ปร ะ โย ค คุณครูปราณีอรุณโรจน์คุณครูรพิดาจารุจารีต ซั บ ซ้ อ น
หน่น่วยทางภาษา น่ วยทางภาษา หน่วยคำ วลี สัม สั พัน พั ธสาน คำ ประโยค ขนาดของหน่วยทางภาษา
กลุ่ม ลุ่ คำ ป ร ะ โ ย ค &
กลุ่มคำ ประกอบด้วยคำ หลายคำ แต่ยัง ยั ไม่ได้ใจความสมบูรณ์ ดัง ดั นั้น นั้ ต้องนำ กลุ่มคำ เข้ามาประกอบเข้ากับ กั ส่วนอื่น อื่ ๆ ของประโยค โดยทำ หน้าที่ ต่างกัน กั ไป จึง จึ จะได้ใจความสมบูรณ์ กลุ่มคำ วลี หรือ รื
ชนินิด นิ ด นิ ของกลุ่ลุ่ ลุ่ ม ลุ่ ลุ่ ม ลุ่ คำคำคำคำ นามวลี สรรพนามวลี กริย ริ าวลี วิเ วิ ศษณ์วลี บุพบทวลี สัน สั ธานวลี อุทานวลี 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. กลุ่มคำ หรือ รื วลี แบ่งออกเป็น 7 ชนิด โดยแบ่งตามชนิด ของคำ ที่อ ที่ ยู่หน้ากลุ่มคำ ของคำ นั้น นั้ ได้แก่
นามวลีลี ลีลี คือ กลุ่มคำ ที่นำ ที่ นำหน้าด้วยคำ นาม เช่น บัว บั บาน นัก นั พุ่งแหลนทีมชาติไทย สุนัข นั แมว และปลา
สรรพนามวลีลี ลีลี คือ กลุ่มคำ ที่นำ ที่ นำหน้าด้วยคำ สรรพนาม เช่น ข้าพระพุทธเจ้า ท่านผู้ฟังและท่านผู้มีเ มี กียรติที่เ ที่ คารพ
กริริย ริ ย ริ าวลีลี ลีลี คือ กลุ่มคำ ที่นำ ที่ นำหน้าด้วยคำ กริย ริ า เช่น เดินอย่างเชื่อ ชื่ งช้า คิดฟุ้งซ่าน
วิวิเ วิ เ วิ ศษณ์ณ์ ณ์ ว ณ์ วลีลี ลีลี คือ กลุ่มคำ ที่นำ ที่ นำหน้าด้วยคำ วิเ วิ ศษณ์ เช่น มากจนเกินพอ
บุบุ บุ พ บุ พบทวลีลี ลีลี คือ กลุ่มคำ ที่นำ ที่ นำหน้าด้วยคำ บุพบท เช่น ที่ป้ ที่ ป้ ายรถเมล์ ของบุคคลสำ คัญ คั
สัสั สัสั นธานวลีลี ลีลี คือ กลุ่มคำ ที่นำ ที่ นำหน้าด้วยคำ สัน สั ธาน เช่น อย่างไรก็ตาม เพราะเหตุนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ยิ่
อุอุ อุ ท อุ ทานวลีลี ลีลี คือ กลุ่มคำ ที่นำ ที่ นำหน้าด้วยคำ อุทาน เช่น อนิจจัง จั วัฏ วั สัง สั ขารา ตายแล้วตายแล้ว พุทโธ่ พุทถัง ถั ว้าย คุณพระช่วย
หน้าที่ข ที่ องกลุ่ หน้ มคำ (วลี) น้ าที่ข ที่ องกลุ่มคำ (วลี) กลุ่มคำ มีห มี น้าที่เ ที่ ช่นเดียวกับ กั คำ ชนิดต่าง ๆ กลุ่มคำ ชนิดใดมีห มี น้าที่เ ที่ หมือนดัง ดั คำ ชนิดนั้น นั้ ๆ กลุ่มคำ จึง จึ สามารถใช้เป็น บทประธาน บทกริย ริ า บทกรรม บทขยาย บทเชื่อ ชื่ ม
1. ใช้เป็น บทประธาน หน้าที่ข ที่ องกลุ่ หน้ มคำ (วลี) น้ าที่ข ที่ องกลุ่มคำ (วลี) บัว บั บานนัก นั พุ่งแหลนทีมชาติไทยได้เหรีย รี ญ ทองในการแข่งขัน ขั กีฬาเอเชี่ย ชี่ นเกมส์ ตัว ตั อย่าง
2. ใช้เป็น บทกริย ริ า หน้าที่ข ที่ องกลุ่ หน้ มคำ (วลี) น้ าที่ข ที่ องกลุ่มคำ (วลี) เดินอย่างเชื่อ ชื่ งช้าเพราะเหนื่อยมาก ตัว ตั อย่าง
3. ใช้เป็น บทกรรม หน้าที่ข ที่ องกลุ่ หน้ มคำ (วลี) น้ าที่ข ที่ องกลุ่มคำ (วลี) ผมชอบเลี้ย ลี้ งทั้ง ทั้ สุนัข นั แมว และปลา ตัว ตั อย่าง
4.ใช้เป็น บทขยาย หน้าที่ข ที่ องกลุ่ หน้ มคำ (วลี) น้ าที่ข ที่ องกลุ่มคำ (วลี) ลีซอนัก นั ฟุตบอลติดทีมชาติไทย ชุดซีเกมส์เป็นสมัย มั ที่ 6 ตัว ตั อย่าง
5.ใช้เป็น บทเชื่อ ชื่ ม หน้าที่ข ที่ องกลุ่ หน้ มคำ (วลี) น้ าที่ข ที่ องกลุ่มคำ (วลี) บางคนกำ ลัง ลั กินหูฉลามในขณะที่ บางคนกำ ลัง ลั อดตาย ตัว ตั อย่าง
ประโยค เป็นหน่วยที่ใ ที่ หญ่ที่สุ ที่ สุ ดของภาษา ประกอบไปด้วยชนิดคำ ต่าง ๆ มา รวมกัน กั โดยนำ มาเรีย รี งลำ ดับ ดั คำ ตามหน้าที่ ประกอบด้วยภาค ประธานประธานและภาคแสดง มีใมี จความสมบูรณ์ สามารถใช้สื่อ สื่ ความหมายได้ชัด ชั เจน
คือ คำ หรือ รื กลุ่มคำ ที่ทำ ที่ ทำหน้าที่เ ที่ ป็น ผู้กระทำ ผู้แสดง ซึ่ง ซึ่ เป็นส่วนสำ คัญ คั ของประโยค ภาคประธานนี้อ นี้ าจมีบ มี ทขยาย ซึ่ง ซึ่ เป็นคำ หรือ รื กลุ่มคำ มาประกอบเพื่อ พื่ ทำ ให้มีใมี จความชัด ชั เจนยิ่ง ยิ่ ขึ้น ขึ้ คือ กลุ่มคำ ที่ป ที่ ระกอบไปด้วยบทกริย ริ า บทกรรม และส่วนเติมเต็มบทกริย ริ า ทำ หน้าที่เ ที่ ป็นตัว ตั กระทำ หรือ รื ตัว ตั แสดงของประธาน ส่วนบทกรรมทำ หน้าที่เ ที่ ป็น ผู้ถูกกระทำ และส่วนเติมเต็มทำ หน้าที่เ ที่ สริม ริ ใจความของประโยคให้สมบูรณ์ ทำ หน้าที่เ ที่ หมือน บทกรรม แต่ไม่ใช่กรรมเพราะไม่ได้ถูกกระทำ ภาคประธาน ภาคแสดง ส่วนประกอบของประโยค
โครงสร้างประโยค ภาคประธาน ภาคแสดง ประธาน ขยาย ประธาน กริย ริ ามีก มี รรม กรรม ขยายกรรม ขยายกริย ริ า กริย ริ าไม่มีก มี รรม กริย ริ ามีส่ มี ส่ วนเติมเต็ม ส่วนขยายส่ ส่ วนเติมเต็ม ส่ วนเติมเต็ม
ประกอบด้วย 5 รูป รู ดังดันี้ รูรูรูรู ปปปประโยคค Hello Classmates!
01 รูปประโยค มี 5 รูป ดังนี้ ประโยคประธาน คือ ประโยคที่มี ที่ ปมี ระธานอยู่หน้า รูปประโยค ตัว ตั อย่าง + + + + ประธาน + กริย ริ า กริย ริ า กริย ริ า ประธาน ประธาน กรรม ส่วนเติมเต็ม ฟ้าร้อง วัว วั กินหญ้า ฉัน ฉั เป็นประธานนัก นั เรีย รี น
02 รูปประโยค มี 5 รูป ดังนี้ ประโยคกริย ริ า คือ ประโยคที่ขึ้ ที่ น ขึ้ ต้นด้วยกริย ริ า รูปประโยค ตัว ตั อย่าง กริย ริ า + ประธาน เกิด มี ปรากฏ เกิดแผ่นดินไหวที่เ ที่ ชีย ชี งราย มีนั มี ก นั กีฬาหลายคนในห้องนี้ ปรากฏรอยประหลาดบนหลัง ลั คารถ
03 รูปประโยค มี 5 รูป ดังนี้ ประโยคกรรม คือ ประโยคที่มี ที่ ก มี รรมอยู่หน้า เพื่อ พื่ เน้นกรรมให้ชัด ชั เจน เช่น รูปประโยค ตัว ตั อย่าง เพลง Sticker ใครแต่ง ฉัน ฉั ถูกครูดุอีก อี แล้ว
04 รูปประโยค มี 5 รูป ดังนี้ ประโยคการิต ริ คือ ประโยคประธาน หรือ รื ประโยคกรรม ที่มี ที่ มี ผู้รับ รั ใช้เข้ามาแทรก รูปประโยค ตัว ตั อย่าง แม่ให้ฉัน ฉั ไปตลาด ครูใช้ให้นัก นั เรีย รี นลบกระดาน
05 รูปประโยค มี 5 รูป ดังนี้ ประโยคกริย ริ าสภาวมาลา คือ ประโยคที่มี ที่ มี กริยา ริ หรือ รื กริย ริ าวลีซึ่ง ซึ่ ทำ หน้าที่เ ที่ ป็นประธานนำ หน้าประโยค รูปประโยค ตัว ตั อย่าง ว่ายน้ำ เป็นกีฬาที่ฉั ที่ น ฉั ชอบ สวดมนต์ทุกวัน วั ทำ ให้จิต จิ ใจสงบ
01 ข้อสังเกต ข้อแตกต่างระหว่างประโยคกริยา กับ ประโยคกริยาสภาวมาลา NOTE! กริย ริ าสภาวมาลาที่ ทำ หน้าที่เ ที่ ป็นประธานจะมี ความหมายเหมือนกับ กั มีคำ มี คำว่า “การ” นำ หน้า คำ กริย ริ าขึ้น ขึ้ ต้นประโยค แต่ยัง ยั คงทำ หน้าที่ก ที่ ริย ริ า ประโยคกริย ริ า ประโยคกริย ริ าสภาวมาลา คำ กริย ริ า หรือ รื วลีขึ้น ขึ้ ต้น ประโยค แต่ทำ หน้าที่ ประธาน
เนื้อความของประโยคที่ใช้ใช้ นการสื่อสื่สาร แบ่ง บ่ ออกเป็น ป็ 4 ลักษณะ คือ เนื้นื้อนื้นื้คความขขอองงปประโยคค Hello Classmates!
เนื้อความบอกเล่า 01 อยู่ในประโยคบอกเล่า ซึ่ง ซึ่ มีจุ มี จุ ดประสงค์แจ้ง ให้ผู้รับ รั สารทราบว่าประธานทำ กริย ริ าอะไร ที่ไ ที่ หน อย่างไร และเมื่อ มื่ ไหร่ หรือ รื ประธานมี สภาพลัก ลั ษณะ หรือ รื สภาวะอย่างไร เช่น ตัว ตั อย่าง ประโยค ปลาฉลามสามสารถกระพริบ ริ ตาได้ ปลาซีลาแคนต์ เป็นปลายุคดึกดำ บรรพ์
เนื้อความปฏิเสธ 02 อยู่ในประโยคที่มี ที่ ใมี จความปฏิเสธ จะมีคำ มี คำว่า ไม่ ไม่ได้ หามิได้ มิได้ ใช่ว่า ประกอบอยู่ด้วย เช่น ตัว ตั อย่าง ประโยค เขาไม่ได้ทำ การบ้านที่ค ที่ รูสั่ง เงิน งิ ใช่ว่าจะซื้อได้ทุกอย่าง
เนื้อความคำ ถาม 03 อยู่ในประโยคที่มี ที่ ใมี จความเป็นคำ ถาม จะมีคำ มี คำ ว่า หรือ รื ไหม หรือ รื ไม่ ทำ ไม ใคร อะไร ที่ไ ที่ หน อย่างไร อยู่หน้าประโยค หรือ รื ท้ายประโยค ตัว ตั อย่าง ประโยค เธออ่านหนัง นั สือเตรีย รี มสอบหรือ รื ยัง ยั ใครเป็นผู้ได้คะแนนสอบ มากที่สุ ที่ สุ ดในครั้ง รั้ นี้
เนื้อความบัง บั คับ คั ขอร้อง และชัก ชั ชวน 04 อยู่ในประโยคที่มี ที่ ใมี จความบัง บั คับ คั ขอร้อง และ ชัก ชั ชวน โดยมีคำ มี คำอนุภาค หรือ รื คำ เสริม ริ บอก เนื้อความของประโยคเช่น ตัว ตั อย่าง ประโยค อย่าดื่ม ดื่ สุราก่อนขับ ขั รถ 4.1 ประโยคแสดงการบัง บั คับ คั มัก มั จะละประธานไว้ในฐานที่เ ที่ ข้าใจ เช่น ห้ามเด็กอายุต่ำ กว่า 20 ปีเข้า แสดงการสั่งห้าม
เนื้อความบัง บั คับ คั ขอร้อง และชัก ชั ชวน 04 อยู่ในประโยคที่มี ที่ ใมี จความบัง บั คับ คั ขอร้อง และ ชัก ชั ชวน โดยมีคำ มี คำอนุภาค หรือ รื คำ เสริม ริ บอก เนื้อความของประโยคเช่น ตัว ตั อย่าง ประโยค จงทำ ตามคำ สั่ง 4.1 ประโยคแสดงการบัง บั คับ คั มัก มั จะละประธานไว้ในฐานที่เ ที่ ข้าใจ เช่น เงีย งี บ ๆ หน่อยเพื่อ พื่ นยัง ยั สอบไม่เสร็จ ร็ แสดงการสั่งให้ทำ ทั้ง ทั้ หมดขวาหัน หั
เนื้อความบัง บั คับ คั ขอร้อง และชัก ชั ชวน 04 อยู่ในประโยคที่มี ที่ ใมี จความบัง บั คับ คั ขอร้อง และ ชัก ชั ชวน โดยมีคำ มี คำอนุภาค หรือ รื คำ เสริม ริ บอก เนื้อความของประโยคเช่น ตัว ตั อย่าง ประโยค กรุณา อย่าส่งเสียงดัง ดั 4.2 ประโยคขอร้อง มัก มั จะละประธานไว้ในฐานที่เ ที่ ข้าใจ และใช้ คำ ที่แ ที่ สดงการขอร้องไว้หน้าประโยค เพื่อ พื่ แสดงความสุภาพอ่อนน้อม โปรดระวัง วั คนล้วงกระเป๋า
NOTE!ข้อสังสัเกต ใ ช้ใ น ก ร ณี ที่ เที่ป็ น ป ร ะ โ ย ช น์ ต่ อ ผู้ ฟั ง ใ ช้ใ น ก ร ณี ที่ เที่ป็ น ป ร ะ โ ย ช น์ ต่ อ ผู้ พู ด “โ ป ร ด ” “ ก รุ ณ า ”
เนื้อความบัง บั คับ คั ขอร้อง และชัก ชั ชวน 04 อยู่ในประโยคที่มี ที่ ใมี จความบัง บั คับ คั ขอร้อง และ ชัก ชั ชวน โดยมีคำ มี คำอนุภาค หรือ รื คำ เสริม ริ บอก เนื้อความของประโยคเช่น ตัว ตั อย่าง ประโยค เราไปเที่ย ที่ วด้วยกัน กั ด้วยกัน กั นะ 4.3 ประโยคแสดงการชัก ชั ชวน มัก มั จะละประธานไว้ในฐานที่เ ที่ ข้าใจ และใช้ คำ อนุภาค เช่น นะ น่ะ น่า เถอะนะ เถอะน่ะ เถอะน่า ไว้ท้ายประโยค เช่น คุณเลิกกินเหล้าเถิดนะ เพื่อ พื่ สุขภาพของคุณเอง
ส่ส่ส่ ว ส่ วนนขยยายขขอองงปประโยคค คือ ส่วนที่ทำ ที่ ทำหน้าที่ข ที่ ยายส่วนต่าง ๆ ของประโยค เช่น ขยายประธาน กริย ริ า วิเ วิ ศษณ์ หรือ รื กรรม เราเรีย รี กส่วนขยายนี้ว่ นี้ ว่ า 'บทขยาย' บทขยายอาจเป็น คำ กลุ่มคำ หรือ รื ประโยค เช่น
1.1 การขยายประธานด้วย คำ นัก นั เรีย รี นไทยได้เหรีย รี ญทองโอลิมปิกวิช วิ าการ เป็นอัน อั ดับ ดั หนึ่ง นึ่ ของโลก ระบอบคอมมิวนิสต์ล่มสลายไปแล้ว 1. การขยาย ภาคประธาน ขยายโดยใช้ คำ กลุ่มคำ และประโยค
1.2 การขยายประธานด้วยกลุ่มคำ ขบวนการโจรแบ่งแยกดินแดนที่ภ ที่ าคใต้ ฆ่าคนบริสุ ริ สุ ทธิ์ทุ ธิ์ ทุ กวัน วั สมชายวณิพกพเนจรตาบอดร้องเพลง เพื่อ พื่ แลกเศษเงิน งิ 1. การขยาย ภาคประธาน ขยายโดยใช้ คำ กลุ่มคำ และประโยค
1.3 การขยายประธานด้วยประโยค กองขยะอัน อั ไร้คุณค่า กลายเป็นเนินสวนสาธารณะอย่างสวยงาม 1. การขยาย ภาคประธาน ขยายโดยใช้ คำ กลุ่มคำ และประโยค
1.1 การขยายด้วย คำ เขาชอบขับ ขั รถเร็ว ร็ (ขยายกริย ริ า) เธอร้องเพลงเพราะมาก (ขยายวิเ วิ ศษณ์) 2. การขยาย ภาคแสดง ขยายโดยใช้ คำ กลุ่มคำ และประโยค โดยอาจจะขยายที่ก ที่ ริย ริ า วิเ วิ ศษณ์ ส่วนเติมเต็ม หรือ รื กรรม ก็ได้เช่น เขากินข้าวเช้า (ขยายกรรม)
1.2 การขยายด้วย กลุ่มคำ เธอเป็นนัก นั เรีย รี นดีเด่นประจำ ปีนี้ (ขยายส่วนเติมเต็ม) เขาอยากเรีย รี นที่โ ที่ รงเรีย รี นอัน อั ดับ ดั หนึ่ง นึ่ (ขยายกริย ริ า) 2. การขยาย ภาคแสดง ขยายโดยใช้ คำ กลุ่มคำ และประโยค โดยอาจจะขยายที่ก ที่ ริย ริ า วิเ วิ ศษณ์ ส่วนเติมเต็ม หรือ รื กรรม ก็ได้เช่น หมอดูทำ นายเหตุการณ์ใน อนาคตของฉัน ฉั (ขยายกรรม)
2.3 การขยายประโยคด้วยประโยค ดวงตาของเธอเป็นประกายราวกับ กั ดวงดาว เปล่งแสงระยิบ ยิ ระยับ ยั (ขยายวิเ วิ ศษณ์) วิท วิ ยากรพูดน่าเบื่อ บื่ จนคนฟังหลับ ลั (ขยายกริย ริ า) 2. การขยาย ภาคแสดง ขยายโดยใช้ คำ กลุ่มคำ และประโยค โดยอาจจะขยายที่ก ที่ ริย ริ า วิเ วิ ศษณ์ ส่วนเติมเต็ม หรือ รื กรรม ก็ได้เช่น ทหารจับ จั ตัว ตั ผู้ต้องสงสัย สั ที่ก่ ที่ ก่ อ ความไม่สงบ (ขยายกรรม)
ชนิดของประโยค
1. ประโยคความเดียว ประโยคสามัญ เอกรรถประโยค เป็นประโยคที่มี ที่ ใมี จความสำ คัญ คั เพียงใจความ เดียว ประกอบไปด้วยภาคประธานและภาคแสดง ซึ่ง ซึ่ มีโมี ครงสร้างของประโยคดัง ดั นี้
1. ประโยคความเดียว / ประโยคสามัญ มั ประธาน + กริย ริ า กบกระโดด ฝนตก น้ำ ไหล ฉัน ฉั ยิ้ม ยิ้
1. ประโยคความเดียว / ประโยคสามัญ มั ประธาน + + กริย ริ า ขยาย ประธาน กบตัว ตั เขีย ขี วกระโดด ดอกไม้ริม ริ ทางสวย
1. ประโยคความเดียว / ประโยคสามัญ มั ช้างในสวนสัต สั ว์ล้ ว์ ล้ มสี่เ สี่ ชือ ชื ก ม้าตัว ตั เก่งวิ่ง วิ่ แซงตัว ตั อื่น อื่ อย่างง่ายดาย ประธาน ขยาย ประธาน กริย ริ า ขยาย กริย ริ า + + +
1. ประโยคความเดียว / ประโยคสามัญ มั ประธาน + กริย ริ า + ขยาย กริย ริ า เขากินอย่างมูมมาม แจมินไปโดยไม่มีใมี ครรู้