คู่มือเพื่อเสริมสร้างทักษะการป้องกันตัวของสตรีในสถานการณ์ความรุนแรง

  ของสตรใี นสถานการณค์ วามรนุ แรง

(กรณีขับรถตอนกลางคืนคนเดียว) อย่ารบั โทรศํพทข์ ณะท่จี ะข้ึน 
หรอื ลงจากรถ เพราะการคุยโทรศัพทจ์ ะทำ�ให้เสียสมาธ ิ ลดการระวังตัว 

ลดการสั งเกตสภาพแวดล้อม  

(กรณีเดนิ ทางดว้ ยรถไฟหรอื รถประจ�ำ ทางคนเดยี ว) ถา้ เดนิ ทางดว้ ยรถไฟ 
ตนู้ อน ใหเ้ ลอื กเตยี งบนเสมอ เพราะปลอดภยั ทส่ี ดุ  ดว้ ยความแคบ 
และสงู ของเตียง ทำ�ให้ยากท่จี ะเกิดเหตุรา้ ยโดยท่คี นอย่เู ตียงล่าง 
ไม่สังเกตเห็นเหตกุ ารณ์ ถ้าเดินทางดว้ ยรถประจำ�ทาง 
ควรหลีกเล่ียงการนั่ งบรเิ วณดา้ นหลังรถ

กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมัน่ คงของมนษุ ย์ 51

คมู่ ือเพื่อเสรมิ สรา้ งทกั ษะการป้องกนั ตวั

(กรณีเดินทางด้วยรถไฟหรอื รถประจำ�ทางคนเดียว) แจ้งเพ่ือนหรอื ญาติ 
ไว้ว่าเดินทางรถไฟขบวนไหน ตู้นอนอะไร รถทวั รบ์ รษิ ัทไหน คันไหน  
กำ�หนดการเดินทางถึงเม่ือไหร่

(กรณีเดินทางด้วยรถไฟหรอื รถประจำ�ทางคนเดียว) ควรผกู สัมพันธ ์
กับพ่ีป้ า ย่ายาย ท่อี ย่รู อบตัว ในรถโดยสาร หรอื รถไฟ 

52 กรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครวั

ของสตรใี นสถานการณ์ความรนุ แรง

ตัง้ เบอรโ์ ทรศัพทฉ์ กุ เฉินสำ�หรบั เหตุการณ์ไม่คาดคิด เชน่   
เหตุดว่ นเหตุรา้ ย 191, แจ้งเหตอุ ัคคีภัย 199, สายด่วนทางหลวง 1193,  
แจ้งรถหาย 1192, ตำ�รวจทอ่ งเท่ยี ว 1555, กรณีเจ็บป่ วยฉกุ เฉิน 1669,  

หน่ วยแพทย์ก้ชู วี ิต 1554, จส.100 1137, สายดว่ นจราจร 1197

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมัน่ คงของมนุษย์ 53

คู่มอื เพือ่ เสรมิ สรา้ งทักษะการปอ้ งกันตัว

เม่ือโดนสามีทํารา ย

ความรุนแรงในครอบครวั  
เป็ นหน่ึ งในปั ญหาใหญ่ของสังคม  

เป็ นภัยท่ผี หู้ ญิงจำ�นวนหน่ึ ง 
ต้องเผชญิ อย่างน่ าเจ็บปวดท่สี ุด  
ไม่ว่าจะเกิดจากสาเหตุใดก็ตาม  
ซง่ึ หากพบว่าตนเองอาจต้องพบกับ
เหตกุ ารณ์นั้ น หรอื ต้องพบเจอ 
อย่แู ล้ว ต่อไปน้ี คือส่ิงท่คี วรปฏิบัติ

เมื่อมีเหตุการณ์ท่สี ่อว่าจะนำ �ไปส่คู วามรุนแรง อาท ิ เมื่อสามีเมาสุรา  
เรม่ิ เสียงดัง ทำ�ลายข้าวของ เราจะต้องตัง้ สติให้ดี อย่าใชอ้ ารมณ์ตอบโต้

54 กรมกจิ การสตรีและสถาบนั ครอบครัว

ของสตรีในสถานการณ์ความรนุ แรง

ถ้าสามีโกรธหรอื เมา เรม่ิ อาละวาด อย่าอย่ใู กล้ อย่าโต้เถียง อย่าอธบิ าย  
ถ้าสามีพดู ดว้ ยให้ตอบสั้น ๆ อย่าต่อปากต่อคำ� อย่าแสดงความโกรธ  
อย่าแสดงความหวาดกลัว

ถ้าสามีเรม่ิ ก้าวรา้ ว ให้บอกกับสามีด้วยทา่ ทที ่อี ่อนโยนว่า ‘‘ถ้าเราพดู กัน 
ในขณะท่โี กรธกันคงไม่รูเ้ รอ่ื ง ขอเวลาให้ทงั้ สองฝ่ ายหายโกรธกัน  
แล้วค่อยมาคุยกันใหม่นะ’’ และพาตัวเองออกจากสถานการณ์นั้ น

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนษุ ย์ 55

คมู่ ือเพ่อื เสริมสรา้ งทกั ษะการปอ้ งกันตวั

เม่ือสามีเรม่ิ แสดงความรุนแรง อย่าตอบโต้ อย่าโต้เถียง หรอื พยายามต่อส้ ู
แต่ให้หาทางออกจากสถานการณ์นั้ นโดยเรว็

เมอ่ื สามมี อี าการผดิ ปกต ิ เชน่ เรม่ิ เมาโวยวาย หรอื พดู จาหยาบคาย เรม่ิ โกรธ 
อย่าพูดจาหรอื แสดงอาการทา้ ทายเด็ดขาด เพราะนั่ นจะเป็ นจุดเรม่ิ  
ของความรุนแรงไดง้ า่ ยท่สี ุด

56 กรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครวั

ของสตรีในสถานการณค์ วามรนุ แรง

เก็บซอ่ นอาวุธ หรอื ส่ิงท่สี ามารถใชท้ �ำ รา้ ยรา่ งกายไว้ในท่มี ิดชดิ   
ไม่สามารถหยิบฉวยไดง้ า่ ย

หากเห็นสถานการณ์ผดิ ปกติ ให้หาทางเอาตัวเองออกจากพื้นท่เี กิดเหต ุ  
ออกจากบ้าน (กรณีมีลกู  ให้พาลกู ออกไปดว้ ย) อย่ารอให้เกิดเหตุ

กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความม่ันคงของมนุษย์ 57

คู่มือเพ่ือเสรมิ สรา้ งทักษะการป้องกนั ตัว

พกโทรศัพทม์ ือถือไว้กับตัว และควรตัง้ หมายเลขโทรศัพทฉ์ กุ เฉิน  
เพื่อสะดวกในการขอความชว่ ยเหลือจากญาติมิตร  
หรอื หน่ วยงานท่เี ก่ียวข้อง

หากมีแนวโน้ มท่จี ะเกิดความรุนแรงหรอื ถูกท�ำ รา้ ย  
ให้เตรยี มทางหนี ทไี ล่ไว้ก่อน เชน่  ประตูบานไหนท่สี ะดวก  
เตรยี มกระเป๋ าใส่ของสำ�คัญให้พรอ้ ม วางไว้ในท่หี ยิบไดง้ า่ ย

58 กรมกจิ การสตรีและสถาบันครอบครวั

ของสตรใี นสถานการณ์ความรนุ แรง

ควรผกู มิตรกับเพ่ือนบ้าน และกล้าขอความชว่ ยเหลือโดยไม่ต้องอาย  
ถ้าเคยเกิดเหตกุ ารณ์ถกู ทำ�รา้ ยแล้ว ให้ขอความชว่ ยเหลือจากเพ่ือนบ้าน 

ไว้ล่วงหน้ าว่าให้ชว่ ยแจ้งตำ�รวจขอความชว่ ยเหลือหากได้ยินเสียง 
หรอื เห็นเหตกุ ารณ์ท่เี ราถูกท�ำ รา้ ย

อย่าเก็บเรอื่ งไว้คนเดียว ขอคำ�ปรกึ ษา เรม่ิ จากญาติมิตร คนใกล้ตัว 
หรอื หน่ วยงานท่มี ีบรกิ ารให้คำ�ปรกึ ษา เชน่  www.เพ่ือนครอบครวั .com, 

@linefamily ของกรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครวั  
ศูนย์ชว่ ยเหลือสังคม สายด่วน 1300 

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่นั คงของมนุษย์ 59

คู่มอื เพอื่ เสรมิ สร้างทักษะการป้องกันตัว

อย่าทนเพราะกลัวลกู มีปั ญหา เพราะเด็กท่อี ย่กู ับแม่เพียงคนเดยี ว 
ในสภาพท่อี บอุ่น จะดีกว่าอย่ใู นครอบครวั ท่มี ีการกระท�ำ ความรุนแรง

หากเกิดเหตุสามีท�ำ รา้ ยรา่ งกายเราแม้แต่เพียงครงั้ เดียว ให้ตระหนั กว่า  
อาจเกิดเหตุการณ์นั้ นไดอ้ ีก แม้จะได้พดู จาตกลงกันแล้วก็ตาม

60 กรมกิจการสตรีและสถาบนั ครอบครัว

ของสตรีในสถานการณค์ วามรนุ แรง

หากไม่สามารถแก้ไขปั ญหาได้ แจ้งเหตุ ขอรบั การชว่ ยเหลือ 
โดยสามารถแจ้งศูนย์ชว่ ยเหลือสังคม สายด่วน 1300  
หรอื แจ้งเจ้าหน้ าท่ตี ำ�รวจ ท่หี มายเลขโทรศัพท ์ 191

กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์ 61

คู่มอื เพื่อเสริมสร้างทกั ษะการปอ้ งกันตวั

เมื่อถกู ลวนลามบรถเมล
รถประจาํ ทาง

ปั จจบุ ันการเดินทางโดยสารสาธารณะ 
ไม่ว่าจะเป็ นรถเมล์ รถประจำ�ทาง  
หรอื รถไฟ ก็อาจจะเกิดเหตุรา้ ยได ้

โดยเฉพาะกับเด็กผหู้ ญิง หรอื ผหู้ ญิง 
ท่เี ดนิ ทางคนเดยี ว  

ดงั นั้ นการรูจ้ ักป้ องกันและเอาตัวรอด 
จากภัยคุกคามดงั กล่าว จึงเป็ นเรอื่ ง 
ท่ผี หู้ ญิงทกุ คนควรให้ความสำ�คัญ 

เป็ นอย่างย่ิง

สอนลกู หลานท่เี ป็ นเดก็ ผหู้ ญิงให้รูจ้ ักวิธปี ้ องกันตัวจากการถกู ลวนลาม 
บนรถประจำ�ทางเพราะเป้ าหมายหลัก ๆ ของคนรา้ ย 
มักจะเป็ นเด็กวัยรุน่ ผหู้ ญิง

62 กรมกจิ การสตรีและสถาบนั ครอบครัว

ของสตรใี นสถานการณ์ความรนุ แรง

ถ้าเป็ นไปได้ ให้เลือกนั่ งหรอื ยืนใกล้คนขับรถ ควรหลีกเล่ียง
บรเิ วณดา้ นหลังรถ หรอื บรเิ วณท่นี ั่ งด้านหลัง 

จุดใกล้ทางข้ึนลง เป็ นจดุ ท่คี นรา้ ยมักใชเ้ ป็ นท�ำ เลในการลวนลาม  
เพราะจะมีการเคล่ือนไหวมากท่สี ดุ  ควรหลีกเล่ียงการยืนบรเิ วณน้ี

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ย์ 63

คู่มือเพ่ือเสริมสร้างทักษะการปอ้ งกันตัว

หากพบเห็นวัยรุน่ จับกล่มุ ส่งเสียงดังอย่บู นรถ และมีแนวโน้ มว่า 
จะเกิดเรอ่ื งผดิ ปกติ ควรเล่ียงไปใชร้ ถคันอ่ืน หรอื หากอย่บู นรถแล้ว 

ควรรบี ลงเพื่อเปล่ียนคันใหม่

ถ้ารถแน่ น หากทำ�ไดใ้ ห้เลือกยืนใกล้กล่มุ ท่เี ป็ นผหู้ ญิง

64 กรมกจิ การสตรแี ละสถาบนั ครอบครัว

ของสตรใี นสถานการณค์ วามรนุ แรง

หากรูส้ ึกว่าถกู ลวนลาม อันดับแรกต้องมีสติ อย่าต่ืนตระหนก 
หรอื ตกใจกลัว 

หากไม่แน่ ใจว่าเป็ นการเจตนาลวนลามหรอื ไม่ ให้เดนิ หนี  หรอื เปล่ียนท่นี ั่ ง 
หากผสู้ งสัยยงั ตามมาอยใู่ กล้ ใหเ้ ตรยี มตวั ป้ องกนั

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ย์ 65

คู่มือเพอื่ เสรมิ สรา้ งทกั ษะการปอ้ งกันตวั

เม่ือถูกลวนลาม ให้หยิบโทรศัพทอ์ อกมาถ่ายรูปส่วนของรา่ งกาย 
ขณะท่ถี กู ล่วงเกิน ซง่ึ กว่า 90 เปอรเ์ ซน็ ต์ คนรา้ ยจะหยดุ และเดนิ หนี ไป

เม่ือรูส้ ึกว่าถูกลวนลาม ให้แกล้งทำ�ทา่ อาเจียน คล่ืนไส้ เพ่ือจะได้ 
เป็ นท่สี นใจของคนอ่ืน ซง่ึ จะหยดุ การลวนลามของคนรา้ ยได้

66 กรมกจิ การสตรแี ละสถาบันครอบครวั

ของสตรใี นสถานการณค์ วามรุนแรง

เม่ือถกู ลวนลาม อย่ากลัว อย่าอาย อย่าเงยี บ ให้ปฏิเสธ 
หรอื ตะโกนออกไปดงั  ๆ

ถ้าไม่กล้ารอ้ งโวยวายให้เดนิ ไปบอกพนั กงานเก็บค่าโดยสาร  
เพ่ือขอความชว่ ยเหลือ

กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมน่ั คงของมนุษย์ 67

คู่มอื เพอื่ เสรมิ สร้างทกั ษะการปอ้ งกันตัว

ให้เลือกคนท่จี ะขอความชว่ ยเหลือ แล้วขอความชว่ ยเหลือโดยตรง  
เพราะการเฉพาะเจาะจงขอความชว่ ยเหลือ จะท�ำ ให้คนนั้ นมีโอกาสจะชว่ ย

สงู กว่าขอความชว่ ยเหลือแบบรวม ๆ

ต้องรว่ มมือกันชว่ ยเหลือผหู้ ญิงดว้ ยกันเอง หากสังเกตเห็นพฤติกรรม 
ท่ไี ม่เหมาะสม เกิดการลวนลามข้ึน ควรให้ความชว่ ยเหลือ  
อย่าคิดว่าไม่ใชเ่ รอื่ งของเรา

68 กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครวั

ของสตรใี นสถานการณ์ความรุนแรง

ให้มัน่ ใจว่า คนส่วนใหญ่ยินดจี ะชว่ ยเหลือหากเราถกู ลวนลาม  
และไม่มีใครมองเราในแงไ่ ม่ดหี รอื ทำ�ให้เราอับอาย  

ดังนั้ น อย่าลังเลท่จี ะรอ้ งขอความชว่ ยเหลือทนั ทที ่ถี กู ลวนลาม

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมัน่ คงของมนุษย์ 69

คู่มอื เพื่อเสริมสร้างทกั ษะการป้องกันตัว

เมอื่ ถูกลว งละเมิดทางเพศ

จากคนใกลตัว

เป็ นเรอื่ งท่นี ่ าตระหนกอย่างย่ิงสำ�หรบั สังคมไทย  
เม่ือพบว่าในปั จจุบันเดก็ หญิงหรอื ผหู้ ญิงท่ถี ูกล่วงละเมิด  

ส่วนใหญ่มาจากการกระท�ำ ของคน 
ใกล้ตัว ไม่ว่าจะเป็ นญาติ เพื่อนบ้าน  
เพื่อนรว่ มงาน หรอื ผใู้ หญ่ท่สี นิ ทสนม 
ซง่ึ นั บว่าเป็ นเรอ่ื งท่เี ราทกุ คนควรให้
ความสำ�คัญในการป้ องกันแก้ไข ทงั้

สำ�หรบั ตัวเองและบตุ รหลาน

กรณเี ปน็ บตุ รหลานหรอื เป็นเดก็ ทใี่ กล้ชิด
เราสามารถสงั เกตพฤตกิ รรมของเด็กได้ ดงั นี้

เด็กมีบาดแผล หรอื รอยฟกชา้ํ ตามรา่ งกาย และบรเิ วณอวัยวะเพศ

70 กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครวั

ของสตรใี นสถานการณค์ วามรนุ แรง

เด็กมีอาการหวาดกลัว ซมึ เศรา้  วิตกกังวล เก็บตัว ไม่ยอมออกไป 
พบปะเพ่ือน หรอื ไม่สงุ สิงกับใคร  มีความคิดอยากท�ำ รา้ ยรา่ งกายตัวเอง 

นอนไม่หลับ ฝั นรา้ ย

การเรยี นแย่ลง หรอื ไม่สนใจการเรยี น มีความระแวดระวังบคุ คล 
หรอื กล่มุ คนบางกล่มุ เป็ นพิเศษ

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความม่นั คงของมนษุ ย์ 71

คู่มอื เพอื่ เสรมิ สร้างทกั ษะการป้องกันตวั

กลัวสถานท่ใี ดสถานท่หี น่ึ งท่เี ขาถูกท�ำ รา้ ย เชน่  กลัวบ้าน กลัวโรงเรยี น 
กลัวบ้านเพื่อน กลัวบ้านญาติ กลัวสถานท่เี ปล่ียว เป็ นต้น

วธิ กี ารปอ้ งกัน

สอนลกู ให้เรยี ก “อวัยวะ” ต่าง ๆ ในรา่ งกายดว้ ยคำ�ท่ถี ูกต้อง

72 กรมกจิ การสตรแี ละสถาบันครอบครัว

ของสตรีในสถานการณค์ วามรุนแรง

สอนลกู ให้รูว้ ่า “รา่ งกายของเรา” คือ “พื้นท่สี ่วนตัว” ไม่อนญุ าตให้ใคร 
สัมผสั  จ้องมอง หรอื ถ่ายรูปอวัยวะพึงสงวนโดยเดด็ ขาด ไม่ว่าจะเป็ น 
คนใกล้ชดิ  หรอื คนท่เี ดก็ เคารพ เชน่  เพ่ือน พ่ีเล้ียง ญาติ เพื่อนบ้าน  
ครู เป็ นต้น สอนลกู ให้รูจ้ ักการเคารพสิทธเิ น้ื อตัวของตนเอง ไม่ให้ใคร 
มาสัมผสั ตัวเรา โดยเฉพาะอย่างย่ิงตามจดุ ท่อี ่อนไหวและต้องสอน 
ให้ลกู รูจ้ กั การเคารพสิทธใิ นเน้ือตวั รา่ งกายของผอู้ นื่  โดยสอนลกู ไมใ่ ห้ 
ไปจับหรอื สัมผสั รา่ งกายหรอื อวัยวะอ่อนไหวของคนอื่นดว้ ยเชน่ กัน 
ถ้ามีใครทำ�แบบนั้ นสอนลกู ให้เปฏิเสธดว้ ยน้ํ าเสียงจรงิ จังว่า “ไม่ได”้   

แล้วว่ิงหนี ออกมาโดยเรว็  ไม่ต้องเกรงใจ แม้ว่าจะเป็ นใครก็ตาม

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์ 73

คู่มือเพอื่ เสรมิ สร้างทักษะการปอ้ งกนั ตวั

สอนลกู ให้ “บอกพ่อแม่” ทนั ท ี ถ้ามีคนมาขอจับ ดู อวัยวะส่วนตัว 
หรอื โชว์อวัยวะส่วนตัวให้ลกู ดู

พ่อแม่ต้อง “ไม่บังคับ” ให้ลกู กอดหรอื หอมใคร ถึงแม้จะเป็ นญาติแท ้ ๆ  
เพราะการทำ�เชน่ นั้ นจะทำ�ให้ลกู สับสนว่า ลกู มีสิทธใ์ิ นรา่ งกายตัวเอง 
จรงิ หรอื เปลา่  ดงั นั้น พ่อแมเ่ องตอ้ งท�ำ ให้ลกู มนั่ ใจดว้ ยวา่  เขามสี ิทธเ์ิ ตม็ ท ่ี
ในรา่ งกายของเขา และเขาต้องสามารถควบคุมมันได้ ไม่มีใครสามารถ

บังคับให้ลกู ต้องท�ำ ตามได้

74 กรมกจิ การสตรแี ละสถาบนั ครอบครวั

ของสตรีในสถานการณ์ความรุนแรง

อย่าน่ิ งนอนใจว่าลกู ของคุณอย่ใู นท่ ี ๆ ปลอดภัย เพราะเหตกุ ารณ์ 
การถูกล่วงละเมิดส่วนหน่ึ งเกิดข้ึนท่บี ้านหรอื สถานท่ใี กล้บ้าน รวมถึง
สถานท่ที ่นี ่ าจะปลอดภัยอื่น ๆ เชน่  โรงเรยี น บ้านเพื่อน บ้านญาติ เป็ นต้น

กรณีเปน็ ผปู้ ระสบเหตุด้วยตัวเอง

แสดงออกทนั ทวี ่าไม่พอใจในการกระท�ำ ของผกู้ ระทำ� และถอยห่าง 
จากการถูกล่วงละเมิดหรอื คุกคามทางเพศนั้ น ส่งเสียงรอ้ งเพ่ือให้ผกู้ ระท�ำ  

หยดุ การกระท�ำ  และเรยี กผอู้ ื่นชว่ ย

กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความม่นั คงของมนุษย์ 75

คู่มือเพ่อื เสริมสร้างทกั ษะการปอ้ งกันตัว

แสดงอย่างชดั เจนว่าไม่เห็นดว้ ย ไม่ชน่ื ชอบหรอื สนกุ สนาน ไม่ยอมรบั  
กับการพดู จาลามก สองแงส่ องงา่ ม หรอื เม่ือคนใกล้ตัวแสดงกรยิ าทะล่ึง 

หรอื แกล้งทำ�เป็ นจะลวนลาม

อยา่ มองโลกในแงด่ เี กนิ ไปวา่ อกี ฝ่ ายบรสิ ทุ ธใ์ิ จ ใหค้ �ำ นึงไวว้ า่ ปลอดภยั ไวก้ อ่ น

76 กรมกจิ การสตรีและสถาบนั ครอบครัว

ของสตรีในสถานการณ์ความรนุ แรง

กรณีท่เี กิดเหตกุ ารณ์คับขัน ให้หาทางหนี โดยเดินเข้าใกล้ประตูทางออก 
หรอื เบ่ียงเบนความสนใจฝ่ ายตรงข้ามด้วยเรอ่ื งอื่น ๆ เชน่  ขอให้ชว่ ยหา 
น้ํ าด่ืมให้ ทำ�ทวี ่าปวดทอ้ งขอเข้าห้องน้ํ า ลืมของไว้ท่อี ่ืนต้องรบี ออกไปเอา  

และพยายามหนี ออกจากสถานการณ์นั้ นให้ได้ 

ทกุ  ๆ คนควรจะชว่ ยกัน ถึงแม้ไม่ได้เกิดกับตัวเอง แต่ก็อย่าน่ิ งเฉย  
เม่ือพบเห็นเหตุการณ์ท่สี ่อว่าจะเป็ นการล่วงละเมิดจากคนใกล้ตัว  

ให้ตักเตือน หรอื บอกคนท่เี ชอ่ื ถือได้

กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความม่ันคงของมนุษย์ 77

คู่มอื เพอื่ เสรมิ สรา้ งทกั ษะการปอ้ งกันตัว

เมือ่ ถูกละเมดิ ทางเพศ

ตัง้ สติให้ดี นึ กถึงคนท่สี ามารถเป็ นพยานให้กับเราได้ คนท่จี ะชว่ ยเหลือเรา 
และไม่ต้องกลัวท่จี ะบอกคนใกล้ชดิ ท่ชี ว่ ยเหลือเราได้ พ่อแม่ ครู  
หรอื ผใู้ หญ่ท่ไี ว้ใจ จะได้มีท่ปี รกึ ษาพาไปพบแพทย์ พบตำ�รวจ

เก็บหลักฐานให้มากท่สี ดุ  ไม่ควรเปล่ียนเส้ือผา้  อาบน้ํ าหรอื ช�ำ ระล้าง
รา่ งกาย ควรไปพบแพทย์ ตรวจรา่ งกายภายใน 24 ชวั่ โมงหลังเกิดเหต ุ  

และให้ขอยาเพื่อป้ องกันการตัง้ ครรภ์ไว้ดว้ ย

78 กรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครัว

ของสตรใี นสถานการณค์ วามรุนแรง

แจง้ ความเพอื่ ด�ำ เนินคด ี ถา้ รูต้ วั ผกู้ ระท�ำ ผดิ ให้ระบวุ า่ ตอ้ งการให้นำ�ตวั  
ผกู้ ระท�ำ ความผดิ มาลงโทษ และขอสำ�เนาบันทกึ ดังกล่าวไว้

หน่ วยงานท่ใี ห้ความชว่ ยเหลือ เชน่  ศนู ย์ชว่ ยเหลือสังคม 1300  
(ตลอด 24 ชวั่ โมง) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมัน่ คงของมนษุ ย์ 

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมัน่ คงของมนุษย์ 79

คู่มอื เพ่ือเสริมสรา้ งทักษะการป้องกันตวั

อนั ตรายจากการอยูหอพกั

คนเดยี ว

สำ�หรบั หรบั ผหู้ ญิงหรอื นั กเรยี นนั กศึกษา
ท่ตี ้องจากบ้านมาทำ�งานหรอื มาเรยี น 

ในเมือง และจำ�เป็ นต้องอย่หู อพักคนเดียว 
เป็ นอีกหน่ึ งสถานการณ์ท่จี ำ�เป็ นต้อง

ระมัดระวังเรอื่ งความปลอดภัยให้มากท่สี ุด 
และต่อไปน้ี คือส่ิงท่เี ราควรให้ความสนใจ

เพ่ือให้ตัวเองปลอดภัยมากท่สี ุด

การเลอื กหอพกั

หาข้อมูล คดอี าชญากรรมในพ้ืนท่ ี ก่อนตัดสินใจเลือกหอพัก หลีกเล่ียง
หอพักท่อี ย่ใู นซอยเปล่ียวหรอื ใกล้กับแหล่งมัว่ สมุ ทกุ ชนิ ด

80 กรมกจิ การสตรแี ละสถาบันครอบครัว

ของสตรใี นสถานการณค์ วามรนุ แรง

ถา้ เป็ นไปไดค้ วรเลอื กหอพักทม่ี  ี
คยี ก์ ารด์  กลอ้ งวงจรปิ ด ตาแมว 

ท่ปี ระต ู และระเบียงไม่ติด 
กับห้องข้าง ๆ จนสามารถปี น

ถึงกันได้

ถ้าเลือกได ้ สำ�หรบั ผหู้ ญิงท่ตี ้องอย่คู นเดยี ว ควรเลือกหอพัก 
ท่เี ป็ นหอพักเฉพาะผหู้ ญิง 

กระทรวงการพฒั นาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 81

คู่มอื เพอื่ เสริมสรา้ งทกั ษะการป้องกนั ตวั

ขอ้ ควรปฏิบัติ

เปลย่ี นลกู บดิ ประตเู มอ่ื ยา้ ยเขา้  เพราะไมท่ ราบวา่  มใี ครถอื กญุ แจเดมิ บา้ ง  
แต่ทงั้ น้ี ก็ต้องรบั ความยินยอมจากเจ้าของห้องเสียก่อน ถ้าไม่สามารถ 
เปล่ียนไดจ้ รงิ  ก็ให้ติดกลอนประตูดา้ นในแทน และเม่ือต้องออกไป 

ข้างนอกก็ล็อกห้องโดยการหาท่คี รอบลกู บิดมาใส่ไว้แทน 

สำ�หรบั ประตูห้อง การล็อกลกู บิดยังไม่พอ แต่ต้องคล้องโซใ่ ส่กลอนด้วย  
และโซไ่ ม่ควรยาวจนมือล้วงเข้ามาได้

82 กรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครัว

ของสตรใี นสถานการณ์ความรุนแรง

อย่าเปิ ดประตงู า่ ย ๆ! ต่อให้มีคนมาเคาะประตู แล้วบอกว่า คนรูจ้ ัก 
ของเรา (เชน่ แฟน-พ่อ-แม่ ) มาหา เป็ นลมหน้ าหอ หรอื เกิดอุบัติเหตุ  
หรอื เมาอาละวาด อย่าไปเชอื่  (โทรเชก็ ด่วน) และท่สี ำ�คัญ ห้ามตกใจ!!

อย่าเปิ ดประตรู ะเบียงค้างไว้เดด็ ขาด เพราะน่ี เป็ นจุดเส่ียงท่อี าจมีคนรา้ ย
บกุ เข้ามาได้งา่ ยท่สี ุด

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ย์ 83

คู่มือเพ่ือเสริมสร้างทกั ษะการป้องกันตวั

ถ้ากลับมาถึงห้อง แล้วพบว่าประตูเปิ ดค้างไว้ เกิดรอยแตก หรอื มี 
ส่ิงผดิ ปกติ อย่าเพ่ิงเข้าไปในห้อง ให้ตามคนท่ไี ว้ใจไดม้ าชว่ ยดูก่อน

หากมีความจำ�เป็ นต้องให้ชา่ งเข้ามาซอ่ มแซมของภายในห้อง  
ให้มีเพื่อนหรอื ญาติอย่ดู ว้ ยเสมอตลอดเวลาท่ชี า่ งกำ�ลังท�ำ งาน

84 กรมกจิ การสตรีและสถาบนั ครอบครวั

ของสตรีในสถานการณ์ความรนุ แรง

บันทกึ เบอรโ์ ทรศัพทฉ์ กุ เฉินไว้ รูต้ ำ�แหน่ งป่ มุ ฉกุ เฉิน 
ท่ใี กล้ท่สี ดุ  เชน่  ป่ มุ สัญญาณไฟไหม้ เป็ นต้น

ระวังการโพสต์ข้อมูลในโซเชยี ล อย่าประกาศหรอื เขียนสื่อเนื้ อหา 
ว่าอย่คู นเดียวลงในเว็บไซต์โซเชยี ลต่าง ๆ โดยเด็ดขาด  

อีกอย่างท่ตี ้องระวังไว้ก็คือ เน้ื อหาเก่ียวกับตารางชวี ิตประจำ�วัน  
อย่างเชน่  ท�ำ งานจากก่ีโมงถึงก่ีโมง ตอนน้ี อย่ตู รงไหน หรอื จะกลับก่ีโมง  

เพราะจะเป็ นการเปิ ดโอกาสให้คนรา้ ยวางแผนได้เป็ นอย่างดี

กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความม่ันคงของมนุษย์ 85

คมู่ ือเพื่อเสริมสรา้ งทักษะการปอ้ งกนั ตวั

ระวังตัวอย่เู สมอ อย่าเผลอหรอื น่ิ งนอนใจในทกุ สถานการณ์ ทกุ ครงั้ ท่อี ย่ ู
ในห้องคนเดยี วต้องมัน่ ใจว่าล็อกประตูหนาแน่ นดีแล้ว อย่าไว้ใจ 
ให้คนแปลกหน้ าหรอื คนท่เี พ่ิงรูจ้ ักเข้ามาในห้อง 

ชว่ งเวลากอ่ นไขกญุ แจเขา้ ห้องเป็ นจงั หวะทค่ี นรา้ ยมกั จโู่ จม ดงั นั้นกอ่ น 
จะถึงห้องต้องมองดูให้แน่ ใจว่าปลอดภัย ก่อนจะไขกญุ แจเปิ ดประต ู
แล้วรบี เข้าห้องทนั ท ี ถ้ารูส้ ึกไม่ปลอดภัย ให้เดินออกไปหน้ าหอพัก  
หรือข้างนอกก่อน

86 กรมกิจการสตรีและสถาบนั ครอบครัว

ของสตรีในสถานการณค์ วามรนุ แรง

ระวังประตเู ล่ือนหลังห้อง สำ�หรบั ประตูระเบียงหลังห้องท่เี ป็ นแบบกระจก 
บานเล่ือน เส่ียงต่อการถูกจ่โู จมมากกว่าประตแู บบธรรมดาเพราะงา่ ย 
ต่อการงดั แงะ วิธปี ้ องกันคือให้หาทอ่ นเหล็กหรอื ดา้ มไม้ม็อบใส่เข้าไป 
ในล่บู านเล่ือน เพื่อไม่ให้คนภายนอกเปิ ดบานเลื่อนเข้ามาได้ 

หากพบเห็นบคุ คลท่มี ีพฤติกรรมน่ าสงสัย ให้แจ้งเจ้าหน้ าท่ไี ว้ก่อน บคุ คล 
ท่มี ีพฤติกรรมน่ าสงสัย เชน่  ชอบเดินตาม หรอื ชอบเจออย่บู รเิ วณ 

ทางเข้าบ้านหรอื หอพักบ่อย ๆ รวมไปถึงบุคคลภายนอกท่มี ีพฤติกรรมเส่ียง  
อย่างเชน่  การรวมตัวดื่มสุราของกล่มุ บคุ คล ควรแจ้งเจ้าหน้ าท่ไี ว้ก่อน  
เพราะถึงแม้ว่ากล่มุ คนเหล่านั้ นจะไม่ได้มีเจตนารา้ ย แต่อะไรก็เกิดข้ึนได้ 
ถ้ามีแอลกอฮอล์ในรา่ งกาย

กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมน่ั คงของมนุษย์ 87

คู่มอื เพอื่ เสริมสรา้ งทักษะการปอ้ งกันตวั

การด�ำ เนิ นงานของศูนยป์ ระสานการป้ องกันและแก้ไขปั ญหา
การลว่ งละเมิดหรอื คุกคามทางเพศในการทำ�งาน (ศปคพ.)

กรณีได้รบั เรอื่ งรอ้ งเรยี นจากบุคคลภายนอก ท่ีถูกกระทำ�การล่วงละเมิด
หรอื คุกคามทางเพศในการทำ�งาน

กรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครวั  ในฐานะศูนย์ประสานการป้ องกัน
และแก้ไขปั ญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในการทำ�งาน (ศปคพ.) 
จะดำ�เนิ นการ ดังต่อไปน้ี  

1 .  ป ร ะ ส า น ไ ป ยั ง ห น่ ว ย ง า น ต้ น สั ง กั ด ข อ ง ผู้ ท่ี ก ร ะ ทำ � ค ว า ม ผิ ด ใ ห้ มี  
การดำ�เนิ นการตามกระบวนการของหน่ วยงาน โดยให้รายงานผลการดำ�เนิ นการ 
กลับมายัง ศปคพ. ภายใน 30 วัน นั บตั้งแต่ได้รับเรื่องร้องเรียน (ระยะเวลา 
ดำ�เนิ นการ 15 วันท�ำ การ)

2. กรณี ไม่ได้รับรายงานผลการดำ�เนิ นการภายใน 30 วัน ให้ดำ�เนิ นการ
ติดตามผล (ระยะเวลาดำ�เนิ นการ 7 วันท�ำ การ)

3. แจ้งผลการดำ�เนิ นการให้ผู้ร้องเรียนและผู้บริหารรับทราบนั บแต่วันท่ี
ได้รบั รายงานผลการดำ�เนิ นการจากหน่ วยงานท่ีเก่ียวข้อง (ระยะเวลาดำ�เนิ นการ 
3 วันทำ�การ)

งานดา้ นตดิ ตามและเฝ้ าระวัง

ศูนย์ประสานการป้ องกันและแก้ไขปั ญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคาม 
ทางเพศในการทำ�งาน (ศปคพ.) มีการดำ�เนิ นการติดตามกรณี ล่วงละเมิด 
หรอื คกุ คามทางเพศในการท�ำ งาน ตามทป่ี รากฏเป็ นขา่ ว โดยมกี ารด�ำ เนินการดงั น้ี

1. ประสานไปยังหน่ วยงานต้นสังกัดของผู้ท่ีกระทำ�ความผิดหรอื ผู้เสียหาย
เพ่ือให้ดำ�เนิ นการตามมาตรการฯ กรณีท่ปี รากฏเป็ นข่าว

2 .  ป ร ะ ส า น ห น่ ว ย ง า น ต่ า ง  ๆ  ใ ห้ ดำ � เ นิ น ก า ร ใ ห้ ค ว า ม รู้กั บ บุ ค ล า ก ร 
ของหน่ วยงาน เพื่อเป็ นการเฝ้ าระวังและป้ องกันการล่วงละเมิดหรือคุกคาม 
ทางเพศในการทำ�งาน

3. ติดตามผลการดำ�เนิ นงานตามมาตรการฯ ต่อหน่ วยงานภาครัฐ 
ระดับกระทรวง ระดับกรมและรฐั วิสาหกิจ เพื่อรายงานต่อคณะกรรมการส่งเสรมิ  
ความเทา่ เทยี มระหว่างเพศ อย่างน้ อยปี ละหน่ึ งครงั้

การดำ�เนิ นงานของ ศปคพ. ในการประสานไปยังหน่ วยงานต้นสั งกัด
ของผู้กระทำ�ความผิดหรือผู้ถูกกระทำ� จะมีการแนบมาตรการในการป้ องกัน

88 กรมกจิ การสตรีและสถาบันครอบครวั

ของสตรีในสถานการณค์ วามรนุ แรง

และแก้ไขปั ญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในการทำ�งานทุกครั้ง 
เพ่ือเป็ นแนวทางปฏิบัติในการป้ องกันและแก้ไขปั ญหาฯ แต่ถ้าหากในภายหน้ า 
มีกรณี ท่ีต้องให้ความคุ้มครองและช่วยเหลือ เยียวยา ผู้ถูกกระทำ�เป็ นการ
เฉพาะ ศปคพ. จะประสานไปยังหน่ วยงานดังกล่าวให้มีการจัดทำ�มาตรการ
คุ้มครองผู้ร้องเรียน ผู้เสี ยหาย และพยาน ซ่ึงเป็ นหลักการสำ �คัญ 1 ใน 12 ข้อ 
ของมาตรการในการป้ องกันและแก้ไขปั ญหาการล่วงละเมิดหรอื คุกคามทางเพศ
ในการท�ำ งานด้วย โดยมีใจความสำ�คัญ ดังน้ี

1. ให้หน่ วยงานต้นสั งกัดของผู้กระทำ�ความผิดหรือถูกกระทำ� มีการ
กำ�หนดมาตรการคุ้มครองผู้เสี ยหาย ผู้ร้องเรียนและผู้เป็ นพยาน โดยมีหลักการ
สำ �คัญประกอบด้วย

1) ผู้เสี ยหาย ผู้ร้องเรียนและผู้เป็ นพยานจะไม่ถูกดำ�เนิ นการใด ๆ 
ท่กี ระทบต่อหน้ าท่กี ารงานหรอื การดำ�รงชวี ิต

2) หากจำ�เป็ นต้องมีการดำ�เนิ นการใด ๆ ต้องได้รับความยินยอม 
จากผเู้ สียหาย ผรู้ อ้ งเรยี นและผเู้ ป็ นพยาน

3) หากผู้เสี ยหาย ผู้ร้องเรียนและผู้เป็ นพยาน มีข้อร้องขอใด ๆ ควรได้ 
รบั การพิจารณาจากบุคคลหรอื หน่ วยงานท่รี บั ผดิ ชอบตามความเหมาะสม

4) หน่ วยงานต้นสั งกัดต้องมีหลักประกันความปลอดภัยว่าจะไม่เกิด 
การกลั่นแกล้งด้วยการโยกย้ายหรอื ถูกฟ้ องรอ้ ง หรอื การกระทำ�อ่ืนใด ท่ีเข้าข่าย 
การกลัน่ แกล้งทกุ รูปแบบ

2. การให้ความชว่ ยเหลือ ชดเชย หรอื  เยียวยา กรณีท่ผี เู้ สียหาย ผรู้ อ้ งเรยี น 
และผเู้ ป็ นพยาน ต้องเข้ารบั การฟ้ื นฟู เยียวยา และได้รบั การชดเชยค่าใชจ้ ่ายต่าง ๆ 
ท่ี สื บ เ น่ื อ ง ม า จ า ก ก า ร ถู ก ล่ ว ง ล ะ เ มิ ด ห รือ คุ ก ค า ม ท า ง เ พ ศ ใ น ก า ร ทำ � ง า น 
เ ช ่น  ค่ า รั ก ษ า พ ย า บ า ล  ค่ า พ า ห น ะ ใ น ก า ร เ ดิ น ท า ง ไ ป ติ ด ต่ อ เ พ่ื อ ใ ห้ ข้ อ เ ท็ จ จ ริ ง 
กับหน่ วยงานท่เี ก่ียวข้อง เป็ นต้น

งานดา้ นวิชาการ
1. จัดท�ำ หลักสตู รการอบรม เก่ียวกับแนวทางปฏิบัติตามมาตรการฯ
2. จัดทำ�รายงานผลการด�ำ เนิ นงานและสถานการณ์การล่วงละเมิดฯ ตามท่ี
ไดร้ บั รายงานจากหน่ วยงานต่าง ๆ
3. ให้คำ�แนะนำ � ปรึกษาการดำ�เนิ นงานตามมาตรการฯ ให้กับบุคคล 
หรอื หน่ วยงานภายนอก

กระทรวงการพัฒนาสงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์ 89

คู่มือเพ่อื เสริมสรา้ งทักษะการปอ้ งกันตัว

คู่มือเพ่ือเสริมสร้างทักษะการป้ องกนั ตวั ของสตรี
ในสถานการณ์ ความรุ นแรง

จัดทำ�โดย กรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครวั
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมัน่ คงของมนษุ ย์ 

คณะผจู้ ดั ทํา กล่มุ คุ้มครองและพิทกั ษ์สิทธิ
กองส่งเสรมิ ความเสมอภาคระหว่างเพศ 

พิมพ์ครัง้ ท่ี 1  เดือน ธนั วาคม 2564 จํานวน 3,000 เล่ม 

จัดพิมพ์โดย กรมกิจการสตรแี ละสถาบันครอบครวั
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมัน่ คงของมนษุ ย์
เลขท่ ี 1034 ถนนกรุงเกษม แขวงคลองมหานาค
เขตป้ อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร 10100
โทรศัพท ์ 0 2659 6749 โทรสาร 0 2659 6750

E-mail : [email protected]

www.dwf.go.th 

ออกแบบและจัดพิมพ์ท่ี บรษิ ัท ทเู กเตอร ์ เอ็ดดเู ทนเมนท ์ จํากัด

318/67 ซอยลาดพรา้ ว 87 (จันทราสขุ )

ถนนลาดพรา้ ว แขวงคลองเจ้าคุณสิงห์

เขตวังทองหลาง กรุงเทพมหานคร 10310

โทรศัพท ์ 08 5918 7394

ISBN 978-616-331-127-6

90 กรมกิจการสตรแี ละสถาบนั ครอบครวั