่ ามารถควบคุมระยะเวลาการขนส่ง
และราคาค่าขนส่งไปยงั ผูบ้ ริโภคท่ีตอ้ งการให้จัดสง่ ได้ ปรมิ าณสนิ คา้ และราคาเมอ่ื เทียบกับคู่แขง่

69-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกล่มุ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลติ ภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจติ ัล

สินค้าแจงลอนของเราสูไ้ ดส้ บายมาก เพยี งแตข่ นาดของแจงลอนแตล่ ะลูกอาจไม่เท่ากันเนอื่ งจาก
เราใชม้ อื ปนั้ เอง “ทำให้ปัจจบุ นั เรามียอดขายเพยี งไม่กีร่ ้อยบาทต่อวันเท่านั้น”

แนวทางแก้ไข
1) ผลติ ภณั ฑ์ รสชาติและเนือ้ สมั ผัสมคี วามโดดเด่น วตั ถุดิบหลักเลือกใชเ้ ป็นปลาแท้

100% ผสมกันระหวา่ งเนื้อปลาอินทรียแ์ ละปลาโชกนุ มสี ว่ นผสมของการใชพ้ ชื สมุนไพร คือ
ขมิ้นชันและไม้ไผส่ ด ไมม่ สี ารกันบดู สนิ คา้ แบบปรุงสุกสามารถเก็บในต้เู ย็นได้ 1-3 เดือน แบบดิบ
เก็บได้นาน 3 วนั และแบบสญุ ญากาศ 3-6 เดอื น แต่ควรพฒั นาทบี่ รรจุภณั ฑ์เป็นแบบ
สุญญากาศ จะช่วยในการถนอมอาหารใหย้ าวนานยิง่ ขน้ึ และสามารถตอบสนองความต้องการของ
ลกู คา้ อกี ท้ัง ช่วยลดโอกาสทจ่ี ะเกดิ เช้อื ราหรอื แบคทีเรยี และสามารถคงความสดใหมข่ องอาหาร
ไดเ้ ป็นอย่างดี เก็บรกั ษาได้งา่ ย ทำให้มรี สชาตแิ ละกลิน่ ยังคงอยู่ สำหรับขนาดของลกู แจงลอน
เราใชแ้ มพ่ ิมพ์สำเรจ็ รปู แทนปัน้ ดว้ ยมอื ทำให้ขนาดเทา่ กนั ทุกลกู อีกทง้ั ลดการใช้มอื ท่ีสมั ผัสตอ่
แจงลอนเพื่อสขุ ภาพผู้บริโภคอกี ดว้ ยนอกจากนี้ยังทำสตก๊ิ เกอรส์ นิ ค้าเพื่อเปน็ ข้อมลู สำหรับช่อง
ทางการตดิ ต่อระหวา่ งลกู คา้ กบั กจิ การ และเพ่อื เป็นการสร้างเอกลกั ษณ์เพือ่ ใหล้ กู คา้ จดจำสนิ ค้า
ได้ด้วย

บรรจภุ ณั ฑเ์ ปน็ แบบสญุ ญากาศ

70-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกลุ่มวสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลติ ภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดิจติ ัล

นอกจากนย้ี ังไดต้ ดิ ต่อหน่วยงานภาครัฐ เพ่ือขอเครือ่ งหมายใบรับรองมาตรฐานอาหาร
และร้านค้าอย่างถูกต้องตามกฎหมายแก่ผปู้ ระกอบการ เพ่อื นำไปต่อยอดในการผลิตและการ
สง่ ออกในอนาคต

2) Update ขอ้ มลู ในเพจ Facebookb เดิมให้ทนั สมยั ตลอดจนเพิม่ ชอ่ งทางการจดั
จำหน่ายเพ่มิ เติม เพ่ือกระตนุ้ การรับรูแ้ ก่ผบู้ ริโภคให้เป็นที่รจู้ กั โดยใช้ Tiktok เน่อื งจากใช้งานงา่ ย
เข้าถงึ กลมุ่ ลูกค้าใหม่ ๆได้ดี กจิ การกำหนดแผนการ Post Content ไว้ 3 วันต่อ 1 สปั ดาห์ ดังน้ี

- วนั จนั ทร์ เรือ่ งราว อัพเดทขา่ วประจำวันหรือสปั ดาห์ เน้นการมสี ว่ นรว่ มกับลูกค้าเปน็
หลัก

- วันพธุ รปู ภาพ ประชาสัมพันธข์ อ้ มูลอันเป็นประโยชน์ทเ่ี กย่ี วข้องกับกิจการ ออกแบบ
เป็นรปู ภาพกราฟฟิก เพอ่ื บ่งบอกถงึ ความเป็นแจงลอนมากข้นึ ดว้ ยการโพสตร์ ูปภาพแจงลอน
ขณะท่ยี ่าง

- วนั ศุกร์ Clip VDO Content เพอ่ื เข้าถงึ กลุม่ ลูกคา้ ใหม่ ๆ

71-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลมุ่ วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลติ ภัณฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยดี จิ ิตัล

ผลของการโฆษณา Advertisingทางคณะผ้จู ัดมีการท้าการโฆษณาออนไลน์ โดยการยงิ แอดผา่ นทางเพจ

Facebook ทงั้ หมด 4 ครั้ง

- มีผูเ้ ข้าถึง 6,570 - มสี ว่ นรว่ มกับโพสต์ 2,864 - จำนวนคลกิ ลง้ิ ค์ 172

3) การจดั สง่ ตดิ ต่อบรษิ ทั ขนสง่ SCG Express สาขาหนองมน ชลบรุ ี เพื่ออำนวยความ
สะดวกในการจัดสง่

4) Promotion เพอ่ื เป็นการส่งเสริมการขายเราไดท้ ำโปรโมชัน่ ซอื้ 10 ฟรี 1 รวมทัง้
ประชาสมั พนั ธ์ อัพเดทข้อมูลขา่ วสารกจิ กรรมใหม่ๆ เชน่ การทำ Story telling เกี่ยวกับความ
เปน็ มาของรา้ น ราคา วัตถดุ บิ ตา่ งๆ หรือสรรพคุณของขมน้ิ ชัน ซงึ่ เราได้นำมาเพ่ิมเติมเป็น
สว่ นผสมของแจงลอนในการดูแลสุขภาพ รวมทัง้ มกี ารทำกิจกรรมเพื่อให้ลูกค้ามสี ่วนร่วมโดยมี
การเชื่อมโยงกิจกรรมต่าง ๆ ผา่ นการใสแ่ ฮชแท็ก ซง่ึ ถูกถา่ ยทอดผา่ นรปู ภาพ วดิ โี อ หลากหลาย
สไตล์เพื่อเพิ่มอรรถรสและการเขา้ ถงึ ของกล่มุ ของลกู ค้าใหม้ ากขน้ึ

5) พัฒนาการเรียนรขู้ องพนกั งานในองค์กร โดยสรา้ งคู่มอื การใช้แพลตฟอรม์ ตพี ิมพ์
เปน็ ตวั หนงั สือฉบับผู้ประกอบการ ตลอดจนจดั ใหเ้ ข้ารบั การฝกึ อบรม เทคนิคการการขายทั้ง
ออฟไลนแ์ ละออนไลน์ การใช้โปรแกรมสำหรบั การออกแบบกราฟฟิกตดั ต่อคลิปวดิ โี อ

72-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลมุ่ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลติ ภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดจิ ติ ัล

ปจั จยั สภาพแวดลอ้ ม (4C)
• Consumer ➔ พฤตกิ รรมผบู้ รโิ ภคในปัจจุบัน ตอ้ งการความรวดเรว็ ความสะดวกในการ
รบั ประทานและมีราคาทไี่ มส่ ูง เน่อื งจากสถานการณโ์ ควดิ -19 ท้าให้ผบู้ ริโภคลดการใชเ้ งิน
และดแู ลสขุ ภาพมากข้นึ แจงลอนยา่ งจึงตอบ โจทย์ไดด้ ี เนือ่ งจากเป็นอาหารท่ีเหมาะกับ
คนรกั สุขภาพ กล่นิ หอม รสชาติกลมกล่อม สามารถพกไปทาน ไดท้ กุ ท่ี อีกท้ังยังมโี ปรตนี
จากเนอ้ื ปลาสงู เมือ่ เทียบกับปริมาณทีไ่ ดร้ ับ ทำใหร้ สู้ กึ อม่ิ ทอ้ งในราคาท่ีไม่แพง ลกู คา้
สว่ นใหญจ่ ะเป็นพนักงานรฐั /เอกชน ทเ่ี ขา้ มาใช้บริการหลงั ชว่ งเลกิ งาน มคี วามออ่ นเพลยี
เมือ่ รู้สึก หวิ และเดินผ่านหนา้ ร้านแจงลอนแมใ่ หญ่ ทำให้ต้องหยุดและสนใจว่าร้านนี้กำา
ลงั ขายอะไร เน่ืองจากเรามี การทำวตั ถดุ ิบสดใหม่ทุกวัน เมอ่ื นำลงยา่ งเตาแลว้ จะสง่ กลนิ่
หอมเครื่องพรกิ แกงมาก่อนเปน็ อันดบั แรก ตามด้วยลักษณะสีสันออกส้มนา่ รบั ประทาน
ขณะกำลงั สกุ พอดี เน้อื จะฟกู ลมเปน็ กอ้ นใหญ่ เพ่ือกระตุ้น ความตอ้ งการของผู้บรโิ ภค
• Cost ➔ กิจการเลือกใช้วตั ถดุ ิบที่มีคณุ ภาพบรกิ ารแก่ลูกค้า จึงท้าให้มีตน้ ทุนสูง จดั จ้า
หนา่ ยราคาไมล้ ะ 20 บาท ทา้ ปริมาณมาก มีขนาดใหญ่ต่อหน่ึงไม้ จงึ ทา้ ให้ลูกค้ารสู้ กึ
คุ้มค่าและยินดีจ่ายไม้ละ 20 บาท เม่ือเทียบ คุณภาพกบั รา้ นอน่ื ๆ ใกล้เคยี ง ผู้บริโภคจะ
รู้สึกได้วา่ แม่เล็กแจงลอนมีเนอ้ื ปลาเน้น มีขนาดใหญ่ และรู้สกึ คุ้มค่ามากวา่ ในราคาท่ีไม่
หา่ งกนั กบั เจา้ อน่ื ๆ มากนัก
• Convenience ➔ ความสะดวกในการซอื้ แจงลอนร้านแม่เล็กสว่ นใหญจ่ ะมาจากชอ่ งทาง
ออฟไลน์ คือ การจ้าหน่ายผา่ นหนา้ ร้านและตามตลาดสถานท่ตี ่างๆ ทง้ั น้ี คณะผจู้ ดั ทา้ จึง
ส่งเสรมิ และพฒั นาการตลาดออนไลน์ เพื่อเพิม่ การเข้าถงึ ของ ลูกค้า จงึ จา้ แนกออกเปน็ 2
แบบ คือ ออฟไลน์ – ออนไลน์
- ออฟไลฟ์ มสี ถานทีต่ ัง้ ขายปลกี /ส่ง ทัง้ มารบั ทบ่ี ้าน ซอยหลงั ป้มั ปตท. (หนา้
ร้าน) และตลาด ซึง่ กจิ การมี วนั หยดุ 2 วนั คอื วนั พธุ และวันพฤหัสบดี

73-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกลมุ่ วสิ าหกจิ ขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลติ ภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดจิ ติ ลั

-ออนไลน์ จัดจา้ หนา่ ยผ่านเพจ Facebook แจงลอนแม่ใหญ่ หนองมน ชลบุรี
เพอ่ื ความสะดวกให้ลูกค้าท่ี อยูต่ ่างจงั หวดั หรอื ลกู คา้ ระแวกใกล้เคียงทไี่ มส่ ะดวก
เดินทางมาซือ้ ท่หี นา้ รา้ น เรามบี ริการส่งถึงหนา้ บ้าน ขั้นต่ำ 100 บาท จัดส่งฟรที วั่
บางแสน สามารถส่ังซ้อื สินคา้ ผ่านเพจหรือโทรท่ีเบอร์ 095-551-XXXX ทงั้ นี้ ยังมี
บริการแพ็คกลอ่ งโฟมและบริการน้าแขง็ ฟรี สา้ หรับการจดั ส่งต่างจงั หวัดอีกด้วย
• Communications ➔ การส่อื สารกับลกู ค้า ดำเนินการผา่ นการทา้ ตลาดออนไลน์ โดย
เนน้ การทำกิจกรรม คอนเทนต์ และยิงแอด อย่างสม่ำเสมอ ให้ตดิ ตาลูกคา้ ตลอดจนการ
ปดิ ยอดขายชอ่ งทางออนไลน์ ซงึ่ มีการทดลองกลมุ่ ลูกค้าบรเิ วณบางแสนและระแวก
ใกล้เคียง ด้านลูกคา้ ใหม่ มกี ารเนน้ รกั ษาคณุ ภาพของสินค้าและการดำเนินการเพจเพือ่
ยืนยันการมตี วั ตนของร้านคา้ จรงิ เมอื่ ลูกคา้ ไดท้ ดลองชมิ ครงั้ แรก มกั มีการบอกตอ่
ร้านคา้ กับกลมุ่ เพื่อน ญาติ การสงั เกตพฤตกิ รรมจากการกลบั มาซือ้ ซ้ำ เกบ็ ขอ้ มลู กลบั มา
ปรับปรุงและพัฒนา ตอ่ ไปใหเ้ กิดความค้มุ ค่าและลดความสญู เสียมากทสี่ ดุ

นอกจากน้ี ยงั มีบรกิ ารแอดมินตลอด 24 ชัว่ โมง เพ่อื ตอบสนองความตอ้ งการของลกู ค้า
ในทุกชว่ งเวลาทำการ เพือ่ สรา้ งความพงึ พอใจกบั ลูกคา้ ผูบ้ รโิ ภคปจั จบุ ันมกั ไม่ชอบการรอคอย
ทางร้านจัดต้งั แอดมนิ 2 คน เพอ่ื ดำเนนิ การใหบ้ ริการผา่ นช่องทางเพจออนไลน์ เปน็ ต้น

ผลลพั ธ์ท่ีได้
หลังจากปรบั ปรุงจุดอ่อนตา่ งๆ พบวา่ กิจการมียอดขายเพมิ่ มากขนึ้ กว่าเดิม อกี ท้งั

ผู้บริโภคกร็ ้จู ักสนิ ค้าของกิจการมากขึน้ ดว้ ย โดยเฉพาะผ่านชอ่ งทางออนไลน์
แมใ่ หญ่ “ยอดขายฉันเพม่ิ ขนึ้ มาก ๆ แตก่ อ่ นกจิ การไม่มยี อดขายทางออนไลน์เลยเนอ่ื งจากทำไม่
เป็น ตอนนม้ี คี นทำแลว้ ดีจรงิ ๆ”

74-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกลุม่ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลิตภณั ฑ์เกษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี จิ ิตลั

นำ้ ผง้ึ ชันโรง เกษตรอนิ ทรีย์ วิถีชายเลน

พัชร พลิ กึ

ชือ่ พัชร พิลึก
วุฒิ บธ.บ. (การจัดการ) มหาวทิ ยาลยั รังสิต
บธ.ม. (การจัดการ) มหาวิทยาลยั ขอนแกน่
ตำแหนง่ บธ.ด. (บริหารธุรกจิ )มหาวิทยาลยั สโุ ขทัยธรรมาธริ าช
อาจารยป์ ระจำสาขาวิชาการจดั การนวตั กรรมการคา้
วิทยาลยั นวัตกรรมการจดั การ
มหาวทิ ยาลัยราชภฏั วไลยอลงกรณ์ ในพระบรม
ราชูปถัมภ์

75-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกล่มุ วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดิจติ ัล

น้ำผ้งึ ชนั โรง เกษตรอินทรีย์ วถิ ีชายเลน

บทนำ

ภาพท่ี 1.1 แมน่ ำ้ จันทบรุ ี
ท่ีมา: ผู้แต่ง (2565). แม่นำ้ จนั ทบรุ ีช่วงตน้ ฤดฝู น

เช้าวันที่ฟ้ามดื ครึ้มในช่วงตน้ ฤดูฝนรมิ แมน่ ำ้ จนั ทบุรีซง่ึ เป็นแมน่ ้ำยาวทส่ี ดุ ในภาคตะวันออก มีความ
ยาวกว่า 120 กิโลเมตร โดยมีต้นกำเนิดจากเขาสอยดาวใต้ในเขตอำเภอโป่งน้ำร้อน และเขาสามง่าม เขา
ชะอม ในเขตอำเภอมะขาม ไหลผ่านอำเภอเมืองจันทบุรี ออกสู่อ่าวไทยในอำเภอแหลมสิงห์ที่เป็นต้นกำเนิด
ของคลองเล็กคลองน้อยและหลากหลายชุมชนสำคัญของจังหวัดจันทบุรี (องค์การบรหิ ารส่วนจงั หวัดจันทบุรี,
2563) ในสมัยก่อน ได้มีท่าเรือช่ือวา่ “ท่าประชานิยม” ท่าเรือใหญ่ในการขนส่งและค้าขายสินค้าและอาหาร
ทะเลไปหลายอำเภอ ในปจั จบุ นั (2565) ไดม้ ีการทำการเกษตรในพ้ืนท่รี มิ แม่นำ้ จันทบรุ ี

กรณีศึกษานี้เขียนขึ้นโดย ดร.พัชร พิลึก ด้วยการสนับสนุนจากโครงงานวิจัยการยกระดับนวัตกรรมการตลาดและ
ความสามารถในการแข่งขันของกลุ่มวิสาหกิจ ขนาดกลางและขนาดย่อมด้านผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วย
เทคโนโลยีดิจิตัล วัตถุประสงค์หลักของการใช้กรณีศึกษาน้ี คือ การพัฒนาทักษะผู้สนใจในด้านการเลือกใช้และวิเคราะห์
ข้อมูล ตลอดจนประยุกต์ใช้ความรู้เชิงวิชาการเพื่อการตัดสินใจอย่างมีเหตุผล ข้อมูลท่ีปรากฎในกรณีศึกษาน้ีมิได้แสดงถึง
ความสำเร็จ หรือความล้มเหลวในการดำเนินงานส่วนใด ๆ ของบุคคล หรือองค์กรใด ๆ ผู้เขียนอาจดัดแปลงช่ือเฉพาะของ
องค์กร และบุคคล รวมทั้งข้อมูลบางอย่างเพ่ือรักษาไว้ซ่ึงความลับ หรือสิทธิขององค์กรท่ีให้ความอนุเคราะห์ข้อมูลในการ
พฒั นากรณศี ึกษาช้ินนี้

สงวนลขิ สทิ ธิ์© พ.ศ. 2565 ดร.พัชร พลิ ึก
76-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขันของกลุ่มวสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลติ ภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี จิ ิตัล

ศรันย์พรหรือแหวนหน่ึงในผู้นำวิสาหกิจชุมชนชันโรง เกษตรอินทรีย์ วิถีชายเลนกำลังยืนชื่นชม
ความงามของธรรมชาติยามเช้า พรอ้ มท้ังใครค่ รวญถึงการเตรียมตัวสำหรับการเก็บน้ำผ้ึงชันโรงประจำฤดกู าร
เก็บเกี่ยว แหวนเป็นหญิงสาวที่ได้เลือกเส้นทางชีวิตโดยออกจากสังคมเมืองด้วยการลาออกจ ากอาชีพ
พนกั งานบริษทั ในตำแหน่งจดั ซอ้ื ในโรงงาน กลบั มาดแู ลครอบครวั และสืบทอดกิจการทำการเพาะเล้ียงชันโรง
ในปา่ โกงกางด้วยวถิ ีอนิ ทรยี ์มาจากบิดาซึง่ อายมุ ากขึ้น แต่ในขณะเดยี วกนั กต็ ้องเผชญิ กับความท้าทายของการ
เปล่ียนแปลงทางเทคโนโลยีไปสู่ยุคดิจิทัล โดยมีอินเทอร์เน็ตเป็นส่ือกลาง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อพฤติกรรม
ผู้บริโภครวมถึงสภาพการแข่งขันท่ีเปลี่ยนแปลงไป และเป็นความท้าทายที่น่าสนใจในการดำเนินธุรกิจของ
ผปู้ ระกอบการและเกษตรกรในทุกภาคสว่ น ในการประคับประคองธรุ กิจให้อยู่รอดในสถานการณด์ ังกล่าว

ภาพรวมของอุตสาหกรรม

ผึ้งและชันโรงเป็นแมลงที่มีคุณค่าต่อมวลมนุษย์ และสร้างความสมดุลให้แก่ สภาพแวดล้อมใน
ธรรมชาติ ทั้งทางตรงและทางอ้อม การเลี้ยงผึ้งและชันโรงก่อให้เกิดประโยชน์ทาง การเกษตร ในการช่วย
ผสมเกสรพืชหลายชนิด เช่น เงาะ ลําไย ลิ้นจ่ี ส้ม มะพร้าว มะม่วง ทุเรียน ทานตะวัน พืชตระกูลแตง ถั่ว
เหลือง ถั่วเขียวและพืชท่ีต้องการผลิตเมล็ดพันธุ์ เป็นต้น รวมถึงช่วยลดการใช้สารเคมีเน่ืองจากผู้เล้ียงและ
เกษตรกรชาวสวนจะมีความระมัดระวังเร่ืองการใช้สารเคมีมากข้ึน เมื่อทราบวา่ ผึ้งและชันโรงเป็นตวั ชว่ ยผสม
เกสรเพิ่มผลผลิตพชื โดยชนั โรงเปน็ ผึ้งชนิดหน่งึ ทม่ี ีขนาดเล็กกวา่ ผ้ึงพันธป์ุ ระมาณ 2–3 เท่า กระจายอย่ทู ่ัวทุก
ภาคของประเทศไทยและสามารถอาศัยอยู่ในรูตามหลืบ ตามซอก ในโพรงต้นไม้ตามกองวสั ดุ ท่อน้ำตา่ งๆ ทั้ง
ตามบา้ นพกั ทอ่ี ยู่อาศยั รูเสาบา้ น แม้กระทงั่ รทู เ่ี สาไฟฟ้า (เสน้ ทางเศรษฐกจิ ออนไลน์, 2560) คนไทยรจู้ ักการ
ใช้ประโยชน์ของผลผลิตตัวชันโรงท่ีได้มาจากการเก็บรังชันโรงตามธรรมชาติมานาน ได้นำน้ำผ้ึงของมันมาใช้
เพ่ือบริโภคโดยตรง ซ่ึงเช่ือกันว่าน้ำผ้ึงจากชันโรงมีสรรพคุณทางยามากกว่าน้ำผึ้งจากผ้ึง นอกจากน้ีชันโรง
นำมาผสมรวมกับไขผ้ึงที่ชันโรงผลิตข้ึนจากภายในลำตัวของชันโรงมีผลในการเป็นสารต้านอนุมูลอิสระต้าน
เช้ือโรคและเพ่มิ ภมู ิค้มุ กนั

77-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลุ่มวสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลติ ภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดจิ ิตลั

ภาพที่ 1.2 การเก็บเก่ยี วชันโรง
ทีม่ า: พชิ ญาดา เจริญจติ (2563). ชันโรง หรือ ผงึ้ จวิ๋ สุดยอดแมลงผสมเกสรพชื . เทคโนโลยกี ารเกษตร

นำ้ ผ้งึ ชันโรงมีลักษณะเด่น คือ มีสคี ่อนขา้ งดำหรอื สีเข้ม มีความเปน็ กรดสูง มรี สเปร้ียวนำ้ ผ้ึงชนั โรง
มคี ุณประโยชน์สูง มสี ารอาหารมากกว่า 22 ชนดิ เชน่ คารโ์ บไฮเดรท กรดอะมิโน วติ ามนิ แรธ่ าตุ และเอนไซม์
ตา่ ง ๆ โดยผลผลิตท่ีได้รับจากการเล้ียงผึ้งและชันโรง เช่น น้ำผึ้ง รอยัลเยลลี่ เกสรผึ้ง โปรโปลิส ไขผ้ึง พิษผึ้ง
ผลิตภัณฑ์เหล่าน้ีล้วนมีสรรพคุณทางเภสัชกรรม และสามารถนํามาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เคร่ืองสําอาง สบู่
โลชัน่ ครีม ยาสระผม อาหารเสริม อุตสาหกรรมเทียนไข เป็นตน้ ซ่ึงเปน็ การเพ่ิมมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์ โดยการ
แปรรูปผลิตภัณฑ์ในครัวเรือนเน้นแปรรูปเป็นสนิ ค้ากลุ่มบริโภค เชน่ น้ำสมุนไพรผสมน้ำผ้ึงบรรจุขวด เบเกอร่ี
ตา่ ง ๆ กลมุ่ สนิ คา้ อุปโภคท่ีใช้ในครัวเรือน เช่น แชมพูสมุนไพรน้ำผง้ึ สบู่นมผึ้ง โลชั่น ลิปบาลม์ ครีมทาส้นเท้า
เป็นต้น (ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน อันเน่ืองมากจากพระราชดำริ, 2556) นอกจากนี้ยังสามารถ
นำไปผสมกับเครื่องสำอางเพื่อบำรุงผิวพรรณได้หลากหลาย เช่น สบู่ โลช่ัน ครีม ยาสระผม เป็นต้น
นอกจากน้ีแล้วยงั สามารถนำมาทำเป็นยาปฏิชีวนะในธรรมชาติได้อีกดว้ ย ตลอดจนมสี ารต้านอนุมูลอิสระจาก
พืชทีม่ ีคณุ สมบตั ติ ่อตา้ นการเกดิ ปฏิกิรยิ าออกซิเดชนั่ ต่อต้านเชื้อแบคทเี รยี ตา่ ง ๆ

จากประโยชน์ดงั กล่าวจึงทำให้เกิดธุรกิจชนั โรงหรือผ้ึงจ๋ิวข้ึน ซ่ึงธุรกิจการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำผ้ึง
ชันโรงส่วนใหญ่จะเป็นไปในลักษณะท่ีเป็นผู้ผลิตเอง ต้ังแต่กระบวนการเริ่มต้น เลี้ยงผึ้ง จนกระทั่งให้ผลิตผล
ออกมาเป็นน้ำผ้ึง แล้วนำน้ำผึ้งดังกล่าวไปผ่านกระบวนการทางการผลิตท่ีมีความสะอาด ปลอดภัย ได้
มาตรฐาน แปรรูปออกมาเป็นน้ำผึ้ง แล้วนำไปบรรจุผลิตภัณฑ์ โดยการทำธุรกิจดังกล่าว อาจมีข้อจำกัดใน
หลาย ๆ ประการ เช่น น้ำผึ้งมีปริมาณน้อยในบางฤดูกาล การเพาะพันธ์ุต้องใช้เวลายาวนานพอสมควร เป็น
ต้น ซึ่งข้อจำกัดดังกล่าว เป็นปัญหาสำคัญที่ทำให้ผู้ผลิตต้องเข้าใจ และศึกษาวิธีการท่ีจะแก้ไขปญั หาเหล่าน้ัน

78-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกล่มุ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลิตภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดิจิตัล

อยู่เสมอ ๆ รวมถึงต้องมีวิธีการในการสร้างผลิตภัณฑ์ท่ีมีความโดดเด่นจากคู่แข่งทางการค้า และทราบว่า
ความตอ้ งการของลูกคา้ ต่อผลติ ภณั ฑ์เปน็ อยา่ งไร ทั้งนี้เพ่อื สามารถเขา้ สตู่ ลาดไทยและตลาดโลกได้มากทีส่ ุด

ความเป็นมาของกิจการ
เสียงโทรศัพท์ดังขึ้นในสายวันหนึ่งซ่ึงเป็นวนั ที่ศรันย์พรกำลังวุ่นวายกับการจัดทำเอกสารทีเ่ กี่ยวกับ

คำสัง่ ซื้อของบรษิ ทั คคู่ ้าเม่อื ปี 2560 เสยี งปลายท่คี นุ้ เคยสายเอ่ยถามข้นึ วา่
“เป็นอยา่ งไรบา้ งน้องแหวน สบายดีไหม”
“สบายดีค่ะคุณพ่อมีอะไรหรือเปล่าคะ พอดีแหวนกำลังยุ่งทำเอกสารลูกค้าอยู่ค่ะ เด๋ียวแหวนโทร
กลับนะคะ”
เสยี งปลายสายเงยี บไปสกั ครู่ แลว้ จงึ กลา่ ววา่
“ไมม่ อี ะไรลูก พอดพี อ่ จะโทรมาบอกว่าแมเ่ ขาลม้ ในสวนแลว้ เขา้ โรงพยาบาล”
แหวนใจหายวูบ...และไม่มีใครรู้ว่าโทรศัพท์สายน้ัน คือ สายที่ทำให้ชีวิตของแหวนได้เปลี่ยน

เส้นทางเดินชวี ิต
หลังจากนั้น 3 เดอื น ศรันย์พร (แหวน) ในวยั 35 ปี ไดต้ ัดสินใจหวนคืนสู่บา้ นเกิดริมแม่น้ำจันทบุรี

หลังจากไปใช้ชีวิตเรียนระดับอุดมศึกษา จนจบมาทำงานเป็นพนักงานบริษัทอยู่ท่ีกรุงเทพภายใต้ระบบทุน
นิยมแบบบริโภคนิยมเกินความจำเป็น เป็นระยะเวลายาวนานกวา่ 17 ปี เน่ืองจากกลับมาดูแลแม่ซึ่งล้มป่วย
และคุณพ่อซ่ึงอายุเลยวัยแซยิด (60 ปี) ไปแล้ว เพ่ือทำหน้าที่ผู้นำครอบครัวจากบทบาทพี่สาวคนโตของบ้าน
ซึ่งมีน้องชายอกี 2 คน ในวัยหนุ่มอายุ 25 และ 28 ปี ท่ีทำงานอยใู่ นโรงงานแถวบา้ น แต่การกลับมาประกอบ
อาชีพท่ีต่างจังหวัด โดยมีเงื่อนไขสำคัญ ว่าต้องการอยู่ดูแลครอบครัวใกล้ ๆ และมีเวลาพาแม่ไปโรงพยาบาล
เป็นครั้งคราว สำหรับแหวน มันไม่ใช่เร่ืองง่ายเลยกับการหางานภายใต้ข้อจำกัดเช่นนี้ ส่งผลให้ต้องคิดเร่ือง
การหารายได้โดยการสร้างธุรกิจจากสิ่งที่ที่ครอบครัวมีพื้นฐานอยู่ ก็พบว่า ครอบครัวอาศัยและมีพื้นท่ีทำกิน
อย่รู มิ แม่นำ้ จนั ทบุรี จำนวน 10 ไร่ ซึ่งพน้ื ทส่ี ว่ นใหญเ่ ปน็ ปา่ ชายเลน ซึ่งมีต้นโกงกางข้นึ อยู่อยา่ งหนาแนน่ และ
สวนผลไม้อยู่รายรอบพ้ืนท่ี โดยคุณพอ่ ได้เลี้ยงชันโรงในพนื้ ท่ีป่าโกงกางมานานกว่า 20 ปี โดยใช้หลักการของ
เกษตรอินทรีย์เน่ืองจากชันโรงมีความไวต่อสารเคมี จึงไม่สามารถเลี้ยงได้ในพื้นที่เกษตรที่ใชส้ ารเคมี และสาร
กำจัดศัตรูพืช ซึ่งส่งผลดีคือ ผลผลิตที่ได้จะเป็นผลิตภัณฑ์อินทรีย์ นอกจากนี้พื้นท่ีโดยรอบก็เป็นเพ่ือนบ้านท่ี
รู้จักกันมาอย่างยาวนานซ่ึงล้วนแต่ประกอบอาชีพการเป็นชาวสวน และหาจับสัตว์น้ำตามริมชายฝ่ังแม่น้ำ
จันทบุรีท้ังส้ิน คุณแหวนและครอบครัวจึงได้ชักชวนเพื่อนบ้านเข้ามารวมกลุ่มเพ่ือระดมความคิดในการสร้าง
ธุรกิจของชุมชนที่สนับสนุนและเกื้อหนุนสอดคล้องกับอาชีพหลัก คือ การทำสวน และจึงเป็นท่ีมาและ
จุดเริม่ ต้นของการกอ่ ตั้งวสิ าหกจิ ชุมชนเกษตรอินทรีย์ วถิ ีชายเลน

79-การยกระดับนวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลุ่มวิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลิตภณั ฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจติ ัล

ภาพท่ี 1.3 สวนปา่ โกงกางและกลอ่ งเล้ียงชันโรง
ที่มา: ผแู้ ต่ง (2565). พ้นื ทใ่ี นการเล้ยี งชันโรงและกล่องเล้ียงชันโรงในยคุ เร่ิมแรก

วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ วิถีชายเลน ต้ังอยู่บ้านเลขท่ี 168/99 หมู่ 9 ต.เกาะขวาง อ.เมือง
จันทบรุ ี จ. หัวหน้ากลุ่มคือ คุณแหวน ซึ่งในอดีตมีอาชีพพนักงานบริษัท ต่อมาได้กลับมาดูแลครอบครัวซ่ึงทำ
เกษตรกรรม ซึง่ ในอดีตคุณพอ่ ไดเ้ ลยี้ งชนั โรงในพ้นื ทแ่ี ปลงเกษตรอินทรยี ใ์ นพน้ื ท่สี วนป่าโกงกางมานานกว่าสิบ
ปี โดยปัจจุบันนอกจากเพาะเล้ียงชันโรงแล้วยังได้ ปลูกชาใบขลู่ ผลไม้ต่าง ๆ รวมถึงมีผลิตภัณฑ์สำหรับการ
เพาะเล้ียงชันโรงจำหน่ายไปท่ัวประเทศผ่านทางส่ือสังคมออนไลน์ Facebook และแพล็ตฟอร์มการขาย
Shopee และ Lazada ต่อมาจึงได้จัดต้ังกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพ่ือถ่ายทอดความรู้ และขยายตลาดในการ
ใหบ้ รกิ ารเพิ่มมากข้ึน โดยจากการลงพน้ื ท่เี พื่อพูดคยุ แลกเปลยี่ น และสมั ภาษณ์กับตวั แทนของวสิ าหกิจชุมชน
พบว่า สินค้าหลักจะเป็นการชันโรงที่เล้ียงเองตามวิถีทางเกษตรอินทรีย์โดยไม่มีการใช้สารเคมี จึงมีข้อดีใน
ดา้ นการปลอดภยั จากสารเคมี

กลมุ่ เปา้ หมายและกลยทุ ธท์ างการตลาด
กลุ่มลูกค้าเป้าหมาย คือ เกษตรกรผู้เลี้ยง และผู้บริโภค รวมถึงผู้สนใจการเล้ียง ซึ่งมีศักยภาพดา้ น

การตลาดโดยมีรูปแบบการตลาดโดยใช้การติดต่อผ่านสื่อสังคมออนไลน์ในกลุ่มเฉพาะเช่น กลุ่ม LINE,
Facebook ที่เกี่ยวข้องกับชันโรง ซ่ึงผู้เล้ียงชันโรงมีศักยภาพและความสามารถทางด้านการตลาดท่ีแตกต่าง
กัน โดยทว่ั ไปมองกลุ่มผู้เล้ยี งอ่นื เป็นค่แู ขง่ ขนั มากกว่าเป็นพนั ธมิตรเครือขา่ ย

80-การยกระดับนวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขนั ของกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมดา้ น
ผลติ ภัณฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดจิ ติ ัล

ภาพท่ี 1.4 ผลติ ภณั ฑ์จากชันโรง
ทม่ี า: ผแู้ ต่ง (2565). ผลิตภณั ฑ์นำ้ ผึ้งชนั โรงหลากหลายรปู แบบ

การกำหนดกลยุทธก์ ารตลาดดา้ นผลิตภัณฑ์ พบวา่ คุณภาพของสินค้าขึ้นอากาศ พื้นที่ โดยเฉพาะ
แหล่งอาหารจากธรรมชาตโิ ดยพืน้ ทภี่ าคใตจ้ ะไดเ้ ปรียบ เพราะมีพชื อาหารเยอะ การมีมาตรฐานการนั ตี ใชก้ ล
ยุทธก์ ารตลาดโดยการพัฒนาคุณภาพน้ำผ้ึง ซ่ึงกำหนดเก็บเกี่ยวในช่วงเดือน 4-5 (เมษายน-พฤษภาคม) ของ
แตล่ ะปี และเก็บเกีย่ วเพียงปลี ะครง้ั เพื่อลดความช้ำของรงั

กลยุทธ์การตลาดด้านราคา พบว่า ราคาขายสูงกว่าราคาน้ำผึ้งท่ัวไป (3 ระดับ ต้ังแต่ 1 บาทต่อ
มลิ ลิลิตร จนถงึ 3 บาทตอ่ มลิ ลิลิตร) เพราะข้นึ อยู่กับระดับบริสทุ ธจ์ิ ากกระบวนการผลติ และมาตรฐาน โดยมี
การปรับปรุงคุณภาพของสินค้าด้วยการบ่ม เพื่อเพ่ิมความบริสุทธ์ิ และพัฒนารูปแบบ รวมถึงขนาดบรรจุ
ภณั ฑใ์ ห้สอดคล้องกับความต้องการของผบู้ รโิ ภคโดยขายความเป็นธรรมชาติ

การกำหนดกลยุทธ์การตลาดด้านการจัดจำหน่าย พบว่า ให้จองล่วงหน้าก่อนสินค้าออก ผ่าน
ช่องทางออนไลน์ รวมถึงมีการใช้สื่อสังคมออนไลน์ โดยมีการเสนอเร่ืองราวอย่างต่อเน่ืองทั้ง Hard sell และ
Soft sell ด้วยการให้ความรู้เก่ียวกับผ้ึงชันโรง นอกจากน้ียังใช้ Platform Shopee และ LAZADA เพ่ือเพ่ิม
ชอ่ งทางการเขา้ ถงึ สนิ คา้

ภาพที่ 1.5 ภาพประกอบของกลุ่มวิสาหกจิ ชมุ ชนนำ้ ผ้งึ ชนั โรง (เดิม) ท่ใี ช้ในสอื่ สงั คมออนไลน์ Facebook
ท่ีมา: กล่มุ วสิ าหกิจชุมชนน้ำผงึ้ ชันโรง (2565).

81-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกล่มุ วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้าน
ผลิตภณั ฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจิตัล

การกำหนดกลยุทธ์การตลาดด้านการส่งเสริมการตลาด พบว่า ใช้ส่ือสังคมออนไลน์ โดยมีการ
เสนอเรื่องราวอย่างต่อเนื่องทั้ง Hard sell และ Soft sell ด้วยการให้ความรู้เก่ียวกับผึ้งชันโรง นอกจากน้ียัง
ใช้ Platform Shopee เพ่ือเพม่ิ ชอ่ งทางการเข้าถึงสินค้า

การกำหนดกลยุทธ์การตลาดด้านบุคลากร พบวา่ มุ่งเนน้ การสร้างเครอื ข่ายเพอ่ื สรา้ งความเข้มแขง็
การกำหนดกลยุทธ์การตลาดด้านลักษณะทางกายภาพ พบว่า มีการปรับปรุงคุณภาพของสินค้า
ด้วยการบม่ เพื่อเพิ่มความบริสุทธ์ิ และพัฒนารูปแบบ รวมถึงขนาดบรรจุภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการ
ของผู้บริโภค
การกำหนดกลยทุ ธก์ ารตลาดด้านกระบวนการใหบ้ รกิ าร ใชก้ ารใหบ้ รกิ ารด้วยตนเองเป็นหลกั

ปัญหาในการดำเนินธุรกจิ

ภาพที่ 1.6 ผลติ ภณั ฑจ์ ากชนั โรง
ทีม่ า: ผู้แตง่ (2565). ผลิตภัณฑ์นำ้ ผ้ึงชนั โรงหลากหลายรปู แบบ

ในการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนประสบปัญหาจากการเปล่ียนแปลงทางเทคโนโลยีดิจิทัล
ส่งผลให้พฤตกิ รรมของผู้บริโภคเปล่ียนแปลงไป มีการค้นคว้าหาข้อมูลผ่านระบบอินเทอร์เน็ตมากยิ่งขึ้น และ
มีช่องทางในการเข้าถึงผลิตภัณฑ์มากขึ้น สอดคล้องกับการขยายตัวของกลุ่มของวิสาหกิจชุมชนที่ให้ความ
สนใจเลี้ยงช้ันโรงมีจำนวนสมาชิกมากข้ึนจึงส่งผลให้มีกำลังการผลิตที่มากขึ้น ที่ประชุมของทางวิสาหกิจ
ชุมชนจึงมีมติร่วมกันว่าจะขยายตลาด และสร้างการรับรู้ให้แก่ผู้บริโภคในกลุ่มที่กว้างมากขึ้น แต่เม่ือทำการ
วิเคราะหจ์ ดุ แขง็ จุดอ่อน โอกาส และอปุ สรรคของผลติ ภณั ฑจ์ ากชนั โรงของทางวสิ าหกิจชุมชน พบว่า ในดา้ น
ผลิตภัณฑ์ ในส่วนของโลโก้ที่มีรูปแบบเดียวซ่ึงยังไม่ได้สื่อความเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนน้ำผ้ึงชันโรงเท่าที่ควร
นอกจากนี้บรรจุภัณฑ์ยังไม่ได้นำเสนอรายละเอียดอย่างครบถ้วน ส่วนปัญหาด้านการส่งเสริมการขาย มีการ

82-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขนั ของกลุ่มวสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลติ ภณั ฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดจิ ิตัล

ขายอยู่ในวงที่จำกัดเฉพาะกลุ่มลูกค้าท่ีรู้จักกันมาก่อน และยังขาดแคลนบุคลากรท่ีมีทักษะและความรู้
ทางด้านเทคโนโลยีดิจิทัลแต่ประสบปัญหาท่ีสำคัญคือ ความต่อเน่ืองในการติดต่อกับกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย
และโลโก้ที่สะท้อนเอกลักษณ์ของวสิ าหกิจชุมชนสวนปา่ โกงกางอยา่ งแท้จรงิ รวมถึงยังไม่มีตราสินค้าของทาง
วสิ าหกิจชมุ ชนอย่างเป็นทางการ ตลอดจนข้อจำกัดในด้านกำลังการผลิตและแนวทางในการแปรรูปเพ่ือสร้าง
มูลค่าท่ีมากย่ิงข้ึน นอกจากนี้ถึงแม้ว่ามีความตอ้ งการเพิ่มชอ่ งทางในการตดิ ตอ่ ส่ือสารผ่านทางระบบออนไลน์
แ ต่ ส ม า ชิ ก ส่ ว น ให ญ่ ใน ก ลุ่ ม ไม่ มี ทั ก ษ ะ ค ว า ม รู้ ใน ด้ า น ก า ร ใช้ เท ค โน โล ยี ดิ จิ ทั ล ร ว ม ถึ งก า ร ท ำ โฆ ษ ณ า
ประชาสมั พนั ธ์ผา่ นทางสือ่ สงั คมออนไลน์

แนวทางการแก้ปัญหา

จากปัญหาดังกล่าว คุณแหวนและคณะผู้นำของวิสาหกิจชุมชนจึงมีความสนใจในการสร้างตรา
สินค้า เพ่ือสนับสนุนผลิตภัณฑ์จากชันโรงรวมถึงเสริมสร้างการมีรายได้และการมีงานทำของคนในชุมชน
ตลอดจนเป็นการส่งเสริมการประชาสัมพันธ์การบริโภคผลิตภัณฑ์จากชนั โรงเพอ่ื การดูแลสุขภาพ โดยมุ่งเน้น
แนวคิดการสร้างตราสินค้าด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ในด้านการสร้างการรับรู้ต่อตราสินค้า และการรู้จักตรา
สินค้าให้เพิ่มมากข้ึนผ่านทางส่ือสังคมออนไลน์ท่ีสมาชิกของวิสาหกิจชุมชนสามารถใช้งานได้สะดวก เช่น
Facebook และ LINE ภายใตส้ าระสำคัญท่ีต้องการนำเสนอดงั ตอ่ ไปนี้

1) สินค้ารูปแบบ และขนาดต่าง ๆ ของน้ำผ้ึงชันโรงพร้อมคำบรรยายสรรพคุณ รายละเอียดของ
การผลติ การติดตอ่ และวิธีการบริโภค

2) ข้อดี จดุ เดน่ ของสินคา้
3) การเพาะปลกู บรรยากาศในพน้ื ทเี่ พาะปลูกชนั โรง
4) บรรยากาศในการทำงาน รปู แบบการผลติ
5) การแนะนำสินคา้ ประจำฤดูกาล
6) แจ้งการส่งสินค้า
7) ความรู้ต่าง ๆ ที่เกีย่ วขอ้ งกับชนั โรง

83-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกล่มุ วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลิตภณั ฑ์เกษตรแปรรูปประเภทอาหารดว้ ยเทคโนโลยีดิจติ ลั

ภาพท่ี 1.7 โลโก้ใหมข่ องผลติ ภัณฑ์จากชันโรงของวิสาหกิจชมุ ชนชันโรง เกษตรอินทรยี ์ วิถชี ายเลน
ทมี่ า: ผแู้ ตง่ (2565). โลโก้วสิ าหกจิ ชุมชนชันโรง เกษตรอนิ ทรยี ์ วถิ ชี ายเลนแบบสี และขาวดำ

ภาพท่ี 1.8 ภาพนง่ิ นำ้ ผ้งึ ชนั โรง โดยระบุจุดเดน่ และสรรพคุณ เพ่ือใช้นำเสนอในสอ่ื สังคมออนไลน์
ทม่ี า: ผู้แตง่ (2565). ตวั อย่างสอ่ื ทใ่ี ชท้ างกลุม่ วสิ าหกจิ ชุมชนได้พัฒนาข้นึ

84-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลมุ่ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลิตภณั ฑเ์ กษตรแปรรปู ประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี ิจติ ัล

นอกจากน้ียังมีการจัดทำคลิปวิดีโอ โดยมีการกำหนดเน้ือหาของคลิปวิดีโอให้สอดคล้องกับภาพน่ิง
ระยะเวลาประมาณ 45-60 วินาที เพอ่ื ให้ไม่ยาวนานเกินไป โดย แบง่ ตามรายละเอยี ดทีส่ ำคญั ไดแ้ ก่ นำเสนอ
รูปแบบสินค้า และขนาดที่แตกต่างกัน ของน้ำผึ้งชันโรงพร้อมคำบรรยายสรรพคุณ ข้อดี จุดเด่น ของสินค้า
บรรยากาศในพ้ืนท่ีเพาะปลูกชันโรง บรรยากาศในการทำงาน รูปแบบและรายละเอียดของการผลิต การ
ติดต่อ และวิธีการบริโภค การแนะนำสินค้าประจำฤดูกาล เผยแพร่ผ่านทาง Facebook ของทางวิสาหกิจ
ชมุ ชน แต่พบว่ายอดขายยังไม่เพมิ่ มากขึ้นเท่าท่ีควร นอกจากน้ีการเขา้ ถึงส่อื ต่าง ๆ ทั้งภาพนิ่ง และคลิปวิดโี อ
ยอดผู้ติดตามเพจของทางวิสาหกิจชุมชนยังมีจำนวนน้อยอยู่ จึงยังเป็นปัญหาสำคัญท่ีทางกลุ่มผู้นำวิสาหกิจ
ชมุ ชนต้องหาทางแกไ้ ขตอ่ ไป

กจิ กรรมประกอบกรณีศึกษา
อ่านกรณีศึกษาและกำหนดใหด้ ำเนนิ กจิ กรรมกลมุ่ ดงั ตอ่ ไปนี้
1. จากกรณีศึกษาน้ำผึ้งชันโรง เกษตรอินทรีย์ วิถีชายเลน ให้ท่านสรุปภาพรวมของกรณีศึกษา โดย

ระบุจุดแขง็ จดุ อ่อนของกลยทุ ธ์ทางการตลาดทนี่ ำมาใช้ (หน้าท่ี 7-8) รวมถงึ กำหนดกลยทุ ธท์ างการตลาดเพื่อ
ยกระดบั ผลิตภณั ฑจ์ ากชันโรง โดยเหมาะสมกบั บริบทของวิสาหกิจชมุ ชนภายใตข้ อ้ มลู ท่มี ีอยู่

2. ถ้าท่านเป็นคุณแหวน จากสถานการณ์ที่พฤติกรรมผู้บริโภคที่เปล่ียนแปลงไป ท่านจะกำหนดกล
ยุทธ์ในการเลือกกลุ่มเป้าหมายทางการตลาด (STP Marketing) ท้ังการแบ่งส่วนตลาด (Segmentation)
กลมุ่ เปา้ หมาย (Targeting) ตำแหนง่ ของตราสนิ ค้า (Positioning) อย่างไร พรอ้ มท้งั ระบุเหตุผลประกอบ

85-การยกระดบั นวัตกรรมการตลาดและความสามารถในการแข่งขนั ของกลมุ่ วสิ าหกิจขนาดกลางและขนาดยอ่ มด้าน
ผลิตภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยีดิจิตัล

บรรณานุกรม

พชิ ญาดา เจริญจิต (2563). ชนั โรง หรอื ผง้ึ จวิ๋ สุดยอดแมลงผสมเกสรพืช. เทคโนโลยกี ารเกษตร สืบคน้ จาก
https://www.technologychaoban.com/agricultural-technology/article_71992

ศนู ยศ์ กึ ษาการพัฒนาอ่าวคงุ้ กระเบน อนั เน่ืองมากจากพระราชดำริ (2556). การเลย้ี งและแปรรูปผลติ ภณั ฑ์
จากผ้งึ และชนั โรง. เอกสารประกอบองคค์ วามรู้
องค์การบรหิ ารส่วนจงั หวัดจนั ทบุร.ี (2563.) แมน่ ำ้ จันทบรุ ี กำเนดิ ชีวิตคนจันท.์ (ออนไลน์). สืบคน้ จาก

https://www.facebook.com/Chanpaochanyim/photos.

86-การยกระดบั นวตั กรรมการตลาดและความสามารถในการแขง่ ขันของกล่มุ วิสาหกจิ ขนาดกลางและขนาดยอ่ มดา้ น
ผลติ ภัณฑเ์ กษตรแปรรูปประเภทอาหารด้วยเทคโนโลยดี จิ ิตลั