ภาษาสะกอม

ภาษาสะกอม คานา

ตาบลสะกอม อาเภอเทพา จังหวัดสงขลา หนังสือภาษาสะกอม อาเภอเทพา จังหวัดสงขลา ฉบับน้ีเป็นหนังสือที่
ใช้ในการศึกษาภาษาไทยถิ่นใต้สาเนียงสะกอม ซึ่งเป็นภาษาไทยใต้กลุ่มหน่ึงท่ีมี
โครงการยกระดบั เศรษฐกิจและสังคมรายตาบลแบบบูรณาการ ความเป็นเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากภาษาใต้อ่ืน ๆ มีคาศัพท์ท่ีได้รับอิทธิพลมาจาก
(มหาวิทยาลัยสตู่ าบล U2T) ภาษาไทยถิ่นใต้ ภาษามลายูปาตานี เป็นต้น ภาษาไทยถิ่นใต้สาเนียงสะกอมมีใช้
พูดสื่อสารกันในระหว่างสองตาบล ในสองอาเภอในจังหวัดสงขลา ได้แก่
วิทยาลยั ชมุ ชนสงขลา สถาบันวทิ ยาลยั ชมุ ชน ตาบลสะกอม อาเภอจะนะ และตาบลสะกอม อาเภอเทพา มีอาณาเขตต้ังแต่ออก
กระทรวงการอดุ มศึกษา วทิ ยาศาสตร์ วิจยั และนวัตกรรม จากตัวเมืองจะนะ 4 กิโลเมตร เรื่อยไปจนถึงชายฝั่งทะเลจรดตาบลปากบาง
อาเภอเทพา ผูพ้ ูดมที งั้ ชาวไทยมุสลิม ชาวไทยพทุ ธ และชาวไทยเชื้อสายจีน

ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้ที่สนใจข้อมูล
เรื่องน้ีหรือนาไปใช้ในการศึกษา หากผิดพลาดประการใด คณะผู้จัดทาขอน้อมรับไว้
และขออภยั มา ณ ท่ีนดี้ ้วย

คณะผู้จดั ทา
พนกั งานจ้างเหมาบริการโครงการ ยกระดับเศรษฐกิจและสังคม

แบบบรู ณาการ (มหาวทิ ยาลยั สตู่ าบล U2T)
กล่มุ ที่ 4 การพฒั นาสัมมาชพี และสร้างอาชีพใหม่

2

สารบญั ความเป็นมาของชาวสะกอม

ความเปน็ มาของชาวสะกอม………………………………………………………..4 ช า ว ส ะ ก อ ม เ ป็ น ช น ก ลุ่ ม ห น่ึ ง ท่ี อ พ ย พ ม า จ า ก อ า เ ภ อ ห น อ ง จิ ก
สาเนยี งสะกอม...................………………………………………………………….5 จังหวัดปัตตานี เพ่ือหนีอหิวาตกโรคมาตั้งถ่ินฐานใหม่ท่ีบางพังกา ตาบล
ประวัติ………………………………………………………………………………………6 สะกอม อาเภอเทพา จงั หวัดสงขลา ต่อมาเกดิ ภาวะฝนแลง้ จนพรุกระจูดแห้ง
ลักษณะภาษา…………………………………………………………………………….6 ผู้นาจึงได้ออกสารวจสถานที่มาเรื่อย ๆ จนพบคลองที่ไหลมาจาก
ตัวอย่างคา…………………………………………………………………………………7 อาเภอนาทวี ออกสู่อ่าวไทยท่ีบ้านปากบางสะกอม ซึ่งเหมาะสาหรับต้ัง
ตวั อยา่ งประโยค…………………………………………………………………………9 ถ่ินฐานและทามาหากินโดยเฉพาะการทาประมง จากน้ันจึงได้ชักชวน
เอกสารอา้ งองิ ………………………………………………………………………….11 ชาวบ้านต้ังบ้านเรอื นอยู่ในบริเวณดงั กล่าว ซ่ึงเดิมเรียกกันว่า “บ้านสะฆ้อร์”
เปน็ ภาษามลายถู นิ่ หมายถึงต้นไมช้ นดิ หนึ่งใบเล็ก ๆ ผลสแี ดง ซึ่งเป็นตน้ ไม้ที่
พบในตาบลสะกอม ขณะเข้ามาตั้งถิ่นฐานครั้งแรก ต่อมาคาว่าสะฆ้อร์
ไดเ้ พี้ยนเสียงเปน็ สะกอม จนปจั จุบัน

ท่ีมา : U2T ตาบลสะกอม

34

สาเนยี งสะกอม ประวัติ

ภาษาไทยถิ่นใต้สาเนียงสะกอม เป็นภาษาไทยใต้กลุ่มหน่ึงที่มี คาว่า สะกอม มาจากภาษามลายูผสมอาหรับคาว่า "สกาโฮม"‫سقوم‬
ความเปน็ เอกลักษณท์ ่แี ตกตา่ งจากภาษาใต้อ่นื ๆ มีคาศพั ท์ที่ได้รบั อทิ ธิพลมา (อ่านว่า เซอ-กาโฮม) และเพี้ยนเป็นสะกอมในภายหลัง โดยเช่ือว่าภาษาไทย
จากภาษาไทยถ่ินใต้ ภาษามลายปู ตั ตานี เปน็ ต้น ถน่ิ ใต้สาเนียงสะกอมซ่ึงเป็นภาษาท่ีใช้ศัพท์สูง สนั นษิ ฐานวา่ มาจากการใชร้ าชา
ศัพท์กบั นายหวั เมือง คอื เจา้ ขุนสะกอมไกร และมาจากภาษามลายู บ้าง
ภาษาไทยถ่ินใต้สาเนียงสะกอมมีใช้พูดส่ือสารกนั ในระหว่าง 2 ตาบล
ใน 2 อาเภอในจังหวัดสงขลา ได้แก่ ตาบลสะกอม อาเภอจะนะ และตาบล ลกั ษณะภาษา
สะกอม อาเภอเทพา มีอาณาเขตต้ังแต่ออกจากตัวเมืองจะนะ 4 กิโลเมตร
เรื่อยไปจนถึงชายฝัง่ ทะเลจรดตาบลปากบาง อาเภอเทพา ผพู้ ูดมีทั้ง ชาวไทย เน่ืองจากเป็นภาษาท่ีอยู่ระหว่างรอยต่อของภาษาไทยถ่ินใต้
มสุ ลิม ชาวไทยพุทธ และชาวไทยเช้อื สายจีน กับภาษามลายูปัตตานี ทาให้ชุมชนชาวสะกอมได้รับอิทธิพลดังกล่าวน้ีมา
ผสมผสานเข้าด้วยกัน จนเป็นภาษาที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง โดยเฉพาะ
แผนที่เดินดนิ แสดงท่ตี งั้ หมู่ 1 บา้ นปากบางสะกอม คาศัพท์ และสาเนียงการพดู โดยภาษาไทยถ่ินใต้สาเนียงสะกอมจะใช้เสยี งดัง
ทมี่ า : U2T ตาบลสะกอม เนื่องจากตอ้ งพูดแขง่ เสียงทะเล ไมส่ ุภาพน่มุ นวล และพดู อยา่ งตรงไปตรงมา

นอกจากนี้ภาษาไทยถ่ินใต้สาเนียงสะกอม ยังมีความใกล้เคียงกับ
ภาษาไทยถ่ินใต้สาเนียงตากใบ มากกว่าภาษาไทยถ่ินใต้สาเนียงสงขลา แต่มี
ลักษณะอันเป็นเอกลักษณ์คือ คาที่มี 2 พยางค์ จะไม่นิยมตัดคาเหมือน
ภาษาไทยถ่ินใต้ท่ัวไป มีการเติมเสียงพยางค์หน้า และยังมีการเรียงคาสับ ท่ี
เปน็ ภาษาถิ่นใต้ทวั่ ไปเชน่ พุงขนึ้ (ทอ้ งขนึ้ ) จะเป็นขึน้ พุง เปน็ ต้น

56
22

ตวั อยา่ งคา ตวั อย่างคา

ภาษาสะกอม คาแปล หมายเหตุ ภาษาสะกอม คาแปล หมายเหตุ
ปะ พ่อ กะปะ ขวาน
เวาะ ลุง มาจากคาวา่ มลายู คาวา่ Timba ยารว่ ง มะม่วงหมิ พานต์
แขบ เร่งรีบ สาลดุ โคลน
มาจากคามลายู คาวา่ กาองิ เลอปะฮฺ ราเยน ขยัน
ตีหมาตักน้า ถัง,ถงั นา้ ,ถังตักนา้ (‫)كائن لفس‬ พะจีน พรกิ
ขา้ วเปียก ข้าวตม้ ตะหลา ถาด
ขา้ วตม้ ขา้ วตม้ มดั ยากับ พดู
ปิตู ประตู
กะต้ม ข้าวตม้ ใบกะพ้อ ตะพงั ต่างหู
พาปล๋อย ผ้าขาวมา้ งาม สวย
แตหลา มะละกอ
แหนบ็ เพลา กางเกง มาจากคาเขมรคาว่า สนาบ่เภลฺ า อา่ นว่า เขยี ง
สนบั เภลวิ แปลว่าร่องขาแตช่ าวใตท้ ัว่ ไป กระดานลาฆัน ละเอยี ด
ละอดิ กัด
เรยี กวา่ หนบั เพลา หรือ หน้าเพลา แกด ข้าวโพด
จะคง สัปปะรด
จะคง ข้าวโพด มาจากคามลายวู า่ ญาฆง (Jagong) ชาวใต้ ยานัด ผมหยิก
ทั่วไปนิยมเรียกสั้น ๆ ว่า คง การปู ิด เหนยี ว
ดูหลา คนฟงั เสยี ง สาอดิ ปลูก
ภาษามลายูปตั ตานีเรยี กว่า ยสู ะแล บาง โปก ตะไคร้
ปลาลามา ปลาจวด ทอ้ งถิ่นเรียกว่า ยสู ะหลา จะไค้ มะพรา้ ว
ปลาลามาสองซี ปลาจวดเทียน กะพร้าว พดู
ปลาลามาคลอง ปลาจวดคอม 7 แถลง บหุ ร่ี
ปลาลามาจนี ปลาหางไก่ รอเกาะ
ปลาลามาจหู วา ปลาปากกวา้ ง
ปลาลามาแดง ปลาจวดข้แี ตก 8

ปลาขเ้ี กะ ปลาแปน้
อวนตาเระ อวนเขน็

ตัวอยา่ งประโยค ตัวอยา่ งประโยค

ภาษาสะกอม คาแปล ภาษาสะกอม คาแปล

แลต่ะ ดาน้าหดิ เดยี วเหนื่อย ดสู ิ ดาน้าแคน่ ี้ เหน่ือยจะตายแล้วเนี่ยะ หะ้ ใด๋เออ้ เสาไฟนั้นมันชะเรจังเออ ทาไมเสาไฟนัน้ มันเอยี งจงั

แขต๋ ายแหลว่ ชว่ ยสุหรงผ้ามาที ชว่ ยโยนผ้ามาใหห้ น่อย

ตวั นิ ใหย๋จนหมาเลียโบงไม่ถึงแหล่ว เทยี ว เธอนี่ โตจนหมาเลียก้นไม่ถึงแล้ว ยังเที่ยว ฉันจะตุโบะเธอแนค่ อยถา้ แลตะ่ ฉันจะตีเธอแนค่ อยดนู ะ

เด๋ินแกเปลื๋อยโหย่เหลย ไปหาแหน็บเพลา เดินแก้ผ้าอยู่เลย ไปหากางเกงมาใส่ซะ ผมเป็นหวั แม่ตนี ระกาเจ็บสะหมด ผมเป็นเล็บขบเจ็บมาก

มาใสซะมังไป๊ บา้ งไป แลกเดี๋ยวไปเดินในป่ายางหญ้าข้ีตะเหรย เม่ือก้ีไปเดินในสวนยางหญ้าเจ้าชู้ติดเต็ม

เรอื่ งแคน่ ้ีไมล่ ่าดอก เรื่องแค่นไี้ ม่ถอยหรอก ติดเต็มกางเกง กางเกง

เวาะ ๆ เสอ่ จะคงตอ๋ มสักช่อทิ คีบาทนิ ? ป้า ๆ ซ้ือข้าวโพดต้มสักช่อหนึ่ง ราคา กนิ ละโปะหม้ายละตัว กนิ ทุเรยี นกวนไหมหละเธอ

เท่าไหร่? นอ้ งยกขนึ้ ตงั้ แต่จะระ นอ้ งตืน่ ต้ังแต่หวั รงุ่

เจ๊ะเอากะปะไปฟนั ต้นยาร่วงที่อยู่ในสาลดุ พ่อเอาขวานไปฟันต้นมะม่วงหิมพานต์ที่ ให้ดีแหละเดินที่เปล่ียวระวังพบคนบ้ามู เดินท่เี ปลยี่ วระวังเจอคนบา้

อยู่ในโคลน เรยี น

เมาะแกราเยนเอาพะจีนใส่ตะหลา ยายขยันเอาพริกใสถ่ าดไปตากแดด ตวั อยา่ การัมแรงตีโถกตบน้นั เธออย่าอารมณ์ขน้ึ มาก จะโดนตบนั้น

ไปตากแดด เด็กนมี้ นั ถลาจงั เดก็ คนนี้มันดอ้ื จัง

เปาะนัง่ ยากับกับเมาะเรื่องปติ ูใหม่ ตานงั่ พูดกบั ยายเร่อื งประตใู หม่ นอ้ งอยา่ จะกะผมพ่ี นอ้ งอยา่ ดึงผมพี่

แมะใส่ตะพงั ทองงามจาน แมใ่ ส่ตา่ งหูทองสวยมาก มากอเระประตูให้ที มาแงะประตูให้หนอ่ ย

แตหลาต้ังบนกระดานลาฆันสับให้ละอิด มะละกอตัง้ บนเขียงสบั ให้ละเอียด พจี่ ะหราทาการบ้านไดแ้ ลว้ พี่ลงมือทาการบา้ นได้แล้ว

ปด้ิ ปดั เจะ๊ ไม่เอาสะแตนขึ้นที พอ่ ยังไม่เอาขาตัง้ จกั รยานตข์ ึ้นเลย

นิแกด จะคง แตน่ ้องแกดยานัส พก่ี ัดข้าวโพด แต่น้องกัดสับปะรด ทาไมหอ้ งเธอบอรอ้ กจงั ทาไมห้องเธอรกจัง

นผิ มการปู ิดเหมอื นเจะ๊ พผ่ี มหยกิ เหมือนพอ่ เอาสาดมาให้ที เอาเสอ่ื มาใหห้ น่อย

น้องบา่ วเลน่ กลางแดดสาอิดท้ังตวั น้องชายเล่นกลางแดดเหนียวทั้งตวั ไปหยบิ โคมในครวั ให้ที ไปหยิบกะละมงั ในครัวใหห้ นอ่ ย

เจะ๊ โปกจะไคใ้ นปา่ กะพร้าวกองลยุ พ่อปลกู ตะไครใ้ นปา่ มะพรา้ วเยอะแยะ

คนสะกอมแถลงภาษากลางไม่ค่ายชดั นิ คนสะกอมพูดภาษากลางไมค่ ่อยชัด

เปาะชอบสบู รอเกาะแต่หัวเชา้ ตาชอบสบู บหุ ร่ีตัง้ แตต่ อนเชา้

โบเ๋ ด็กพายาหมไู ปนงั่ กนิ เท่ตะพาน พวกเด็กพาฝร่ังไปนัง่ กนิ ท่สี ะพาน

คนที่โถกรถชนุ เหลกวาทาท่าตะโระซะแลว้ คนที่ถูกรถชนเมื่อวานอาการหนักแล้ว

(เหมอื นจะไมร่ อด)

9 10

อา้ งอิง ผู้จัดทา

ความเป็นมาของชาวสะกอมและภาษาสะกอม. 2562. (ออนไลน์). แหล่งท่ีมา :  นางสาวศจีมาศ พลู ทรัพย์ ท่ีปรกึ ษาโครงการ
http://azizstan.info/index.php/89-articles/patanistudies/960-sakom- ผจู้ ัดทา
history. สืบคน้ เมอื่ วันท่ี 26 กรกฎาคม 2564.  นางสาวจิณัฐตา ติเอียดย่อ ผู้จัดทา
 นายศักรินทร์ มะประสิทธ์ิ ผู้จดั ทา
ภาษาสะกอมนาน ๆ สักคา. อับดุลกอนี เต๊ะมะหมัด. 2560. (ออนไลน์).  นายสรุ ยิ า จะโรจน์มะ
แหล่งท่ีมา : https://www.gotoknow.org/posts/376687. สืบค้นเมื่อวันท่ี 27
กรกฎาคม 2564.

สาเนียงสะกอม. 2563. (ออนไลน์). แหล่งท่ีมา : https://th.wikipedia.org/wik.
สบื ค้นเม่ือวันที่ 25 กรกฎาคม 2564.

โครงการยกระดับเศรษฐกจิ และสังคมรายตาบลแบบบรู ณาการ
(มหาวทิ ยาลยั ส่ตู าบล U2T)

วิทยาลัยชุมชนสงขลา สถาบันวิทยาลยั ชุมชน
กระทรวงการอุดมศกึ ษา วิทยาศาสตร์ วจิ ยั และนวัตกรรม

11