คำราชาศัพท์ ม.2

คำราชาศัพท์

รายวิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2

โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร

สิ่งที่นักเรียนเห็นคืออะไร?

สิ่งที่นักเรียนเห็นคืออะไร?

สิ่งที่นักเรียนเห็นคืออะไร?

คำราชาศัพท์

“ถ้อยคำสำหรับพระราชา”

ต่อมาหมายรวมถึงคำที่ใช้กับ
พระภิกษุสงฆ์ ข้าราชการ และสุภาพชน

ที่มาของ จากศิลาจารึกหลักที่ 1 ปรากฏหลักฐานว่ามีการใช้คำ
คำราชาศัพท์ ของพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ราชาศั พท์มากขึ้นในสมเด็จ
(กรุ งสุโขทัย) พระรามาธิบดีที่ 1 (อู่ทอง)
จากระบบพ่อปกครองลูกมาเป็นระบบ
เทวราชา” ที่มีความเชื่อว่ากษั ตริย์คือสมมุติ

เทพ ทำให้มีการสร้างคำขึ้นใหม่ เพื่อแสดง
ความแตกต่างระหว่างกษั ตริย์ซึ่งเป็นผู้
ปกครองประเทศกับประชาชนทั่วไป

ดังนั้นคำราชาศัพท์ จึงเป็นระเบียบ
ของภาษาที่ต้องใช้ให้เหมาะสมกับระดับชั้น
ของบุคคลและการใช้ถ้อยคำสำหรับพระมหา
กษั ตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ ถือเป็นการ
แสดงความจงรักภักดีรวมถึงบุคคลชั้นผู้ใหญ่
ที่พึงยกย่องนับถือตามความเหมาะสมด้วย

ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลก ระบบการปกครองแบบพ่อปกครอง
นาถได้มีกฎมณเฑียรบาลที่ระบุ ลูก สู่ ระบบการปกครองแบบเทวราชา
ถึงการใช้คำราชาศั พท์อย่างเป็น
ล า ย ลั ก ษ ณ์ อั ก ษ ร ขึ้ น

ประโยชน์ของคำราชาศัพท์

ทำให้เข้าใจลักษณะของสังคมไทย

ช่วยสืบทอดและรักษามรดกทางวัฒนธรรมของชาติ

ช่วยให้เข้าใจภาษาที่ปรากฏในสื่อต่าง ๆ เช่น ข่าว นวนิยาย
บทประพันธ์ วรรณคดี กวีนิพนธ์ต่าง ๆ เป็นต้น

ช่วยให้ใช้ภาษาในการสื่อสารได้อย่างถูกต้องเหมาะสม

ช่วยเสริมสร้างบุคลิกภาพที่ดีให้กับตนเอง
และรู้จักมารยาททางสังคม

คำนามราชาศัพท์

คำนามเป็นสิ่งสำคัญอันควรยกย่อง
คำนามที่เป็นสิ่งสำคัญรองลงมา
คำนามที่เป็นสิ่งสามัญทั่วไป

1.คำนามเป็นสิ่งสำคัญอันควรยกย่อง

ใช้คำต่อไปนี้นำหน้า

พระบรม พระบรม พระบรม พระบรมราช
อรรคราช มหาราช มหา

พระ พระ พระมหา
พระบรม อัคร อัคร

ราช

พระบรมอรรคราชบรรพบุรุ ษ

พระบรมมหาราชวัง

พระบรมหาชนก

พระบรมราชโองการ

พระบรมฉายาลักษณ์

พระอัครราชเทวี

พระอัครมเหสี

พระมหาปราสาท

2 คำนามที่เป็นสิ่งสำคัญรองลงมา

หรือที่ประสงค์จะมิให้ปนกับเจ้านายอื่น ๆ หรือ ไม่ประสงค์ที่จะให้รู้สึกว่าสำคัญดังขั้นต้น ใช้คำว่า
“พระราช” ประกอบด้วยข้างหน้า

พระราชวัง พระราชประสงค์ พระราชปรารถ

พระราชนิเวศน์ พระราชดำริ พระราชทรัพย์

พระราชอำนาจ พระราชดำรัส พระราชอุทิศ

พระราชวงศ์ พระราชทาน

3.คำนามที่เป็น พระหัตถ์ หมายถึง มือ
สิ่งสามัญทั่วไป


ไม่ได้แยกใช้ตามลำดับชั้น
ให้ใช้คำว่า “พระ”นำหน้า
พระกร หมายถึง แขน






พระเสโท หมายถึง เหงื่อ







พระเขนย หมายถึง หมอน

3.คำนามที่เป็น เครื่องต้น หมายถึง
สิ่งสามัญทั่วไป
อาหาร,เครื่องแต่งตัวในพระราชพิธี
บางคำจะใช้คำว่า “หลวง” หรือ
“ต้น” ประกอบที่ท้ายคำหลัก



ช้างต้น หมายถึง ช้างพระที่นั่ง






เรือหลวง หมายถึง
เรือที่ขึ้นระวางเป็นของหลวง

คำกริยาราชาศัพท์

คำกริยาราชาศัพท์

คำที่บัญญัติขึ้นใช้โดยเฉพาะ หรือบางคำ
อาจนำมาจากคำกริยาสามัญโดยใช้คำอื่ น
ประกอบข้างหน้าหรือข้างหลัง เพื่อให้พิเศษ

กว่าคำธรรมดาทั่วไป ดังนี้

กริยาที่เป็น การประสมกริยาขึ้น
ราชาศัพท์ในตัวเอง เป็นคำราชาศัพท์




การใช้ “เสด็จ” การใช้ “ทรง”

กริยาที่เป็นราชาศัพท์ในตัวเอง

ส่วนมากเป็นคำที่ยืมมาจาก คำภาษาบาลี สันสกฤต หรือภาษาเขมร

กริ้ว = โกรธ
ตรัส = พูด
โปรด​= ชอบ รัก เอ็นดู
เสด็จ = เดินทาง
เสวย = กิน

ตัวอย่าง

การประสมกริยาขึ้นเป็นคำราชาศัพท์

เสด็จพระราชสมภพ vs. ทรงพระประชวร
เกิด ป่วย

การใช้ “เสด็จ”

นำหน้าคำที่เป็นกริยาสามัญหรือกริยาราชาศัพท์

โดยใช้ “เสด็จ” นำหน้าเพื่อทำให้เป็นกริยาราชาศัพท์ เช่น

ตัวอย่าง

เสด็จ + ประพาส = เสด็จประพาส

เสด็จ + กลับ = เสด็จกลับ

เสด็จ + ไป = เสด็จไป

เสด็จ + มา = เสด็จมา

ข้อสังเกต ความหมายสำคัญจะอยู่ที่กริยาคำหลัง

การใช้ "ทรง" 1.นำหน้าคำกริยาสามัญ
ให้เป็นกริยาราชาศัพท์ เช่น
2.นำหน้านามราชาศัพท์เพื่อให้


เป็นกริยาวลีราชาศัพท์ เช่น
ทรง + ฟัง = ทรงฟัง
ทรง + พระกรุณา = ทรงพระกรุณา
ทรง + ยินดี = ทรงยินดี

ทรง + พระประชวร = ทรงพระประชวร ทรง + ชุบเลี้ยง = ทรงชุบเลี้ยง

** ข้อสังเกต ** ห้ามใช้"ทรง"นำหน้ากริยาที่มีนามราชาศัพท์ต่อท้าย ** ข้อสังเกต ** ห้ามใช้" ทรง"นำหน้าคำกริยาที่เป็นคำราชาศัพท์อยู่แล้ว

คำสรรพนาม
ราชาศัพท์

คำสรรพนาม ข้าพระพุทธเจ้า
ราชาศัพท์ เกล้ากระหม่อมฉัน
ใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท
เป็นคำราชาศัพท์ที่ใช้แทนชื่อ ซึ่งจำแนกใช้
ตามชั้นหรือฐานะของบุคคลที่มีฐานันดร
ศักดิ์ ต่างกันตามประเพณีนิยมซึ่งบัญญัติไว้

ตารางการใช้

คำสรรพนามราชาศัพท์