การจัดการพลังงานในบ้านเรือนที่อยู่อาศัย

รายงาน

เรื่อง การจัดการพลังงานในบ้านเรอื นท่อี ยู่อาศัย

จัดทาโดย
นาย จกั รชัย เวียงนาค รหัส 148
นาย ณฐั พล สุปญั ญา รหัส 154

เสนอ
อาจารย์ สชุ ญั ญา กาทองทงุ่

รายงานฉบบั นี้เป็นส่วนหน่ึงของรายวชิ า การจัดการทรพั ยากรและสิ่งแวดลอ้ ม (3000-1312)
หลกั สตู รประกาศนียบัตรวิชาชพี ชัน้ สูง แผนกไฟฟา้
วทิ ยาลยั เทคนคิ แพร่
ภคเรยี นที่1 ปีการศึกษา2563

ก

คานา

รายงานฉบับนเ้ี ป็นส่วนหน่งึ ของการเรยี นวชิ า การจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดลอ้ ม (3000-
1312) ซึ่งคณะผจู้ ดั ทาไดร้ บั มอบหมายให้มาศึกษา เร่ือง การจดั การพลงั งานในบ้านเรือนทอ่ี ยู่อาศยั จึงไป
ศึกษาคน้ ควา้ มาจากอินเทอรเ์ น็ต ซง่ึ รายงานน้ีมเี น้ือหาเกย่ี วกับ วธิ ีการอนรุ ักษพ์ ลังงานด้านทีอ่ ยู่อาศัย การ
ออกแบบบา้ นประหยัดพลงั งาน ประโยชนข์ องการออกแบบบ้านประหยดั พลังงาน ตลอดจน การประหยัด
พลังงานในบา้ น

คณะผจู้ ัดทาต้องขอขอบคณุ อาจารย์ สชุ ญั ญา กาทองท่งุ ผูใ้ ห้ความรู้ให้แนวทางใน
การศึกษา ผ้จู ัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งว่ารายงานฉบบั นจ้ี ะให้ความรู้และเป็นประโยชน์แกผ่ ู้อ่านทุกๆท่าน

ถ้ารายงานฉบับน้ีผดิ พลาดประการใดก็ขออภยั มา ณ ทน่ี ด้ี ้วย

คณะผ้จู ัดทา
นาย จักรชยั เวยี งนาค และ นาย ณัฐพล สปุ ัญญา

สารบญั ข

เรอ่ื ง หน้า
คานา
สารบัญ ก
การอนรุ ักษ์พลงั งานความหมาย ข
วธิ ีการอนุรักษ์พลงั งานด้านที่อย่อู าศยั 1
การออกแบบบ้านประหยัดพลงั งาน 1
แนวความคดิ ในการออกแบบบา้ นประหยัดพลังงาน 3
ประโยชนข์ องการออกแบบบ้านประหยดั พลงั งาน 4
การประหยดั พลังงานในบา้ น 4
ทศิ ทางการประหยัดพลังงานในบ้านยุคใหม่ 5
บรรณานุกรม 17
19

1

การจัดการพลงั งานในบา้ นเรือนทีอ่ ยู่อาศัย

พลังงานถอื เป็นปัจจัยพื้นฐานที่สาคญั อย่างย่ิงตอ่ การพฒั นาประเทศ ทั้งทางดา้ นเศรษฐกจิ และสงั คม
เหตผุ ลกเ็ พราะตอ้ งมีการใชพ้ ลังงานในทุกขัน้ ตอนของการดาเนินงานท้งั ภาคอตุ สาหกรรม คมนาคม
เกษตรกรรม และอน่ื ๆ ปัจจัยทีม่ ผี ลใหป้ ริมาณการใชพ้ ลงั งานโลก

คอื จานวนประชากรเพิม่ ขนึ้ หากเป็นเชน่ นีท้ รัพยากรและพลังงานท่ีกาลังลดลง เพราะอตั ราการใช้
พลงั งานในโลกได้เพ่ิมข้ึนเฉลย่ี ร้อยละ 7 ต่อปฉี ะนัน้ โลกเราจะต้องใช้พลังงานเพ่ิมขึ้นอีกเท่าตัว

ทุกๆปี หากไม่มีมาตรการอนุรักษ์และเพ่ิมประสิทธิภาพของการใช้พลงั งานหรือปรบั โครงสรา้ ง
อุตสาหกรรมและระบบขนสง่ พลงั งานจะตอ้ งหมดไปในอนาคตอยา่ งแน่นอน นอกจากน้แี ลว้ การใชพ้ ลังงานที่
เพ่มิ สงู ขนึ้ ยังส่งผลให้มกี ารปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากข้ึนด้วย ดังนั้นการอนรุ ักษ์พลงั งานจึงเปน็ มาตรการท่ี
สาคัญทจี่ ะทาให้มีการผลติ และการใช้พลังงานอย่างมปี ระสิทธภิ าพ

การอนรุ ักษ์พลังงาน หมายถึง การผลติ และการใช้พลังงานอยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพและประหยดั การ
อนุรักษ์พลงั งานนอกจากจะชว่ ยลดปริมาณการใช้พลงั งานซึ่งเป็นการประหยัดค่าใช้จ่ายในกจิ การแลว้ ยงั จะ
ช่วยลดปญั หาสิ่งแวดลอ้ มท่เี กิดจากแหล่งที่ใชแ้ ละผลิตพลังงานด้วย

วิธกี ารอนรุ ักษ์พลงั งานด้านท่ีอยูอ่ าศยั

อุณหภมู เิ ปน็ ปัจจัยแวดล้อมที่สาคญั ในการดารงชวี ิตของมนษุ ยม์ นุษยต์ ้องการอาศยั อยู่ในทท่ี ม่ี ี
อณุ หภูมิพอเหมาะ บา้ นเรือนในประเทศแถบหนาวจงึ มีการปรับอุณหภูมิในบ้านใหอ้ บอุ่น ส่วนในประเทศร้อน
กม็ กี ารใช้เครอ่ื งปรบั อากาศเพื่อให้เย็นสบายการปรับอุณหภูมิตามต้องการน้จี าเปน็ ตอ้ งใช้พลงั งานเชือ้ เพลิงเปน็
อันมากนอกจากน้นั อุปกรณ์เครอ่ื งใช้ในบา้ นเช่นตู้เยน็ พัดลมวทิ ยโุ ทรทัศน์ฯลฯก็อาศยั พลงั งานเชื้อเพลงิ ทั้งสน้ิ
ดังนั้นจงึ ต้องมมี าตรการในการอนุรกั ษ์พลังงานที่ใชใ้ นที่อยู่อาศัยโดยสรุปได้ดงั น้ี

1.การออกแบบบา้ น ใหม้ ีลกั ษณะโปร่ง มีการถา่ ยเทและระบายอากาศได้สะดวกสาหรบั ทิศของบ้านควรหัน
หน้าไปทางทิศเหนือ –ใต้ เพื่อเป็นการหลกี เลี่ยงไม่ให้แสงแดดเข้าสู่ช่องเปิดของตวั บ้าน วัสดุทใ่ี ชส้ รา้ งบา้ นควร
เลือกใช้วัสดุทีส่ ามารถช่วยลดการสญู เสียพลงั งานเพื่อเปน็ การประหยัดพลังงาน เชน่ การใชฉ้ นวนกนั ความรอ้ น
ตงั้ แตห่ ลังคาจนถึงผนงั การใช้วสั ดุอน่ื แทนกระจก เพ่ือลดการสูญเสยี ความร้อนหรือความเยน็ ลง เท่ากบั ลดการ
สูญเสียพลงั งาน

2

2. การปลูกต้นไมเ้ พิ่มความร่มเงาในบรเิ วณบา้ นจะช่วยลดอณุ หภมู ภิ ายในบา้ นและชว่ ยไม่ใหแ้ สงแดดส่องถึง
ตัวบา้ นในช่วงฤดูร้อนทาใหช้ ่วยลดการทางานของเครื่องปรับอากาศ
3. การเลือกซื้ออุปกรณ์ไฟฟา้ ควรเลือกซ้อื อุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีฉลากเบอร์ 5 หรือเลอื กใช้อปุ กรณ์ที่มีขนาด
เหมาะสมกับขนาดครอบครัว
4. การใชน้ ้าในท่ีอยู่อาศัย ต้องใช้นา้ อย่างประหยัด ถือวา่ เป็นการประหยัดพลังงานด้วย เพราะการทาให้น้า
สะอาดต้องผา่ นกระบวนการทตี่ ้องใช้พลังงาน หลกั การการประหยดั น้า เช่น

4.1 ใช้หวั ก๊อกที่มีตัวลดอัตราการไหลของนา้ ใหน้ ้อยลง
4.2 ปดิ กอ๊ กน้าในระหว่างแปรงฟนั สระผม หรอื โกนหนวด
4.3 ใช้ไมก้ วาดในการกวาดพื้นแทนการใชน้ า้ ฉีดเพ่ือทาความสะอาด
4.4 ล้างรถด้วยน้าถงั และฟองน้าแทนการใชส้ ายยางฉีดน้า
4.5 ใช้น้าจากการซักลา้ งหรือถพู น้ื เพ่ือรดนา้ ตน้ ไมแ้ ทนการใชน้ ้าประปา
5. การใชพ้ ลังงานในเตากา๊ ซอยา่ งประหยดั ทาได้ดงั นี้
5.1 เลือกใชถ้ งั ก๊าซทม่ี ีเคร่ืองหมายสานักงานมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.)
5.2 ควรใชส้ ายยางหรอื สายพลาสติกชนดิ ยาวและมคี วามยาว1-1.5 เมตร
5.3 ตัง้ เตาก๊าซให้ห่างถังก๊าซประมาณ1-1.5 เมตร ปิดวาล์วทีห่ วั เตาและหวั ปรบั ความดันเมอื่ เลิกใช้
5.4 เลือกขนาดของหม้อหรอื กระทะให้เหมาะสมกับปรมิ าณอาหารท่ีจะปรุง
5.5 ควรเตรยี มอาหารสด เครื่องปรงุ และอุปกรณ์การทาอาหารให้พร้อมก่อนติดไฟไม่ควรตดิ ไฟรอนาน
เกินไปจะสิ้นเปลอื งกา๊ ซ
6. การทาสีผนงั บ้านหรือเลอื กวสั ดุพื้นหอ้ งควรเป็นสีอ่อนๆ เพอ่ื ชว่ ยสะท้อนแสงสวา่ งภายในห้อง ควรใช้
หลอดประหยัดพลงั งานเช่น หลอดผอม (หลอดฟลูออเรสเซนต์)
7. การรดี เส้ือผ้า ควรรีดจานวนมากในคร้งั เดยี ว

3

ทา่ มกลางสภาวะโลกร้อนและการขาดแคลนพลงั งานอันเป็นปญั หาสาคัญท่ที วั่ โลกตา่ งเผชิญอยู่อยา่ งไม่
อาจหลีกเลี่ยงได้ การประหยัดพลังงานและการมองหาพลังงานทดแทนหรือการใช้พลังงานสะอาด เป็นส่ิงท่ีจะ
ช่วยรักษาโลกของเราให้มสี ภาวะดขี ้ึนกวา่ ทเี่ ปน็ อยู่ นี่จงึ เปน็ ภารกิจเร่งด่วนท่ีทุกคนตา่ งต้องตระหนักให้
ความสาคญั ซ่งึ บ้านเรือนที่อยู่อาศยั ของทุกคน นับเปน็ จุดเริ่มต้นแหง่ ความใส่ใจในเรื่องพลังงาน

กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน ได้ให้ความสาคญั กับการอนรุ ักษ์พลงั งานในบ้านอยู่
อาศัย ที่ถือเปน็ ส่งิ พน้ื ฐานในการดารงชวี ติ ของประชาชน และดาเนินการส่งเสริมให้บ้านอยู่อาศัยสามารถ
ประหยัดพลังงานอยา่ งต่อเน่ือง

ปจั จุบนั มกี ารเติบโตในภาคที่อยู่อาศัยอยา่ งต่อเนื่อง และมีสัดส่วนการใช้พลงั งานประมาณร้อยละ 15
ของการใช้พลงั งานของประเทศ ซึง่ หากกล่าวในเร่อื งของพลังงานแล้ว ถอื เป็นหนา้ ท่ีของกระทรวงพลังงานใน
การจัดหาและสง่ เสริมการใช้พลังงานอย่างมปี ระสทิ ธิภาพ เพ่ือพฒั นาเศรษฐกิจและสงั คมของประเทศ การใช้
พลงั งานในบา้ นอยู่อาศัยนัน้ เกดิ จากองคป์ ระกอบหลายส่วนไมว่ า่ จะเป็นการใช้อุปกรณ์อานวยความสะดวก
ตา่ งๆ การปรับสภาพแวดล้อมท่ีดีในการอยูอ่ าศยั เช่น การใชเ้ คร่ืองปรับอากาศ โดยเฉพาะประเทศไทยท่ีอยใู่ น
ภูมอิ ากาศเขตร้อนชน้ื จงึ ตอ้ งคานึงถึงวธิ กี ารทาใหบ้ า้ นเย็นสบาย ซ่งึ คนส่วนใหญ่มักจะคิดถงึ การติดตง้ั
เครอ่ื งปรบั อากาศเป็นอันดบั แรก ทาให้บา้ นต้องใช้พลังงานมากโดยเฉพาะพลังงานไฟฟ้าและกลายเป็นภาระ
ค่าใช้จ่ายในแตล่ ะเดอื นดว้ ย แต่โดยแทจ้ ริงแล้ว การสร้างบ้านให้อยูส่ บายสามารถทาไดโ้ ดยไม่ต้องพ่ึงพาระบบ
ปรบั อากาศมากเกินไป โดยเร่ิมตงั้ แต่การออกแบบบ้านที่ถกู ต้อง การจดั วางตาแหน่งและทิศทางให้เหมาะสม
กบั ภูมอิ ากาศและสภาพแวดล้อม มีการใชป้ ระโยชน์จากลมและแสงธรรมชาติ การเลือกใช้วัสดุท่ชี ่วยประหยดั
พลงั งาน เช่น ฉนวนกันความร้อน ส่ิงเหลา่ น้นี าไปสแู่ นวคดิ เรอ่ื งบ้านประหยัดพลงั งาน ซง่ึ เป็นบ้านท่ีมีความนา่
อย่แู ละลดการใช้พลงั งานลงด้วย เพราะบ้านประหยัดพลงั งานจะสามารถลดการใช้พลงั งานลงได้ถงึ 20% ขึ้น
ไป และสามารถคนื ทุนไดภ้ ายใน 3-5 ปี

ซึง่ ทางกระทรวงพลังงานมคี วามมุ่งม่นั ท่ีจะดาเนินการสง่ เสรมิ การอนรุ ักษ์พลังงาน ในบา้ นอยู่อาศัย
อย่างต่อเนอ่ื ง และส่งเสรมิ กจิ กรรมเร่ืองบา้ นใหม้ ีความหลากหลาย

การออกแบบบ้านประหยดั พลงั งาน

บ้านประหยดั พลังงาน เป็นอีกแนวทางหนึ่งในการช่วยอนรุ ักษ์ สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติเป็นการใช้
ประโยชน์จากพลงั งานทม่ี ีอยู่อยา่ งจากัด และเปน็ พลงั งานทไี่ มส่ ามารถทดแทนกนั ได้อยางคุม้ ค่า โดยทย่ี ัง
ตอบสนองความต้องการ และคา่ นยิ มของยุคปจั จุบนั ได้อย่างสมบูรณ์ โดยมุ่งเน้นการศกึ ษาวเิ คราะห์
แนวความคดิ ในการประยุกตใ์ ช้สภาพแวดลอ้ ม ของภูมิอากาศแบบรอ้ นขนึ้ มาช่วยผสมผสานกบั เทคโนโลยี

4

ยคุ ใหม่ และองคป์ ระกอบอืน่ ทีเ่ กีย่ วข้อง แลว้ นามาสรา้ งเป็นสถาปตั ยกรรมทเ่ี หมาะสมกับเขตรอ้ นชื้นของ
ประเทศไทยเรา ดว้ ยกรรมวิธีทท่ี าใหส้ ามารถประยัดพลังงานไดม้ ากกวา่ บา้ นทั่วไปหลายเท่า โดยมีคุณภาพชวี ิต
ทดี่ ีขน้ึ และราคาไมแ่ พงไปกวา่ บา้ นทมี่ ีคุณภาพใกลเ้ คียงกัน

แนวความคิดในการออกแบบบ้านประหยดั พลังงาน

1. การเลือกใช้ตวั แปรทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั ที่ตั้งอาคาร คือการใช้ตัวแปรตา่ งๆ ท่ีเกยี่ วข้องกบั ท่ีต้ังอาคารเพื่อทาให้
สภาพแวดล้อมของบา้ นเย็นลงกว่าเดิม

2. การเลอื กที่ต้งั และทิศทางของอาคาร คือการสร้างสรรคส์ ภาพแวดล้อมใหเ้ ย็นเพื่อลดความแตกต่างระหวา่ ง
อณุ หภมู ิภายในและภายนอก ซง่ึ ก็คือใหต้ วั บา้ นสามารถสกดั ก้นั ความร้อนจากภายนอกได้มากทส่ี ุด ซ่งึ รวมถึง
การออกแบบชอ่ งเปดิ และการควบคมุ การรั่วซึมของอากาศ

3. การพิจารณาออกแบบและเลือกระบบเปลอื กอาคาร คือการเลือกระบบผนังท่ีสามารถป้องกนั ความรอ้ นและ
ความชื้นไดด้ ี เพราะวัสดแุ ต่ละชนดิ ท่ใี ช้เม่ือนามาวิเคราะห์แลว้ จะพบว่ามคี วามแตกต่างกนั มาก

4. การพิจารณาเลือกระบบที่มาใชภ้ ายในอาคาร คือการเลือกสรรวัสดทุ ี่มคี ่ากักเก็บความร้อนและความช้ืนน้อย
เช่น วสั ดุผิวมนั วสั ดุทม่ี ีนา้ หนักเบา ไป พรอ้ มกบั การเลือกใชเ้ ครอ่ื งเรอื นเท่าทจ่ี าเปน็ และเลือกใช้ชนิดทม่ี ี
นา้ หนักเบาและไม่ดูดความช้ืนดา้ นอุปกรณ์ควรใชท้ ่มี ปี ระสิทธภาพสูงและใช้พลงั งานน้อย

5. อาคารที่พงึ ปรารถนา โดยตัวบ้านทอี่ อกแบบตามแนวคิดขา้ งตน้ กย็ ังไมส่ ามารถควบคุมสภาวะแวดลอ้ ม
ภายในไดอ้ ยา่ งสมบูรณ์ ซงึ่ อาจหลกี เลีย่ งไม่ไดท้ ต่ี ้องใชเ้ ครื่องปรับอากาศ แต่การออกแบบบ้านตามแนวคิด
ดังกล่าวกจ็ ะใช้เครอื่ งปรบั อากาศเพียงเลก็ น้อยเท่าน้ัน

ประโยชน์ของการออกแบบบา้ นประหยดั พลังงาน

– ลดภาระของระบบปรับอากาศภายในบ้าน

– ส่งเสริมใหม้ ีการอนรุ กั ษ์และใช้พลงั งานอยา่ งคุม้ ค่า เพ่ือใหเ้ กดิ ประโยชน์สูงสดุ

– สามารถควบคุมสภาพแวดลอ้ มให้อยูใ่ นเขตสบายตามความต้องการ ก่อใหเ้ กิดคุณภาพชวี ติ ที่ดตี ่อผูอ้ ยู่อาศัย

5

การประหยดั พลงั งานในบา้ น

“บา้ น” เปน็ สถานที่อยู่อาศัยและพัก ผอ่ น และโดยทั่วไปบ้านจะมเี ครื่องใช้ไฟฟ้าทจ่ี าเป็นเช่น หลอดไฟฟ้า
โทรทศั น์ พัดลม ตู้เย็น เตารีด และเครอ่ื งใชไ้ ฟฟ้าทอ่ี านวยความสะดวก เช่น เครอ่ื งปรับอากาศ เคร่ืองซักผา้
เคร่ืองทานา้ อุน่ เป็นต้น ซ่ึงเครือ่ งใช้ไฟฟ้าเหลา่ นล้ี ว้ นตอ้ งใช้พลงั งานทง้ั สน้ิ ดงั นั้นหากรูจ้ ักวิธใี ช้ หรอื รู้จักเลือก
ซ้ือกจ็ ะช่วยประหยดั พลังงานและค่าใชจ่ายสาหรบั ครอบครัวได้

แนวทางการประหยัด พลังงานในบ้าน

1. ออกแบบ บา้ นและหนั ทิศทางของบ้านใหเ้ หมาะสม เลอื กซื้อบา้ นหรือออกแบบบา้ นที่มีลกั ษณะโปรง่ อากาศ
ถ่ายเทได้สะดวกมกี ารระบาย ความร้อนได้ดสี าหรบั ทิศทางของบา้ นควรหันหนา้ ไปในแนวทิศเหนือ-ใต้ เพอ่ื
หลีกเลีย่ งไม่ให้แสงอาทิตยเ์ ขา้ สชู่ อ่ งเปิดของตัวบา้ นโดยตรงหากหลีก เล่ียงไม่ได้ควรใชอ้ ปุ กรณ์บังแสงแดด เชน่
ติดต้ังกนั สาดหรือปลกู ตน้ ไม้ช่วย

2. สร้าง บา้ นด้วยวสั ดุท่ีเปน็ ฉนวนกนั ความร้อนไดด้ ี โดยสร้างให้ตัง้ แต่หลังคาจนถงึ ผนงั

3. จัดวาง ตาแหนง่ พนื้ ทใ่ี ชส้ อยให้เหมาะสม เพ่ือหลกี เลีย่ งความร้อนจากแสงแดด ตามลักษณะการใช้งาน

ห้องนอน ควรตง้ั อยูท่ ิศตะวนั ออก เพื่อหลกี เล่ียงแสงแดดชว่ งบ่าย

หอ้ งเก็บของ ท่ีจอดรถ ห้องซักผ้า หอ้ งน้า ห้องครัว ควรอยทู่ ิศตะวนั ตก เพื่อเป็นสว่ นกนั ความรอ้ น
เข้าตวั บา้ น

ห้องพักผ่อนหรอื ห้องท่ีต้องใชง้ านอยู่ท้ังวนั ควรตงั้ อยูท่ างทศิ เหนือ เพราะจะถกู แสงแดดน้อยกว่า
ดา้ นอ่ืน ๆ

6

หอ้ งรับแขก ควรตั้งอยู่ในแนวทิศเหนอื – ใต้
หอ้ งนงั่ เล่น ควรต้งั อย่ใู นทิศใต้ โดยอาจทาระเบยี งและพุ่มไม้เพ่ือป้องกนั แสงแดด
4. ปลกู ตน้ ไม้เพื่อใหร้ ่มเงาแก่ตวั บา้ น ช่วยเพิ่มรม่ เงาให้กับตัวบ้าน ทาให้อากาศภายในบ้านเย็นสบายข้นึ จงึ
ชว่ ยลดการทางานของเคร่ืองปรบั อากาศลง
5. เลือก ซื้อแตอ่ ุปกรณท์ ี่ประหยัดพลงั งาน เชน่ เลอื กซอ้ื เคร่อื งปรบั อากาศเบอร์ 5 หรือตู้เย็นทมี่ ีฉลากเบอร์ 5
ใหม่ 2001 ซึ่งประหยดั พลังงานมากกว่าเบอร์ 5 เดิมรอ้ ยละ 20 เปน็ ต้น
6. ใชน้ า้ อย่างประหยัด นา้ ประปาที่เราใชม้ าจากแหล่งน้าธรรมชาติ แต่ผ่านกระบวนการกรองและฆา่ เชื้อจน
สะอาดและบริโภคได้ ซ่ึงตอ้ งอาศัยพลังานในกระบวนการเหลา่ นัน้ การใช้น้าอยา่ งประหยดั จึงเป็นการประหยัด
พลังงานดว้ ย
ใชห้ วั กอ๊ กนา้ ท่มี ีอปุ กรณ์ควบคุมอัตราการไหลของนา้
ปิดก๊อกน้าในระหว่างแปรงฟัน สระผม หรือโกนหนวด
ใช้ไม้กวาดในการกวาดพ้ืน แทนการใชน้ ้าฉดี เพื่อทาความสะอาด
ลา้ งรถดว้ ยฟองนา้ และรองน้าใสถ่ งั แทนการใชส้ ายยางฉดี น้าโดยตรง
ใชน้ า้ จากการซักลา้ ง เชน่ นา้ สุดทา้ ยของการซักผ้า หรอื น้าจากการถูพ้ืนเพ่ือรดนา้ ตน้ ไม้ แทนการใช้
นา้ ประปา
7. การใช้ เตาก๊าซ
ควรเลือกใชถ้ ังก๊าซทีม่ ีเคร่ืองหมายสานักงานมาตรฐาน อตุ สาหกรรม (มอก.)
ตั้งเตาก๊าซใหห้ ่างจาถงั ก๊าซโดยใชส้ ายยาง หรอื สายพลาสตกิ ให้มคี วามยาวหา่ งจากถงั ก๊าซประมาณ
1-1.5 เมตร
เมื่อเลกิ ใช้ ปดิ วาล์วทต่ี ัวถังก่อน แลว้ จึงปดิ ปดิ วาล์วทต่ี วั เตา

7

8. การใช้ เตาถา่ น
ควรเลือกใช้เตาถา่ นชนดิ ทมี่ ปี ระสทิ ธิภาพสูง ซ่ึงจะมลี ักษณะขอบเตาเรียบเสมอกัน เสา้ ของเตามีส่วน

ลาดมากกวา่ ทาใหใ้ ช้กับหมอ้ ได้หลายขนด มชี ่องบรรจถุ า่ นไมก่ วา้ งใหญเ่ กินไป มีรังผง้ึ ทหี่ นาทนทาน และรูรัง
ผงึ้ เลก็ จึงชว่ ยรีดอากาศได้ดี

เตรียมกาหารสด เครอ่ื งปรงุ และอุปกรณ์การทาอาหารให้พรอ้ มก่อนติดไฟรอนานเกนิ ไปจะ
สิ้นเปลอื งถา่ น

เลอื กขนาดของหม้อหรือกระทะให้เหมาะสมกบั ปรมิ าณและประเภท ของอาหารทีจ่ ะปรุง
ควรทบุ ถ่านใหม้ ีขนาดพอเหมาะ คือ ชนิ้ ละประมาณ 2 – 4 ซม.
ไม่ควรใส่ถา่ นมากจนล้นเตา
เกบ็ รักษาถ่านอยา่ ให้เปียกชืน้ เพราะถา่ นจะตดิ ไฟยากและแตกประททุ าให้ส้ินเปลอื ง
ขจดั ขี้เถา้ ในรังผึ้งและใต้รังผึ้งออกใหห้ มดกอ่ นที่จะติด เตาใหม่ทุกครัง้ จะทาใหก้ ารเผาไหม้ถา่ นดขี นึ้
9. การใช้ หลอดแสงสวา่ ง
ปิดไฟเม่ือใช้งาน
หมั่นทาความสะอาดหลอดแสงสว่างและ โคมไฟ
ใชห้ ลอดแสงสวา่ งเทา่ ที่จาเปน็
สาหรับสถานทีท่ ่ีต้องเปดิ ไฟทิง้ ไว้ตลอดคืน ควรใชห้ ลอดคอมแพคฟลูออเรสเซนต์
บรเิ วณใดท่ีเคยใชห้ ลอดไสใ้ นการให้แสงสวา่ ง ควรหนั มาเปลย่ี นเป็นหลอดคอมแพคฟลอู อเรสเซนต์
ใชห้ ลอดประหยดั พลงั งาน เชน่ หลอดผอม (หลอดฟลูออเรสเซนต์) ซึ่งประหยัดพลงั งานมากกว่า
หลอดไส้ 4 – 5 เท่า และมีอายกุ ารใชง้ านมานกวา่ 8 เทา่
ใช้แสงอาทติ ย์แทนการเปดิ หลอดไฟ เชน่ หอ้ งครัว ห้องเกบ็ ของ ห้องนา้ ทางเดิน เปน็ ต้น
ควรทาสีผนังห้องหรอื เลือกวัสดุพนื้ ห้องท่ีเป็นสอี ่อน ๆ เพื่อชว่ ยสะท้อนแสงสว่างภายในห้อง

8

10. การใชต้ ู้เย็น

เลอื กใช้ตู้เยน็ ท่มี ีฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5 ใหม่ 2001 ซ่ึงประหยัดไฟกว่าเบอร์ 5 เดมิ ร้อยละ 20

เลือกใชแ้ บบท่ีมีฉนวนกันความรอ้ นชนิดโฟมฉีด

ตเู้ ยน็ แบบประตเู ดียว จะใชไ้ ฟฟ้าน้อยกวา่ แบบ 2 ประตใู นขนาดทเี่ ท่ากัน

อยา่ ตดิ ตั้งตเู้ ยน็ ใกล้แหลง่ ความร้อน

ควรตงั้ ห่างจากฝาผนงั ท้ังดา้ นหลงั และด้านข้างไม่น้อยกว่า 15 ซม. เพือ่ ใหม้ กี ารระบายความร้อนไดด้ ี

ควรตั้งอุณหภมู ิภายในตู้เย็น 3 - และในช่องแชแ่ ขง็ ระหวา่ งลบ 15 - ถ้า ตง้ั ไว้เยน็ กวา่
ที่กาหนด จะสนิ้ เปลอื งไฟเพ่ิม ขึ้นร้อยละ 25

อยา่ เปดิ ตเู้ ยน็ บ่อย หรือเปดิ ประตูค้างไว้นาน ๆ

อยา่ นาของท่มี ีความร้อนเข้าไปแช่

ละลายนา้ แข็งสม่าเสมอ

11. การใช้ เครือ่ งปรับอากาศ

เลือกขนาดที่เหมาะสม ตัวอย่างเชน่ ห้องทมี่ คี วามสูงไม่เกนิ 3 เมตร และมีพ้ืนที่ห้องขนาด 13 – 15
ตร.ม. ควรใชข้ นาด 7,000 – 9,000 บีทีย/ู ชวั่ โมง ขนาดพน้ื ท่ี 16 – 17 ตร.ม. ควรใชข้ นาด 9,000 – 11,000 บี
ทยี ู/ชว่ั โมง เป็นต้น

ใช้เคร่ืองปรบั อากาศทีม่ ปี ระสทิ ธิภาพสุดซ่งึ แสดงด้วยหน่วย EER(Energy Efficiency Ratio) คือ
อตั ราสว่ นระหว่างความสามารถในการให้ความเย็นของเคร่ืองต่อกาลงั ไฟฟา้ (บีทยี ู/ชว่ั โมง/วตั ต์) ซง่ึ เคร่ืองที่มี
คา่ EER สงู จะใหค้ วามเยน็ มาก และเสยี คา่ ใช้จา่ ยน้อยกวา่ เคร่ืองที่มคี ่า EER ตา่

หมั่นทาความสะอาดแผ่นกรองอากาศ ไม่ใหม้ ฝี ่นุ จับ เพราะจะทาใหป้ ระสทิ ธิภาพการทาความเย็น
ลดลง

เลอื กใช้เครือ่ งปรับอากาศท่มี ีฉลากประหยัดไฟเบอร์ 5

9

12. การใช้ เคร่ืองทาน้าอนุ่ ไฟฟ้า
ควรเลือกชนดิ ที่มที ี่เกบ็ ความร้อน เพราะจะใช้ไฟฟ้าน้อยกว่าแบบไหลผ่านขดลวดความร้อน
เลอื กขนาดของเครื่องให้เหมาะสมกับครอบครัวและความจาเปน็ ใน การใช้
ไมเ่ ปิดเครื่องตลอดเวลา ในการฟอกสบู่อาบน้าหรือขณะสระผม
ปดิ วาล์วน้าและสวติ ซ์ทนั ทีเม่ือเลกิ ใชง้ าน
ควรให้เฉพาะวนั ท่ีมีอากาศเย็น หรอื เท่าที่จาเป็น

13. การใช้ กระติกนา้ ร้อนไฟฟ้าหรอื กาตม้ น้าไฟฟ้า
ใสน่ ้าให้พอเหมาะกับปรมิ าณทตี่ ้องการใช้ และถ้าจาเปน็ ต้องต้มนา้ ตเ่ นื่องระวงั อย่าให้นา้ แห้ง
เม่อื เลกิ ใช้ควรถอดปลัก๊ ทนั ที
ไมต่ ้มนา้ ในห้องที่มีการปรับอากาศ เพราะไปเพม่ิ ความช้นื และความร้อนในห้อง ทาให้

เครือ่ งปรับอากาศทางานหนัก สิน้ เปลอื งไฟ
ไม่ควรนานา้ ทม่ี ีความเย็นมาก ๆ ไปต้มทนั ทจี ะสิ้นเปลอื งไฟ
ระวังอย่าใหม้ ีตะกรันเกาะด้านในตัวกระติก จะทาใหส้ น้ิ เปลืองไฟในการตม้ นา้ มากกว่าเดิม
ไม่นาสงิ่ ใด ๆ ปดิ ช่องไอน้าออก

14. การใช้ เตาไฟฟ้า
ควรเตรียมเครื่องประกอบอาหารให้พร้อม รวมท้ังลาดับการปรุงอาหาร
ไม่ควรเปิดเตาไฟฟ้ารอไวน้ านเกนิ ไป
ใช้ภาชนะประกอบอาหารให้เหมาะสม

• ภาชนะควร มกี ้นแบนราบ จะได้สัมผสั ความร้อนได้ทวั่ ถงึ
• ภาชนะไม่ ควรมีขนาดเล็กกว่าเตา จะสญู เสยี พลงั งานโดยเปลา่ ประโยชน์
• ภาชนะควร มฝี าครอบปดิ ขณะหุง จะช่วยให้อาหารเสร็จเรว็ ข้ึน

10

ปิดสวิตซ์เตาไฟฟ้ากอ้ นเสร็จสน้ิ การทาอาหาร
ถอดปลก๊ั ออกทนั ที เมื่อเลิกใช้
15. การใช้ เตารีด
ควรเตรยี มอาหารท่ีจะอบหลาย ๆ อย่างพร้อมกันในเวลาเดียวกัน
อยา่ เปดิ เตาบ่อย ๆ เพราะการเปดิ ประตูแตล่ ะครั้งจะสญู เสียพลงั งานประมาณรอ้ ยละ 20
ต้งั อุณหภมู ทิ ี่เหมาะสม อยา่ ตงั้ สูงเกินความจาเปน็ เพราะจะสนิ้ เปลอื งไฟ
ถอดปลก๊ั ออกทนั ทีเม่ือเลกิ ใช้
16. การใช้ เตารีดไฟฟ้า
ควรตัง้ อุณหภมู ิใหเ้ หมาะสมกับชนดิ ผา้ และแบ่งผา้ ชนดิ เดยี วกนั ไวด้ ว้ ยกนั เพ่ือหลีกเลย่ี งการ
ปรบั เปล่ยี นการตงั้ อณุ หภูมิบ่อยครั้ง
ควรรวบรวมผ้าไวร้ ีดคราวละมาก ๆ และพรมน้าให้หมดทกุ ตวั กอ่ นจะรดี ผา้ และรีดติดตอ่ กนั จนเสรจ็
อย่าพรมน้าจนเปยี ก เพราะจะต้องทาให้ต้องรดี ผ้านานกวา่ เดิม ส้ินเปลืองไฟฟ้า
ควรถอดปลกั๊ ก่อนเสรจ็ สิ้นการรดี ประมาษ 2 – 3 นาทเี นอ่ื งจากยงั มีความรอ้ นเหลือเพียงพอท่จี ะรีด
ผา้ ท่ีรีดงา่ ย เช่น ผ้าเชด็ หนา้ ผา้ พนั คอ
เวลาตากผ้าควรจัดรูปทรงผา้ และดงึ ให้ตงึ เพื่อให้เส้ือผา้ ยบั นอ้ ยที่สดุ จะทาให้รีดง่ายลดเวลาในการ
รีด และประหยดั ไฟฟ้า
17. การใช้ หมอ้ หุงขา้ วไฟฟ้า
เลือกใช้ขนาดใหเ้ หมาะสมกับครอบครวั
- สมาชกิ 1 – 2 คน ใชข้ นาด 0.3 – 1.0 ลิตร
- สมาชกิ 3 – 6 คน ใช้ขนาด 1.0 – 1.5 ลิตร
- สมาชิก 5 – 8 คน ใช้ขนาด 1.6 – 2.0 ลติ ร

11

ไม่ควรใช้เวลาในการอนุ่ ข้าวใหน้ านเกินควร

ถอดปลก๊ั ออกทันทเี มอื่ เลิกใชง้ าน
อยา่ เปดิ ฝาหม้อในขณะทขี่ า้ วยงั ไม่สกุ เพราะจะสญู เสียความร้อน หม้อหุงข้าวจะทางานนานย่ิงขน้ึ
สนิ้ เปลอื งไฟ

18. การใช้ โทรทัศน์

โทรทศั นส์ ที ี่มขี นาดใหญ่ขนึ้ จะทาให้เสียค่าไฟฟ้าเพ่มิ ข้ึน
โทรทศั น์ท่ีมรี ะบบรีโมทคอนโทรลจะใช้ไฟฟา้ มากกวา่ ระบบทั่ง ไปในขนาดเดยี วกนั เราะมวี งจรเพม่ิ
และใช้ไฟฟา้ ตอดเวลาเม่ือยังเสียบปลก๊ั อยู่ แมว้ ่าจะไม่ใชเ้ คร่อื ง จงึ ควรปิดสวติ ซท์ ่ีตัวเคร่ือง ไม่ปิดด้วยรโี มท
คอนโทรล

ไม่ควรเสยี บปล๊กั ท้งิ ไว้

ปิดเม่ือไม่มคี นดู
ควรตงั้ เวลาปดิ โทรทศั น์โดยอัตโนมตั ิ เพราะจะช่วยประหยดั ไฟสาหรับผู้ท่มี กั จะนอนหลบั หน้า
โทรทัศนห์ รอื ลมื ปิด เคร่ือง
ไมเ่ ปิดโทรทัศนโ์ ดยต่อสายผ่านเขา้ เครือ่ งวดี ีโอเพราะตอ้ ง สน้ิ เปลืองไฟให้กับเคร่ืองวีดีโอโดยไม่
จาเป็น

19. การใช้ เครอื่ งซกั ผา้

แช่ผ้าก่อนเขา้ เครือ่ ง เพราะสิ่งสกปรกจะออกง่ายขึ้นลดการซักผ้าซา้ ไมส่ นิ้ เปลอื งไฟ
จานวนผ้าทซ่ี ักใหเ้ ปน็ ไปตามพิกัดของเครื่อง อย่าใสผ่ ้ามากเกินกาลังของเครื่อง หรือซักจานวนน้อย
เกินไป

ไม่ควรใช้เครื่องซกั ผา้ แบบท่ีมีเครื่องอบแห้งดว้ ยไฟฟ้าใน ตัว เพราะสน้ิ เปลืองไฟฟา้ มาก ควรตากผ้า
กบั แสงแดดหรือในท่ีมีลมถา่ ยเทได้ดี

ตัง้ โปรแกรมท่ใี ชน้ ้าร้อนเมื่อ จาเปน็ เทา่ น้นั เพราะใชไ้ ฟมาก

12

ต้งั โปรแกรมการซักผา้ ใหเ้ หมาะสมกบั ชนดิ ของผา้ ทกุ ครง้ั
20. การใช้ เครอ่ื งป๊ัมนา้

เลอื กซื้อเครอ่ื งปั๊มน้าทม่ี ีถังความดันของเครอื่ งปั๊มนา้ ขนาดใหญ่พอสมควรถ้าเล็กเกินไปสวิตซ์
อตั โนมตั จิ ะทางานบ่อยขน้ึ มอเตอร์ทางานมากขึ้นสนิ้ เปลืองไฟ

ควรสร้างบอ่ พกั นา้ ไวร้ ะดบั พนื้ ดนิ
หมัน่ ดแู ลท่อน้าประปาและถงั พักนา้ ของชักโครกอยา่ ใหช้ ารดุ หรือรั่ว เมื่อมีรอยรั่วความดันลดลง
เคร่ืองปั๊มทางานหนัก และบ่อยขนึ้ สน้ิ เปลืองไฟ
ปิดก๊อกน้าให้สนิททุกครัง้ น้าหยดหรือรวั่ เพียงเล็กน้อยติดต่อกนั นาน ๆ กท็ าใหป้ ๊มั น้าเดินเคร่ืองได้
21. การใช้ พัดลมระบายอากาศ
อยา่ เปดิ ท้ิงไว้ เมือ่ ไมม่ ใี ครอยู่
เปดิ หนา้ ตางเพ่ือใช้ลมธรรมชาติชว่ ยถ่ายเทอากาศในหอ้ ง
เลิกสูบบุหร่ใี นหอ้ ง เพ่ือลดการใช้พดั ลมระบายอากาศ
หม่นั ทาความสะอาดใบพดั และตะแกรง อย่าให้มีฝ่นุ เกาะ
ตัง้ ความเรว็ พัดลมใหพ้ อเหมาะ ไม่เรว็ หรือช้าเกินไป จะชว่ ยให้อากาศถ่ายเทได้ดี และเปน็ การ
ประหยดั ไฟอีกดว้ ย
หอ้ งท่ีจะติดเคร่อื งปรับอากาศควรเปดิ ประตูและหน้าตา่ ง เพื่อให้อากาศบริสทุ ธ์ิภายนอกเข้ามา
แทนท่ีอากาศในห้อง แทนการใช้พดั ลมระบายอากาศ
22. การใช้ พัดลม
อยา่ เปิดทั้งไว้เมอ่ื ไม่มีใครอยู่
ถา้ ใช้พัดลมที่มรี ะบบรีโมทคอนโทรลต้องถอดปลั๊กทันทีเมอ่ื เลิกใช้
ยงิ่ เปดิ ลมแรงขนึ้ ยิ่งใช้ไฟมากข้ึน
ทาความสะอาดใบพัด ตะแกรงครอบ และแผงหุ้มมอเตอร์พัดลม อย่าใหม้ ฝี ุ่นเกาะ

13

อย่าให้ใบพัดโค้งงอผดิ ส่วน ความแรงจะลดลง
ตงั้ พัดลมในท่ีมีอากาศถ่ายเทสะดวก
23. การใช้ วทิ ยุและเคร่ืองเสียง
อยา่ เปิดวิทยเุ พียงเพอ่ื เป็นเพ่ือนโดยไม่ได้สนใจฟัง สน้ิ เปลืองไฟฟ้าโดยเปล่าประโยชน์
อย่าเปดิ วิทยคุ ่กู บั การเปิดดูโทรทัศน์
อย่าเสียบปล๊ักวิทยุไวใ้ ชเ้ พ่อื ดเู วลาหากมีนาฬิกาอ่ืน ๆ ใช้ดเู วลาอยู่แล้ว
เลิกปิดเคร่ืองโดยใช้รโี มทคอนโทรลให้ปิดจากสวติ ซท์ ี่ เคร่อื งแทน
ตง้ั วิทยแุ ละเคร่ืองเสียงให้ห่างจากเตาอบไมโครเวฟเพื่อไม่ ใหร้ ะบบการทางานถูกคลนื่ ไมโครเวฟ
รบกวน
เลือกซอื้ รุ่นที่เหมาะกับการใช้งาน หากไมม่ ีความจาเป็นตอ้ งซื้อรุน่ ที่มีระบบการทางานหลายอย่างก็
ไม่ควรเลอื ก ซ้ือรนุ่ น้ัน เพราะสิน้ เปลอื งไฟฟา้ มากกวา่ ระบบธรรมดา
24. การใช้ เครื่องดูดฝนุ่
เมื่อใชแ้ ลว้ ควรเทฝุน่ ผงในถงุ ทิง้ ทกุ ครงั้ เพื่อเครื่องจะได้มีแรงดงึ ดูดดีและไม่เปลอื งไฟ
เลกิ ใชเ้ คร่ืองดูดฝนุ่ กบั พ้นื บา้ นท่ที าความสะอาดง่าย ควรใช้ไมก้ วาดและผา้ ชุบน้าถพู ้นื แทน
ก่อนใช้งานตรวจสอบขอ้ ต่อของท่อดดู หรือช้ินสว่ นตา่ ง ๆ ให้แนน่ ไมใ่ ห้เกิดการรว่ั ของอากาศ
มอเตอร์อาจทางานหนักและไหมไ้ ด้
หา้ มดูดฝุ่นทเี่ ป็นเศษแก้วเศษใบมดี หรือบุหร่ีที่กาลงั ตดิ ไฟ จะก่ออนั ตรายต่อตัวเครอ่ื ง
หม่นั ถอดตัวกรองหรอื ตะแกรงดักฝนุ่ ออกมาทาความสะอาดเพราะถา้ อดุ ตนั จะดดู ฝนุ่ ไดไ้ มเ่ ตม็ ท่ีและ
สิน้ เปลอื งไฟ
เมอ่ื ดดู ฝ่นุ เสร็จแล้วปลอ่ ยให้เครื่องเย็นก่อนนาไปเกบ็ เพ่ือยดึ อายุการใชง้ าน
เปิดประตหู น้าต่างขณะดูดฝนุ่ เพื่อให้มีการระบายความรอ้ นของตัวเครอื่ งไดด้ ี

14

เลอื กขนาดเคร่อื งดูดฝุน่ ตามความจาเป็นในการใช้งาน เช่น ถ้าใชด้ ดู ฝนุ่ สาหรบั พนื้ ท่ีเป็นพรมหรอื
เกา้ อ้ีท่ที าดว้ ยผ้าควรใช้เคร่ืองที มกี าลงั ดูดสูง แต่ถ้าจะดูดฝุ่นที่ท่วั ๆ ไปไมค่ วรใชเ้ ครื่องที่มกี าลังดูดสูง

25. การใช้ คอมพวิ เตอร์

ไมเ่ ปิดเคร่ืองคอมพิวเตอรท์ ง้ิ ไวน้ าน ๆ เพราะทาใหส้ ้ินเปลืองไฟฟ้า

ถอดปลกั๊ เม่ือเลิกใช้

ปิดจอภาพเม่ือไมใ่ ชง้ านนานเกินกวา่ 15 นาที

ตงั้ คอมพวิ เตอรใ์ นบริเวณทีม่ กี ารระบายความรอ้ นได้ดี

ควรตง้ั ระบบ Screen Saver เพ่อื รักษาคณุ ภาพของหนา้ จอ

ตรวจสอบดวู ่าระบบประหยดั พลังงานในเคร่ืองถูกส่งั ให้ทางาน แลว้ หรอื ไม่ถ้ายังต้องสง่ั ใหร้ ะบบน้ี
ทางานเพราะจะชว่ ยประหยัดพลังงาน

เลือกใช้คอมพวิ เตอร์ที่มรี ะบบประหยดั พลงั งาน โดยสังเกตจากสญั ลักษณ์ Energy Star เพราะ
ระบบนี้จะ ใชก้ าลังไฟฟ้าลดลงร้อยละ 55 ในขณะทีร่ องาน

ควรซือ้ จอภาพทข่ี นาดไม่ใหญ่เกนิ ไป เช่น จอภาพขนาด 14 น้ิว จะใชพ้ ลังงานน้อยกว่าจอภาพขนาด
17 น้ิว ถงึ รอ้ ยละ 25

คอมพวิ เตอร์ชนดิ กระเป๋าหว้ิ ประหยดั พืน้ ทแ่ี ละประหยดั ไฟได้ มากกว่าแบบต้งั โต๊ะ

เราพดู กนั ถึงเรอื่ งการประหยัดพลงั งานมาเนนิ่ นานกว่า 10 ปี ทง้ั ในภาคอุตสาหกรรมและภาคครวั เรอื น
แตใ่ นทางปฏิบัตนิ น้ั ที่ผา่ นๆ มา ไมม่ ีกฎเกณฑ์และมาตรการที่จรงิ จงั เก่ียวกับเร่ืองนี้ โดยเฉพาะในภาคครวั เรอื น
จะเหน็ ความเคลอ่ื นไหวไดน้ ้อยกวา่ ภาคอุตสาหกรรม

ดว้ ยเหตุนี้ กรมพฒั นาพลงั งานทดแทนและอนรุ กั ษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลงั งาน และคณะ
สถาปตั ยกรรมศาสตร์ สถาบนั เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ เจา้ คุณทหารลาดกระบัง (สจล.) จึงรว่ มกันพัฒนา
มาตรฐานประสิทธิภาพการใช้พลังงานในบา้ นอยู่อาศัยขนึ้ เป็นครงั้ แรก และสร้างตน้ แบบบ้านประหยดั พลงั งาน
เพื่อเปน็ แนวทางสง่ เสริมการจัดการพลังงานบ้านอยู่อาศัย ภายใต้ “โครงการศกึ ษาเพ่ือจัดทาเกณฑม์ าตรฐาน
ประสิทธภิ าพพลงั งานของบา้ นอย่อู าศยั ” ประจาปี พ.ศ. 2561

15

โดยเกณฑม์ าตรฐานสาหรบั ปี พ.ศ. 2562-2564 พบว่า บ้านเดี่ยวควรมีค่าประสิทธิภาพการใช้
พลังงานไฟฟ้าไม่เกนิ 25 กิโลวตั ต์-ช่ัวโมงต่อตารางเมตรต่อปีและสาหรบั หอ้ งแถว ทาวน์เฮาส์ บา้ นแฝด ควรมี
ค่าประสิทธิภาพการใชพ้ ลังงานไฟฟา้ ไม่เกิน 44 กโิ ลวตั ต์-ช่วั โมงตอ่ ตารางเมตรต่อปี สาหรบั พลงั งานไฟฟา้ ใน
ระบบปรับอากาศและระบบแสงสว่าง ซึ่งคาดวา่ เกณฑข์ ้อบังคับที่ศึกษาไดน้ จี้ ะบงั คับใชไ้ ด้จรงิ ในอกี 5 ปี
ข้างหน้า โดยจะบังคับใชบ้ า้ นอยูอ่ าศยั ที่ก่อสร้างใหม่ ที่ยื่นขออนญุ าตในปี พ.ศ. 2561 เป็นตน้ ไป

กระทรวงพลังงาน กล่าวว่า สถานการณ์การใช้พลังงานของประเทศกาลงั เพิ่มขึ้นแบบไร้ขีดจากดั หนึ่ง
ในสดั ส่วนสาคัญมาจากการใช้พลงั งานบ้านอยู่อาศัย ซ่งึ มีการเพิม่ จานวนท่ีอยูอ่ าศยั ปลี ะ 500,000 หลังตอ่ ปี
ทาให้ความต้องการใชพ้ ลงั งานไฟฟา้ ในบ้านเรือนที่อยู่อาศัยเพิม่ ข้ึนและเกินความจาเปน็ โดยมีสัดส่วนจานวน
บา้ นอยู่อาศัยท่ีมีการใช้ไฟเกินทั่วประเทศเฉลีย่ ราว 40% หรอื คดิ เป็นมลู ค่าราว 10,000 ล้านบาท จากการใช้
พลังงานในระบบปรบั อากาศเกนิ ความจาเปน็ สอดคล้องกบั ขอ้ มูลของ พพ.ที่พบว่าปัจจบุ ันความตอ้ งการใช้
พลงั งานไฟฟา้ ของครัวเรือนท่ีอยู่อาศัยในแต่ละปีพงุ่ สงู ข้นึ มาอยทู ีป่ ระมาณ 20% เป็นรองแคภ่ าคอุตสาหกรรม
(30-37%) และอันดับ 1 คือ ภาคการคมนาคมขนสง่ (40%) เพอ่ื ให้ให้เป็นไปตามแผนการลดใชพ้ ลงั งานไฟฟ้า
ของบา้ นอยู่อาศัย พพ. จึงได้ร่วมกับคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล. พัฒนาเกณฑม์ าตรฐานประสทิ ธิภาพ การ
ใช้พลงั งานในบ้านอยู่อาศัยข้ึนเป็นครัง้ แรก และสร้างตน้ แบบบา้ นประหยดั พลงั งาน เพ่ือเป็นแนวทางสง่ เสริม
การจดั การพลงั งานท่ีอยู่อาศยั ภายใต้ “โครงการศึกษาเพ่ือจดั ทาเกณฑ์มาตรฐานประสิทธภิ าพพลังงานของ
บา้ นอยอู่ าศยั ” ประจาปีพ.ศ. 2561 ซึ่งไดร้ บั งบประมาณในการดาเนินการศกึ ษาจากกองทุนเพื่อสง่ เสรมิ การ
อนรุ กั ษ์พลังงานจานวน 10 ล้านบาท และจะทาการศึกษาวิจยั คา่ มาตรฐานประสิทธภิ าพพลงั งานใหม่ทุกๆ 5 ปี
เพือ่ เป็นมาตรฐานในการออกแบบทางพลังงานสาหรับบา้ นอยูอ่ าศยั อนั จะก่อใหเ้ กิดผลในวงกวา้ ง เชน่ เดียวกับ
มาตรฐานดา้ นพลังงานในอาคารขนาดใหญ่ และเกดิ การประหยดั พลงั งานของประเทศได้ตามเปา้ หมายในภาค
ครวั เรอื นท่ีอยอู่ าศัยท่ี พพ.วางเอาไว้วา่ ในปี พ.ศ. 2579 จะตอ้ งลดใช้พลงั งานในภาคครัวเรือนทีอ่ ยู่อาศยั ใหไ้ ด้
13,633 กิโลวตั ต์-ช่ัวโมง และจะนาผลการศึกษาในโครงการนไ้ี ปใหค้ วามรู้ ชแี้ นะเพื่อสร้างความเข้าใจสรา้ ง
ความมัน่ ใจในการหนั มาปรบั เปล่ยี นพฤติกรรมการประหยัดพลังงานไฟฟ้าที่ใชใ้ นครวั เรือนรวมทงั้ สร้างความ
ม่นั ใจในแบบบา้ นประหยัดพลังงานทท่ี างคณะผู้วิจยั ไดน้ าเสนอต่อประชาชนทสี่ นใจนาไปก่อสรา้ งบ้านพกั ทีอ่ ยู่
อาศยั ในอนาคต หรือปรบั เปล่ียนโครงสรา้ งบ้านพักทอี่ ยู่อาศัยเดิมเจาะเฉพาะพื้นทีใ่ ชว้ สั ดุฉนวนกันแสงแดด
หรอื จะตดิ ตั้งแผงโซลาร์เซลล์กกั เก็บพลังงานจากแสงอาทิตย์ไวใ้ ช้ยามค่าคนื กเ็ ป็นอกี ทางเลือกหน่งึ ได้ ทง้ั น้ีคาด
ว่าจะบงั คบั ใช้ได้จรงิ ในอกี 5 ปขี ้างหน้า

จากผลการศึกษาจาก “โครงการศึกษาเพ่ือจัดทาเกณฑ์มาตรฐานประสิทธภิ าพพลงั งานของบา้ นอยู่
อาศัย” ปี พ.ศ. 2561 พบวา่ ในระยะแรกเปน็ การเก็บขอ้ มลู พ้นื ฐานของท่ีพักอาศัยการใชไ้ ฟฟ้าในแต่ละพื้นท่ี

16

ตวั อย่างทวั่ ประเทศจานวน 2,654 หลงั เปน็ บา้ นเด่ียวมีพน้ื ทีใ่ ชส้ อยประมาณ 120 ตารางเมตร มีความสูง 1-2
ชน้ั ประมาณ 2.9 เมตร เป็นหลังคาจ่ัวมมุ 30 องศา เปน็ ส่วนใหญ่ มอี ตั ราส่วนช่องเปิดประมาณ 20% ของ
พน้ื ทผี่ นังในแตล่ ะดา้ น มีสัดส่วนพื้นที่ปรับอากาศตอ่ พนื้ ที่ใช้สอย ประมาณ 20% ความยาวชายคาประมาณ 1
เมตร รวมใชพ้ ลงั งานไฟฟา้ ประมาณ 35 กโิ ลวตั ต์-ชว่ั โมงตอ่ ตารางเมตรต่อปี และห้องแถว ทาวน์เฮาส์ บา้ น
แฝด มพี นื้ ที่ใชส้ อยประมาณ 100 ตารางเมตร ความสูง 1-2 ช้นั ประมาณ 3 เมตร เปน็ หลังคาจวั่ มมุ 30 องศา
โดยลาดมาดา้ นหน้าและหลังเป็นส่วนใหญ่ มีอัตราส่วนช่องเปดิ ประมาณ 20% ของพนื้ ท่ผี นังในแตล่ ะด้านมี
สัดสว่ นพื้นทป่ี รับอากาศต่อพ้ืนท่ใี ช้สอย ประมาณ 20% ความยาวชายคาประมาณ 1 เมตร รวมใช้พลังงาน
ไฟฟ้าประมาณ 54 กิโลวตั ต์-ชั่วโมงต่อตารางเมตรต่อปี และเมื่อคณะผู้ทาการศึกษานามาคานวณคา่ มาตรฐาน
ท่ีบา้ นอยู่อาศยั ควรจะมีตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562-2564 พบว่า บ้านเดย่ี วควรมคี ่าประสทิ ธภิ าพการใชพ้ ลงั งานไฟฟา้
ไมเ่ กิน 25 กโิ ลวัตต์-ชวั่ โมงต่อตารางเมตรต่อปี และสาหรับหอ้ งแถว ทาวนเ์ ฮาส์ บ้านแฝด ควรมคี ่า
ประสทิ ธภิ าพการใช้พลงั งานไฟฟ้าไมเ่ กนิ 44 กิโลวัตต์-ชั่วโมงต่อตารางเมตรต่อปี สาหรับพลังงานไฟฟา้ ใน
ระบบปรบั อากาศและระบบแสงสว่าง โดยขน้ึ อยกู่ ับวสั ดุเปลือกอาคารวสั ดุก่อสรา้ งมีฉลากประหยดั พลังงาน
เบอร์ 5 ระบบไฟฟ้าเครอื่ งปรับอากาศและระบบไฟฟา้ และแสงสวา่ งควรมีมาตรฐานฉลากประหยดั พลังงาน
เบอร์ 5 กากับ คาดว่าจะมบี า้ นใหม่สงู ถงึ 70-80% ทต่ี ้องก่อสรา้ งให้ตรงกบั เกณฑม์ าตรฐานน้หี ากประกาศใช้

ปญั หาการใช้พลังงานทพ่ี บจากการสารวจและแนวทางแก้ปัญหา

ลกั ษณะบ้านท่ีอยู่อาศัยในปัจจบุ ันไม่ใส่ฉนวนเหนอื ฝ้าเพดาน บรเิ วณใตห้ ลงั คา ไมม่ ชี ายคาและการกนั
แดดบริเวณช่องเปิดในพนื้ ท่ปี รับอากาศที่เหมาะสมมชี อ่ งเปิดแบบบานเกล็ดในพน้ื ท่ีปรับอากาศ เปิดห้องน้าเข้า
สหู่ อ้ งนอนท่ีใชเ้ ครือ่ งปรับอากาศโดยตรง อีกทัง้ ใช้เคร่ืองปรับอากาศท่ีมีประสทิ ธิภาพต่าหลายๆ บา้ นยังเป็นรุน่
ดัง้ เดมิ ทีเ่ ขา้ มาจาหนา่ ยในระยะแรกๆ สาหรับในเมืองไทย ไม่มกี ารปรบั เปลี่ยนเครือ่ งใช้ไฟฟา้ ภายในบ้าน ไม่วา่
จะเปน็ หม้อหุงข้าวตูเ้ ย็น โทรทศั น์ พัดลม และอน่ื ๆ เปน็ ระยะเวลานานกว่า 10 ปี ทาใหเ้ กิดการใช้พลังงานท่ี
เพมิ่ ขึ้น ใชห้ ลอดไฟที่ไมม่ โี คมสะทอ้ นแสง แสงสว่างไม่เพยี งพอในพน้ื ท่ี ทาให้มีการตดิ หลอดไฟมากเกินความ
จาเป็น ท่ีสาคญั มีพฤติกรรมการใชเ้ คร่ืองใช้ไฟฟา้ แบบเปดิ แล้วไมย่ อมปดิ เปิดทงิ้ ไว้ทัง้ วนั ทงั้ คนื ซ่ึงเป็นการ
สน้ิ เปลืองพลังงานและค่าใชจ้ ่ายโดยไมจ่ าเปน็ จงึ จาเปน็ ท่ภี าครฐั ควรลงพื้นทีใ่ ห้ข้อมูลเกณฑ์มาตรฐานที่ศึกษา
ไดเ้ พื่อใหป้ ระชาชนรบั ทราบ และพร้อมปรบั ตัวดูแลควบคมุ การใช้พลังงานไฟฟา้ ของบา้ นทีอ่ ยู่อาศยั ให้เปน็ ไป
ตามข้อกาหนดต่างๆ ตามทีภ่ าครัฐกาหนดเพอื่ ให้การดาเนินงานไดร้ ับการยอมรบั การรว่ มมอื อันดีจาก
ประชาชนผู้อยูอ่ าศยั ในแต่ละพ้ืนที่ พร้อมกันนคี้ วรมีการอบรมประชาชนทีจ่ ะก่อสรา้ งบ้านสมยั ใหมใ่ ห้มีความ
เขา้ ใจในการเลือกใช้วัสดอุ ุปกรณท์ ่มี ีประสทิ ธภิ าพในการประหยดั พลังงานมาใชใ้ ห้มากขน้ึ รวมทงั้ มีการหา
แหล่งเงนิ กทู้ ่ีไม่สงู มากนักใหก้ ับประชาชนหรือผ้ปู ระกอบการทส่ี ร้างบ้าน มอบส่วนลดภาษีใหก้ บั ประชาชน

17

ผูป้ ระกอบการท่ีปรบั เปลย่ี นเลือกใช้วัสดอุ ุปกรณ์ประหยดั พลงั งาน และสอนวธิ คี านวณการใช้วสั ดอุ ุปกรณ์ไฟฟ้า
ตา่ งๆ ภายในบ้านอย่างง่ายให้ประชาชนเพือ่ จะได้นาไปคานวณค่าพลงั งานที่ใช้ให้ไม่สูง ช่วยลดพลังงานในบา้ น
อาศัยและประหยัดเงินชาระค่าไฟฟ้าไดอ้ ีกทางหนึ่ง
ทิศทางการประหยดั พลังงานในบ้านยุคใหม่

กรมพัฒนาพลงั งานทดแทนและอนรุ กั ษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลงั งาน กลา่ วว่า สาหรับเกณฑท์ ไี่ ด้
จากการศึกษาในโครงการน้ี ช่วงแรกๆ จะเป็นการสง่ เสริมใหป้ ระชาชนมคี วามรู้ความเขา้ ใจก่อน แลว้ จะคอ่ ยๆ
ขยบั เป็นมาตรการบังคับใชเ้ พ่ือให้สอดรบั กับแผนการประหยดั พลังงานภาครัฐและรปู แบบการก่อสร้างบา้ นท่ี
อย่อู าศยั อาคารสิง่ ก่อสร้างเพื่ออยู่อาศยั ในอนาคต ได้มีแนวทางในการดาเนนิ การใหเ้ ป็นรูปธรรมมากขึน้ ใน
เร่ืองประหยดั พลงั งาน นอกจากน้ี พพ.ไดอ้ อกแบบบ้านทอ่ี ยู่อาศัยเพ่อื อนรุ กั ษพ์ ลงั งานในหลากหลายรปู แบบ
แจกจา่ ยประชาชนมีทง้ั ขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่

หากจะใหท้ ศิ ทางบ้านยุคใหม่หันมาประหยัดพลังงานให้มากขน้ึ นน้ั ตอ้ งมีการสรา้ งความเขา้ ใจการ
ก่อสร้างออกแบบบา้ นประหยัดพลงั งาน Smart Energy และการออกแบบผังเมือง ควรมบี ทบาทเขา้ มา
ควบคุมดว้ ยเพ่ือใหเ้ ป็นพืน้ ท่โี ซน Smart City ยดื หยุน่ การใช้งานไดต้ ามความเหมาะสม มีความปลอดภยั
คานงึ ถึงผู้พักอาศัยทกุ ๆ ชว่ งอายุ ยงิ่ ในยคุ เข้าสูส่ ังคมสูงวัยสาหรบั ประเทศไทยด้วยแลว้ ควรมีการออกแบบบ้าน
ออกแบบพ้นื ทใี่ หร้ องรับผสู้ งู อายุดว้ ย อาจจะตดิ ต้ังตวั ระบบควบคุมการใชพ้ ลงั งานไฟฟ้าภายในบา้ นหากเกิน
ความจาเป็นมีสัญญาณเตือนให้คนในบา้ นทราบและหาทางปิดเครอ่ื งใช้ไฟฟ้า ปิดอุปกรณ์ในพน้ื ท่ีท่ไี ม่มีคนใช้
งาน เพ่ือเป็นอีกทางหน่ึงในการชว่ ยประหยดั พลงั งานของบา้ นแตล่ ะหลงั ได้

18

พนั ธเุ ทพ ทานชิติกลุ นายกสมาคมธุรกจิ รับสร้างบา้ น และกรรมการผู้จดั การ บริษัท เมคเคอร์โฮม
จากดั กลา่ ววา่ ในชว่ ง 4-5 ปที ผ่ี ่านมาพฤตกิ รรมผู้บริโภคในการมองหาท่ีอยอู่ าศัยเริ่มเปลย่ี นไป เทรนดก์ าร
อนรุ ักษ์พลังงานเร่ิมเขา้ มามบี ทบาทในการตัดสินใจเลือกซ้ือมากข้ึน เพราะการมบี ้านทป่ี ระหยัดพลงั งานอยู่
อาศัยเท่ากับวา่ ค่าใช้จ่ายในแต่ละเดือนท่จี ะต้องชาระคา่ ไฟฟา้ กจ็ ะลดลงดว้ ย ดังนน้ั ผูป้ ระกอบการ
อสังหารมิ ทรัพย์ ในปัจจุบันจึงพยายามนาเสนอรปู แบบการกอ่ สรา้ งบ้านที่ตอบโจทยต์ รงน้ี เชน่ ใชว้ ัสดุทนความ
ร้อน ระบายความรอ้ นภายในบ้านทีม่ คี ุณภาพในราคาที่ไมแ่ พงจนเกินไปและได้มาตรฐานตามข้อกาหนด การ
ปรับเปลี่ยนหลงั คาบ้านให้ติดต้งั แผงโซลารเ์ ซลลส์ าหรบั เกบ็ พลังงาน ติดกระจกทีม่ แี ผงโซลาร์เซลล์ด้านที่โดน
แดด ปูแผ่นพลาสตกิ เพ่ือป้องกันความชื้นทสี่ ามารถระเหยขึ้นมาจากผวิ ดิน ท่สี าคญั ทมี ออกแบบบา้ นใน
โครงการจะมงุ่ เน้นการถ่ายเทความรอ้ นออกจากตวั บา้ น เพราะประเทศไทยจะไดร้ ับความรอ้ นจากดวงอาทติ ย์
ทางทิศใตเ้ ปน็ เวลานานถงึ 8-9 เดอื น วางผังบา้ น ช่องประตแู ละชอ่ งหน้าต่างคานึงถึงทิศทางกระแสลม แตห่ าก
พืน้ ทที่ างเข้า-ออกของบ้านกบั ถนนจาเป็นตอ้ งสรา้ งบา้ นที่รับแดดในทิศทางดังกล่าว กม็ ีทางแกโ้ ดยการติดตัง้
กันสาดหรือปลูกตน้ ไม้ทเี่ หมาะสมก็ได้ ที่สาคัญควรสร้างจติ สานึกในการชว่ ยกันลดการใชพ้ ลงั งานท่ีไมจ่ าเปน็
ภายในบ้านเพ่ือใหเ้ รามีพลังงานใชอ้ ย่างยั่งยืนในอนาคต

19

บรรณานุกรม

กรมพลงั งานทดแทนและอนรุ ักษ์พลังงาน.บ้านอนรุ ักษ์พลงั งาน.(ออนใลน์).แหลง่ ท่ีมา
https://www.dede.go.th//main.php?filename=index.13 พฤศจกิ ายน 2563

เปมกิ า สมพงษ์.นติ ยสาร Green Network ฉบบั ที่ 91 มกราคม-กุมภาพันธ์ 2562 คอลัมน์ SPECIAL
Scoop.8 มีนาคม 2562.(ออนใลน)์ .แหล่งท่มี าhttps://www.greennetworkthailand.com//ประหยัด
พลังงานในบา้ น/.13 พฤศจิกายน 2563

พรวิวาห์ กกึ ก้อง.วิธกี ารอนรุ กั ษพ์ ลังงาน.(ออนใลน)์ .แหล่งที่มา
https://sites.google.com/site/site/resourcemanagemen00/withi-kar-xnuraks-phlangngan. 13
พฤศจิกายน 2563

มูลนธิ ิเครอื ขา่ ยครอบครัว.การประหยดั พลังงานในบ้าน.26 พฤศจิกายน 2559.(ออนใลน์).แหล่งทีม่ า
http://www.familynetwork.or.th//content/การประหยดั พลงั งานในบ้าน.13 พฤศจิกายน 2563