DENING : BAMBANG SUSILO, DR BANUN TEMBANG DOLANAN
Tembang Dolanan Penulis : Bambang Susilo Dr. Banun Hak Cipta dilindungi undang-undang Dilarang memperbanyak buku ini sebagian atau seluruhnya, dalam bentuk dan dengan cara apapun juga, baik secara mekanis maupun elektronis, termasuk fotokopi, rekaman, dan lain-lain tanpa izin tertulis dari penerbit Perpustakaan Nasional RI _Katalog Dalam Terbitan (KDT) Bambang Susilo & Dr. BanunBahan Ajara Basa Jawa Tembang dolanan untuk siswa sd/MI Kelas II/ Bambang susilo, Dr. Banun; Yogyakarta:2024 iv +124; 17,5 x25 ISBN : Proses 1.Basa jawa-Studi dan Pengajaran 2.Bahan Ajar Basa Jawa untuk Sisw SD/MI Kelas II 3.Bambang Susilo; Dr Banun Bahan Ajar Basa Jawa Kelas II SD/MI ii
PANGLATAR Salam lan mulya Puji syukur panyerat aturaken wonten ngarsanipun Gusti Allah Ingkang maha Agung sahengga kula sakanca saged ngripta Buku bahanAjar Basa Jawa Tembang Dolanan kangge sekolah dasar kelas ii kang kacundhukaken kaliyan Kurikulum Merdeka. Piwulang tembang dolanan kangge nyengkuyung pasinaon lare-lare supados mboten ical. Kanthi nyerat Buku Bahan Ajar Tembang Dolanan punika kula sak kanca nuduhaken katresnan marang Basa Jawi kaliyan mbikak wewarah kangge para siswa saged mangertosi bab sesrawungan lan sesenangan ing saben dintenipun. Ing wasana, dhumateng sedaya panyaruwe ingkang tumuju dhumateng kasaenan tuwin kasampurnaning buku punika, kula tampi kanthi bingahing manah saha ngaturaken agunging panuwun. Mugi-mugi wonten gina paedahipun kagem para ingkang sami hangginakaken. Cekap semanten. Nuwun. Salam Yogyakarta,26 Juni 2024 Pangripta iii
PRATELAN ISI Tembang Dolanan Bahan Ajar ...................................................................................ii Panglatar.....................................................................................................................iii Pratelan Isi...................................................................................................................iv Bahan Ajar Tembang Dolanan ....................................................................................v Tembang 1...................................................................................................................1 Tegese Tembang.........................................................................................................2 Tembang 2...................................................................................................................3 Tegeses Tembang.......................................................................................................4 Tembang 3...................................................................................................................5 Kapustakan..................................................................................................................6 iv
Bahan Ajar Tembang Dolanan Capaian Pembelajaran Elemen membaca dan memirsa Peserta didik memahami informasi berupa gagasan, pikiran, pandangan, arahan atau pesan dari berbagai jenis teks misalnya teks deskripsi, narasi, puisi, eksplanasi dan eksposisi dari teks visual dan audiovisual untuk menemukan makna yang tersurat dan tersirat yaitu tembang dolanan. Indikator Pencapaian Kompetensi Pertemuan 1 1. Memparafasekan tembang dolanan Dhondhong apa Salak. (C4) 2. Menunjukkan pesan moral yang terkandung dalam tembang dolanan Dhondhong apa Salak. (P3) Pertemuan 2 1. Melagukan tembang dolanan Dhondhong apa Salak sesuai syair dengan tepat. (P3) 2. Mengkritisi penampilan kelompok lain ketika melagukan tembang dolanan Dhondhong apa Salak dengan tepat. (P3) Bahan Ajar menggunakan Indikator Pencapaian Kompetensi pada pertemuan ke-1. 2 | Bahan Ajar Tembang Dolanan Kelas II Semester 2 Fase 1: Identifikasi Masalah 1) Materi Faktual IPara Siswa menyimak dan memperhatikan syair tembang dolanan Swara Suling agar ngerti (Ngerti) ! 2) Materi Konseptual Para siswa menyanyikan dan membuat gerakan tubuh untuk melakukan koreografi bersama dalam kelompok. 3)Peta Konsep Para siswa memiliki pengertian, pengatahuan dan makna dari tembang dolanan yang dilakukan bersama dalam kelompok sehingga menjadi kreatif sehingga mengerti, merasakan dan melakukan tembang (Ngerti, Ngaras,Nglakoni) tersebut dengan kandungan maknanya. v
1 Gambang Suling Laras (Pelog Pathet Lima) Riptan Ki Nartasabda . . . . 5 6 5 A . . 5 6 5 4 3 2 Swa- ra su- ling ngu - man- dhang swa- ra- ne . . . . A C A B . . 5 6 5 3 2 1 Thu- lat- thu- lit ke- pe- nak u- ni- ne . 4 . . 4 5 6 5 . 3 . . 3 5 3 2 mung nre- nyuh- a- ke ba- reng lan ken- trung . . . . 4 . . 4 5 6 5 . . 5 6 5 3 2 1 ke- ti- pung su- ling si- grak ken- dhang- a- ne eAyo Nggatekake Gatekna tembang ing ngisor iki kanthi bener ! Tembang 1
Tegese tembang 2 Tembang Gambang Suling menehi gambaran alat musik tradisional ing Jawa. swarane apik lan kepenak yen dirungokake. Bisa ngerti alat musik tradisonal ing tanah Jawa, ngrasa wirama kang kepank dirungkake lan nglakoni lelagon dolanan kanthi ati kang seneng.
Cublak cublak Suweng Riptan : NN 0 . . 3 | 5 5 2 3 | 1 . 2 3 | 2 5 3 2 | Cu blak cu blak su weng su we nge ting ge lenter | 1 . 2 3 | 2 5 3 2 | 1 . 1 5) | 6) 1 2 1 | mam bu ke tu dhung gu dhel Pak gem pong le ra le | 1 1 1 5) | 6) 1 2 6) | 1 5 0 5 | 3 2 1 2 | Sapa bisa ngelokake sir pong wudele gosong Tembang 2 Ayo Nggatekake Gatekna tembang ing ngisor iki kanthi bener ! 3
Tegese tembang Tembang Cublak cublak Suweng menehi gambaran bisa ngerti yen golek banda ora nuruti hawa nafsu nanging saka ati ngrasa urip kanthi becik, resik lan bisa nglakoni mulya donya akhirat 3
Tembang 3 Ayo Nggatekake Gatekna tembang ing ngisor iki kanthi bener ! 4
Tegese tembang Tembang Jaranan menehi gambaran bisa ngerti yen golek banda ora nuruti hawa nafsu nanging saka ati ngrasa urip kanthi becik, resik lan bisa nglakoni mulya donya akhirat 5
KAPUSTAKAN Poerwadarminta, W.J.S., dkk. 1939. Baoesastra Djawa. Batavia: J.B. Wolters Uitgevers. Sri Winarti, dkk. 2020. Kartika Basa Kelas II SD disi Revisi 2020. Yogyakarta: Dikpora DIY Sri Winarti, dkk. 2017. Buku Pelajaran Bahasa Jawa Kelas II SD. Semarang: CV Avar Mandiri. Kapustakan digital: https://jurnal.isi-dps.ac.id/index.php/mudra/article/view/107 https://www.youtube.com/watch?v=H6jM9sf8_1E https://www.youtube.com/watch?v=JzlxDCemojM 6