ชุด 7 ภูมิปัญญาสมัยสุโขทัย

ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะชำนาญการพิเศษ

กลุม่ สาระการเรียนรู้สงั คมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม
โรงเรียนไชยวานวทิ ยา อำเภอไชยวาน จังหวดั อุดรธานี

สำนักงานเขตพื้นทก่ี ารศึกษามัธยมศึกษาอดุ รธานี

-2-

คำนำ

ชุดกำรสอนแบบกล่มุ ร่วมมือ ชุดที่ 7 เรื่องภมู ิปัญญำสมยั สุโขทยั สำระที่ 4
ประวตั ศิ ำสตร์ สำระกำรเรียนรู้สังคมศึกษำ ศำสนำและวัฒนธรรม ช่วงช้ันที่ 3 ช้ัน
มธั ยมศึกษำปี ที่ 1 จัดทำขึน้ โดยมวี ัตถปุ ระสงค์เพื่อเป็ นนวัตกรรมในกำรพัฒนำผ้เู รียน
ให้มีผลสัมฤทธ์ทิ ำงกำรเรียนสูงขึน้ และมคี วำมสำมำรถในกำรคดิ วิเครำะห์ สังเครำะห์
สำมำรถแสวงหำควำมรู้ด้วยตนเองได้อย่ำงมีประสิทธิภำพ อันเป็ นเป้ำหมำยสำคัญของ
กำรปฏริ ูปกำรเรียนกำรสอน ชุดกำรสอนนี้ผู้จัดทำได้กระทำอย่ำงรอบคอบ มีกำรทดลอง
ใช้ตรวจสอบผลกำรใช้ มีกำรปรับปรุง และพฒั นำจนได้ชุดกำรสอนทีม่ ีประสิทธภิ ำพสูง
กว่ำเกณฑ์ที่กำหนดไว้คือ 80/80

ผ้จู ดั ทำหวังเป็ นอย่ำงยิง่ ว่ำ ชุดกำรสอนนค้ี งจะเป็ นประโยชน์แก่ผู้เรียน และเป็ น
แนวทำงสำหรับครูผ้สู นใจท่ีจะนำไปใช้ในกำรพฒั นำกำรจัดกิจกรรมกำรเรียนกำรสอนท่ี
เน้นผ้เู รียนเป็ นสำคญั ได้อกี วิธหี นึ่ง เพื่อพัฒนำคุณภำพกำรเรียนกำรสอนให้เกดิ
ประสิทธภิ ำพ

ขอขอบคณุ ท่ำนผู้อ่ำน และแหล่งค้นคว้ำสรรพตำรำต่ำง ๆ ท่ใี ห้ข้อมลู ในกำร
จดั ทำ คุณควำมดขี องชุดกำรสอนนี้ ขอมอบแด่บรู พำจำรย์ เพ่ือนครู นักเรียน
ที่เป็ นแหล่งควำมรู้และแรงบนั ดำลใจในกำรจัดทำชุดกำรสอนน้ี หำกมขี ้อบกพร่อง
ผิดพลำดหรือคำแนะนำใด ๆ ผู้จดั ทำขอน้อมรับด้วยควำมเคำรพ เพอ่ื นำมำแก้ไขปรับปรุง
ให้ดยี ง่ิ ขนึ้ ในโอกำสต่อไป

เสำวนีย์ เพช็ รนำดี

-3- หน้า

สารบญั 1
2
เร่ือง
3
คำช้ีแจงสำหรับครูในกำรใชช้ ุดกำรสอน 4
ขอบข่ำยกำรเรียนรู้ 5
8
ผังมโนทศั น์เร่ือง ภูมปิ ัญญำสมัยสุโขทยั 10
บตั รคำสั่ง 13
บัตรเนื้อหำ 14
บัตรกจิ กรรม 15
แบบทดสอบ
บัตรเฉลย
อ้ำงองิ รูปภำพ
บรรณำนุกรม

-4-

ขอบข่ายการเรียนรู้

มาตรฐานการเรียนรู้

ส 4.3 ข้อ 2 คดิ วเิ ครำะห์ปัจจยั พ้นื ฐำนและผลกระทบจำกภำยนอกที่มีอิทธิพล
ตอ่ กำรสร้ำงสรรคภ์ ูมปิ ัญญำของมนุษยต์ ้งั แตอ่ ดีตจนถงึ ปัจจุบนั

สำระสำคัญ

สมยั สุโขทยั ไดม้ ีการสร้างสรรคผ์ ลงานภมู ปิ ัญญามากมาย ส่วนใหญจ่ ะเกี่ยวขอ้ ง
กบั วถิ กี ารดาเนินชีวิต ทม่ี คี วามสอดคลอ้ งกบั สภาพแวดลอ้ ม สังคมและวฒั นธรรมของ
ชาวอาณาจกั รสุโขทยั ซ่ึงภมู ิปัญญาเหล่าน้ี ยงั ไดม้ ีการสืบทอด และดดั แปลงเพอ่ื นามาใช้
ในการดาเนินชีวิตของคนไทยจนปัจจบุ นั

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

1. บอกลกั ษณะสาคญั ของภูมิปัญญาสมยั สุโขทยั ได้
2. วเิ คราะห์ความสาคญั ของภมู ิปัญญาทมี่ ีต่อวิถชี ีวติ ของคนในสมยั สุโขทยั ได้

-5-

ผังมโนทศั น์
เร่ือง ภมู ิปัญญาสมยั สุโขทยั

ภมู ิปัญญำไทย
สมยั สุโขทยั

-6-

ชุดการสอนแบบกล่มุ ร่วมมือ เร่ือง อาณาจกั รสุโขทัย
ชุดที่ 7 ภมู ิปัญญาสมยั สุโขทยั

บัตรคาส่ัง

โปรดอ่านคาชีแ้ จงต่อไปน้ี แล้วปฏิบัติตามข้นั ตอน
1. อำ่ นคำช้ีแจง และคำแนะนำสำหรับนกั เรียนใหเ้ ขำ้ ใจก่อนลงมอื ศกึ ษำชุดกำรสอน

แบบกลุ่มร่วมมือ พร้อมทำแบบทดสอบกอ่ นเรียน
2. แบ่งนกั เรียนออกเป็นกลุ่ม กลุม่ ละ 4 คน โดยคละตำมควำมสำมำรถ
3. สมำชิกในแต่ละกลุ่มศึกษำเน้ือหำและร่วมอภิปรำยในหวั ขอ้ ท่ีตนไดร้ ับมอบหมำย
4. สมำชิกแต่ละกลมุ่ ร่วมทำกิจกรรมกลุ่มจำกบตั รกิจกรรม
5. ครูและนกั เรียนร่วมกนั เฉลยกิจกรรมกลุ่มจำกบตั รเฉลย แตล่ ะกลุ่มแจง้ ผลคะแนนครู

บนั ทึกคะแนนลงในแบบบนั ทกึ กิจกรรมกลมุ่
6. นกั เรียนทำแบบทดสอบหลงั เรียน เป็นรำยบคุ คล
7. ครูและนกั เรียนร่วมกนั เฉลยแบบทดสอบกอ่ น-หลงั เรียนจำกบตั รเฉลย นกั เรียนแจง้

ผลคะแนนครูบนั ทกึ คะแนนลงในแบบบนั ทึกคะแนนรำยบคุ คล
6. หลงั จำกทำกิจกรรมกำรเรียนกำรสอนเสร็จเรียบร้อยแลว้ ให้นกั เรียนเก็บวสั ดุ

อุปกรณป์ ระกอบชุดกำรสอนแบบกลุม่ ร่วมมือให้เรียบร้อย
7. ในกำรทำกิจกรรมตำมชุดกำรสอนแบบกลุ่มร่วมมือทุกชุด ให้นกั เรียนทำดว้ ยควำม

ต้งั ใจให้ควำมร่วมมือ และมคี วำมซ่ือสัตยต์ อ่ ตนเองใหม้ ำกทส่ี ุด โดยไม่ดูเฉลยกอ่ น
ทำบตั รกิจกรรมและแบบทดสอบ
8. หำกนกั เรียนเรียนไม่ทนั หรือเรียนยงั ไมเ่ ขำ้ ใจใหร้ บั ชุดกำรสอนแบบกลุ่มร่วมมอื ไป
ศึกษำเพ่มิ เติมนอกเวลำเรียน เพอื่ ให้เขำ้ ใจมำกย่ิงข้ึน

พร้อมแลว้ เร่ิมทา
กิจกรรม เลยครบั !

-7-

แบบทดสอบก่อนเรียน

ใหน้ กั เรียนเลือกคาตอบที่ถกู ทสี่ ุดเพียงขอ้ เดียวแลว้ ทาเครื่องหมาย
กากบาท (x) ลงในกระดาษคาตอบ

1. ขอ้ ใดเป็นผลสาคญั จากภูมิปัญญาตวั อกั ษรไทยสมยั สุโขทยั
ก. สะดวกต่อการเขียนและการพิมพใ์ นปัจจุบนั
ข. เป็นมรดกตกทอดทท่ี าให้ไทยมเี อกลกั ษณ์ในการเขยี นหนงั สือจนปัจจุบนั น้ี
ค. ทาใหส้ ะดวกตอ่ การจารึกลงบนศิลาจารึก
ง. เป็นส่ิงท่แี สดงพระปรีชาสามารถของพอ่ ขนุ รามคาแหงมหาราช

2. เหตุผลขอ้ ใดจึงเกิดภูมิปัญญาชลประทานในสมยั สุโขทยั
ก. ความตอ้ งการแกป้ ัญหาเรื่องคณุ ภาพของน้า
ข. ความตอ้ งการขดุ คลองน้าเพ่อื การคมนาคม
ค. ความตอ้ งการขดุ คลองน้ารอบเมืองเพื่อป้องกนั ขา้ ศกึ
ง. ความตอ้ งการแกป้ ัญหาในเร่ืองความไม่สม่าเสมอของปริมาณน้า
3. “เคร่ืองสงั คโลก” คอื ขอ้ ใด
ก. อุปกรณป์ ระดบั บา้ น
ข. เครื่องใชใ้ นครวั เรือน
ค. เครื่องป้ันดินเผาที่มเี น้ือละเอียด
ง. เครื่องประดบั ที่ทาจากอญั มณี
4. ในสมยั สุโขทยั ไดส้ ร้าง “สรีดภงส์” โดยมจี ดุ มงุ่ หมายเพือ่ อะไร
ก. เก็บกกั น้าไวใ้ ชใ้ นฤดแู ลง้
ข. ก้นั ไวเ้ ป็นพ้นื ท่ีเกษตรกรรม
ค. เป็นเมอื งท่าแลกเปลยี่ นสินคา้
ง. ระบายน้าไปยงั พ้นื ท่เี กษตรกรรม

-8-

5. กาแพงดิน 3 ช้นั เพื่อใชร้ ะบายน้าและป้องกนั ขา้ ศึก คือ

ก. ปสาน ข. ตระพงั

ค. สรีดภงส์ ง. ตรีบรู

6. ขอ้ ใดเป็นภูมิปัญญาทเ่ี ก่ียวขอ้ งกบั การชลประทาน

ก. ตรีบูร ข. สรีดภงส์

ค. ตระพงั ง. ทเุ รียง

7. เตาเผาเครื่องป้ันดินเผาในสมยั สุโขทยั เรียกวา่ อะไร

ก. เตาอฐิ ข. เตาอุโมงค์

ค. เตาทุเรียง ง. เตาประทุน

8. แหล่งผลติ เครื่องสงั คโลกของสุโขทยั อยทู่ ีใ่ ด

ก. ศรีสัชนาลยั ข. สองแคว

ค. ตาก ง. กาแพงเพชร

9. ภูมิปัญญาของชาวสุโขทยั ท่เี กี่ยวกบั การสร้างเครื่องมอื ใชส้ อยคือภูมปิ ัญญาใด

ก. การสร้างตระพงั ข. การสร้างเครื่องสงั คโลก

ค. การสร้างพระพทุ ธรูป ง. การสรา้ งอาวธุ ที่ทาดว้ ยสาริด

10. มรดกทางวฒั นธรรมทีส่ าคญั ทีค่ นไทยไดร้ ับจากสมยั พ่อขนุ รามคาแหงมหาราช

คอื สิ่งใด

ก. พระพทุ ธรูป ข. เครื่องสงั คโลก

ค. ลายสือไทย ง. พระพุทธศาสนา

ต้งั ใจทานะครบั
ขอให้โชคดีทุกคน

-9-

ชุดการสอนแบบกล่มุ ร่วมมือ เร่ือง อาณาจกั รสุโขทัย
ชุดที่ 7 ภูมิปัญญาสมัยสุโขทัย

บัตรเนื้อหา

หมำยถึง ควำมรู้ ควำมคดิ ควำมเชื่อ ควำมสำมำรถ ควำมชำนำญ
หรือทกั ษะทีม่ นุษยใ์ นสงั คมใดสงั คมหน่ึงไดจ้ ำกประสบกำรณแ์ ละสะสมไวแ้ ลว้ ถำ่ ยทอด
ตอ่ กนั มำ เพอื่ ใชส้ ร้ำงประโยชน์ หรือแกป้ ัญหำในสิ่งแวดลอ้ มท่ีตนต้งั ถนิ่ ฐำนอยู่

ร่องรอยของเมืองสุโขทยั ช้ีใหเ้ ห็นถึงภูมิปัญญำของผูน้ ำชุมชนเมืองสุโขทยั
ท่ไี ดป้ รับปรุงสภำพแวดลอ้ มให้กลำยเป็นสภำพทีอ่ ยอู่ ำศยั แบบชุมชนเมอื ง แผนผงั เมือง
สุโขทยั มีรูปร่ำงส่ีเหลีย่ มผืนผำ้ แบบสม่ำเสมอ มกี ำรจดั สร้ำงกำแพงเมอื ง ถนน
ศำสนสถำน สระน้ำ และทำงน้ำอยำ่ งเป็นระเบียบ ลกั ษณะพเิ ศษของเมอื งสุโขทยั ทีส่ ำคญั
คือ กำรสร้ำงกำแพงดินลอ้ มรอบเมอื ง 3 ช้นั ที่เรียกว่ำ “ตรีบรู ” เพอ่ื เป็นท่ีระบำยน้ำลง
ในตระพงั หรือสระเก็บน้ำและเป็นกำรป้องกนั ขำ้ ศกึ ควบคไู่ ปดว้ ย

แผนผังเมืองสุโขทัย กาแพงดนิ ล้อมรอบเมือง“ตรีบูร”

- 10 -

ดว้ ยเหตุที่เมืองสุโขทยั ขำดแคลนน้ำในฤดแู ลง้ จึงมีกำรชกั น้ำจำกท่สี ูงเขำ้ มำ
ในตวั เมือง โดยกำรสร้ำงทำนบดินเพอ่ื กกั น้ำในแอ่งร่องเขำ เรียกว่ำ “สรีดภงส์” หรือ
“ทานบพระร่วง” และสร้ำงแนวคนั ดิน เรียกว่ำ “ถนนพระร่วง” เป็นแนวยำวเชื่อมต่อ
ระหวำ่ งเมืองสุโขทยั กบั เมอื งกำแพงเพชรทำงตอนใต้ และเมอื งศรีสชั นำลยั ทำงตอนเหนือ
สันนิษฐำนว่ำสร้ำงข้นึ เพอ่ื กำรคมนำคม และกำรชลประทำน

สรีดภงส์ ถนนพระร่วง

พ่อขนุ รำมคำแหงมหำรำชทรงผปู้ ระดิษฐ์ข้ึนเมือ่ ปี พ.ศ. 1826 คอื ลายสือไทย
สนั นิษฐำนวำ่ ดดั แปลงมำจำกตวั อกั ษรขอม และมอญ กำรประดิษฐ์อกั ษรไทยถือเป็น
ภูมปิ ัญญำไทยทส่ี ำคญั เป็นส่ิงทแ่ี สดงใหเ้ ห็นว่ำชนชำติไทยมีตวั อกั ษรเป็นของตนเอง
เป็นส่ิงท่ีน่ำภูมิใจ และเป็นมรดกทำงวฒั นธรรมท่ียิ่งใหญท่ ส่ี ุดของไทย

ตวั หนงั สือสมยั พ่อขุนรำมฯ กบั พญำลไิ ทย

ววิ ฒั นำกำรรูปตวั หนงั สือไทย

- 11 -

ชำวสุโขทยั รู้จกั นำดินเหนียวมำป้ันเป็นภำชนะตำ่ ง ๆ แลว้ นำไปเผำเพ่อื ใชง้ ำน
ซ่ึงเครื่องป้ันดินเผำเคลอื บในสมยั สุโขทยั น้ีเรียกว่ำ “เครื่องสังคโลก” สำหรบั เตำเผำ
เครื่องสงั คโลก เรียกว่ำ “เตาทเุ รียง” ในสมยั สุโขทยั แหล่งเตำเผำสำคญั มี 3 แหลง่
ไดแ้ ก่ เตำทุเรียงสุโขทยั ในอำเภอเมืองสุโขทยั เตำทุเรียงบำ้ นป่ ำยำง เตำทุเรียงบำ้ นเกำะ
นอ้ ยอยใู่ กลเ้ มอื งศรีสัชนำลยั

เคร่ืองสังคโลกในสมยั สุโขทยั จดั ไดว้ ำ่ มลี วดลำยเฉพำะตวั ลวดลำยท่พี บมำก
คอื ลำยกงจกั ร ปลำ ดอกไม้ กงุ้ หอย ปู คลำ้ ยเป็นสญั ลกั ษณส์ นบั สนุนควำมอุดม
สมบรู ณ์ของสุโขทยั

เครื่องสงั คโลก เตำทุเรียง
เคร่ืองสังคโลก

เคร่ืองสังคโลก เป็ นสินค้ำออกสำคญั นำมำซึ่งรำยได้ และเป็ นมรดก
ทำงวัฒนธรรมของชำวสุโขทยั ทตี่ กทอดมำจนถึงปัจจบุ นั เลยนะครับ

- 12 -

ชุดการสอนแบบกล่มุ ร่วมมือ เรื่อง อาณาจักรสุโขทัย
ชุดที่ 7 ภูมปิ ัญญาสมยั สุโขทัย

บตั รกจิ กรรม

กจิ กรรมที่ 1 ให้นกั เรียนเตมิ ตวั อักษรลงในช่องว่ำงทเ่ี ว้นไว้ให้ได้คำตอบทส่ี มบรู ณ์
1. แนวคนั ดินยาวเช่ือมต่อระหวา่ งเมืองสุโขทยั กบั เมืองกาแพงเพชร

และเมืองศรีสชั นาลยั …………………………….
2. กาแพงดินลอ้ มรอบเมอื ง 3 ช้นั ………………….
3. เตาเผาเคร่ืองสงั คโลก………………….
4. ทานบดินเพือ่ เก็บกกั น้าไวใ้ ชใ้ นฤดแู ลง้ ……………..
5. เครื่องป้ันดินเผาเคลือบสมยั สุโขทยั ..............................

กิจกรรมท่ี 2 ให้นกั เรียนตอบคาถามให้ถกู ต้องและสมบรู ณ์ท่ีสุด
1. ภมู ปิ ัญญำ หมำยถงึ ………………………………………………………………
2. ตรีบูรถกู สรำ้ งข้ึนเพือ่ ……………………………………………………………
3. กำรสร้ำงสรีดภงส์เป็นกำรแกป้ ัญหำในดำ้ น.....................................
4. ลวดลำยบนจำนชำมสังคโลกที่พบมำกไดแ้ ก่...........................................
5. พ่อขนุ รำมคำแหงทรงดดั แปลงตวั อกั ษรไทยมำจำกอกั ษร.....................

- 13 -

กิจกรรมที่ 3 ให้นักเรียนดูภาพภมู ปิ ัญญาไทยสมัยสุโขทยั ต่อไปน้ี แล้วระบชุ ่ือและ
ความสาคัญในช่องว่าง

1.
ชื่อภมู ปิ ัญญำ....................................................
ควำมสำคญั ......................................................
.........................................................................

2.
ช่ือภูมิปัญญำ....................................................
ควำมสำคญั ......................................................
.........................................................................

3.
ชื่อภมู ปิ ัญญำ....................................................
ควำมสำคญั ......................................................
.........................................................................

4.
ช่ือภูมปิ ัญญำ....................................................
ควำมสำคญั ......................................................
.........................................................................

5.
ช่ือภมู ปิ ัญญำ....................................................
ควำมสำคญั ......................................................
.........................................................................

ภูมิปัญญาท่ชี าวสุโขทยั สร้างสรรค์
ชนรุ่นหลงั จะรักษาให้อยคู่ ู่ชาตไิ ทยตลอดไปครบั

- 14 -

แบบทดสอบหลังเรียน

ใหน้ กั เรียนเลอื กคาตอบท่ถี กู ที่สุดเพียงขอ้ เดียวแลว้ ทาเคร่ืองหมาย
กากบาท (x) ลงในกระดาษคาตอบ

1. ขอ้ ใดเป็นผลสาคญั จากภูมปิ ัญญาตวั อกั ษรไทยสมยั สุโขทยั
ก. สะดวกต่อการเขียนและการพิมพใ์ นปัจจบุ นั
ข. ทาใหส้ ะดวกต่อการจารึกลงบนศิลาจารึก
ค. เป็นสิ่งที่แสดงพระปรีชาสามารถของพอ่ ขนุ รามคาแหงมหาราช
ง. เป็นมรดกตกทอดทท่ี าใหไ้ ทยมีเอกลกั ษณใ์ นการเขียนหนงั สือจนปัจจุบนั น้ี

2. เหตผุ ลขอ้ ใดจึงเกิดภมู ปิ ัญญาชลประทานในสมยั สุโขทยั
ก. ความตอ้ งการแกป้ ัญหาในเร่ืองความไมส่ ม่าเสมอของปริมาณน้า
ข. ความตอ้ งการแกป้ ัญหาเร่ืองคุณภาพของน้า
ค. ความตอ้ งการขดุ คลองน้าเพอ่ื การคมนาคม
ง. ความตอ้ งการขดุ คลองน้ารอบเมืองเพื่อป้องกนั ขา้ ศกึ
3. “เครื่องสังคโลก” คือขอ้ ใด
ก. เครื่องประดบั ทที่ าจากอญั มณี
ข. อปุ กรณ์ประดบั บา้ น
ค. เครื่องใชใ้ นครัวเรือน
ง. เครื่องป้ันดินเผาท่ีมีเน้ือละเอยี ด
4. ในสมยั สุโขทยั ไดส้ ร้าง “สรีดภงส์” โดยมีจดุ มงุ่ หมายเพ่อื อะไร
ก. เก็บกกั น้าไวใ้ ชใ้ นฤดูแลง้
ข. ก้นั ไวเ้ ป็นพ้นื ทเ่ี กษตรกรรม
ค. เป็นเมอื งทา่ แลกเปลี่ยนสินคา้
ง. ระบายน้าไปยงั พ้ืนท่ีเกษตรกรรม

- 15 -

5. กาแพงดิน 3 ช้นั เพ่อื ใชร้ ะบายน้าและป้องกนั ขา้ ศึก คือ

ก. ตรีบูร ข. ตระพงั

ค. สรีดภงส์ ง. ทเุ รียง

6. ขอ้ ใดเป็นภมู ปิ ัญญาทเ่ี กี่ยวขอ้ งกบั การชลประทาน

ก. ตรีบรู ข. ตระพงั

ค. สรีดภงส์ ง. ทเุ รียง

7. เตาเผาเคร่ืองป้ันดินเผาในสมยั สุโขทยั เรียกวา่ อะไร

ก. เตาอิฐ ข. เตาอโุ มงค์

ค. เตาประทุน ง. เตาทเุ รียง

8. แหล่งผลิตเคร่ืองสงั คโลกของสุโขทยั อยทู่ ี่ใด

ก. ตาก ข. สองแคว

ค. ศรีสัชนาลยั ง. กาแพงเพชร

9. ภมู ิปัญญาของชาวสุโขทยั ทีเ่ ก่ียวกบั การสร้างเครื่องมือใชส้ อยคอื ภูมปิ ัญญาใด

ก. การสร้างตระพงั ข. การสร้างเครื่องสงั คโลก

ค. การสร้างพระพุทธรูป ง. การสร้างอาวธุ ทท่ี าดว้ ยสาริด

10. มรดกทางวฒั นธรรมท่ีสาคญั ท่คี นไทยไดร้ บั จากสมยั พอ่ ขนุ รามคาแหงมหาราช

คือส่ิงใด

ก. ลายสือไทย ข. เครื่องสงั คโลก

ค. พระพุทธรูป ง. พระพทุ ธศาสนา

- 16 -

ชุดการสอนแบบกล่มุ ร่วมมือ เร่ือง อาณาจกั รสุโขทัย
ชุดที่ 7 ภมู ปิ ัญญาสมัยสุโขทัย

บัตรเฉลย

กจิ กรรมท่ี 1 ให้นกั เรียนเตมิ ตัวอักษรลงในช่องว่ำงที่เว้นไว้ให้ได้คำตอบที่สมบรู ณ์

1. ถนนพระร่วง
2. ตรีบูร
3. เตาทเุ รียง
4. สรีดภงส์
5. สังคโลก

กิจกรรมท่ี 2 ให้นกั เรียนตอบคาถามให้ถกู ต้องและสมบรู ณ์ท่ีสุด

1. ความรู้ ทักษะ ความเชื่อ และพฤติกรรมของคนไทยในการปรับตัวให้เข้ากับ
ธรรมชาติส่ิงแวดล้อมเพ่ือความอย่รู อดของบคุ คล ชุมชน สังคม

2. เป็นท่รี ะบายนา้ ลงตระพงั หรือสระเกบ็ นา้ และเป็นการป้องกนั ข้าศึกควบคู่ไปด้วย
3. การชลประทาน
4. ลายกงจักร ปลา ดอกไม้ ก้งุ หอย ปู
5. ขอมและมอญ

กิจกรรมที่ 3 ให้นักเรียนดูภาพภูมปิ ัญญาไทยสมัยสุโขทยั ต่อไปนี้ แล้วระบชุ ่ือและความสาคญั ใน

ช่องว่าง

1. ช่ือภูมปิ ัญญำ เครื่องสังคโลก
ควำมสำคัญ เป็นเคร่ืองป้ันดินเผาเคลือบ สาหรับเป็นภาชนะใช้ในครัวเรือน และมี
ลวดลาย ต่างๆ ประดับทาให้ภาชนะดูสวยงามมากยิง่ ขึน้

- 17 -

2. ชื่อภมู ิปัญญำ ลายสือไทยของพ่อขนุ รามคาแหง
ควำมสำคัญ เป็นตวั อักษรต้นแบบของอกั ษรไทยในปัจจุบนั ทีไ่ ด้รับอิทธิพลมาจากอกั ษร
ขอมและมอญ
3. ช่ือภมู ปิ ัญญำ สรีดภงส์
ควำมสำคัญ เป็นทานบกักเกบ็ นา้ ไว้ใช้ในการบริโภคและการเพาะปลูก ช่วยแก้ปัญหาการ
ขาดแคลนนา้
4. ช่ือภมู ิปัญญำ ตรีบูร
ควำมสำคัญ กำแพงดินล้อมรอบเมือง 3 ชั้น สร้ ำงขึน้ เพ่ือเป็นทร่ี ะบำยนำ้ ลงตระพงั หรือ
สระเกบ็ นำ้ และเป็นกำรป้องกนั ข้ำศึกควบคู่ไปด้วย
5. ชื่อภมู ิปัญญำ ถนนพระร่วง
ควำมสำคญั แนวคันดินทีส่ ร้ำง เป็นแนวยำวเช่ือมต่อระหว่ำงเมืองสร้ำงขึน้ เพื่อกำร
คมนำคม และกำรชลประทำน

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน
1. ข 2. ง 3. ค 4. ก 5. ง 1. ง 2. ก 3. ง 4. ก 5. ก
6. ข 7. ค 8. ก 9. ข 10. ค 6. ค 7. ง 8. ค 9. ข 10. ก

สงสัยตรงไหนให้
ย้อนกลบั ไปทบทวน
เนือ้ หำได้ใหม่นะครับ

- 18 -

บรรณำนุกรม

ณรงค์ พว่ งพิศ และคณะ. หนงั สือเรียนสำระกำรเรียนรู้พนื้ ฐำน สังคมศึกษำ ศำสนำและวฒั นธรรม
ช้ัน ม. 1. กรุงเทพมหานคร : อกั ษรเจริญทศั น์, 2549.

ประเสริฐ วทิ ยารัฐและคณะ. หนงั สือเรยี น ส 102 ประเทศของเรำ 2. กรุงเทพมหานคร :
วฒั นาพานิช, 2540.

ปิ ยะโรจน์ เลย่ี วไพโรจน์. ค่มู ือสำระกำรเรียนรู้พ้นื ฐำนช่วงช้ันที่ 3 สังคมศึกษำ ศำสนำและ
วัฒนธรรม ม. 1. กรุงเทพมหานคร : พฒั นาศกึ ษา, 2546.

ผ่องศรี จนั่ หา้ ว และคณะ. หนงั สือเรยี นสำระกำรเรียนรู้พน้ื ฐำนสังคมศึกษำ ศำสนำและวัฒนธรรม
ช้ันมธั ยมศึกษำปี ท่ี 1. กรุงเทพมหานคร : ไทยวฒั นาพานิช, 2548.

พจมาลย์ เพง็ ปาน. ขอบข่ำยกำรจดั กจิ กรรมและแผนกำรจัดกำรเรียนรู้ กล่มุ สำระกำรเรียนรู้พน้ื ฐำน
สังคมศึกษำ ศำสนำและวฒั นธรรม ม. 1. กรุงเทพมหานคร : ไทยวฒั นาพานิช, 2547.

ไพฑรู ย์ มีกุศล และคณะ. แบบฝึ กหัดพฒั นำกำรเรียนรู้ ประวตั ศิ ำสตร์ ม.1. กรุงเทพมหานคร :
วฒั นาพานิช, 2550.

ไพฑรู ย์ มีกศุ ล และคณะ. หนังสือเรียนสำระกำรเรียนรู้พน้ื ฐำนสังคมศึกษำ ศำสนำและวฒั นธรรม
ประวัติศำสตร์ ม.1. กรุงเทพมหานคร : วฒั นาพานิช, 2550.

วณี า เอี่ยมประไพ และคณะ. หนงั สือเรียนสำระกำรเรียนรู้พื้นฐำน สังคมศึกษำ ศำสนำและ
วฒั นธรรม ม. 1. กรุงเทพมหานคร : อกั ษรเจริญทศั น,์ 2550.

- 19 -