ฐานการเรียนรู้ เรื่อง นาผักบุ้ง

วิทยาลยั เทคนคิ ทงุ สง
โครงการชวี วิถีเพอื่ การพัฒนาอยา งยั่งยนื

นาผักบุง

การปลูกผักบุง จําหนายเปนอาชีพหนึ่งที่นาสนใจ ตลาดมีความตองการสูง ใชเวลาปลูกสั้น
เพียง 3 สัปดาห ก็สามารถเริ่มเก็บขายได และเก็บเกี่ยวไดยาวนานนับป การปลูกผักบุงแกวนั้นมี
วิธีการเตรียมดินเชนเดียวกับการดํานา กลาวคือ ไถดะ ไถแปร และไถคราด เปนข้ันตอนตามลําดับ
เมื่อไดดินพรอมแกการปกดําแลว ใหคัดเลือกยอดผักบุงโดยเลือกเฉพาะยอดที่ทอดยอดหางและมี
ลํายอดเปนสีขาว สวนการปลูกใชวิธีเดียวกับการปกดําตนขาว โดยใหความหางระหวางกอประมาณ
3 เมตร ในระยะเร่ิมตนควรควบคุมหอยเชอรรี่ดวยการปลอยน้ําออกใหมีนํ้าอยูในแปลงนาเพียงแค
ระดับเฉอะแฉะ เมอื่ ผักบุงมีอายุประมาณ 7 วนั ในสัปดาหท ี่ 2 ใหหวานปุยคอกไรละ 5-6 กระสอบให
ทั่วแปลงปลูก จากนั้นวันถัดมาใหปลอยนํ้าเขาแปลงปลูก ใหระดับน้ําอยูประมาณหนาแขงเพ่ือให
ผักบุง เริม่ ทอดยอด ประมาณสัปดาหท่ี 3 กส็ ามารถเดด็ ยอดจาํ หนายไดและไมควรใสปุยยูเรียเพราะจะ
ทําใหลํายอดของผกั บงุ เปน สีเขียวเขม ไมเ ปน ที่ตองการของตลาด สวนเทคนิคสําคัญที่จะทําใหผักบุงมี
ลําตน ขาวอวบและทอดยาวน้นั จะใชป ุยนํ้าหมักชีวภาพท่ที ําข้ึนเองสาดในแปลงปลูกทุกอาทิตย ซ่ึงปุย
ชีวภาดังกลาว นอกจากจะทําใหไดผักบุงที่มีลํายอดสมบูรณ อวบ เขียวนวล และใหญแลว ยังชวย
สรางแพลนตอนในนํา้ และไมท ําใหน้ําในแปลงเนาเสีย

วิธีการทําปุยนํ้าหมักชีวภาพ จะทําไว 2 สูตรคือ ปุยหมักชีวภาพท่ีหมักจากเศษผัก โดยใช
เศษผักท่ีเหลือท้ิง กากน้ําตาล, น้ํา และจุลินทรียอีเอ็ม หมักรวมกันทิ้งไวประมาณ 2 สัปดาห และอีก
สูตรคือปุยน้ําหมักหัวปลา ไดจากการหมักเศษปลา รวมกับการนํ้าตาล, น้ํา และ จุลินทรียอีเอ็ม หมัก
ทิ้งไวประมาณ 1 เดือน วิธีการใช ใหนําปุยชีวภาพผสมกับน้ําในอัตรา 1:3 กลาวคือ ปุยน้ําชีวภาพ 1
สวน และนํ้า 3 สวน ผสมใหเขากัน จากนั้นนําไปสาดใหท่ัวแปลงปลูก โดยเนนบริเวณกอผักบุง
แนะนําใหส าดทุกอาทติ ยส ลบั กับการใหปยุ เคมี หรือปุยคอก ผกั บุง แกวมีศตั รสู ําคญั คอื หนอน

ผักบุงแกว เปนพืชที่อยูในวงศผักบุง (Convolvulaceae) มีช่ือทางวิทยาศาสตรวา
Ipomoea aquatica พบไดบริเวณแมน้ําลําคลองเพราะเจริญเติบโตในน้ําไดดีกวาบนดิน มักสานตัว
เปนกลมุ และลอยตัวบนผิวนํา้ ชสู วนยอดหรอื บริเวณสีเขยี วเพอื่ สงั เคราะหแสง โดยท่ัวไปแลวผักบุงไทย
ไดรับความนิยมในการนํามาประกอบอาหารนอยกวาผักบุงจีน เพราะลําตนมีความแข็งมากกวาและ
นยิ มนํามาประกอบอาหารบางประเภทเทานน้ั

ผกั บุงแกว หรอื ผักบุงไทยมีลักษณะโดดเดนที่ทําใหแตกตางจากผักบุงจีนอยางชัดเจน ผักบุง
แกว หรือผักบุงไทยจะแตกตางจากผักบุงจีนท่ีขายตามทองตลาดอยางเห็นไดชัด ซ่ึงรสชาติเม่ือนํามา
ประกอบอาหารจะมีรสชาติท่ีอรอยกวา ผักบุงแกวคนไทยนิยมนํามาประกอบอาหารหลายอยาง อาทิ
ผัดผักบุง แกงสมผักบุง เปนตน โดยการปลูกผักบุงแกวน้ันไมใชเรื่องยากและใชระยะเวลาในการเก็บ
เกี่ยวเพียง 3 สปั ดาหเ ทา นั้น

การปลกู ผักบุงแกว
การปลูก ผักบุงแกว น้ันจะตองปลูกในพ้ืนที่ที่สามารถเขาถึงแหลงน้ําไดสะดวกเพราะวา

ผักบุงแกวเปนพืชที่ขาดน้ําไมได สวนมากแลวเกษตรกรจะปลูกในทองนาหรือที่ทํานาเกา โดยจะปลูก
เปนพืชแซมหลังเก็บเกยี่ วขา วเสร็จแลว เรมิ่ ตน ปลูกผักบุง แกว เราควรจะเตรียมดินดว ยการไถพลกิ หนา
ดินกอ นแลว ถงึ ปลอยนํ้าเขาพนื้ ทีป่ ลูก ซึ่งการปลอยนํ้าเขา ควรอยใู นระดับประมาณ 1 ฟุตหลังจากน้ันก็
นํายอดผักบุงท่ีมีความยาวประมาณ 50 เซนติเมตรโดยเฉพาะยอดท่ีทอดยอดหางและมีลํายอดเปนสี
ขาว ปก ยอดผกั บงุ ท่ีไดมาลงไปในดนิ โดยมรี ะยะหา งระหวา งกออยทู ี่ 3 เมตร การปกยอดผักบุงแกวน้ัน
จะทําใหเหมือนกับการดํานา หลังจากปกยอดผักบุงแกวเสร็จแลวเราควรท่ีจะปลอยน้ําออกจนดินมี
ลักษณะเฉอะแฉะ สาเหตุท่ีตองทําอยางน้ีก็เพื่อเปนการปองกันหอยเชอรรี่ ซ่ึงเปนศัตรูพืชของผักบุง
แกวหลังจากการปกยอดผักบุงแกวแลวประมาณ 7 วัน ถึงจะใสปุยสูตร 16-8-8 หรือ 18-8-8 เพื่อเรง
การเจริญเติบโต โดยระหวางการใสปุยในชวงแรกเราควรใสควบคูกับนํ้าหมักชีวภาพเพื่อใหรักษา
สภาพดินและสภาพน้ําไมใหเกิดการเนาเสีย ในสัปดาหที่สองเราควรใสปุยคอกใหท่ัวแปลงปลูก
หลังจากน้ันคอยปลอยนํ้าเขาไปในแปลงโดยระดับน้ําจะอยูประมาณ 1 ฟุตเหมือนในตอนแรกเพ่ือให

ผักบุงไดทอดยอด ซ่ึงสัปดาหที่ 3 เราก็สามารถท่ีจะเก็บยอดผักบุงจัดจําหนายไดแลว ผักบุงแกวก็
สามารถนาํ มาผดั ผกั บงุ ไฟแดงไดเ ชนกันแถมยังมีรสชาตทิ เ่ี อร็ดอรอยอีกดว ย

เคลด็ ลบั ท่ีจะทาํ ใหย อดผักบุงมีความอวบอิ่มก็คือนํ้าหมักชีวภาพผสมกับจุลินทรีย EM ที่
จะตองฉีดพนในแปลงผักบุงอยางสม่ําเสมอ ซึ่งนํ้าหมักน้ีมีอยูหลายสูตรดวยกัน สวนมากแลวจะนิยม
นําเศษผัก และหยวกกลวยนํามาหมักกับกากน้ําตาลนํ้า และจุลินทรียอีเอ็ม หมักรวมกันทิ้งไว
ประมาณ 2 สัปดาหและคอยนําไปฉีดพนในแปลงปลูกแตที่สําคัญที่สุดอยาใสปุยคอกเพราะจะทําให
ลํายอดของผักบุงเปนสีเขียวเขม ซึ่งยอดผักบุงลักษณะน้ีจะไมเปนท่ีตองการของตลาดผักบุงแกวเปน
พืชที่ขาดนาํ้ ไมไดดังนนั้ จึงนยิ มปลูกผกั บงุ ในทองนาหรือทนี่ าเก

กวา จะเปน นาผกั บงุ

ปรบั พ้นื ที่นาํ โดยหวั หนา โครงการชวี วถิ ฯี

นาผักบงุ