เรื่องที่ 5 ไทยกับการเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่ ๒

ประวัติศาสตรท์ เี่ กิดขึ้นในประเทศไทย

+- ไทยกับการเขา้ ร่วมสงครามโลกคร้งั ที่ ๒

นายอุดม เตสะ
ครูชานาญการ
ศนู ย์การศึกษานอกระบบและการศกึ ษาตามอธั ยาศัยอาเภอหนองก่ี

เนื้อหาท่ีเกี่ยวข้องชวนศึกษา ไทยกับการเข้ารว่ มสงครามโลกครั้งที่ ๒
กลุ่มคนไทยบางส่วนโดยเฉพาะในต่างประเทศไทยได้จัดตั้งขบวนการเสรีไทย (Free Thai
Movement) ดาเนินช่วยเหลือฝ่ายสัมพันธมิตร จึงช่วยให้ไทยรอดพ้นจากการแพ้สงคราม ซ่ึงในวันที่ ๒๕
มกราคม พ.ศ. ๒๔๘๕ (ค.ศ. ๑๙๔๒)ไทยไดป้ ระกาศสงครามกบั องั กฤษและอเมรกิ า แต่ทูตไทยในสหรัฐอเมริกา
ท่ีนาโดยหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ไม่ยอมรับทราบในการกระทาของรัฐบาล จึงได้ร่วมมือกันต้ังเสรีไทยขึ้น
ติดต่อกับ นายปรีดี พนมยงค์ ในเมืองไทย เมื่อสงครามสงบในวันท่ี ๑๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๘๘ ไทยประกาศ
สงครามเป็นโมฆะ ซึ่งสหรัฐอเมริการับรอง ต่อมาไทยได้เจรจาเลิกสถานะสงครามกับอังกฤษ เม่ือวันที่ ๑
มกราคม พ.ศ. ๒๔๘๙ และกบั ฝรงั่ เศสเม่ือวันที่ ๑๗ พฤศจกิ ายน พ.ศ. ๒๔๘๙
ความมุ่งหวังท่ีญ่ีปุ่นจะอาศัยประเทศไทยเป็นทางผ่านไปยังพม่าเพ่ือยึดครองอินเดีย ก่อให้เกิด
โศกนาฏกรรมครั้งย่ิงใหญ่ขึ้นเหนือแม่น้าแคว จังหวัดกาญจนบุรี เม่ือเริ่มสร้างทางรถไฟสายมรณะในเดือน
กนั ยายน พ.ศ. ๒๔๘๕ ทั้งคนงานและเชลยศึกจานวนหม่ืนถกู เกณฑม์ าสรา้ งทางรถไฟยาว ๔๑๕ กโิ ลเมตร ต้อง
โหมทางานตลอดวันตลอดคืน บุกเบิกเข้าไปในป่ากว้างที่เต็มไปด้วยสัตว์ร้ายและโรคภัย คนงานและเชลยศึก
เหล่าน้ันมีท้ังพม่า ชวา มลายู อังกฤษ ออสเตรเลีย ฮอลแลนด์ ต้องประสบความทุกข์ทรมาน เจ็บปวดล้มตาย
เป็นจานวนมาก ทางรถไฟพังทลายเพราะน้าเซาะคันดินและสะพานข้ามแม่น้าแควถูกระเบิดคร้ังแล้วครั้งเล่า
จนถึงวันท่ี ๒๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๖ กองทพั ญปี่ นุ่ จงึ ได้ทาพิธเี ปิดทางรถไฟสายน้ีอยา่ งเป็นทางการ
สาเหตุท่ีไทยเข้าร่วมสงครามโลกครั้งท่ีสองเหตุเพราะเรามีกาลังน้อยเมื่อญ่ีปุ่นบุกจึงไม่สามารถ
ต่อตา้ นได้ และเพ่ือปอ้ งกันมิให้ตกอยู่ใตอ้ ิทธิพลของญ่ีปุน่ ในด้านเศรษฐกิจและการเมือง
การเปล่ยี นแปลงการปกครองในปี พ.ศ.๒๔๗๕
ไทยต้องส่งทหารไปช่วยญ่ีปุ่นรบได้ดินแดนเชียงตุง และสี่จังหวัดภาคใต้ที่ต้องเสียแก่อังกฤษ
กลับมา แต่ต้องคืนให้เจ้าของเมื่อสงครามสงบลงเกิดขบวนการเสรีไทย ซ่ึงให้พ้นจากการยึดครองไทยได้รับ
เกยี รติเปน็ สมาชกิ องค์การสหประชาชาติ
สาหรับประเทศไทยน้ัน เราได้เข้าร่วมสงครามโลกครั้งท่ีสอง เป็นเพยี งประเทศเดียวในทวีปเอเชีย
และแปซิฟิกไม่นับรวมญี่ปุ่น ที่เข้าร่วมกับพวกอักษะ สาเหตุการเข้าร่วมนั้น สืบเน่ืองมาจากการล่าอาณานิคม
ของชาติตะวนั ตกในสมัย รัชกาลที่ ๕ ทุกประเทศในฝั่งทะเลแปซฟิ ิกและทะเลอันดามัน ถูกเป็นเมืองขึ้นกนั หมด
เหลือแต่ไทยและญ่ีปุ่นเท่าน้ัน และจากการที่สยามโดนยึดดินแดนรอบนอกส่วนต่างๆ (ซ่ึงเดิมเปน็ ของไทย)เช่น
เขมร ลาว บางส่วนของพม่า บางส่วนของจีน และส่วนเหนือของมาเลเซีย ที่คร้ังหน่ึงเคยเป็นของสยาม ทาให้
เกิดความรู้สึกชาตินิยมขึ้นมา ประกอบกับเผด็จการจอมพล ป. พิบูลสงคราม ที่ต้องการนาส่วนที่เคยเสียไป
กลบั คนื มา จงึ ทาใหเ้ ราโจมตีอนิ โดจนี ของฝรั่งเศส เราจงึ ร่วมกับฝ่ายญีป่ ุน่
มุมมองของญี่ปุ่นต่อไทยสมัยน้ัน ถือว่าเราเป็นเมืองที่ค่อนข้างเจริญ และไม่เคยถูกชาวต่างชาติ
ครอบงาเหมือนประเทศหลายๆประเทศในแถบน้ี จึงต้องการให้ไทยเข้าร่วมกับฝ่ายอักษะ เพราะนโยบายของ
ญี่ปุ่นคอื ต่อต้านและขับไล่ชาวตะวันตก ให้ออกไปจากแผ่นดนิ เอเชียให้หมด ประเทศต่างๆท่ีเปน็ เมืองข้นึ จึงถูก
โจมตีการเปล่ียนแปลงการปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ในวันที่ ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ กลุ่มบุคคลกลุ่มหนึ่งท่ี
ต่อมาเรียกตนเองว่า "คณะราษฎร" ได้ยดึ อานาจเปล่ียนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสทิ ธิราชย์

มาเป็นระบอบประชาธิปไตย คณะราษฎรเกิดจากการรวมกลุ่มของข้าราชการและนักเรียนไทย ๗ คนในฝร่ังเศส
และยุโรปท่ีต้องการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองของประเทศสยาม ภายใต้การนาของนายปรีดี พนมยงค์
(หลวงประดิษฐ์มนูธรรม) เม่ือนักเรียนเหล่าน้ีกลับมาเมืองไทยก็ได้ขยายกลุ่มสมาชิกภายในประเทศและขอให้
พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนาเป็นหัวหน้าผู้ก่อการ โดยหลวงประดิษฐ์มนูธรรมเป็นแกนนาฝ่ายพลเรือน
หลวงพบิ รู ณ์สงครามเป็นแกนนาฝา่ ยทหารบก

๑. สาเหตุของการปฏิวัติ เกิดจากปัจจัยทางการเมืองและปัจจัยทางเศรษฐกิจ ในด้านปัจจัยทาง
การเมือง การปฏิรูปบ้านเมืองและปฏิรูปการศึกษาในสมัยรัชกาลท่ี ๕ ทาให้เกิดชนชั้นกลางที่เรียนรู้รูปแบบ
การเมอื งการปกครองของชาตติ ะวันตก ทาให้เห็นว่าการปกครองโดยคน ๆ เดียวหรอื สถาบนั เดยี วไมอ่ าจแกไ้ ข
ปัญหาต่าง ๆ ได้ท้ังหมด นอกจากนี้ชนช้ันกลางจานวนมากไม่พอใจท่ีบรรดาเชื้อพระวงศ์ผูกขาดอานาจการ
ปกครองและการบริหารราชการ กลุ่มคนรุ่นใหม่ต้องการให้มีการปกครองระบอบรัฐสภาและมี
รฐั ธรรมนูญ บางกลมุ่ ต้องการใหม้ กี ารปกครองระบอบสาธารณรัฐในด้านปัจจัยทางเศรษฐกิจ ปญั หาเศรษฐกิจ
ตกต่าและการดุลข้าราชการออกจานวนมากเพ่ือตัดลดงบประมาณ ทาให้เกิดความไม่พอใจในหมู่ข้าราชการ
และประชาชนที่เดือดร้อนจากปัญหาเศรษฐกิจ ทาให้เป็นสาเหตุหน่ึงที่คณะราษฎรใช้โจมตีการปกครองใน
ระบอบสมบูรณาญาสทิ ธิราชย์

๒. เหตุการณ์วันท่ี ๒๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ ในวันที่ ๒๔ มิถุนายน คณะผู้ก่อการเข้ายึด
อานาจการปกครองท่ีกรุงเทพมหานคร และจับกุมพระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการช้ันผู้ใหญ่ เช่น สมเด็จ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้า ฯ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ผู้สาเร็จราชการรักษาพระนคร สมเด็จพระเจ้า
บรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ สมเด็จพระเจ้าเธอกรมพระยาดารงราชานุภาพ
อภิรัฐมนตรี เปน็ ตวั ประกัน

ส่วนบริเวณลานหน้าพระที่นั่งอนันตสมาคม พันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา หัวหน้าคุณะ
ผ้กู อ่ การได้อา่ นประกาศยึดอานาจการปกครอง ขณะนั้นพระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้ เจา้ อยู่หัวและสมเดจ็ พระ
นางเจา้ ราไพพรรณีพระบรมราชินี ประทับอย่ทู พี่ ระราชวังไกลกังวล อาเภอหวั หนิ จังหวัดประจวบคีรีขนั ธ์

ในวันที่ ๒๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงยอมารับการ
เปล่ียนแปลงการปกครองของคณะราษฏร เพราะทรงเห็นแก่ความสงบเรียบร้อยของราษฎรและไม่อยากให้
เสยี เลอื ดเนอื้ รวมทัง้ พระองคก์ ท็ รงมีพระราชดาริทเี่ ปล่ยี นแปลงการปกครองเป็นประชาธิปไตยอย่แู ล้ว

ในวันท่ี ๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕ คณะราษฎรได้เข้าเฝ้า ฯ และนาร่างพระราชบัญญัติ
ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยาม พุทธศักราช ๒๔๗๕ ข้ึนทูลเกล้า ฯ ถวาย เพ่อื ให้ลงพระปรมาภิไธย ซึ่ง
พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเติมคาว่า "ชั่วคราว" ต่อท้ายรัฐธรรมนูญ นับเป็นการเร่ิมต้น
ระบอบรัฐธรรมนูญของไทย ต่อมาในวันท่ี ๑๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ ได้มีพระราชพิธีพระราชทาน
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม ณ พระทน่ี ง่ั อนันตสมาคม พระราชวังดสุ ติ

ภาพเหตุการณ์ในอดตี

ความคดิ หลังจากการเรียนรู้

รายวิชา สงั คมศกึ ษา รหสั วภชิ าาสคค๒ผ๑๐น๐๑วก ระดบั มัธยมศึกษาตอนต้น
(เวลาเรียน ๑ ชวั่ โมง)
หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี ๒ ประวตั ศิ าสตรท์ เี่ กดิ ขน้ึ ในประเทศไทย

เร่อื ง ไทยกบั การเข้ารว่ มสงครามโลกครง้ั ท่ี ๒ ครูสอน นายอดุ ม เตสะ

------------------------------------------------------------------------

คาช้แี จง ช่วงท่ี ๑ ความคิดหลงั จากรับความรู้ ให้นกั ศึกษาตอบคาถามดังต่อไปน้ี หลงั จากท่ีได้เรียนรู้ไทยกบั

การเขา้ รว่ มสงครามโลกครง้ั ที่ ๒

๑.เร่ืองราวที่ได้เรยี นรู้ กลา่ วถึงเรื่องอะไร _____________________________________

๒. นักศึกษาคดิ วา่ การปฏิรปู ประเทศ สมัยรชั กาลที่ ๕ มีความสาคัญอยา่ งไร ________________________

คาช้ีแจง ชว่ งที่ ๑ ความคิดหลังจากรบั ความรู้ ให้นกั ศึกษาตอบคาถามดังตอ่ ไปน้ี หลงั จากทีไ่ ด้เรียนร้เู รื่องไทย

กับการเขา้ ร่วมสงครามโลกคร้ังที่ ๑

๑.เรือ่ งราวท่ีไดเ้ รียนรู้ กลา่ วถงึ เรอ่ื งอะไร _____________________________________

๒. นกั ศึกษาคิดวา่ ไทยกบั การเข้าร่วมสงครามโลกคร้ังท่ี ๒ มคี วามสาคัญอยา่ งไร _____________________

๓.บอกเหตุผลทไี่ ทยเขา้ ร่วมสงครามโลกครั้งท่ี ๒ ๑ ขอ้ _____________________________

๔.เมื่อเรียนรู้ ไทยกบั การเขา้ ร่วมสงครามโลกครัง้ ท่ี ๒ แล้วนกั ศึกษาคดิ อยา่ งไร_________________

คาชแ้ี จง ชว่ งท่ี ๒ ให้นกั ศึกษาอา่ นข้อความดงั ต่อไปน้ี แลว้ ใหต้ อบคาถามจริงและไม่จริง ถ้าจรงิ ใหเ้ ขียน

สัญลักษณ์ √ ถา้ ไมจ่ ริงให้เขยี นสญั ลกั ษณ์ X ลงหนา้ ข้อความ ดังตอ่ ไปน้ี

๑.______สงครามโลกครงั้ ท่ี ๒ เกดิ ข้นึ ในยโุ รปตงั้ แต่ พ.ศ. ๒๔๘๒

๒._______ ฝรง่ั เศสเข้ามาท้ิงระเบดิ สนามบินท่จี ังหวัดปราจีนบุรี เมอ่ื ๒๘ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๘๓

๓._______ ๘ ธนั วาคม พ.ศ. ๒๔๘๔ กองทหารญป่ี นุ่ กเ็ ขา้ เมืองไทยทางสงขลา ปัตตานี

ประจวบครี ขี นั ธ์นครศรธี รรมราช สุราษฎรธ์ านี และสมทุ รปราการ

๔._______ขบวนการเสรไี ทยในสหรฐั อเมริกา นาโดยนายปรดี ี พนมยงค์

๕._______"ความตกลงสมบูรณแ์ บบ”เพ่อื เลิกสถานะสงครามเปน็ ความตกลงของ ไทยกบั ญปี่ นุ่

คาชี้แจง ช่วงท่ี ๓ หลักจากนักศึกษาไดศ้ ึกษาไทยกับการเข้ารว่ มสงครามโลกครง้ั ที่ ๒ ใหด้ รู ปู ภาพนแ้ี ลว้

สะท้อนคดิ ออกมา ตามความรสู้ ึกของตนเอง ดังต่อไปน้ี

นกั ศึกษามองดรู ปู ภาพนแี้ ลว้ มีความรู้สกึ อย่างไร…………………………............................................……………………

แบบทดสอบผลวดั ผลสัมฤทธิก์ ่อนเรยี นและหลงั เรียน ครงั้ ท่ี ๔

รายวิชา สังคมศึกษา รหัสวิชา สค๒๑๐๐๑ ระดบั มธั ยมศึกษาตอนต้น

หนว่ ยการเรียนร้ทู ่ี ๒ ประวัติศาสตรท์ เ่ี กิดข้ึนในประเทศไทย (เวลาเรียน ๑ ชั่วโมง)

เรอ่ื ง ไทยกับการเข้ารว่ มสงครามโลกครั้งท่ี ๒ ครูสอน นายอดุ ม เตสะ

............................................................................................................................. ...........................................

คาชี้แจง ใหน้ กั ศึกษา X ทับตัวอักษร ตรงกบั ตัวเลอื กทนี่ กั ศึกษาเหน็ ว่าถูกต้องท่ีสุดลงในกระดาษ

๑.สงครามโลกครั้งท่ี๒ใครดารงตาแหนง่ นายกรัฐมนตรไี ทยในขณะนนั้ ๖. ขบวนการเสรีไทยแบ่งเปน็ ๓ กลุ่ม ยกเว้นขอ้ ใด

ก. พันตรี ควง อภัยวงศ์ ข. ม.ร.ว.เสนยี ์ ปราโมช ก. เสรีไทยในประเท ข. เสรไี ทยในอเมริกา

ค. พลเอกถนอม กติ ติขจร ง. จอมพล ป.พบิ ลู สงคราม ค. เสรีไทยในอังกฤษ ง. เสรไี ทยในญ่ปี ุ่น

๒. ขบวนการเสรีไทยในประเทศไทย นาโดย ๗. ๑ มกราคม ๒๔๘๙ ไทยลงนามตกลงกับตัวแทนอังกฤษ

ก. นายปรดี ี พนมยงค์ ข. ม.ร.ว.เสนยี ์ ปราโมช ท่ีสงิ คโปร์ เพื่อเลิกสถานะสงครามไทยกบั ประเทศใด
ค. พลเอกถนอม กติ ติขจร ง. จอมพล ป.พบิ ลู สงคราม ก. บรเิ ตนใหญ่-อินเดีย ข. บรไู น

ค. มาเลเซีย ง อนิ โดนเี ซีย

๓. ข้อใดไม่ใชจ่ ดุ ม่งุ หมายของ ขบวนการเสรีไทย ๘. ผลกระทบด้านเศรษฐกิจและสงั คมของไทยในระหวา่ ง

ก. เป็นขบวนการประชาชนรักชาติ ข. ตอ้ งการรักษาเอกราชของไทย สงครามโลกครั้งที่ ๒ ยกเวน้ ข้อใด

ค. ต้องการกอ่ สงคราม ง. ต้องการรกั ษาอธปิ ไตยของไทย ก. ขาดแคลนสินคา้ อปุ โภค ข. โจรผรู้ า้ ยชุกชมุ

ค. ภาวะเงินเฟ้อ ง. ประชาชนอย่ดู กี นิ ดี

๔. ๘ ธันวาคม ๒๔๘๔ กองทหารญีป่ ุ่นยกพลเข้าไทยยกเว้นขอ้ ใด ๙. ในสงครามโลกครง้ั ที่ ๒ ใครคือผสู้ าเร็จราชการแทน

ก. สงขลา-ปัตตานี ข. ประจวบคีรขี นั ธ์-นครศรธี รรมราช พระองค์

ค. สรุ าษฎรธ์ าน-ี สมุทรปราการ ง. ชุมพร-ระนอง ก. นายปรดี ี พนมยงค์ ข. ม.ร.ว.เสนยี ์ ปราโมช

ค. พลเอกถนอม กติ ติขจร ง. จอมพล ป.พิบลู สงคราม

๕. ญป่ี นุ่ โอนดินแดนบางส่วนทีย่ ึดไดจ้ ากอังกฤษคืนไทย ยกเวน้ ข้อใด ๑๐. ประเทศไทยอยู่ในสถานะใด หลงั สงครามโลกครง้ั ที่ ๒

ก. ไทรบรุ ี-กลันตนั ข. ตรงั กานู-ปะลิส ก. แพ้สงคราม ข. ชนะสงคราม
ค. พระตะบอง-ศรีโสภณ ง.เชียงตงุ -เมอื งพาน ค. แพ้แต่ไม่ต้องชดใช้ ง. ไมแ่ พ้แตช่ ดใชค้ ่าปรบั