คู่มือการใช้ชุดพัฒนาการอ่านการเขียนภาษาไทย บัญชีคำพื้นฐาน ป1-3

๑

คู่มือ

การใชช้ ุดพัฒนาการอา่ นการเขียนภาษาไทย
บญั ชีคาพื้นฐาน ป.๑ – ป.๓

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้ภาษาไทย
กล่มุ นเิ ทศ ตดิ ตามและประเมนิ ผลการจัดการศกึ ษา
สานกั งานเขตพ้ืนท่กี ารศึกษาประถมศึกษาอบุ ลราชธานี เขต ๔

เอกสารเลขที่ ๓/๒๕๖๔

๒

คานา

สานักงานคณะกรรการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ได้กาหนดนโยบายปีการศึกษา
๒๕๖๔ “เด็กไทยวิถีใหม่ อ่านออกเขียนได้ทุกคน” โดยตั้งเป้าหมายความสาเร็จไว้ที่ ๑) นักเรียน
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ - ๓ ทุกคนอ่านออกเขียนได้ ๒) นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ – ๕ อ่านคล่อง
เขียนคล่อง และ ๓) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ – ๖ มีสมรรถนะการอ่านขั้นสูง เพื่อเป็นเครื่องมือ
ในการศึกษาต่อและประกอบอาชีพต่อไป สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔
จึงได้กาหนดเป็นจุดเน้นสาคัญในการขับเคลื่อนคุณภาพด้านภาษาไทย ข้อ ๓ “ผู้เรียนอ่านออก
เขียนได้ ลายมือสวย คิดเลขเป็น” และจัดให้มีโครงการแก้ปัญหาการอ่านการเขียนของนักเรียน
เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาการอ่านและการเขียนของนักเรียนในสังกัดสานักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔ โดยจัดทาชุดฝึกการอ่านการเขียนบัญชีคาพื้นฐาน ระดับ
ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ – ๓ และจัดทาคู่มือประกอบการใช้ชุดฝึกการอ่านการเขียนบัญชีคาพื้นฐาน
ระดบั ชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ ๑ – ๓ ขน้ึ

สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔ ขอขอบคุณคณะทางาน
ทุกท่านที่มีสว่ นร่วมในการจัดทาคู่มือและชุดฝึกชุดนใ้ี ห้สมบูรณ์ และหวังเป็นอยา่ งยิ่งว่าชดุ ฝึกการอา่ น
การเขียนบัญชีคาพื้นฐาน สาหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ – ๓ นี้จะเป็นแนวทางหนึ่ง
ในการพฒั นาคณุ ภาพผเู้ รียนดา้ นภาษาไทยให้มคี ุณภาพ บรรลตุ ามเปา้ หมายทีก่ าหนดไว้ได้

นางสาวพิไลลกั ษณ์ หม่นั วงศ์
ศึกษานเิ ทศก์ชานาญการพิเศษ
หวั หน้ากลุม่ สาระการเรียนรู้ภาษาไทย
สานักงานเขตพื้นทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔

ก

สารบญั

หน้า
คำนำ ................................................................................................................................................... ก
สำรบญั ...............................................................................................................................................ข
คาช้แี จง...............................................................................................................................................ค
แนวทางการใช้ค่มู อื การอ่านการเขียนภาษาไทย สาหรบั นักเรียนชน้ั ประถมศึกษาปีที่ ๑ – ๓
สานักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔...........................................................๑

วัตถปุ ระสงค์...................................................................................................................................๒
เป้ำหมำย .......................................................................................................................................๒
ระดบั เขตพ้นื ที่การศกึ ษา.................................................................................................................๓
ระดับสถานศึกษา ...........................................................................................................................๔
ระดบั หอ้ งเรยี น...............................................................................................................................๕
แนวทางการใช้ชดุ พฒั นาการอา่ นการเขียนภาษาไทย
บญั ชคี าพื้นฐาน ป.๑ – ป.๓ ................................................................................................................๖
ชุดพัฒนาการอ่าน ..........................................................................................................................๖
ชุดพฒั นาการเขยี น.........................................................................................................................๗
ชดุ พฒั นาการอา่ นการเขยี น ป.๑ ........................................................................................................๘
ชุดพฒั นาการอ่านการเขยี น ป.๒ ........................................................................................................๙
ชุดพฒั นาการอา่ นการเขียน ป.๓ ..................................................................................................... ๑๐
แนวทางการจดั การเรยี นการสอนภาษาไทย..................................................................................... ๑๑
คณะผ้จู ัดทา...................................................................................................................................... ๑๕

ข

คาชแี้ จง

หลังจากที่กระทรวงศึกษาธิการได้กาหนดนโยบายการจัดการศึกษาและนโยบายเร่งด่วนของ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และนโยบายสานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ปีงบประมาณ ๒๕๖๔ –๒๕๖๕ สานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔ จึงได้
ประกาศจุดเน้นและเป้าหมายในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาในปีการศึกษา ๒๕๖๔ ด้านการพัฒนา
คุณภาพการศึกษาอย่างยง่ั ยนื โดยม่งุ เนน้ ให้ “ผ้เู รียนอา่ นออกเขียนได้ ลายมือสวย”

เพื่อเป็นการส่งเสริมคุณภาพผู้เรียนด้านการอ่านการเขียนภาษาไทย สานักงานเขตพื้นที่
การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔ จึงได้จัดทาชุดพัฒนาการอ่านการเขียนภาษาไทย สาหรับ
นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ – ๓ เพ่ือใช้ในการเรียนการสอนภาษาไทยขึ้น ซึ่งอ้างอิงเอกสารบัญชี
คาพื้นฐานมาจากสานักวิชาการและมาตรฐานการศกึ ษา สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน
โดยชุดพัฒนาการอ่านการเขียนภาษาไทย สาหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ – ๓ ประกอบด้วย
คู่มือการใช้ชุดพัฒนาการอ่านการเขียนภาษาไทย ชุดพัฒนาการอ่านคา และชุดพัฒนาการเขียนคา
รายละเอยี ดในแต่ละเลม่ ดังนี้

คมู่ ือชดุ ฝึกการอา่ นการเขยี นบัญชคี าพนื้ ฐาน จานวน ๙ เลม่ ประกอบดว้ ย
๑. ชดุ ฝกึ การอ่านการเขียนบัญชคี าพน้ื ฐานสาหรับนกั เรียนชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี ๑
จานวน ๓ เล่ม ดงั น้ี
๑.๑ บัญชีคาพ้ืนฐานสาหรบั นกั เรียนชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๑ จานวน ๑ เลม่
๑.๒ สมดุ บนั ทึกการอา่ นสาหรบั นักเรียนช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๑ จานวน ๑ เลม่
๑.๓ สมดุ บนั ทึกการเขียนสาหรบั นักเรียนชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๑ จานวน ๑ เล่ม
๒. ชดุ ฝึกการอา่ นการเขยี นบัญชคี าพืน้ ฐานสาหรบั นกั เรียนช้ันประถมศึกษาปที ี่ ๒
จานวน ๓ เลม่ ดงั น้ี
๒.๑ บัญชคี าพื้นฐานสาหรบั นักเรียนชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ ๒ จานวน ๑ เล่ม
๒.๒ สมุดบันทึกการอ่านสาหรบั นักเรียนช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ ๒ จานวน ๑ เล่ม
๒.๓ สมดุ บันทึกการเขยี นสาหรับนักเรียนชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๒ จานวน ๑ เลม่
๓. ชดุ ฝึกการอ่านการเขยี นบัญชคี าพ้ืนฐานสาหรบั นกั เรียนชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ ๑
จานวน ๓ เล่ม ดังนี้
๓.๑ บัญชีคาพ้นื ฐานสาหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปที ่ี ๑ จานวน ๑ เลม่
๓.๒ สมดุ บันทึกการอา่ นสาหรับนักเรียนชัน้ ประถมศึกษาปีที่ ๑ จานวน ๑ เลม่
๓.๓ สมดุ บันทึกการเขยี นสาหรบั นักเรียนชัน้ ประถมศึกษาปีที่ ๑ จานวน ๑ เล่ม

ค

รายละเอยี ดของบญั ชคี าแตล่ ะชนั้
๑. บัญชีคาพื้นฐานชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ มีจานวนทั้งสิ้น ๗๐๘ คา มีลักษณะเป็นคาเดี่ยวงา่ ย
ทง้ั หมด
๒. บัญชีคาพื้นฐานชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒ มีจานวนทั้งสิ้น ๑,๐๙๘ คา เป็นคาเดี่ยวง่าย จานวน
๓๕๖ คา คาประสมงา่ ย จานวน ๔๑๕ คา และคาเดี่ยวยาก จานวน ๓๒๗ คา
๓. บัญชีคาพื้นฐานชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓ มีจานวนทั้งสิ้น ๑,๒๑๐ คา เป็นคาเดี่ยวง่าย จานวน
๓๔๐ คา คาประสมง่าย จานวน ๒๘๘ คา คาเดี่ยวยาก จานวน ๑๖๘ คา และคาประสมยาก จานวน
๔๑๔ คา

ประโยชน์ของบัญชีคาพ้นื ฐาน
๑. ใช้ในการพัฒนาหลักสูตรภาษาไทย ในแง่ของการกาหนดเนื้อ คือการกาหนด คาที่ใช้ใน
การเรยี นการสอนภาษาไทยแต่ละระดบั ชั้น
๒. ใช้ในการพัฒนาหนงั สือเรยี น แบบฝกึ หัด และหนงั สือเสริมประสบการณ์ต่าง ๆ โดยการนา
คาไปใช้แตง่ หนังสอื และฝกึ ฝนทกั ษะ
๓. ใช้ในการจัดทาและพัฒนาสื่อการเรียนการสอนภาษาไทยที่จาเป็น เช่น บัตรคา แผนภูมิ
เสรมิ ประสบการณ์ และสร้างเร่อื งราวในการแสดงหุ่น การเลน่ เลยี นแบบ บทบาท สมมตุ ิ ฯลฯ

ขอ้ เสนอแนะในการนาบัญชคี าพน้ื ฐานไปใช้
๑. บัญชีคาพื้นฐานในชั้นประถมศึกษาปีที ๑-๓ ซึ่งมีจานวนคาทั้งสิ้น ๓,๐๑๖ คา เป็นคาที่
ทดสอบความยากง่ายในการอ่านและการเขียนมาแล้ว โดยคดั เลอื กจากจานวนคาของบัญชีคาแตล่ ะช้ัน
ซึ่งนักเรียนใช้พูดในชีวิตประจาวันที่มีความถี่สูง ดังนั้นคาเหล่านี้จึงเป็นคาที่ควรเรียนในชั้นต่าง ๆ
ตามท่ีกาหนด แต่การพิจารณานาคาไปใช้ในแต่ละชั้น ควรพิจารณาคัดเลือกอีกครั้งหนึ่ง โดยพิจารณา
คาที่จาเป็นต้องใช้ในท้องถิ่นนั้น ๆ และตามสถานการณ์ต่าง ๆ รวมทั้งพิจารณากาหนดจานวนคาให้
เหมาะสม
๒. คาที่กาหนดใช้ในบัญชีคาพื้นฐานแต่ละช้ัน ไม่ควรถือเป็นหลักตายตัวมากนัก ควรปรับปรุง
ได้ตามความเหมาะสม คาในบัญชคี าช้ันประถมศึกษาปีที่ ๓ อาจปรับมาใช้ในช้ันประถมศึกษาปีที่ ๒ ได้
ทั้งนี้ควรพิจารณาค่าความยากของการอ่านและการเขียนด้วย เพื่อให้การใช้คาเหมาะสมกับวัยและ
ตามลาดับขั้นการเรียนรู้ของนักเรียน สาหรับคาบางคาที่ยากมาก แต่มีความจาเป็นต้องใช้ในระดับชั้น
นั้น ๆ ก็อาจนามาใช้ได้ แต่ควรชี้แจงให้นักเรียน ผู้ปกครอง ผู้บริหารสถานศึกษา และผู้มีส่วนได้เสีย
ทราบว่าเป็นคาท่ยี ากสาหรบั ชน้ั น้ัน ๆ

ง

แนวทางการใช้คู่มือการอ่านการเขียนภาษาไทย
สาหรับนกั เรียนชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๑ – ๓

สานกั งานเขตพน้ื ทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาอุบลราชธานี เขต ๔

๑ สรา้ งความตระหนัก ประกาศเปน็ วาระสาคัญของสถานศึกษา

แจ้งแนวปฏบิ ตั ิใหค้ รทู ุกคนรบั ทราบร่วมกัน

๒ วางแผนพฒั นา จดั ประชมุ ชแี้ จง ครู คณะกรรมการสถานศกึ ษา
และผู้ปกครอง

จดั ระบบบริหารจดั การ

จัดทาแนวปฏบิ ตั ใิ นการใช้คู่มือ

๓ นาสู่การปฏิบตั ิ ดาเนินการใชค้ ู่มือ

จดั ทาขอ้ มูลนกั เรียนรายคน
 รายกลุ่มปัญหา
 รายระดบั ปัญหา

วางแผนแก้ปัญหา

จดั กิจกรรมแก้ปัญหาตามกลมุ่ ยอ่ ยระดับปัญหา

จดั กิจกรรมส่งเสริมความเป็นเลิศด้านภาษาไทย

๔ นิเทศ กากับ ตดิ ตาม นเิ ทศ กากับ ตดิ ตามอย่างเปน็ ระบบและต่อเนอ่ื ง

ตรวจสอบ / ประเมนิ

๕ สรุป / รายงานผล รายงานผลการดาเนนิ งาน

มอบรางวัล / เผยแพร่ผลงานดีเด่น

๑

แนวทางการใชค้ มู่ อื การอา่ นการเขยี นภาษาไทย
สาหรบั นกั เรยี นชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๑ – ๓

สานกั งานเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาอบุ ลราชธานี เขต ๔

แนวทางการใชค้ มู่ ือการอ่านการเขียนภาษาไทย สาหรับนกั เรียนชนั้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๑ – ๓
สานกั งานเขตพืน้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาอุบลราชธานี เขต ๔

วัตถปุ ระสงค์

๑. เพื่อแก้ปัญหาการอ่านและการเขียนของนักเรียนระดับประถมศึกษา สานักงานเขตพื้นที่
การศกึ ษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต ๔

๒. เพื่อพัฒนาการอ่านและการเขียนของนักเรียนระดับประถมศึกษา สานักงานเขตพื้นที่
การศกึ ษาประถมศกึ ษาอุบลราชธานี เขต ๔

เป้าหมาย

นักเรียนในสังกัดสานักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาอบุ ลราชธานี เขต ๔ ระดับ
ชัน้ ประถมศึกษาปีท่ี ๑ - ๓ มคี วามสามารถดา้ นการอ่านและการเขยี น เพิม่ สูงขึน้

การดาเนินงานตามนโยบาย สพป.อุบลราชธานี เขต ๔ ปกี ารศึกษา ๒๕๖๔
“สพท.วิถีใหม่ นกั เรยี นอ่านออกเขียนได้ ปลอดภยั ทกุ คน”

๒

ระดับเขตพน้ื ที่การศกึ ษา

๑. ประกาศนโยบายให้ปีการศึกษา ๒๕๖๔ “เดก็ ไทยวถิ ใี หม่ อ่านออกเขยี นได้ ปลอดภัยทกุ คน”
๒. จัดทาชดุ พฒั นาการอา่ นการเขียนภาษาไทย บัญชคี าพื้นฐาน ป.๑ - ป.๓ ให้สถานศกึ ษา
๓. จัดสง่ เครอ่ื งมือการคัดกรอง “ความสามารถในการอา่ นและการเขียน” ของนักเรยี นให้

สถานศึกษา
๔. ตดิ ตาม ตรวจสอบ การดาเนินการรายงานผลทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-MES) ของ

สถานศึกษา ใหท้ นั ตามกาหนดเวลา
๕. นเิ ทศ ติดตาม การดาเนนิ การคดั กรองฯ และส่งเสริมสนบั สนุนให้สถานศึกษานาผลการ

คดั กรองมาพฒั นาคณุ ภาพผู้เรียนเป็นรายบุคคล
๖. จดั ทาคลงั ส่อื นวตั กรรมภาษาไทยเพ่ือแกไ้ ขปัญหาการอ่านไม่ออก เขียนไมไ่ ด้ และ

สอ่ื นวตั กรรมการคดั ลายมือ
๗. ประเมนิ การอา่ นอออกเขยี นได้ของนักเรียน
๘. จดั กิจกรรมการแข่งขันทักษะทางภาษาไทย ระดับเขตพน้ื ที่การศกึ ษา
๙. นเิ ทศ ติดตาม การพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนการสอนภาษาไทย
๑๐. สง่ เสรมิ ใหส้ ถานศึกษาเผยแพร่สอื่ นวัตกรรมท่ีเป็นแบบอย่างทด่ี ี (Best Practice) หรือ

นวัตกรรมการเรยี นการสอนภาษาไทย

๓

ระดบั สถานศกึ ษา

๑. ประกาศนโยบายให้ปีการศึกษา ๒๕๖๔ “เด็กไทยวถิ ใี หม่ อ่านออกเขยี นได้ ปลอดภัย
ทุกคน” ให้แก่ครู และบุคลากรทางการศึกษา กรรมการสถานศกึ ษา ผู้ปกครอง และ
ผู้ส่วนไดส้ ่วนเสีย ได้รบั ทราบ

๒. ประชุม ช้ีแจง สรา้ งความเขา้ ใจกบั ครผู ู้สอนภาษาไทย เพือ่ กาหนดแนวทางในการพฒั นา
การอา่ นออกเขียนได้ ลายมือสวย

๓. ประชมุ ผู้ปกครองและประกาศนโยบายแนวทางในการพฒั นาการอา่ นออกเขียนได้
ลายมอื สวย ให้ผู้ปกครองรับทราบและมสี ว่ นร่วม

๔. สง่ เสรมิ ให้ครผู ู้สอนภาษาไทยจดั การเรียนการสอนท่ีเน้นผเู้ รียนเปน็ สาคญั และใชส้ ื่อ
การเรยี นการสอนภาษาไทยท่ีมปี ระสทิ ธิภาพ

๔. ดาเนนิ การคดั กรอง “ความสามารถในการอา่ นและการเขียน” ของนักเรียน
๕. รายงานผลทางระบบอิเลก็ ทรอนกิ ส์ (e-MES) ของสถานศกึ ษา ให้ทนั ตามกาหนดเวลา
๖. จดั ทาขอ้ มูลนักเรยี นที่มีปญั หาอา่ นไม่ออก เขียนไม่ได้ เพอื่ ซ่อมเสริมนักเรียนเป็น

รายบุคคล
๗. พฒั นาคณุ ภาพผเู้ รียนที่มปี ญั หาอา่ นไม่ออก เขยี นไม่ได้
๘. สง่ เสริมศกั ยภาพผเู้ รียนท่คี วามสามารถทางภาษาไทยสู่ความเป็นเลศิ
๙. สง่ เสริมคณุ ภาพผ้เู รยี นเพ่อื เข้าร่วมกิจกรรมการแข่งขันทกั ษะทางภาษาไทย ระดับเขต

พ้นื ที่การศึกษา
๑๐. เผยแพรส่ ือ่ นวตั กรรมที่เปน็ แบบอยา่ งทด่ี ี (Best practice) หรอื นวัตกรรมการเรยี น

การสอนภาษาไทย

๔

ระดบั หอ้ งเรียน

๑. จดั ทาป้ายนิเทศ ประกาศนโยบาย สพป.อุบลราชธานี เขต ๔ ปีการศึกษา ๒๕๖๔
“เด็กไทย วถิ ีใหม่ อ่านออกเขียนได้ ปลอดภยั ทกุ คน”

๒. ครูผู้สอนภาษาไทย หรือครูผู้ได้รับมอบหมายที่มีความรู้ความสามารถด้านการคัดกรอง
ดาเนินการคัดกรองการอ่านการเขียนนักเรียนภายในห้องเรียนที่รับผิดชอบ โดยใช้
เครื่องมือที่สานักงานเขตพื้นที่การศึกษากาหนด แล้วบันทึกเสนอรายงานผู้บริหาร
สถานศกึ ษาต่อไป

๓. จัดทาข้อมูลสารสนเทศนักเรยี นเป็นรายบคุ คล รายกล่มุ จาแนกเป็นกลุ่มการอ่านและ
กลุ่มการเขยี น ตามระดบั ของปัญหา

๔. จดั หา จัดทานวตั กรรม ที่มคี วามเหมาะสมและสอดคลอ้ งกับปัญหาของแตล่ ะคนหรือ
แต่ละกลมุ่ เพื่อซอ่ มเสริมนักเรียนเปน็ รายบคุ คล และกาหนดปฏิทนิ ในการพัฒนา
อยา่ งต่อเน่อื ง

๕. จัดแหล่งเรียนรทู้ ี่เอื้อตอ่ การเรยี นรู้ และป้ายนเิ ทศดา้ นภาษาไทยทนี่ ักเรียนควรรู้และ
เหมาะสมกบั ระดับช้นั เรียน

๖. จัดกิจกรรมเพื่อพัฒนาให้นกั เรียนสามารถอ่านออกเขียนได้ ลายมือสวย อย่างตอ่ เน่อื ง
๗. สังเกต ตรวจสอบ ประเมินพฒั นาการของนกั เรียนกลุ่มเปา้ หมาย
๘. สรปุ รายงานผลตอ่ ผู้บริหารสถานศกึ ษาอยา่ งต่อเนื่อง
๙. รายงานผลการพฒั นาตอ่ ผบู้ ริหารสถานศกึ ษา
๑๐. จัดกิจกรรมส่งเสรมิ ให้นักเรียนมคี วามเป็นเลิศดา้ นภาษาไทยเพ่ือเข้าแข่งขนั ในระดับ

กลุม่ ส่งเสริมประสิทธภิ าพทางการศึกษา ระดบั เขตพืน้ ท่กี ารศกึ ษา และระดับชาตติ อ่ ไป

๕

แนวทางการใชช้ ุดพัฒนาการอ่านการเขยี นภาษาไทย
บญั ชคี าพืน้ ฐาน ป.๑ – ป.๓

ชุดพฒั นาการอา่ น

๑. นกั เรียนฝึกอ่านบัญชีคาพนื้ ฐาน ตามระดบั ช้ัน ดงั นี้
 ระดับชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๑ จานวน ๗๐๘ คา
 ระดบั ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๒ จานวน ๑,๐๙๘ คา
 ระดบั ชน้ั ประถมศึกษาปที ่ี ๓ จานวน ๑,๒๑๐ คา

๒. นักเรียนทดสอบการอา่ นในสมุดบันทกึ การอ่านทีละชุด โดยชดุ พฒั นาการอา่ น
แตล่ ะชดุ มจี านวนชุดละ ๒๐ คา
 ระดับช้นั ประถมศึกษาปที ่ี ๑ จานวน ๓๖ ชุด
 ระดบั ชัน้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๒ จานวน ๕๕ ชดุ
 ระดับช้นั ประถมศึกษาปีที่ ๓ จานวน ๖๑ ชดุ

๓. ครูหรือผู้ประเมิน ประเมินผลการอ่านแตล่ ะชดุ ซงึ่ มีแบบประเมนิ และเกณฑก์ าร
ประเมินอยู่สว่ นท้ายของสมุดบนั ทึกการอ่าน ดังน้ี

๔. คดั กรองและจัดกลมุ่ นักเรียน ตามเกณฑร์ ะดับคณุ ภาพ ๔ ระดบั
คือ ดมี าก ดี พอใช้ และปรับปรงุ

๕. จัดหา จดั ทานวัตกรรมทม่ี ีความเหมาะสม เพื่อพัฒนานักเรยี นทม่ี ีผลการประเมนิ อยู่ใน
ระดบั คณุ ภาพ พอใช้ - ปรับปรุง

๖. สงั เกต ตรวจสอบ ประเมนิ พฒั นาการของนักเรยี น
๗. สรปุ รายงานผลตอ่ ผู้เกยี่ วขอ้ ง

๖

ชดุ พฒั นาการเขยี น

๑. นักเรียนฝกึ อ่านบัญชีคาพน้ื ฐาน ตามระดับชน้ั ดงั น้ี
 ระดบั ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี ๑ จานวน ๗๐๘ คา
 ระดบั ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๒ จานวน ๑,๐๙๘ คา
 ระดบั ชัน้ ประถมศกึ ษาปีท่ี ๓ จานวน ๑,๒๑๐ คา

๒. นกั เรียนทดสอบการเขียนในสมุดบันทึกการเขียนทลี ะชดุ โดยชุดพฒั นาการเขียน
แตล่ ะชดุ มีจานวนชุดละ ๑๐ คา โดยผปู้ ระเมนิ สุ่มคาจากชดุ แบบฝึกอา่ นบัญชีคาพ้นื ฐาน
 ระดับชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๑ จานวน ๓๖ ชุด
 ระดับชนั้ ประถมศึกษาปีท่ี ๒ จานวน ๕๕ ชดุ
 ระดบั ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๓ จานวน ๖๑ ชุด

๓. ครหู รอื ผู้ประเมิน ประเมนิ ผลการเขียนแตล่ ะชดุ ซง่ึ มแี บบประเมนิ และเกณฑก์ าร
ประเมนิ อย่สู ว่ นทา้ ยของสมุดบนั ทกึ การอา่ น ดงั น้ี

๔. คัดกรองและจดั กล่มุ นักเรียน ตามเกณฑร์ ะดบั คุณภาพ ๔ ระดับ
คือ ดีมาก ดี พอใช้ และปรับปรงุ

๕. จัดหา จัดทานวตั กรรมที่มคี วามเหมาะสม เพอื่ พัฒนานักเรียนทม่ี ผี ลการประเมินอยู่ใน
ระดับคณุ ภาพ พอใช้ - ปรับปรงุ

๖. สงั เกต ตรวจสอบ ประเมินพฒั นาการของนักเรียน
๗. สรุปรายงานผลต่อผู้เกยี่ วขอ้ ง

๗

ชุดฝกึ การอา่ นการเขยี น
ช้นั ประถมศึกษาปที ี่ ๑

เลม่ ท่ี ๑ : ชุดฝกึ อ่านบญั ชคี าพนื้ ฐาน ป.๑
จานวน ๗๐๘ คา
ชุดละ ๒๐ คา
จานวน ๓๖ ชดุ

เล่มท่ี ๒ : สมดุ บนั ทึกการอ่าน ป.๑
ชุดละ ๒๐ คา
จานวน ๓๖ ชดุ

เล่มที่ ๓ : สมุดบนั ทึกการเขยี น ป.๑
ชุดละ ๑๐ คา
จานวน ๓๖ ชุด

๘

ชุดฝกึ การอา่ นการเขียน
ช้นั ประถมศกึ ษาปที ่ี ๒

เลม่ ท่ี ๑ : ชดุ ฝกึ อา่ นบญั ชคี าพน้ื ฐาน ป.๒
จานวน ๑,๐๙๘ คา
ชดุ ละ ๒๐ คา
จานวน ๕๕ ชดุ

เล่มที่ ๒ : สมดุ บันทกึ การอ่าน ป.๒
ชดุ ละ ๒๐ คา
จานวน ๕๕ ชุด

เล่มที่ ๓ : สมุดบันทกึ การเขยี น ป.๒
ชุดละ ๑๐ คา
จานวน ๕๕ ชุด

๙

ชดุ ฝกึ การอ่านการเขียน
ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๓

เลม่ ที่ ๑ : ชดุ ฝกึ อ่านบญั ชคี าพ้นื ฐาน ป.๓
จานวน ๑,๒๑๐ คา
ชุดละ ๒๐ คา
จานวน ๖๑ ชดุ

เล่มที่ ๒ : สมดุ บันทกึ การอ่าน ป.๓
ชดุ ละ ๒๐ คา
จานวน ๖๑ ชุด

เล่มที่ ๓ : สมุดบนั ทกึ การเขยี น ป.๓
ชุดละ ๑๐ คา
จานวน ๖๑ ชดุ

๑๐

แนวทางการจดั การเรยี นการสอนภาษาไทย

ครคู วรเลือกใชว้ ิธใี ดก็ได้ทเี่ ห็นวา่ เหมาะสมและตรงตามความถนัดของครู โดยให้การ
ดาเนินการสอนนน้ั ทาใหเ้ ดก็ เรียน ฟัง พดู อา่ น และเขยี น ได้ถูกตอ้ งรวดเร็วและสมั พันธ์กัน เรียนดว้ ย
ความสนุกสนานเพลดิ เพลนิ การสอนจะตอ้ งจดั ใหม้ ีการสอนครบ ๖ ประการดังต่อไปนี้

๑. สอนสระ พยัญชนะ ให้บอกชื่อ ออกเสยี ง และเขียนให้ถูกต้องจะสอนครบทุกตัวทันทีหรือจะ
สอนบางตัวโดยเร่ิมจากพยัญชนะที่เด็กได้พบก่อนแล้วค่อยเพิ่มขึ้นจนครบทุกตัวแล้วนามาเรียงลาดับ
ใหถ้ ูกตอ้ งในภายหลังกไ็ ด้

๒. สอนคาให้อา่ น – เขยี น ให้ถกู ต้องรู้ความหมาย
๓. สอนประโยคให้อ่าน เขียน ให้ถูกต้องรู้ความหมายและใช้คาเรียงประโยคได้ถูกต้องทั้งใน
การพูดและการเขียน
๔. สอนแจกลูก ให้สามารถจับหลักเกณฑ์วิธีออกเสียงผสมพยัญชนะกับสระ เพื่อนาไปใช้ใน
การอา่ นและเขียนคาที่ต้องการได้
๕. สอนผันให้สามารถจับหลักเกณฑ์วิธีออกเสียง ผันวรรณยุกต์ เพื่อนาไปใช้ในการอ่านและ
การเขียนคาท่ตี ้องการได้
๖. สอนการใช้ภาษาไทย ให้สามารถใช้ภาษาไทยสื่อความหมายแสดงความคิดเห็น ความรู้สึก
ทั้งการพูด และการเขียนได้ถูกต้องทั้งสะกดตัวและความหมายได้ดี ตามวัยและระดับชั้น เช่น ในการ
อภปิ ราย เล่าเรื่อง แต่งความ จดหมาย เปน็ ต้น

การจัดการเรียนการสอนภาษาไทยมิได้มุ่งเพียงการอ่านออกเขียนได้แต่เพยี งอย่างเดียวเท่านั้น
แต่เน้นที่ผลสัมฤทธิ์ของทักษะความเข้าใจภาษาคือการฟังและการอ่าน ทักษะการใช้ภาษาคือการพูด
และการเขียน จนสามารถใช้ภาษาเป็นเครื่องมือสื่อความคิด ความเข้าใจ การหาเหตุผล แสวงหา
ความรู้ไดด้ ้วยตนเอง เพ่ือนาไปใชป้ ระโยชนใ์ นชวี ติ ประจาวนั ได้ จึงควรยดึ แนวการสอนดังน้ี

๑. การสอนภาษาไทยให้สอดคล้องกับการใช้ภาษาในชีวิตนาภาษาที่ผู้เรียนพบเห็น และใช้อยู่
ในสถานที่ต่าง ๆ เช่น ที่บ้าน ที่โรงเรียน ตลาด ชุมชน ภาษาจากวิทยุ โทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ เป็นต้น
มาเป็นสื่อในการเรียนรู้เพื่อที่ผู้เรียนจา นาความรู้ ทักษะ และเจตคติที่ได้รับไปใช้ให้เกิดผลสาเร็จ
ในชีวิต

๒. สอนทักษะทั้งสี่ ให้สัมพันธ์กันทั้งการฟัง พูด อ่าน และเขียน ซึ่งเป็นกระบวนการ การใช้
ภาษาทีถ่ กู ตอ้ ง แต่อาจจะแยกยอ่ ยออกฝึกฝนแต่ละทกั ษะในกรณีการสอนซ่อมเสริมได้

๓. ฝึกฝนใหเ้ รียนร้ดู ว้ ยความเข้าใจมากกว่าการท่องจา เน้นการฝกึ ฝนจนเกดิ ความคิดรวบยอด
สามารถสรุปหลักเกณฑไ์ ด้ด้วยตนเอง

๑๑

๔. ฝกึ ฝนให้ผูเ้ รยี นคน้ ควา้ หาความรู้และเรยี นดว้ ยตนเองใหม้ ากโดยมคี รูคอยแนะนา ทง้ั น้ีเพื่อ
ปลูกฝงั นสิ ัยใครร่ ู้ ใครเ่ รียนและแสวงหาความรูด้ ้วยตนเอง

๕. จัดกจิ กรรมการเรียนการสอนให้สนุกสนาน นา่ สนใจเพอื่ ให้ผูเ้ รียนไม่เกิดความเบ่ือหนา่ ย
ในการฝึกฝนบ่อย ๆ และซ้า ๆทั้งยงั เปน็ การปลกู ฝังความรักในการเรียนภาษาไทยอีกด้วย

๖. ฝึกให้เป็นคนช่างคดิ ชา่ งสงั เกต การใชภ้ าษาท่พี บเหน็ ในท่ีตา่ ง ๆ ซงึ่ จะชว่ ยให้เกิดความคดิ
และมปี ระสบการณ์กว้างขวางย่งิ ข้นึ

๗. ในการฝึกทักษะ ถ้าครูพบข้อบกพร่องควรหาสาเหตุและแก้ไขให้ถูกจุดและทันเวลา การ
สอนซ่อมเสรมิ เปน็ สง่ิ จาเปน็ อย่างยง่ิ สาหรบั ผู้ทอี่ อ่ นในทางทกั ษะ

๘. เลือกใช้วิธีที่เหมาะสมหลาย ๆ วิธีตลอดจนการใช้สื่อการเรียนที่มีประสิทธิภาพเพื่อมิให้
ผู้เรียนเกิดความเบื่อหน่าย (สุชาดา วัยวุฒิ. ๒๕๒๙:(๖๔-๖๕) ประดินันท์ อุปรนัย (๒๕๒๙:๒๕) ได้
กล่าวถึงการสอนภาษาไทยว่า การสอนภาษาไทยจะไม่มุ่งสอนทักษะใดทักษะหนึ่งเพยี งทักษะเดียว แต่
จะสอนให้นักเรยี นมีโอกาสพัฒนาทกั ษะทางภาษาทง้ั ๔ ดา้ นไปพรอ้ ม ๆ กันโดยอาจเนน้ ทกั ษะใดทักษะ
หนึ่งในการสอนครั้งหนึ่ง ๆ มากกว่าทักษะอื่น ๆ ได้ นอกจากนี้ กรมวิชาการ, กระทรวงศึกษาธิการ
(๒๕๓๕:ก-จ) ยงั ไดแ้ นะนาแนวทางการสอนภาษาไทย ระดับประถมศกึ ษาไวห้ ลายวธิ ดี ังน้ี

๘.๑ การสอนภาษาไทยโดยใช้ประสบการณท์ างภาษา การสอนวิธนี ี้เป็นลักษณะของการจัด
กิจกรรมการเรียนการสอนโดยสร้างประสบการณ์ทางภาษาให้แก่เด็ก ให้เด็กได้คิด ฟัง พูด อ่านและ
เขยี น เป็นหลัก มขี ้ันตอนในการสอนดงั นี้

ขั้นที่ ๑ สร้างประสบการณ์ร่วม โดยครูอาจใช้รปู ภาพให้นกั เรียนดู สนทนาเก่ียวกับ
ภาพ อา่ นหรือเลา่ เรื่องให้ฟัง

ขน้ั ท่ี ๒ กระตนุ้ ใหค้ ิด หลงั จากฟงั เรือ่ ง และดูภาพแลว้ ครูซกั ถามโดยใชค้ าถามนาให้
นกั เรียนคดิ และอภิปรายร่วมกัน

ขนั้ ท่ี ๓ บันทกึ ข้อความ เมอ่ื นกั เรียนเข้าใจและคิดเรอื่ งทีฟ่ ังตรงกนั แลว้ ให้นักเรียน
เล่าเร่ืองทฟ่ี ัง ครบู นั ทึกขอ้ ความบนกระดานดา ถ้านกั เรียนใชค้ าพูดหรอื
ภาษาผดิ ครแู กไ้ ขให้

ขน้ั ท่ี ๔ อ่านข้อความที่บันทึก ครูให้นักเรียนฝกึ อา่ นข้อความทีบ่ นั ทกึ เป็นรายบุคคล
และเป็นรายกลุ่มจนคล่อง

ขั้นท่ี ๕ จัดกจิ กรรมส่งเสริมการอา่ น และการเขียน เช่น ฝึกอ่านบตั รคา หรอื แถบ
ประโยค เขียนเร่ืองราวจากประสบการณ์ หรอื จากการอา่ นหนงั สอื ร่วมกัน

๑๒

๘.๒ การสอนภาษาไทยโดยใชห้ นังสอื เรียน วิธีสอนนีฝ้ ึกหนงั สือเรียนเป็นหลกั มีขน้ั ตอน
ในการสอนดงั นี้

ขั้นท่ี ๑ นาเข้าสบู่ ทเรียน และทบทวนประสบการณพ์ ้ืนฐานการเรียนแกผ่ ู้เรยี นด้วย
เพือ่ เชื่อมโยงประสบการณเ์ ก่ากบั ประสบการณ์ใหมใ่ นบทเรียน

ขน้ั ท่ี ๒ สอนคาใหม่ทบทวนคาเกา่
ขน้ั ท่ี ๓ บอกจุดประสงค์ของการอ่านให้นักเรียนทราบ เชน่ อ่านเพ่ือเขียนเลา่ เรอื่ ง
ขนั้ ที่ ๔ อ่านในใจและอ่านออกเสยี งโดยครแู นะนาวิธีการอา่ น และให้นักเรียนฝกึ อา่ น

ออกเสยี งเป็นกลุ่มและรายบคุ คล ครแู กไ้ ขข้อบกพร่องในการอา่ น
ขั้นท่ี ๕ จดั กิจกรรมฝึกฝนทักษะทางภาษา เช่น เกมทางภาษา ทาแบบฝึกหดั และ

กจิ กรรมต่าง ๆ ตามที่ครกู าหนดในคมู่ ือครู

๘.๓ การสอนภาษาไทยโดยใช้วิธีการทางหลักภาษา เป็นการสอนสะกดคา แจกลูก ผันอักษร
โดยเริ่มจากให้เด็กรู้จักเสียงพยัญชนะ สระ และจารูปพยัญชนะ สระให้ได้เสียก่อนจึงนามาสะกดคาและ
แจกลกู มีขั้นตอนการสอนดงั นี้

ขั้นที่ ๑ ฝกึ สะกดคาให้คลอ่ ง
ขั้นที่ ๒ สังเกตการวางพยัญชนะ สระขงคา แลว้ ฝึกสะกด
ขั้นที่ ๓ สอนความหมายของคาโดยใชภ้ าพ หรอื ทาทา่ ทางประกอบ
ขั้นท่ี ๔ นาคาทส่ี ะกดแลว้ มาอ่านเป็นคาโดยไมต่ อ้ งสะกดคาใดอ่านไม่ได้ใหใ้ ช้การสะกดช่วย

โดยให้นกั เรียนเขยี นตามคาบอกจนจาได้
ขั้นท่ี ๕ นาคาทอี่ ่านได้แลว้ มาใช้ในสถานการณ์ตา่ ง ๆ ทง้ั ฟัง พูด อ่านและเขียน

โดยเน้นการอา่ นและเขยี นบ่อย ๆ

๘.๔ การสอนภาษาไทยโดยการอา่ นหนงั สอื เป็นรายบคุ คล มีขน้ั ตอนการสอนดังนี้
ขน้ั ท่ี ๑ เลอื กหนังสือ โดยให้นกั เรียนเลอื กหนังสือตามความสนใจและความสามารถ
ของแต่ละคน
ขน้ั ที่ ๒ ต้งั จดุ มุ่งหมายและวางแผน คอื ให้นักเรียนตัง้ จุดมงุ่ หมายในหารอา่ น เช่น
อา่ นแล้วทากิจกรรมอะไร จะใชเ้ วลาอ่านเท่าไร เป็นตน้
ข้นั ที่ ๓ ปฏบิ ตั ิตามแผนทว่ี างไว้ และนาเสนอผลการอา่ นใหค้ รูฟงั
ขั้นที่ ๔ ทากจิ กรรมหลงั การอา่ น เชน่ เขียนเร่ืองย่อ เขียนข้อคดิ จากเรอ่ื งที่อา่ น
วาดภาพในเรือ่ ง เขยี นคาบรรยายประกอบภาพ
ขน้ั ท่ี ๕ เสนอผลงานและประเมนิ ผลงาน

๑๓

เพื่อใหก้ ารสอนภาษาไทยมีประสทิ ธภิ าพมากข้ึน จงึ ได้ประสบประสานการสอนทัง้ ๔ วธิ ี
เข้าดว้ ยกัน เปน็ การสอนภาษาไทยแบบประสมประสาน โดยจัดลาดับการสอนไว้ดังนี้

ขั้นที่ ๑ การสอนโดยใชป้ ระสบการณ์ทางภาษาจากหนงั สือเรียน
ขัน้ ที่ ๒ การสอนอา่ นในใจจากหนงั สือเรียน
ขั้นท่ี ๓ การสอนสะกดคาจากแบบฝึกในหนังสอื เรยี น
ขั้นที่ ๔ การสอนออกเสียงจากหนังสอื เรียน
ขน้ั ที่ ๕ การฝกึ การใชภ้ าษา
ขัน้ ที่ ๖ การจัดกิจกรรมพฒั นาทักษะทางภาษาและการอ่านเปน็ รายบคุ คล
ขั้นที่ ๗ การสอนซ่อมเสริมจะเห็นได้ว่า การสอนภาษาไทยในระดับประถมศึกษาน้ันไม่ว่าจะใช้
วิธีการสอน หรือกิจกรรมใดก็ตาม ครูจาเป็นจะตอ้ งฝึกทักษะการฟัง พูด อ่าน และเขยี น ใหส้ ัมพันธ์กัน
ไมค่ วรแยกเป็นทักษะใดทกั ษะนึ่งโดยเฉพาะ เพราะการใชภ้ าษาในชีวติ ประจาวันของนักเรียนจาเปน็ ต้อง
ใชท้ ักษะท้งั ๔ อยู่ตลอดเวลา ฉะนั้นในการเรียนการสอนครจู ึงต้องให้นกั เรียนไดพ้ ฒั นาทกั ษะเหล่านีใ้ ห้
ดีท่ีสุดเพราะนอกจากทักษะทั้ง ๔ จะมีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดแล้วยังเป็นพื้นฐานสาคัญของการ
เรียนวิชาต่าง ๆ และสามารถนาทักษะการใช้ภาษาดังกล่าวไปใช้ในการติดต่อสื่อสารในสังคมไทยได้
อยา่ งมีประสิทธิภาพอีกด้วย
(https://sites.google.com/site/kansornpasathai)

๑๔

คณะผจู้ ัดทา

ทีป่ รกึ ษา

๑. นายเธียนไท คาลา้ น ผู้อานวยการสานักงานเขตพน้ื ท่ีการศกึ ษาประถมศกึ ษาอบุ ลราชธานี เขต ๔

๒. นางสพุ รรณิการ์ ผาลา รองผู้อานวยการสานักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาอุบลราชธานี เขต ๔

๓. นายชาติชาย ขันทา รองผู้อานวยการสานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษาอบุ ลราชธานี เขต ๔

๔. นายขนั ตรี โสภาพิศ รองผู้อานวยการสานักงานเขตพื้นทีก่ ารศึกษาประถมศกึ ษาอุบลราชธานี เขต ๔

๕. นางสาวณชิ า เทยี มสวุ รรณ รองผู้อานวยการสานักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาอบุ ลราชธานี เขต ๔

ผรู้ บั ผิดชอบโครงการ

๑. นางสาวณชิ า เทียมสวุ รรณ รองผอู้ านวยการสานักงานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษาอบุ ลราชธานี เขต ๔
๒. นายประเทือง ดลประสิทธิ์ ผู้อานวยการกลมุ่ นเิ ทศ ติดตามและประเมนิ ผลการจัดการศกึ ษา
๓. นางสาวพิไลลกั ษณ์ หม่ันวงศ์ หวั หน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย

เรยี บเรียงและบรรณาธกิ าร

๑. นางสาวพิไลลักษณ์ หมั่นวงศ์ ศึกษานิเทศก์ชานาญการพเิ ศษ
๒. นางสาวศิรนิ ทิพย์ ล้าเลิศ นกั ประชาสมั พันธ์ชานาญการ

ออกแบบรูปเล่ม/ปก

๑. นางสาวศิรินทพิ ย์ ล้าเลิศ นักประชาสัมพนั ธช์ านาญการ

อ้างองิ

บัญชีคาพืน้ ฐานท่ใี ช้ในการเรียนการสอนภาษาไทย ช่วงชั้นที่ ๑ (ช้ันประถมศกึ ษาปีที่ ๑ – ๓)
สานักวิชาการและมาตรฐานการศกึ ษา สานกั งานคณะกรรมการการศึกษาขน้ั พืน้ ฐาน

๑๕

๑๖