เอกสารประกอบการสอน หน่วยที่ 4 สายไฟฟ้าสำหรับการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า

หนว่ ยที่ 4
สายไฟฟา้ สาหรบั การควบคุมมอเตอร์ไฟฟา้

หวั ข้อเร่ือง
หนว่ ยท่ี 4 ประกอบด้วยหัวข้อเรื่องตอ่ ไปน้ี
4.1 สายไฟฟ้า
4.2 ชนิดของสายไฟฟ้า
4.3 มาตรฐานสายไฟฟา้
4.4 การคานวณหาขนาดของสายไฟฟา้

สาระสาคัญ
สายไฟฟ้ามีความสามารถในการนากระแสไฟฟ้าได้แตกต่างกัน เม่ือมีกระแสไฟฟ้าไหลเกินที่

สายไฟฟ้าจะรับได้ สายไฟฟ้าจะได้รับความเสียหาย การเลือกสายไฟฟ้าเพื่อนาไปใช้งานสาหรับควบคุม
มอเตอร์ไฟฟา้ จงึ จาเปน็ ต้องเลือกขนาดของสายไฟฟา้ ใหเ้ หมาะสม

สายไฟฟ้าท่ีใช้สาหรับงานติดตง้ั ไฟฟ้าโดยท่ัวไป ทผี่ ู้ปฏิบัติงานควรทราบ มีดังนี้ สายไฟฟ้าวีเอเอฟ
สายไฟฟ้าวีเอฟเอฟ สายไฟฟ้าเอ็นวายวาย สายไฟฟ้าวีซีที สายไฟฟ้าทเี อชดับเบิ้ลยู และสายไฟฟ้าวีเอสเอฟ
ซึ่งการท่ีจะนาสายไฟฟ้าไปใช้งานเพื่อควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า ผู้ปฎิบัติงานจะต้องอ้างอิงตามมาตรฐานสานักงาน
ผลติ ภณั ฑอ์ ตุ สาหกรรมที่ มอก.11-2531 (TIS 11-2531) และมอก.11-2553 (TIS 11-2553)

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้
จุดประสงคท์ ัว่ ไป
1. เพอ่ื ให้เขา้ ใจชนิดของสายไฟฟา้
2. เพอ่ื ใหเ้ ขา้ ใจความแตกต่างของมาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2531 และมอก.11-2553
3. เพื่อใหเ้ ขา้ ใจเลอื กชนิดของสายไฟฟ้า
4. เพือ่ ให้ปฏิบัตงิ านการคานวณหาขนาดของสายไฟฟา้ อา้ งองิ ตามมาตรฐาน มอก.11-2531
5. เพือ่ ให้ปฏิบัตงิ านการคานวณหาขนาดของสายไฟฟา้ อา้ งอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2553

จดุ ประสงค์เชงิ พฤติกรรม
1. บอกชนดิ ของสายไฟฟา้ ได้ถกู ต้อง
2. อธบิ ายความแตกตา่ งของมาตรฐานสายไฟฟา้ มอก.11-2531 และมอก.11-2553 ได้ถูกต้อง
3. เลอื กชนิดของสายไฟฟา้ ได้ถูกต้อง
4. คานวณหาขนาดของสายไฟฟา้ อา้ งองิ ตามมาตรฐาน มอก.11-2531 ไดถ้ ูกต้อง

5. คานวณหาขนาดของสายไฟฟ้าอา้ งอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2553 ไดถ้ ูกต้อง
6. ปฏบิ ัตกิ ารเตรยี มวัสดุ อปุ กรณ์ เครอื่ งมอื ในการคานวณไดอ้ ยา่ งถูกต้อง ตามกาหนดเวลา
อย่างมีเหตผุ ลตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
7. ใชว้ สั ดุ อุปกรณ์ เครอ่ื งมือ ในการคานวณได้อยา่ งถูกต้อง ประหยัด ค้มุ ค่า ตามหลักปรัชญา
ของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

หน่วยที่ 4
สายไฟฟ้าสาหรบั การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า

สายไฟฟ้า มีความสามารถในการนากระแสไฟฟ้าได้แตกต่างกัน เมื่อมีกระแสไฟฟ้าไหลเกินกว่า
ท่ีสายไฟฟ้าจะรับได้ จะส่งผลสายไฟฟ้าได้รับความเสียหาย การเลือกสายไฟฟ้าเพื่อนาไปใช้งานเพื่อควบคุม
มอเตอร์ไฟฟ้าจึงจาเป็นต้องเลือกขนาดให้เหมาะสม ซ่ึงถ้าจะแบ่งประเภทของสายไฟฟ้าตามระบบแรงดันไฟฟ้า
สามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภท สายไฟฟ้าในระบบแรงดันไฟฟ้าต่า และสายไฟฟ้าในระบบแรงดันไฟฟ้าสูง
ซึ่งในหนว่ ยการเรียนนจี้ ะกล่าวถึงเฉพาะสายไฟฟา้ ในระบบแรงดนั ไฟฟา้ ต่า เท่าน้นั

4.1 สายไฟฟ้า
สายไฟฟ้า หมายถึง ตัวนากระแสไฟฟ้าทาหน้าที่นาพลังงานไฟฟ้าจากแหล่งจ่ายไฟฟ้าให้ไหล

ผ่านไปยังโหลดทางไฟฟ้าต่าง ๆ สายไฟฟ้าท่ีผลิตเพื่อจาหน่ายทั่วไปทาจากทองแดง เนื่องจากทองแดง
สามารถนาไฟฟ้าได้ดีกว่าอลูมิเนียม ดังน้ันสายไฟฟ้าท่ีนิยมใช้ภายในบ้านเรอื นจงึ ใช้สายไฟฟ้าทองแดง และ
ปัญหาอีกอย่างสาหรับสายไฟฟ้าที่ทาจากอลูมิเนียมก็คือ ปัญหาในการต่อสายไฟฟ้าหากผู้ปฏิบัติงานไม่มี
ความรู้ความชานาญ และไม่ใช้อุปกรณ์การต่อสายไฟฟ้าที่ถูกต้อง แต่มีข้อดีตรงที่มีน้าหนักเบากว่าทองแดง
สายไฟฟ้าทีใ่ ชอ้ ยู่ในบ้านเรอื นจงึ ต้องมีฉนวนห้มุ เพ่ือปอ้ งกนั กระแสไฟฟ้ารวั่ ซึ่งจะทาให้เกดิ การลัดวงจร และ
เม่ือผูป้ ฏิบัตงิ านสัมผสั ก็จะไดร้ ับอนั ตรายจากการถกู ไฟฟา้ ดดู

4.2 ชนดิ ของสายไฟฟา้
สายไฟฟ้าท่ีนิยมใช้ในงานติดต้ังไฟฟ้าท่ัวไป ท่ีผู้ปฏิบัติงานควรทราบมีดังนี้ สายไฟฟ้าวีเอเอฟ

(VAF) สายไฟฟ้าวเี อฟเอฟ (VFF) สายไฟฟ้าเอ็นวายวาย (NYY) และสายไฟฟ้าวซี ีที (VCT) ในส่วนของสายไฟฟ้า
ท่ีนิยมนาไปใช้ในการออกแบบวงจรภายในตู้ควบคุม เพ่ือควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า ได้แก่ สายไฟฟ้าทีเอชดับเบ้ิลยู
(THW) และสายไฟฟ้าวเี อสเอฟ (VSF)

4.2.1 สายไฟฟ้าวเี อเอฟ (VAF)
สายไฟฟ้า VAF เป็นสายไฟฟ้าที่สามารถทนขนาดของแรงดันไฟฟ้า 300 โวลต์ (ไฟฟ้า

ตามบ้านพักอาศัย ซึ่งมีแรงดันไฟฟา้ เท่ากบั 220โวลต์) อ้างอิงมาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2531 และขนาด
ของแรงดันไฟฟ้า 300/500 โวลต์ อ้างอิงมาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2553 อุณหภูมิใช้งานของตัวนา 70
องศาเซลเซียส โดยท่ัวไปนิยมเรียกกันว่า สายขาว โครงสร้างของสายไฟฟ้า VAF ดังภาพที่ 4.1 เปน็ สายไฟฟ้าที่
ภายนอกเป็นเปลือกหุ้มฉนวนพีวีซี (PVC) สีขาว ทาหน้าท่ีป้องกันความชื้น และช่วยป้องกันความเสียหาย
ของฉนวนทอ่ี ยู่ภายใน ซึ่งหมุ้ ตวั นาไฟฟา้ ทองแดงอีกชั้นหนง่ึ ตวั นาไฟฟ้าทองแดงอาจจะเปน็ ตัวนาเดี่ยว หรือ
ตีเกลียวก็ได้ สายไฟฟ้าวเี อเอฟ มีท้ังแบบ 2 แกน และแบบ 3 แกน หมายถึงชนิดที่มสี ายดนิ เข้ามารวมอยดู่ ้วย
คือ สายไฟฟ้า VAF-Ground สายไฟฟ้า VAF มีขนาดสายไฟฟ้าให้เลือกใช้ตั้งแต่ 1.0 ตร.มม. - 16 ตร.มม.

และสายดินมีขนาดเท่ากับสายเส้นไฟฟ้า (สายเฟส) อ้างอิงตามมาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2553 และขนาด
สายดนิ จะมขี นาดเป็นครึ่งหนง่ึ ของสายเฟส อ้างอิงตามมาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2531

ฉนวนกันความร้อน เปลอื กสายไฟฟ้า
ตวั นาไฟฟ้า

ภาพท่ี 4.1 โครงสรา้ งสายไฟฟ้า VAF

มาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2531 มาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2553

ภาพที่ 4.2 สายไฟฟา้ VAF
ท่ีมา : http://www.weloveshopping.com/shop/showproduct.php?pid=13490920&shopid=175448
และ http://www.ppeinter.com/images/column_1225771708/vaf.jpg

ตัวนาไฟฟ้า เปลอื กสายไฟฟ้า

ฉนวนกนั ความร้อน

สายกราวด์

ภาพที่ 4.3 โครงสรา้ งสายไฟฟา้ VAF แบบมีสายกราวด์

มาตรฐานสายไฟฟา้ มอก.11-2531 มาตรฐานสายไฟฟา้ มอก.11-2553

ภาพที่ 4.4 สายไฟฟ้า VAF แบบมีสายกราวด์
ทม่ี า : http://www.weloveshopping.com/shop/showproduct.php?pid=13491757&shopid=175448
และ http://www.ppeinter.com/images/column_1225779097/vaf-grd.jpg

ยกตัวอย่าง สายไฟฟ้า VAF ขนาด 2×1 sq.mm หมายความว่า ภายในของสายไฟฟ้า
VAF ประกอบด้วย สายไฟฟ้า จานวน 2 เส้น แต่ละเส้นมีพ้ืนท่ีหน้าตัดขนาดเท่ากับ 1 ตารางมิลลิเมตร นั่นเอง
แรงดันไฟฟ้าท่ีใช้งานของสายไฟฟา้ VAF ขนาด 300/500 โวลต์ จึงทาให้สามารถนาไปใช้กบั ระบบไฟฟ้า 3 เฟส
4 สาย ขนาดแรงดนั ไฟฟา้ 230/400 โวลตไ์ ด้ อา้ งองิ ตามมาตรฐานสายไฟฟา้ มอก.11-2553

นยิ มนาไปใชเ้ ป็นสายไฟฟา้ เดินเกาะตามผนังของอาคาร บ้านเรือน ทอ่ี ยอู่ าศยั ในระบบ 1 เฟส
2 สาย แรงดันไฟฟ้าขนาด 220 โวลต์ โดยใช้เข็มขัดรัดสายไฟ (Clip) ยึดสายไฟฟ้าให้ดูเรียบร้อย ส่วน
สายไฟฟา้ แบบที่มี 3 แกนจะเพ่ิมสายดนิ อีก 1 เส้น เพ่ือความปลอดภัยสาหรับผใู้ ช้งาน ซ่ึงในปัจจบุ ันนิยมใช้
มากข้ึน เนอ่ื งจากการไฟฟ้าบังคับให้มีการติดตง้ั สายดนิ เพิ่มเตมิ เพ่ือความปลอดภัย ส่วนการเดนิ สายไฟฟ้าใน
รางสาหรับเดินสายไฟ ในที่น้ีหมายถึง รางสายไฟฟ้าที่ทาจากพีวีซี ผ้ปู ฏิบัติงานห้ามนาสายไฟฟ้า VAF ไปใช้
ร้อยกับท่อท่ีทาจากโลหะ หรือนาไปใช้เดินฝังใต้ดิน เพราะอาจส่งผลให้การระบายความร้อนของสายไฟฟ้า
ไมด่ ี ทาใหส้ ายไฟฟ้าไดร้ บั ความเสียหาย

4.2.2 สายไฟฟ้าวีเอฟเอฟ (VFF)
สายไฟฟ้า VFF เป็นสายไฟฟ้าท่ีทนแรงดันไฟฟ้าขนาด 300 โวลต์ อุณหภูมิท่ีใช้งานของ

ตัวนา 70 องศาเซลเซียส เป็นสายไฟฟ้าอ่อนสีเทาหรือสีฟ้า โดยทั่วไปนิยมเรียกกันว่า สายแบน ซ่ึงเป็น
สายไฟฟ้าแรงดันต่าใช้ภายในอาคาร โครงสร้างของสายไฟฟ้า VFF ดังภาพที่ 4.5 ตัวนาไฟฟ้าท่ีอยู่ภายใน
สายไฟฟ้า ประกอบด้วยสายทองแดงเส้นฝอยจานวนสองแกน หุ้มด้วยฉนวนพีวีซีชั้นเดียว มีขนาดสายไฟฟ้า
ต้งั แต่ 1.0 ตร.มม. ถงึ 2.5 ตร.มม.

นิยมนาไปใชส้ าหรับงานทต่ี ้องมกี ารเคลอื่ นย้ายบอ่ ย ๆ และสายไฟฟา้ สาหรับพ่วง ผ้ปู ฏบิ ตั ิงาน
ห้ามนาสายไฟฟ้า VFF ไปใชเ้ ดินฝังใตด้ นิ

ตัวนาไฟฟา้ ฉนวนกันความรอ้ น

ภาพท่ี 4.5 โครงสรา้ งสายไฟฟ้า VFF
ทม่ี า : http://www.weloveshopping.com/shop/showproduct.php?pid=13491863&shopid=175448

ภาพท่ี 4.6 สายไฟฟา้ VFF
ท่ีมา : http://www.skselectric.co.th/ราคาสายไฟ-สายไฟVFF-สายอ่อนสีเทา และ
http://bloggang.com/ data/piwat/picture/1191999021.jpg

4.2.3 สายไฟฟ้าเอ็นวายวาย (NYY)
สายไฟฟ้า NYY เป็นสายไฟฟ้าท่ีสามารถทนแรงดันไฟฟ้าขนาด 750 โวลต์ อ้างอิงมาตรฐาน

สายไฟฟ้า มอก.11-2531 และขนาดของแรงดันไฟฟ้า 450/750 โวลต์ อ้างอิงมาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2553
อุณหภมู ิท่ีใช้งานของตัวนา 70 องศาเซลเซียส โครงสร้างของสายไฟฟ้า NYY ดังภาพท่ี 4.7 เป็นสายไฟฟ้าท่ี
มีฉนวนหุ้มแกนหน่ึงชั้น และมีเปลือกเพียงช้ันเดียวทาหน้าท่ี ป้องกันความความช้ืน และความเสียหายจาก
แรงกระแทกทางกลได้สูง สาหรับสายไฟฟ้าเอ็นวายวายท่ีมีหลายแกนข้ึนไป อาจจะถกู เรียกว่า สายไฟฟ้าฉนวน
3 ชั้น แต่ในความจริงแล้ว สายไฟฟ้าเอ็นวายวาย มีฉนวนชั้นเดียวอีกสองช้ันท่ีเหลือเป็นเปลือกช้ันในทาหน้าท่ี
เป็นแบบสาหรบั ให้สายไฟฟ้าแต่ละแกนร้อยเกลียวเขา้ ด้วยกนั จนมีลักษณะกลม และมเี ปลือกนอกเพ่อื หุม้ อีก
ชั้นหนง่ึ ทาหน้าท่ี ป้องกันความเสียหายของตัวนาสายไฟฟ้า

สายไฟฟ้า NYY หลายแกนจะมีแบบ 2 แกน และแบบ 4 แกน ขึ้นอย่กู ับความต้องการทจี่ ะ
นาใช้งาน สายไฟฟา้ NYY แบบ 4 แกน มีสายนิวทรัลรวมอยู่ด้วยเรยี กวา่ สายไฟฟ้าเอ็นวายวาย-เอ็น (NYY-N)
คือ มีสายไฟฟ้าอยู่ 3 เส้น และมีสายนิวทรลั อีกหนึ่งเส้นมีขนาดพื้นท่ีหน้าตัดประมาณ ครง่ึ หนง่ึ ของสายเส้นไฟ
จงึ เหมาะท่ีจะใชใ้ นวงจร 3 เฟส 4 สาย มีขนาดสายไฟฟ้าตั้งแต่ 1.0 ตร.มม. ถงึ 300 ตร.มม. อ้างอิงมาตรฐาน
สายไฟฟ้า มอก.11-2531 ส่วนสายไฟฟ้า NYY แบบแกนเดียว จะมีขนาดของสายไฟฟ้าต้ังแต่ 1 ตร.มม. ถึง
500 ตร.มม. และสายไฟฟ้า NYY แบบหลายแกน จะมีขนาด 50 ตร.มม. ถึง 300 ตร.มม. อ้างอิงมาตรฐาน
สายไฟฟ้า มอก.11-2553 อีกประเภทหนึ่งคือ สายไฟฟ้าเอ็นวายวาย-กราวด์ (NYY-G) คือ เป็นสายแบบ 2 แกน
แบบ 3 แกน และแบบ 4 แกน ท่ีมสี ายดนิ รวมอยดู่ ้วยอกี หน่ึงเสน้ จะมขี นาดสายไฟฟ้าตัง้ แต่ 1.0 ตร.มม. ถึง
300 ตร.มม. อา้ งอิงมาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2531 ส่วนสายไฟฟ้าแบบ NYY-G มีขนาดต้งั แต่ 25 ตร.มม.
ถึง 300 ตร.มม. และสายดนิ จะมีขนาดเป็นคร่ึงหนึ่งของสายเฟส ซึง่ อา้ งองิ มาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2553

นิยมนาไปใช้สาหรบั งานท่ีจะใชต้ ่อเข้าอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ต้องต่อลงดิน ใช้เป็นสายป้อน และ
สายเมน ซึ่งสายไฟฟ้า NYY ทุกชนิดสามารถนาไปใชส้ าหรบั เดินใต้ดินไดโ้ ดยตรง เพราะมีเปลือกช้ันนอกทาให้
สามารถทนต่อสภาพแวดล้อมไดด้ ี

ฉนวนกันความรอ้ น เปลอื กสายไฟฟ้าช้นั นอก
ตัวนาไฟฟ้า เปลอื กสายไฟฟ้าช้นั ใน

ภาพที่ 4.7 โครงสร้างสายไฟฟ้า NYY
ทม่ี า : http://www.weloveshopping.com/shop/showproduct.php?pid=13491920&shopid=175448

มาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2531 มาตรฐานสายไฟฟา้ มอก.11-2553

สายไฟ NYY แบบ 2 แกน

สายไฟ NYY แบบ 3 แกน

สายไฟ NYY แบบ 4 แกน

ภาพท่ี 4.8 สาย NYY แบบ 2 แกน, แบบ 3 แกน และแบบ 4 แกน
ท่ีมา : http://www.skselectric.co.th/ราคาสายไฟ--สายไฟ NYY-G

4.2.4 สายไฟฟ้าวีซีที (VCT)
สายไฟฟ้า VCT เป็นสายไฟฟ้าที่สามารถทนแรงดันไฟฟ้าขนาด 750 โวลต์ อุณหภูมิท่ีใช้งาน

ของตัวนา 70 องศาเซลเซียส โครงสรา้ งของสายไฟฟ้า VCT ดังภาพที่ 4.9 เปน็ สายไฟฟา้ หุ้มดว้ ยฉนวน และ
เปลือกคล้ายกับสายไฟฟ้าเอ็นวายวาย แตกต่างกันตรงท่ีสายไฟฟ้า VCT ตัวนาไฟฟ้าจะประกอบด้วย
ทองแดงฝอยเสน้ เล็ก ๆ ทาใหส้ ามารถออ่ นตวั และสามารถทนต่อสภาพการสั่นสะเทอื นได้ดี สายไฟฟา้ VCT
มีหลายแบบตามรูปทรงโดยมีแบบ 2 แกน แบบ3 แกน และแบบ 4 แกน ท่ีมีสายดินเดินร่วมไปด้วยอีก
เส้นหนึง่ มขี นาดสายไฟฟ้าตงั้ แต่ 0.5 ตร.มม. ถงึ 95 ตร.มม. อ้างองิ มาตรฐานสายไฟฟา้ มอก.11-2531

สายไฟฟ้า VCT แบบแกนเดียว สายไฟฟ้า VCT แบบหลายแกน และสายไฟฟ้า VCT-G มีขนาด
ตงั้ แต่ 4 ตร.มม. ถงึ 35 ตร.มม. โดยท่ีขนาดตัวนาน้อยกว่าหรอื เท่ากับ 16 ตร.มม. สายดนิ จะมีขนาดเทา่ กับ
สายเฟส แต่ถ้าขนาดตัวนามากกกว่า 16 ตร.มม. สายดินจะมีขนาดเป็นครึ่งหนึ่งของสายเฟส อ้างอิง
มาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2553

นิยมนาไปใช้สาหรับงานท่ีจะใช้เป็นสายไฟฟ้าเดินเข้าเคร่ืองจักร ท่ีมีการสั่นสะเทือนขณะ
ใช้งาน สายไฟฟ้าใชเ้ ดนิ รอ้ ยทอ่ สายไฟฟา้ ใชว้ างบนรางเคเบลิ และสายไฟฟา้ ใชร้ ้อยท่อฝังดิน

ฉนวนกันความร้อน

ตัวนาไฟฟา้ เปลือกสายไฟฟา้

ภาพท่ี 4.9 โครงสร้างสายไฟฟ้า VCT
ทมี่ า : http://www.weloveshopping.com/shop/showproduct.php?pid=13491807&shopid=175448

มาตรฐานสายไฟฟา้ มอก.11-2531 มาตรฐานสายไฟฟ้า มอก.11-2553

สายไฟฟา้ VCT

สายไฟฟา้ VCT แบบมกี ราวด์

ภาพท่ี 4.10 สาย VCT และสาย VCT แบบมีกราวด์
ท่มี า : http://www.skselectric.co.th/ราคาสายไฟ-สายไฟVCT-สายไฟVCT-G

4.2.5 สายไฟฟ้าทีเอชดับเบลิ ยู (THW)
สายไฟฟ้า THW เป็นสายไฟฟ้าท่ีสามารถทนแรงดันไฟฟ้าขนาด 750 โวลต์ อุณหภูมิที่ใช้งาน

ของตัวนา 70 องศาเซลเซียส โครงสร้างของสายไฟฟ้า THW ดังภาพท่ี 4.11 เป็นสายไฟฟ้ากลมแกนเด่ียว
ตวั นาทองแดง หุ้มด้วยฉนวนพวี ีซเี พียงชน้ั เดียว เหมาะสาหรับที่จะนาไปใช้งานในระบบไฟฟ้า 3 เฟส 4 สาย
แรงดนั ไฟฟ้า 380/220 โวลต์ จึงทาใหน้ ิยมใช้กนั อย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะในโรงงานอุตสาหกรรม เน่ืองจาก
สามารถนาไปใช้งานในวงจรไฟฟ้า 3 เฟส ได้ มขี นาดสายไฟฟา้ ตัง้ แต่ 0.5 ตร.มม. ถึง 500 ตร.มม.

นยิ มนาไปใชส้ าหรับงานเดินสายไฟฟ้าแบบเดินลอยในตู้ควบคุมมอเตอร์ไฟฟา้ และจับยึด
สายไฟฟ้าด้วยวัสดุฉนวนไฟฟ้า ใช้เป็นสายไฟฟ้าในวงจรย่อย สายป้อน และสายเมน รวมไปถึงงานติดตั้งในท่อ
ร้อยสายไฟฟา้ ในสถานทแ่ี ห้ง ไมน่ ิยมนาสายไฟฟ้า THW ไปเดินสายไฟฟ้าฝงั ดินโดยตรง

ตวั นาไฟฟา้ ฉนวนกันความรอ้ น

ภาพที่ 4.11 โครงสรา้ งสายไฟฟ้า THW

ภาพที่ 4.12 สายไฟฟ้า THW
ทม่ี า : http://www.weloveshopping.com/shop/showproduct.php?pid=13490609&shopid=175448
และ http://c-grow.com/images/thw.JPG

4.2.6 สายไฟฟ้าวีเอสเอฟ (VSF)
สายไฟฟ้า VSF เป็นสายไฟฟ้าที่ทนแรงดันไฟฟ้าขนาด 300 โวลต์ อุณหภูมิท่ีใช้งานของ

ตัวนา 70 องศาเซลเซยี ส โครงสรา้ งของสายไฟฟ้า VSF ดังภาพท่ี 4.13 เป็นตวั นาไฟฟ้าทองแดงฝอยหุ้มด้วย
ฉนวนพวี ีซชี ั้นเดียว มีขนาดสายไฟฟ้าตั้งแต่ 0.5 ตร.มม. ถึง 25 ตร.มม.

นิยมนาไปใช้สาหรับงานเดินสายไฟฟ้าภายในตู้ควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า เช่นเดียวกับสายไฟฟ้า
THW แตแ่ ตกต่างกนั ตรงท่สี ายไฟฟ้า VSF เดินในรางร้อยสายไฟฟา้ (Wiring Duct)

ตวั นาไฟฟ้า ฉนวนกันความรอ้ น

ภาพที่ 4.13 โครงสร้างสายไฟฟ้า VSF
ท่มี า : http://www.weloveshopping.com/shop/showproduct.php?pid=13492059&shopid=175448

ภาพท่ี 4.14 สายไฟฟ้า VSF
ทม่ี า : http://www.skselectric.co.th/สายไฟฟา้ ราคาถูกอุปกรณง์ านไฟฟ้าสายVAF

4.3 มาตรฐานสายไฟฟ้า
สายไฟฟ้าทุกชนิด ท่ีมีใช้ในระบบไฟฟ้าภายในอาคาร บ้านเรือน และภาคอุตสาหกรรม ต้องมี

คุณสมบัติอ้างอิงตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) หรือมาตรฐานต่าง ๆ ที่การไฟฟ้ายอมรับได้
โดยมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมสายไฟฟา้ ท่ีจะกลา่ วถึงในหน่วยการเรยี นน้ี แบง่ ออกเป็นมาตรฐาน เช่น
IEC, NEMA, VDE, UL เป็นต้น มอก.11-2531 และ มอก.11-2553 ซึ่งจะกล่าวถึงเฉพาะสายไฟฟ้าตัวนาทองแดง
ที่ใช้สาหรบั การควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า เทา่ น้นั

4.3.1 มาตรฐานสายไฟฟา้ อ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531
สายไฟฟ้าในระบบแรงดนั ต่ามีท้ังชนิดที่ตัวนาไฟฟา้ เปน็ แบบทองแดง และอลูมเิ นียม เป็น

สายไฟฟ้าท่ีใช้กับแรงดันไฟฟ้าไม่เกิน 750 โวลต์ ปัจจุบันการไฟฟ้านครหลวงกาหนดให้สายไฟฟ้าในระบบ
แรงต่าภายในอาคาร ต้องเป็นตัวนาไฟฟ้าชนิดทองแดงเท่านั้น สายไฟฟ้าทองแดงสามารถแบ่งได้หลายชนิด
แต่ละชนิดแตกต่างกันตรงที่โครงสร้างของฉนวน และแรงดันไฟฟ้าท่ีใช้งาน ซ่ึงแรงดันไฟฟ้าท่ีใช้งานของ
สายไฟฟ้าที่กาหนดไว้บริเวณเปลือกของสายไฟฟ้า เม่ือผู้ปฏิบัติงานนาไปใช้งานห้ามนาสายไฟฟ้าไปใช้กับ
ระบบทีม่ ีแรงดันไฟฟ้าสงู เกินกวา่ ท่กี าหนดไว้บรเิ วณเปลือกของสายไฟฟา้

สายไฟฟ้าตัวนาทองแดงท่ีผลิตตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมท่ี มอก.11-2531
สายไฟฟ้าทองแดงหุ้มฉนวน พีวีซี ต้องผลิตให้เป็นไปตามมาตรฐาน มอก.11-2531 เพราะเป็นมาตรฐาน
บังคับ ส่วนมาตรฐาน มอก.11-2553 ซึ่งเปน็ มาตรฐานสายไฟฟา้ ใหม่น้นั บรษิ ัทผู้ผลิตมีผลบังคับใชส้ ายไฟฟ้า
มีผลบังคับใช้ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2556 แต่สาหรับผู้ปฏิบัติงานอนุโลมให้เทียบช้ันสายไฟฟ้าของมาตรฐาน
มอก.ใหม่ กับ มาตรฐาน มอก.เดิมใช้ได้เลย สาหรับมาตรฐานสายไฟฟ้าใหม่ ผู้ปฏิบัติงานจะต้องเรียนรู้
เพ่ิมเติม เพื่อจะได้เลือกใช้สายไฟฟ้าได้อย่างเหมาะสม ปัจจุบันยังคงใช้สายไฟฟ้าตามมาตรฐานเดิมอยู่
เนอ่ื งจากยงั เป็นทนี่ ยิ มใชง้ านอยู่โดยทั่วไป

การใช้งานของสายไฟฟ้าซึ่งเป็นตัวกลางในการนาเอากาลังไฟฟ้าจากแหล่งต้นกาลังไปยัง
สถานทีต่ า่ ง ๆ ท่ีตอ้ งการใช้ไฟฟ้าไปตดิ ตัง้ เพ่ือใชง้ าน ผู้ปฏบิ ัติงานสามารถพจิ ารณาจากข้อมูลเบอื้ งตน้ ดังน้ี

ข้อท่ี 1 ความสามารถในการนากระแสไฟฟ้าได้สูงสุด โดยไม่ทาให้ฉนวนของสายไฟฟ้าได้รับ
ความเสียหาย ซ่ึงสามารถดูเปรียบเทียบได้จากตารางสาเร็จรูปโดยท่ีข้อกาหนดการใช้งานของสายไฟฟ้าขนาด
ตา่ ง ๆ ดังกลา่ วเปน็ ไปตามมาตรฐานการตดิ ต้งั ไฟฟ้า

ข้อที่ 2 แรงดันไฟฟ้าท่ีสายไฟฟ้าทนได้ ส่วนใหญ่ผู้ผลิตจะพิมพ์ติดไว้ท่ีผิวฉนวนด้านนอก
ของสายไฟฟ้า เช่น 300 V หรือ 750 V เปน็ ตน้

ข้อที่ 3 อณุ หภูมิแวดลอ้ มขณะใช้งาน เชน่ 60 °C หรือ 70 °C เป็นต้น
ขอ้ ท่ี 4 ชนดิ ของฉนวนหุม้ สายไฟฟ้า เช่น ฉนวนพีวีซี หรอื ที่เรียกว่า โพลิไวนลิ คลอไรด์
(Polyvinylchloride) เหมาะสาหรับการเดินสายไฟฟ้าในอาคารท่ัวไป ทั้งนี้เนื่องจากฉนวนพลาสติกพีวีซีมี
ความอ่อนตัวสามารถดัดโค้งงอได้ทนตอ่ ความร้อน, เหนียวทนทาน และไม่เป่ือยง่าย ส่วนฉนวนพลาสติกอีก
ชนิดหนึ่ง คือ ฉนวนแบบเอ็กซ์แอลพีอี (XLPE) หรือท่ีเรยี กอีกช่ือว่า ครอสลิ่งก์โพลีเอธทีลีน (Cross-Linked
Polyethylene) ซ่งึ เป็นสายอะลูมเิ นียมหมุ้ ฉนวนหนาพเิ ศษ จึงสามารถรับแรงกระแทกไดม้ ากข้ึน
ขอ้ ท่ี 5 ลกั ษณะการนาไปใช้งาน โดยพิจารณาจากลักษณะของการติดตง้ั และสถานท่ีใช้งาน
สภาพความแข็งแรงของสายไฟฟ้า ท้ังนจ้ี ะต้องพจิ ารณาให้เหมาะสมกับสายไฟฟ้าในแต่ละชนิด ส่วนการพิจารณา
รหัสสีของฉนวนห้มุ สายไฟฟา้ อา้ งอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531 มีดังน้ี
- รหสั สขี องสายไฟฟ้าหมุ้ ฉนวนแกนเดยี ว ใชไ้ ดท้ ุกสี
- รหัสสขี องสายไฟฟา้ หุม้ ฉนวน 2 แกน ใชส้ เี ทาอ่อน และสีดา
- รหสั สขี องสายไฟฟ้าหมุ้ ฉนวน 3 แกน ใชส้ ีเทาอ่อน สีดา และสีแดง
- รหัสสีของสายไฟฟา้ หุม้ ฉนวน 4 แกน ใช้สเี ทาอ่อน สีดา สีแดง และสีนา้ เงิน
- รหัสสขี องสายไฟฟา้ หุม้ ฉนวน 5 แกน ใช้สีเทาอ่อน สีดา สีแดง สีนา้ เงิน และสีเหลอื ง
- รหสั สขี องสายดิน ใช้สายสเี ขียว หรอื สีเขียวแถบเหลือง
4.3.2 มาตรฐานสายไฟฟา้ อ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2553
ปัจจุบันมาตรฐานสายไฟฟ้าทองแดงหุ้มด้วยฉนวนพีวีซี ปรับปรุงล่าสุดเป็นสายไฟฟ้าท่ี
ผลิตตามมาตรฐานมอก.11-2553 อ้างอิงตามมาตรฐาน IEC 60227 สายไฟฟ้าตามมาตรฐานมอก.11-2553
กาหนดแรงดันไฟฟ้าใช้งานเป็นค่า U0/U ไว้ไม่เกิน 450/750 โวลต์ แรงดันไฟฟ้า U0 คือ แรงดันไฟฟ้าวัด
เทียบระหว่างสายเฟสกับดิน (Phase to Ground) และแรงดันไฟฟ้า U คือ แรงดันไฟฟ้าวัดเทียบระหว่าง
สายเฟสกับสายเฟส (Phase to Phase) การกาหนดแรงดันไฟฟ้าใช้งาน 2 ค่า U0/U ไม่เกิน 450/750 โวลต์
มผี ลทาให้สายไฟฟ้าบางชนิด เช่น สายไฟฟ้า VAF มาตรฐานเดิมคอื อ้างองิ ตามมาตรฐานมอก.11-2531 นั้น
ไม่สามารถนาไปใช้ได้กับระบบไฟฟ้า 3 เฟส 4 สาย ขนาด 230/400 โวลต์ได้ แต่ถ้าเป็นสายไฟฟ้าอ้างอิง
ตามมาตรฐานมอก.11-2553 จะมีขนาด 300/500 โวลต์ จึงสามารถนาไปใช้ได้ ส่วนอุณหภูมิใช้งานของ
ตัวนาอา้ งอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531 ได้กาหนดคา่ อุณหภูมิใชง้ านไว้ท่ี 70 องศาเซลเซียส เพียงค่าเดยี ว
แต่สาหรับสายไฟฟ้าท่ีอ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2553 (ใหม่) ได้กาหนดอุณหภูมิใช้งานสายไฟฟ้าไว้ที่
70 องศาเซลเซยี ส และ 90 องศาเซลเซยี ส

ฉนวนของสายไฟฟ้าอ้างอิงมาตรฐาน มอก.11-2553 เป็นแบบพีวิซี หรือพอลิไวนิลคลอไรด์
ท้ังชนิดที่มีอุณหภูมิใช้งาน 70 องศาเซลเซียส และ 90 องศาเซลเซียส แต่ในรายละเอียดของฉนวนจะต่างกัน
ฉนวนแบ่งเป็น 3 ชนิด คือ

- PVC/C สาหรับสายไฟฟ้าใช้งานตดิ ตงั้ ถาวร
- PVC/D สาหรับสายไฟฟ้าอ่อน (flexible cable)
- PVC/E สาหรับสายทนความรอ้ นท่ใี ชภ้ ายในอาคาร
รหัสสีของสายไฟฟ้าอ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2553 กาหนดให้สายเส้นไฟฟ้าจะใช้รหัส
สีน้าตาล สีดา และสีเทา ตามลาดับ สาหรับสายนิวทรัลเป็นสีฟา้ สว่ นสายดินเป็นสีเขยี วแถบเหลือง การทา
รหัสสจี ะทาที่ฉนวนของสายไฟฟา้ ดังน้ันรหสั สขี องสายไฟฟ้าตามมาตรฐาน มอก.11-2553 จะเปน็ ดงั นี้
- รหสั สีของสายไฟฟา้ หุ้มฉนวนแกนเดียว ไม่กาหนดสี
- รหัสสีของสายไฟฟ้าหุม้ ฉนวน 2 แกน สฟี ้า และสีน้าตาล
- รหัสสีของสายไฟฟ้าหุ้มฉนวน 3 แกน สีเขียวแถบเหลือง สีฟ้า และสีน้าตาล หรือ
รหัสสีน้าตาล สีดา และสีเทา
- รหัสสีของสายไฟฟ้าหุ้มฉนวน 4 แกน สีเขียวแถบเหลือง สีนา้ ตาล สีดา และสีเทา หรือรหัส
สีฟ้า สีนา้ ตาล สีดา และสีเทา
- รหัสสขี องสายไฟฟ้าหมุ้ ฉนวน 5 แกน สีเขียวแถบเหลือง สีฟ้า สีน้าตาล สีดา และสีเทา

ตารางที่ 4.1 เปรียบเทียบรหัสสขี องสายไฟฟ้าอา้ งอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531 และ มอก.11-2553

สายไฟฟา้ รหสั สขี องสายไฟฟ้า

มอก.11-2531 มอก.11-2553

สายเฟสท่ี 1 (เฟส A) สีดา สีนา้ ตาล

สายเฟสท่ี 2 (เฟส B) สแี ดง สดี า

สายเฟสที่ 3 (เฟส C) สีน้าเงนิ สีเทา

สายนวิ ทรัล สีเทาอ่อน สีฟ้า

สายดิน หรือสายกราวด์ สีเขียวแถบเหลอื ง สีเขียวแถบเหลอื ง

ตารางที่ 4.2 เปรยี บเทยี บสายไฟฟา้ อ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531 และ มอก.11-2553

มาตรฐาน มอก.11-2531 มาตรฐาน มอก.11-2553

ชนิดของ แรงดนั ไฟฟ้า ขนาดของสายไฟฟ้า ชนดิ ของสายไฟฟ้า แรงดนั ไฟฟ้า
สายไฟฟ้า

THW 750 โวลต์ 0.5 - 1 ตร.มม. 60227 IEC 05 300/500 โวลต์

1.5 - 400 ตร.มม. 60227 IEC 01 450/750 โวลต์

500 ตร.มม. ไม่มีทดแทน -

VSF 300 โวลต์ 0.5 - 1 ตร.มม. 60227 IEC 06 300/500 โวลต์

1.5 - 2.5 ตร.มม. 60227 IEC 02 450/750 โวลต์

NYY 750 โวลต์ 1 - 300 ตร.มม. คงเดิม -

แบบแกนเดยี ว

NYY 750 โวลต์ 1 ตร.มม. ไมม่ ีทดแทน -

แบบหลายแกน 1.5 - 35 ตร.มม. 60227 IEC 10 300/500 โวลต์

50 - 300 ตร.มม. คงเดิม -

หมายเหตุ สายไฟฟา้ IEC 10 ไม่สามารถนาไปฝังดินโดยตรง หรือเดินสายรอ้ ยท่อฝังดนิ ได้เหมือนกบั

สายไฟฟา้ NYY (อา้ งอิงมาตรฐาน วสท.)

VCT 750 โวลต์ 0.5 - 2.5 ตร.มม. ไมม่ ีทดแทน -

แบบแกนเดยี ว 4 - 35 ตร.มม. คงเดิม -

50 - 95 ตร.มม. ไมม่ ีทดแทน -

VCT 750 โวลต์ 0.75 - 2.5 ตร.มม. 60227 IEC 53 300/500 โวลต์

แบบหลายแกน แบบกลม

4 - 35 ตร.มม. คงเดิม -

VAF 300 โวลต์ 1 - 16 ตร.มม. คงเดมิ -

หมายเหตุ ยกเวน้ สายไฟฟา้ ตัวนาขนาด 4 ตร.มม. เปลย่ี นเป็นขดลวดตีเกลยี ว 7 เส้น ส่วนสายไฟฟา้ ตัวนา

ขนาด 0.5, 25, 35 ตร.มม. ไม่มีทดแทน

ตารางที่ 4.2 เปรียบเทียบสายไฟฟา้ อ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531 และ มอก.11-2553 (ต่อ)

มาตรฐาน มอก.11-2531 มาตรฐาน มอก.11-2553

ชนดิ ของ แรงดนั ไฟฟ้า ขนาดของสายไฟฟ้า ชนดิ ของสายไฟฟา้ แรงดนั ไฟฟา้

สายไฟฟา้

VFF 300 โวลต์ 0.5 - 0.75 ตร.มม. 60227 IEC 52 300/300 โวลต์

แบบแบน

0.75 - 1 ตร.มม. 60227 IEC 53 300/500 โวลต์

แบบแบน

0.75 - 2.5 ตร.มม. 60227 IEC 53 300/500 โวลต์

แบบกลม

4.4 การคานวณขนาดของสายไฟฟ้า
สายไฟฟ้าที่นาไปใช้สาหรับการควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า ผู้ปฏิบัติงานจาเป็นต้องพิจารณาถึงโหลด

ทางไฟฟ้า ซง่ึ โหลดทางไฟฟ้าในที่นี้ หมายถึง มอเตอร์ไฟฟ้าขนาดเล็กท่ีใช้ในบ้านเรือน ท่ีอยู่อาศัย รวมไปถึง
สถานประกอบการ ไปจนมอเตอรไ์ ฟฟ้าขนาดใหญ่ที่ใช้ในโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งมีท้ังมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง
มอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส และมอเตอร์ไฟฟ้าไฟฟ้ากระแสสลับ 3 เฟส สาหรับสายไฟฟ้าที่ใช้ในการ
วงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้าจะสามารถแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ สายไฟฟ้าสาหรับวงจรย่อยมอเตอร์ไฟฟ้า
และสายไฟฟา้ สาหรบั สายปอ้ น ดังภาพท่ี 4.15

CB สายไฟฟ้าสาหรบั สายปอ้ น

CB

K1 สายไฟฟา้ สาหรับ
วงจรย่อยมอเตอร์ไฟฟา้

F3

M1 3M∿

31

ภาพท่ี 4.15 สายไฟฟ้าวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟา้

คาศัพทต์ ่าง ๆ ในระบบไฟฟา้ สาหรับการควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า มีดังน้ี
เมนสวิตช์ หมายถึง อุปกรณ์ป้องกันสาหรับปลดวงจรไฟฟ้าที่ต่ออยู่ระหว่างสายเมน เข้าอาคาร
บ้านเรือน ท่ีอยู่อาศัย และโรงงานอุตสาหกรรม ใช้สาหรับปลดวงจรของสายไฟฟ้าภายในทั้งหมดออกจาก
ระบบ และปอ้ งกันการใช้กระแสไฟฟา้ เกนิ พกิ ัด
สายเมน หรือสายประธาน หมายถึง สายไฟฟ้าที่ต่ออยู่ระหว่างเครื่องวัดหน่วยไฟฟ้าของการไฟฟ้า
กับเมนสวิตช์ หรอื ระหวา่ งหมอ้ แปลงไฟฟ้ากบั เมนสวติ ช์
สายป้อน หมายถึง ส่วนของวงจรไฟฟ้าที่ต่อมาจากสายเมน โดยเร่ิมจากแผงเมนสวิตช์ ต่อไปจนถึง
อุปกรณป์ อ้ งกันทีว่ งจรยอ่ ย
วงจรยอ่ ย หมายถึง ส่วนของวงจรไฟฟ้า ท่ีตอ่ มาจากอปุ กรณ์ป้องกันกระแสไฟฟา้ เกินตัวสุดท้าย
กับจุดต่อภาระทางไฟฟ้า (โหลด) โดยที่อุปกรณ์ป้องกันที่กล่าวถึงจะทาหน้าที่ ป้องกันในส่วนของวงจรย่อย
เท่านัน้
มอเตอร์ไฟฟ้าเป็นภาระทางไฟฟ้า ที่สาคัญในระบบไฟฟ้าในภาคอุตสาหกรรม เน่ืองจากส่วนใหญ่
เครอื่ งกลไฟฟา้ ในภาคอุตสาหกรรม จะมีมอเตอร์ไฟฟ้าร่วมอยู่ด้วย ยกตวั อย่างเชน่ เคร่ืองจักรต่าง ๆ ภายใน
โรงงานอุตสาหกรรม ปั๊มนา้ เคร่ืองปรับอากาศ และพัดลมโรงงาน มอเตอร์ไฟฟ้าท่ีนาไปใช้งานท่ัวไปมตี ้ังแต่
ขนาดเล็กพิกัดไม่ก่ีวัตต์ ไปจนถึงมอเตอร์ไฟฟ้าขนาดใหญ่ที่มีพิกัดเป็นเมกะวัตต์ ซ่ึงมอเตอร์ไฟฟ้า หมายถึง
เคร่ืองมือ หรืออุปกรณ์ทางไฟฟ้าที่สามารถเปล่ียนแปลงจากพลังงานไฟฟ้าให้เป็นพลังงานกล สามารถแบ่ง
ออกตามชนิดของกระแสไฟฟา้ ได้ 2 แบบ คอื มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสตรง และมอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลบั

มอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสตรง มอเตอร์ไฟฟา้ กระแสสลบั

ภาพท่ี 4.16 มอเตอรไ์ ฟฟา้ กระแสตรง และมอเตอร์ไฟฟา้ กระแสสลับ
ท่ีมา : http://image.made-in-china.com/2f0j00kZaTlNsfHtbe/DC-Motor-With-Encoder.jpg,
http://images.gasgoo.com/MiMgIzI1OTE0NDEwMA--/auto-part-dc-motor.jpg,
https://www.inverterdrive.com/prodimage/600_Marelli-MAA-80-B3-1.jpg และ
http://img.bhs4.com/19/5/195127639C43F52A727C0932F1F1B604ACD01F01_large.jpg

นอกจากนี้ สาหรับการหาขนาดของสายไฟฟ้าสาหรับวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า ผู้ปฏิบัติงาน
จาเป็นต้องทราบค่าพิกัดกระแสไฟฟ้าของมอเตอร์ไฟฟ้า ซ่ึงค่าพิกัดกระแสไฟฟ้าของมอเตอร์ไฟฟ้ามี 2 ค่า
คือ ค่าพิกัดกระแสไฟฟ้าโหลดเต็มที่ตามแผ่นป้ายประจาเครื่อง (Rated Load Current) นิยมใช้อักษรย่อ
FLA หมายถึง ค่ากระแสไฟฟ้าของมอเตอร์ไฟฟ้าขณะใช้งานที่ขณะโหลดปกติ และค่าพิกัดกระแสไฟฟ้า
โหลดเต็มที่ (Full Load Current) นิยมใช้อักษรย่อ FLC หมายถึง ค่ากระแสไฟฟ้าของมอเตอร์ไฟฟ้าใช้
เต็มท่ีในการทางานโดยท่ีมอเตอร์ไฟฟ้าไม่ไดร้ ับอนั ตราย ค่าพิกัดกระแสไฟฟ้าโหลดเต็มท่ี เป็นค่าที่ได้มาจาก
ตารางท่ี 4.3 สาหรับมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง ตารางที่ 4.4 สาหรับมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส และ
ตารางที่ 4.5 สาหรบั มอเตอร์ไฟฟ้ากระแส 3 เฟส

ตารางที่ 4.3 พิกดั กระแสไฟฟ้าขณะรับโหลดเต็มทขี่ องมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง (แอมแปร)์

ขนาดมอเตอร์ไฟฟ้า พกิ ัดแรงดนั ไฟฟ้าอารเ์ มเจอร์

กโิ ลวัตต์ แรงมา้ 90 โวลต์ 120 โวลต์ 180 โวลต์ 240 โวลต์ 500 โวลต์ 550 โวลต์
-
0.19 1 4.0 3.1 2.0 1.6 -
4 - -
1 -
0.25 3 5.2 4.1 2.6 2.0 - -
-
0.37 1 6.8 5.4 3.4 2.7 - -
0.55 23 9.6 7.6 4.8 3.8 - -
4 -
0.75 1 12.2 9.5 6.1 4.7 -
-
1.1 1 1 - 13.2 8.3 6.6 -
2 12.2
1.5 2 - 17 10.8 8.8 16
24
2.2 3 - 25 16 12.2 - 31
38
3.7 5 - 40 27 20 - 46
- 61
5.5 7 1 - 58 - 29 13.6
2
7.5 10 76 - 38 18

11 15 - - - 55 27

15 20 - - - 72 34

18.5 25 - - - 89 43

22 30 - - - 106 51

30 40 - - - 140 67

ที่มา : ชลชัย ธรรมววิ ัฒนุกูร, 2546. หน้า 211

ตารางที่ 4.3 พกิ ัดกระแสไฟฟ้าขณะรบั โหลดเต็มท่ีของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสตรง (แอมแปร)์ (ตอ่ )

ขนาดมอเตอร์ไฟฟา้ พิกดั แรงดนั ไฟฟ้าอารเ์ มเจอร์

กิโลวตั ต์ แรงม้า 90 โวลต์ 120 โวลต์ 180 โวลต์ 240 โวลต์ 500 โวลต์ 550 โวลต์

37 50 - - - 173 83 75

45 60 - - - 206 99 90

55 75 - - - 255 123 111

75 100 - - - 341 164 148

90 125 - - - 425 205 185

110 150 - - - 506 246 222

147 200 - - - 675 330 294

ที่มา : ชลชยั ธรรมวิวัฒนุกูร, 2546. หนา้ 211

ตารางที่ 4.4 พกิ ัดกระแสไฟฟ้าขณะรับโหลดเต็มที่ของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลบั 1 เฟส (แอมแปร)์

ขนาดมอเตอร์ไฟฟ้า มอเตอร์อนิ ดักชันมอเตอร์ 1 เฟส

กโิ ลวัตต์ แรงมา้ 220 โวลต์ 240 โวลต์

0.37 1 3.9 3.6
0.55 23 5.2 4.8
4
0.75 1 6.6 6.1

1.1 1 1 9.6 8.8
2
1.5 2 12.7 11.7

1.8 2 1 15.7 14.4
2
2.2 3 18.6 17.1

3 4 24.3 22.2

4 5 29.6 27.1

4.4 6 34.7 31.8

5.2 7 39.8 36.5
42.2 38.7
5.5 7 1
2
ท่ีมา : ชลชัย ธรรมววิ ัฒนกุ รู , 2546. หนา้ 212

ตารางท่ี 4.4 พกิ ดั กระแสไฟฟา้ ขณะรบั โหลดเตม็ ที่ของมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 1 เฟส (แอมแปร)์ (ต่อ)

ขนาดมอเตอร์ไฟฟ้า มอเตอรอ์ ินดักชนั มอเตอร์ 1 เฟส

กิโลวัตต์ แรงม้า 220 โวลต์ 240 โวลต์

6 8 44.5 40.8

7 9 49.5 45.4

7.5 10 54.4 50

ท่มี า : ชลชัย ธรรมววิ ฒั นกุ รู , 2546. หน้า 212

ตารางที่ 4.5 พกิ ดั กระแสไฟฟา้ ขณะรบั โหลดเต็มทข่ี องมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลบั 3 เฟส (แอมแปร)์

ขนาดมอเตอร์ไฟฟ้า มอเตอร์อินดักชันมอเตอร์ 3 เฟส 4 ขวั้ 50/60 เฮริ ตซ์

กิโลวตั ต์ แรงมา้ 220-240 380 415 440 500 660 1,000
โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์

0.37 1 1.8 1.03 - 0.99 1 0.6 0.4
0.55 2.75 1.6 -
23 1.36 1.21 0.9 0.6
4
0.75 1 3.5 2 2 1.68 1.5 1.1 0.75

1.1 1 1 4.4 2.6 2.5 2.37 2 1.5 1
2
1.5 2 6.1 3.5 3.5 3.06 2.6 2 1.3

2.2 3 8.7 5 5 4.42 3.8 2.8 1.9

3 4 11.5 6.6 6.5 5.77 5 3.8 2.5

3.7 5 13.5 7.7 7.5 7.1 5.9 4.4 3

4 5 1 14.5 8.5 8.4 7.9 6.5 4.9 3.3
2
1
5.5 7 2 20 11.5 11 10.4 9 6.6 4.5

7.5 10 27 15.5 14 13.7 12 8.9 6

9 12 32 18.5 17 16.9 13.9 10.6 7

10 13 1 35 20 - - 15 11.5 7.5
2

11 15 39 22 21 20.1 18.4 14 9

15 20 52 30 28 26.5 23 17.3 12

18.5 25 64 37 35 32.8 28.5 21.3 14.5

ท่มี า : ชลชยั ธรรมววิ ฒั นกุ รู , 2546. หนา้ 212-213

ตารางท่ี 4.5 พิกดั กระแสไฟฟา้ ขณะรับโหลดเต็มท่ขี องมอเตอรไ์ ฟฟ้ากระแสสลับ 3 เฟส (แอมแปร์) (ต่อ)

ขนาดมอเตอร์ไฟฟ้า มอเตอร์อินดักชันมอเตอร์ 3 เฟส 4 ขั้ว 50/60 เฮิรตซ์

กโิ ลวัตต์ แรงม้า 220-240 380 415 440 500 660 1,000
โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์

22 30 75 44 40 39 33 25.4 17

25 35 85 52 47 45.3 39.4 30.3 20

30 40 103 60 55 51.5 45 34.6 23

33 45 113 68 60 58 50 39 25

37 50 126 72 66 64 55 42 28

40 54 134 79 71 67 60 44 30

45 60 150 85 80 76 65 49 33

51 70 170 98 90 83 75 57 38

55 75 182 105 100 90 80 61 40

59 80 195 112 105 97 85 66 43

63 85 203 117 115 109 89 69 45

75 100 240 138 135 125 105 82 53

80 110 260 147 138 131 112 86 57

90 125 295 170 165 146 129 98 65

100 136 325 188 182 162 143 107 71

110 150 356 205 200 178 156 118 78

129 175 420 242 230 209 184 135 85

132 180 425 245 240 215 187 140 90

140 190 450 260 250 227 200 145 95

147 200 472 273 260 236 207 152 100

150 205 483 280 270 246 210 159 102

160 220 520 300 280 256 220 170 115

180 245 578 333 320 289 254 190 135

185 250 595 342 325 295 263 200 138

200 270 626 370 340 321 281 215 150

220 300 700 408 385 353 310 235 160

ทมี่ า : ชลชัย ธรรมววิ ัฒนุกรู , 2546. หน้า 212-213

ตารางท่ี 4.5 พกิ ดั กระแสไฟฟ้าขณะรบั โหลดเต็มทขี่ องมอเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับ 3 เฟส (แอมแปร)์ (ต่อ)

ขนาดมอเตอร์ไฟฟา้ มอเตอร์อนิ ดักชนั มอเตอร์ 3 เฟส 4 ขัว้ 50/60 เฮิรตซ์

กิโลวัตต์ แรงม้า 220-240 380 415 440 500 660 1,000
โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์ โวลต์

250 340 800 460 425 401 360 274 200

257 350 826 475 450 412 365 280 203

280 380 900 510 475 450 400 305 220

295 400 948 546 500 473 416 320 227

300 410 980 565 510 481 420 325 230

315 430 990 584 535 505 445 337 239

335 450 1,100 620 550 518 472 355 250

355 480 1,150 636 580 549 500 370 262

375 500 1,180 670 610 575 527 395 273

400 545 1,250 710 650 611 540 410 288

ที่มา : ชลชยั ธรรมววิ ฒั นกุ รู , 2546. หน้า 212-213

ตัวอยา่ ง จากแผน่ ป้ายพิกัดประจาเครื่องของมอเตอร์ไฟฟ้า 3 เฟส ระบบไฟฟ้า 380 โวลต์ 50 เฮิรตซ์ จงหา
ขนาดแรงม้า และค่ากระแสไฟฟ้าโหลดเตม็ ที่ FLA และ FLC ของมอเตอร์ไฟฟ้า

วิธที า

จากแผ่นป้ายพิกัดประจาเครื่องของมอเตอร์ไฟฟ้า 3 เฟส ระบบไฟฟ้า 380 โวลต์ 50 เฮริ ตซ์

- มอเตอร์ไฟฟา้ มีขนาดเท่ากับ 1 แรงมา้ ตอบ
2
- ค่ากระแสไฟฟ้า FLA เท่ากับ 1.15 แอมแปร์ (จากแผ่นป้ายประจาเครื่อง) ตอบ

- ค่ากระแสไฟฟา้ FLC เท่ากับ 1.03 แอมแปร์ (จากตารางที่ 4.5) ตอบ

ตัวอยา่ ง จากแผน่ ปา้ ยพิกัดประจาเครื่องของมอเตอร์ไฟฟ้า 3 เฟส ระบบไฟฟา้ 440 โวลต์ 60 เฮริ ตซ์ จงหา
ขนาดแรงม้า และค่ากระแสไฟฟา้ โหลดเต็มท่ี FLA และ FLC ของมอเตอร์ไฟฟา้

วิธที า

จากแผ่นปา้ ยพิกัดประจาเคร่ืองของมอเตอรไ์ ฟฟ้า 1 เฟส ระบบไฟฟ้า 440 โวลต์ 60 เฮิรตซ์

- มอเตอร์ไฟฟ้ามีขนาดเท่ากับ 1 แรงม้า ตอบ
2
- คา่ กระแสไฟฟา้ FLA เทา่ กับ 1.0 แอมแปร์ (จากแผ่นปา้ ยประจาเคร่ือง) ตอบ

- ค่ากระแสไฟฟา้ FLC เทา่ กับ 0.99 แอมแปร์ (จากตารางที่ 4.5) ตอบ

4.4.1 การกาหนดขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้า โดยท่ีอ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531
(TIS 11-2531) และมอก.11-2553 (TIS 11-2553)

การกาหนดขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าข้ึนอยู่กับชนิดของสายไฟฟ้า วิธีในการเดิน
สายไฟฟา้ และอณุ หภมู ิโดยรอบของสายไฟฟ้าทใี่ ช้งานอยู่ ดังนี้

ชนิดของสายไฟฟ้า โดยตัวนาทางไฟฟ้าท่ีนามาใช้ผลิตสายไฟฟ้า ที่นิยมใช้ทั่วไฟมีทั้งทองแดง
และอะลูมิเนียม ในบทเรียนน้ีหมายถึงสายทองแดงฉนวนหุ้มสายไฟฟ้าชนิดพีวีซี ตัวนาทางไฟฟ้าท่ีผลิตจาก
ทองแดง เป็นโลหะท่ีมีค่าความต้านทานต่ากว่าอะลูมิเนียม ซึ่งส่วนใหญ่นิยมใช้สายไฟตัวนาทองแดง เน่ืองจาก
สายไฟฟ้าที่มีขนาดเท่ากันสายไฟฟ้าท่ีตัวนาทามาจากทองแดงจะนากระแสไฟฟ้าได้ดีกว่า และมีความยืดหยุ่น
ทางกลสงู กว่า

วิธีการเดินสายไฟฟ้า มีผลกระทบต่อการระบายความร้อนของสายไฟฟ้า สายไฟฟ้าชนิด
เดียวกัน และมีขนาดเท่ากัน ถ้าผู้ปฏิบัติงานใช้วิธีการเดินสายไฟฟ้าต่างกันจะมีขนาดต่างกันเช่น ถ้าผู้ปฏิบัติงาน
เดินสายไฟฟ้าลอยในอากาศ ก็จะระบายอากาศได้ดีกว่าการเดินสายไฟฟ้าโดยร้อยท่อร้อยสาย ส่งผลให้มี
ขนาดของกระแสไฟฟา้ ตา่ กว่า

อุณหภูมิโดยรอบของสายไฟฟ้าใช้งานอยู่ ความร้อนของสายไฟฟ้าจะระบายสู่อากาศโดยรอบ
แต่ถ้าอากาศภายนอกมีอุณหภูมิสูงกว่าจะทาให้สามารถระบายความร้อนได้ช้า จึงจาเป็นต้องลดกระแสลง
เพื่อความปลอดภัย กรณีสายไฟฟา้ ชนิดเดยี วกนั และขนาดเดยี วกัน สายไฟฟ้าทีต่ ิดต้ังอยูบ่ รเิ วณท่มี ีอณุ หภูมิ
สูงกว่าจะนากระแสไฟฟ้าได้ต่ากว่า ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าที่อ้างอิงตามมาตรฐานสานักงานผลิตภัณฑ์
อตุ สาหกรรมที่ มอก.11-2531 และมอก.11-2553 สาหรับอุณหภูมโิ ดยรอบของสายไฟฟ้า 30 องศาเซลซียส

เม่ือนาสายไฟฟ้าเดินใต้ดิน และอุณหภูมิโดยรอบ 40 องศาเซลซียส เม่ือนาสายไฟฟ้าเดินในอากาศ ถ้า
อุณหภูมิที่แตกต่างจากที่กาหนดนี้จะต้องปรับค่าใหม่โดยการคูณด้วยตัวคูณปรับค่า โดยปกติแล้ว
ผปู้ ฏิบตั งิ านไม่ต้องปรบั ค่านอกจากอุณหภูมจิ ะต่างออกไปมาก

การเดินสายไฟฟ้าภายในท่อร้อยสายไฟฟ้า กรณีที่สายไฟฟ้าชนิดเดียวกันมีจานวนมากกว่า
3 เส้น ให้ใช้ตัวคูณเพ่ือลดคา่ ขนาดของกระแสไฟฟา้ จากคา่ ทีอ่ า่ นไดจ้ ากตาราง และนามาคณู ดว้ ยตัวคูณปรับ
คา่ กระแสไฟฟ้า ในการนับจานวนเสน้ ของสายไฟฟ้าเพ่อื ดูว่าจะต้องมีการคูณเพ่อื ลดค่าขนาดของกระแสไฟฟ้าน้ัน
ให้นับเฉพาะสายไฟฟ้าที่มีกระแสไฟฟ้าไหลต่อเนื่องเท่าน้ัน ในส่วนของสายดิน และสายไฟฟ้าในวงจรควบคุม
มอเตอร์ไฟฟา้ ท่มี กี ระแสไฟฟ้าไหลผา่ นเป็นบางคร้ังไม่ต้องนับ

ตารางท่ี 4.6 ตัวคูณปรับค่ากระแสไฟฟา้ กรณที ีส่ ายไฟฟา้ ชนดิ เดียวกันมจี านวนมากกวา่ 3 เสน้

จานวนสายไฟฟ้า (เสน้ ) ตวั คูณปรบั คา่ กระแสไฟฟ้า

4-6 0.82

7-9 0.72

10-20 0.56

21-30 0.48

31-40 0.44

มากกกวา่ 40 0.38

ที่มา : ลอื ชัย ทองนลิ , 2546. หน้า 12

ในระบบไฟฟ้า 3 เฟส 4 สาย จะพิจารณาสายนิวทรัลว่าเป็นสายไฟฟ้าท่ีมีกระแสไฟฟ้า
ไหลผา่ นหรอื ไม่ ใหผ้ ้ปู ฏบิ ัติงานพิจารณาตามข้อกาหนดดังนี้

ข้อท่ี 1 ระบบไฟฟ้าท่ีออกแบบให้กระแสไฟฟ้าในสายไฟฟ้าเส้นไฟฟ้าสมดุล ไม่นับเป็น
กระแสไฟฟ้าไหลผ่าน ถึงแม้ว่าในการใช้งานจริงอาจมีกระแสไฟฟ้าไม่สมดุล จากการใช้ไฟฟ้าในแต่ละเฟสที่
ไมเ่ ทา่ กนั

ข้อท่ี 2 ระบบไฟฟ้าที่ออกแบบ มีภาระทางไฟฟ้ามากกว่าร้อยละ 50 เป็นภาระทางไฟฟ้า
ที่มีกระแสฮาร์มอนิกส์สูง แม้ว่าออกแบบเพ่ือให้กระแสไฟฟ้าไหลสมดุลแล้วก็ตาม ให้นับเป็นสายไฟฟ้าท่ีมี
กระแสไฟฟ้าไหลผ่าน เน่ืองจากกระแสฮาร์มอนกิ ส์จะไม่หักล้างกันเป็นศูนย์ ลักษณะของภาระทางไฟฟ้าที่มี
กระแสฮาร์มอนิกส์ เช่น วงจรหลอดฟลูออเรสเซนต์ วงจรหลอดแสงจันทร์ เครอ่ื งคอมพิวเตอร์ วงจรที่มกี าร
เปล่ยี นไฟฟา้ กระแสสลับใหเ้ ป็นกระแสตรง และวงจรปรบั ค่าแรงดันไฟฟ้าโดยใช้วงจรอเิ ล็กทรอนิกส์

ข้อท่ี 3 สาหรบั วงจรมอเตอร์ไฟฟ้าโดยทั่วไป จะไม่นยิ มนับสายนิวทรัล เหตุเพราะว่าสาย
นิวทรลั ของวงจรมอเตอรไ์ ฟฟา้ เป็นสายไฟฟา้ ที่ไมม่ ีกระแสไหลผ่าน แตใ่ นกรณีทมี่ อเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลบั ที่
มีวงจรอิเล็กทรอนิกส์สาหรับปรับความเร็วรอบของมอเตอร์ไฟฟ้า จึงส่งผลทาให้มีกระแสฮาร์มอนิกส์ไหลผ่าน
ในสายนิวทรัล ให้นับเปน็ สายไฟฟ้าท่มี ีกระแสไฟฟ้าไหลผ่าน เชน่ เดยี วกบั ขอ้ ท่ี 2

การกาหนดขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าตัวนาทองแดงหุ้มฉนวนพีวซี ีที่ผลิตตามมาตรฐาน
สานักงานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ มอก.11-2531 (TIS 11-2531) ใช้ขนาดตามตารางท่ี 4.6 ถึง 4.9 ส่วน
สายไฟฟ้าตัวนาทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซี ท่ีผลิตตามมาตรฐานสานักงานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ มอก.11-2553
(TIS 11-2553) ใช้ขนาดตามตารางที่ 4.11 ถึง 4.12 มีรายละเอยี ดดงั น้ี

ตารางท่ี 4.7 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าตัวนาทองแดงฉนวนหุ้มพีวีซี ตามมอก.11-2531 ขนาดของ
แรงดันไฟฟ้า 300 โวลต์ หรือ 750 โวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซียส อุณหภูมิโดยรอบ
ทส่ี ายไฟฟ้าใชง้ าน 40 องศาเซลเซยี ส สาหรบั วธิ กี ารเดินสายไฟฟา้ ในอากาศ และอณุ หภูมิ
โดยรอบ 30 องศาเซลเซยี ส สาหรบั วธิ กี ารเดินสายไฟฟ้าใต้ดิน
ขนาดกระแสไฟฟา้ (แอมแปร์)
วิธีการเดินสายไฟฟ้า

ขนาด D หรอื หรอื หรอื
สายไฟฟ้า  0.5 D
(ตร.มม.) ค ง จ
ทอ่ โลหะ ทอ่ อโลหะ ทอ่ โลหะ ท่ออโลหะ
ก ข -
10 9 21
0.5 9 8 8 7 15 13 26
18 16 34
1 14 11 11 10 24 21 45
32 28 56
1.5 17 15 14 13 42 36 75
58 50
2.5 23 20 18 17

4 31 27 24 23

6 42 35 31 30

10 60 50 43 42

หมายเหตุ D หมายถึง เสน้ ผา่ นศนู ย์กลางภายนอกของสายไฟฟ้า

ทม่ี า : ลอื ชัย ทองนิล, 2554. หนา้ 48

ตารางที่ 4.7 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าตัวนาทองแดงฉนวนหุ้มพีวีซี ตามมอก.11-2531 ขนาดของ
แรงดันไฟฟ้า 300 โวลต์ หรือ 750 โวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซียส อุณหภูมิโดยรอบ
ทีส่ ายไฟฟา้ ใช้งาน 40 องศาเซลเซียส สาหรับวธิ กี ารเดินสายไฟฟ้าในอากาศ และอุณหภูมิ
โดยรอบ 30 องศาเซลเซยี ส สาหรบั วิธกี ารเดินสายไฟฟา้ ใต้ดนิ (ต่อ)
ขนาดกระแสไฟฟา้ (แอมแปร์)
วธิ กี ารเดนิ สายไฟฟ้า

ขนาด D หรือ หรือ หรือ
สายไฟฟ้า  0.5 D
(ตร.มม.) ค ง จ
ทอ่ โลหะ ทอ่ อโลหะ ท่อโลหะ ท่ออโลหะ
ก ข 97
77 65 125
16 81 66 56 54 103 87 150
126 105 177
25 111 89 77 74 156 129 216
195 160 259
35 137 110 95 91 242 200 294
279 228 330
50 169 - 119 114 322 259 372
370 296 431
70 217 - 148 141 440 352 487
508 400 552
90 271 - 187 180 599 455 623
684 516
120 316 - 214 205

150 364 - 251 236

185 424 - 287 269

240 509 - 344 329

300 592 - 400 373

400 696 - 474 416

500 818 - 541 469

หมายเหตุ D หมายถึง เส้นผา่ นศูนยก์ ลางภายนอกของสายไฟฟา้

ทีม่ า : ลือชัย ทองนลิ , 2554. หนา้ 48

ข้อมลู เพ่มิ เติมสาหรับตารางที่ 4.7
วิธีการเดินสายไฟฟ้าตารางท่ี 4.7 ช่อง ก หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน

พีวีซเี ดนิ ในอากาศ หรือเดินสายบนลูกถว้ ย อณุ หภมู โิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซียส
วธิ กี ารเดนิ สายไฟฟ้าตารางท่ี 4.7 ช่อง ข หมายถึง สายไฟฟ้าแบนตัวนาทองแดงห้มุ ฉนวนพีวีซีมี

เปลือกเดินเกาะผนังหรือใช้เขม็ ขัดรดั สายไฟ อณุ หภูมโิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซียส
วธิ ีการเดินสายไฟฟ้าตารางที่ 4.7 ช่อง ค หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน

พีวีซี ไม่เกิน 3 เส้น หรือสายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซีมีเปลือกไม่เกิน 3 แกน เดินในท่อ
อากาศ ในท่อผนงั ในผนังฉาบปูน หรือในทอ่ บนฝ้าเพดาน อณุ หภมู โิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซยี ส

วิธีการเดินสายไฟฟ้าตารางท่ี 4.7 ช่อง ง หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน
พีวีซี ไม่เกิน 3 เส้น หรือสายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซีมีเปลือกไม่เกิน 3 แกน เดินในท่อ
ฝังดิน อณุ หภูมโิ ดยรอบ 30 องศาเซลเซียส

วิธีการเดินสายไฟฟ้าตารางท่ี 4.7 ช่อง จ หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน
พีวีซี ไม่เกิน 3 เส้น หรือสายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวนพีวีซีมีเปลือกไม่เกิน 3 แกน ฝังดิน
โดยตรง อณุ หภูมโิ ดยรอบ 30 องศาเซลเซียส

กรณีท่ีอุณหภูมิโดยรอบของสายไฟฟ้าใช้งาน 40 องศาเซลเซียส สาหรับวธิ ีการเดินสายไฟฟา้ ใน
อากาศ และอุณหภูมิโดยรอบ 30 องศาเซลเซียสสาหรับวิธีการเดินสายไฟฟ้าใต้ดินแตกต่างจากนี้ให้
ผู้ปฏิบัติงานใช้ตัวคูณเพ่ือลด ค่าขนาดของกระแสไฟฟ้าจากค่าที่อ่านได้จากตารางที่ 4.7 ด้วยตัวคูณปรับค่า
กระแสไฟฟา้ ตามตารางท่ี 4.8

ตารางที่ 4.8 ตวั คูณปรับค่ากระแสไฟฟา้ กรณีที่อุณหภูมิโดยรอบทีส่ ายไฟฟา้ ใช้งานแตกต่างจาก

40 องศาเซลเซยี ส และ 30 องศาเซลเซยี ส

อณุ หภูมโิ ดยรอบสายไฟฟา้ ตวั คูณปรบั ค่ากระแสไฟฟ้า
(องศาเซลเซยี ส)
วิธกี ารเดนิ สายไฟฟ้าตาราง ก-ค วิธีการเดินสายไฟฟ้าตาราง ง และ จ

(ตารางที่ 4.6) (ตารางที่ 4.6)

21-25 - 1.06

26-30 - 1

31-35 1.08 0.94

36-40 1 0.87

41-45 0.91 0.79

ท่ีมา : ลอื ชัย ทองนลิ , 2546. หนา้ 15

ตารางที่ 4.8 ตวั คูณปรับค่ากระแสไฟฟ้า กรณที ี่อุณหภมู ิโดยรอบทส่ี ายไฟฟา้ ใชง้ านแตกต่างจาก

40 องศาเซลเซียส และ 30 องศาเซลเซียส (ต่อ)

อุณหภมู โิ ดยรอบสายไฟฟ้า ตัวคูณปรบั ค่ากระแสไฟฟ้า
(องศาเซลเซยี ส)
วิธกี ารเดินสายไฟฟ้าตาราง ก-ค วิธกี ารเดนิ สายไฟฟา้ ตาราง ง และ จ

(ตารางที่ 4.6) (ตารางท่ี 4.6)

46-50 0.82 0.71

51-55 0.71 -

56-60 0.58 -

ท่ีมา : ลอื ชัย ทองนิล, 2546. หนา้ 15

ตารางท่ี 4.9 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าตัวนาทองแดงฉนวนหุ้มพีวีซี ตามมอก.11-2531 ขนาดของ

แรงดันไฟฟ้า 300 โวลต์ หรือ 750 โวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซียส อุณหภูมิโดยรอบ

ท่ีสายไฟฟา้ ใช้งาน 40 องศาเซลเซยี ส สาหรบั วธิ กี ารเดินสายไฟฟา้ วางในรางเคเบิล

ขนาดกระแสไฟฟ้า (แอมแปร์)

วธิ ีการเดนิ สายไฟฟา้

ขนาด D D

สายไฟฟา้

(ตร.มม.)

 D  2.15D

ก ข คงจ ฉ

1 - - - - 11 10

1.5 - - - - 14 13

2.5 - - - - 18 17

4 - - - - 24 23

6 - - - - 31 29

10 - - - - 43 41

16 - - - - 56 53

25 - - - - 77 73

35 - - - - 95 90

หมายเหตุ สายไฟฟา้ แกนเดยี วขนาดเลก็ กว่า 50 ตร.มม. ห้ามผปู้ ฏิบตั ิงานนาไปใชว้ างบนรางเคเบลิ

ทีม่ า : ลือชัย ทองนิล, 2554. หน้า 49

ตารางท่ี 4.9 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าตัวนาทองแดงฉนวนหุ้มพีวีซี ตามมอก.11-2531 ขนาดของ

แรงดันไฟฟ้า 300 โวลต์ หรือ 750 โวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซียส อุณหภูมิโดยรอบ

ทส่ี ายไฟฟ้าใช้งาน 40 องศาเซลเซียส สาหรบั วธิ ีการเดนิ สายไฟฟา้ วางในรางเคเบิล (ต่อ)

ขนาดกระแสไฟฟ้า (แอมแปร์)

วิธีการเดินสายไฟฟา้

ขนาด D D

สายไฟฟา้

(ตร.มม.)

 D  2.15D

ก ข คงจ ฉ

50 169 110 143 101 119 113

70 217 141 183 130 148 140

95 271 176 230 163 187 178

120 316 205 267 190 214 203

150 364 237 308 218 251 238

185 424 276 360 254 287 273

240 509 331 432 305 344 327

300 592 444 504 414 400 393

400 696 522 593 487 - -

500 818 613 699 572 - -

หมายเหตุ สายไฟฟา้ แกนเดยี วขนาดเลก็ กวา่ 50 ตร.มม. ห้ามผู้ปฏบิ ัติงานนาไปใช้วางบนรางเคเบลิ

ท่ีมา : ลือชัย ทองนลิ , 2554. หน้า 49

ข้อมลู เพิ่มเติมสาหรับตารางท่ี 4.9
วธิ ีการเดินสายไฟฟ้าตารางท่ี 4.9 ช่อง ก หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน

แบบพวี ีซี วางเรียงกันช้ันเดียวบนรางเคเบลิ มรี ะยะห่างระหว่างสายไฟฟ้าไมน่ อ้ ยกวา่ เสน้ ผา่ นศูนย์กลางของ
สายไฟฟ้าเส้นใหญ่ทอ่ี ยู่ใกล้กัน

วิธีการเดินสายไฟฟ้าตารางที่ 4.9 ช่อง ข หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน
พวี ซี วี างบนรางเคเบิลไมม่ รี ะยะห่างระหว่างสายไฟฟ้าวางเรยี งกัน หรือซ้อนกัน

วิธีการเดินสายไฟฟ้าตารางที่ 4.9 ช่อง ค หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน
พีวีซีวางซ้อนกันเป็นรูปสามเหล่ียมบนรางเคเบิล มีระยะห่างระหว่างกลุ่มสายไฟฟ้าไม่น้อยกว่า 2.15 เท่า
ของเสน้ ผ่านศนู ยก์ ลางของสายไฟฟา้ แตล่ ะเส้น

วิธีการเดินสายไฟฟ้าตารางที่ 4.9 ช่อง ง หมายถึง สายไฟฟ้าแกนเดียวตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน
พวี ีซีวางบนรางเคเบลิ มฝี าปดิ ไม่มีระยะหา่ งระหวา่ งสายไฟฟ้าวางเรยี งกนั หรอื ซ้อนกัน

วธิ ีการเดินสายไฟฟ้าตารางท่ี 4.9 ช่อง จ หมายถึง สายไฟฟ้าหลายแกนตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน
พวี ซี ีวางบนรางเคเบิล วางเรยี งกนั หรือซอ้ นกัน

วธิ ีการเดินสายไฟฟ้าตารางท่ี 4.9 ช่อง ฉ หมายถงึ สายไฟฟ้าหลายแกนตัวนาทองแดงหุ้มฉนวน
พีวีซวี างบนรางเคเบิลมฝี าปิดทบึ ยาวเกนิ 1.80 เมตร วางเรียงกัน หรือซ้อนกนั

กรณีที่อุณหภมู ิโดยรอบท่ีสายไฟฟ้าใช้งาน แตกต่างจาก 40 องศาเซลเซยี ส ให้ผ้ปู ฏบิ ัติงานใชต้ ัว
คูณเพื่อลดค่าขนาดของกระแสไฟฟ้าจากค่าท่ีอ่านได้จากตารางที่ 4.9 ด้วยตัวคูณปรับค่ากระแสไฟฟ้า ตาม
ตารางท่ี 4.10

ตารางท่ี 4.10 ตวั คณู ปรับค่ากระแสไฟฟา้ กรณีท่ีอณุ หภูมโิ ดยรอบทส่ี ายไฟฟ้าใชง้ านแตกต่างจาก

40 องศาเซลเซียส

อุณหภูมิโดยรอบสายไฟฟา้ ตวั คณู ปรับค่ากระแสไฟฟา้
(องศาเซลเซียส)

36-40 1

41-45 0.91

46-50 0.82

51-55 0.71

56-60 0.58

ทมี่ า : ลอื ชัย ทองนลิ , 2546. หน้า 17

การกาหนดขนาดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้าตัวนาทาจากทองแดงหุ้มดว้ ยฉนวนพีวีซี ปัจจุบนั ให้
ผู้ปฏิบัติงาน พิจารณาจาก สายไฟฟ้าท่ีผลิตตามมาตรฐานของสานักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมท่ี
มอก.11-2553 แต่ถ้าในกรณีการติดต้ังที่ออกแบบโดยใช้สายไฟฟ้าท่ีมีผลิตตามมาตรฐาน มอก.11-2531
และ มอก.11-2553 ใชร้ ่วมกันสามารถแบ่งไดเ้ ป็น 2 กรณี

กรณีที่ 1 การติดตั้งที่ออกแบบโดยใช้สายไฟฟ้าท่ีผลิตอ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531 แต่
สายไฟฟ้าที่นามาใช้งานเป็นสายที่ผลิตตาม มอก.11-2553 อนุญาตให้ใช้ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้า
ตามตารางในมาตรฐานการติดตงั้ ทางไฟฟ้าสาหรับประเทศไทย พ.ศ.2545 (ฉบับปรบั ปรุงคร้งั ท่ี 1 พ.ศ. 2551)

กรณีท่ี 2 การติดตั้งท่ีออกแบบโดยใช้สายไฟฟ้าที่ผลิตอ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2553 แต่
ในการติดต้ังอาจมีสายไฟฟ้าที่ผลิตอ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531 รวมอยู่ด้วยในระบบ อนุญาตให้ใช้
ขนาดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้าตามตารางในมาตรฐานการติดตงั้ ทางไฟฟา้ สาหรบั ประเทศไทย พ.ศ.2556

ถา้ มีสายไฟฟ้าในชอ่ งเดินสายไฟฟ้าเดียวกันมากกว่าจานวน 1 กลุ่มวงจร โดยไมน่ ับสายดินให้ใช้
ตัวคณู ค่าขนาดกระแสไฟฟ้า

ตารางท่ี 4.11 ตัวคณู ปรับค่าขนาดกระแสไฟฟา้ เนื่องจากจานวนสายไฟฟ้าทน่ี ากระแสไฟฟ้าในช่องเดิน

สายไฟฟา้ เดียวกนั มากกวา่ 1 วงจร

จานวนกลุ่มวงจร ตัวคณู ปรับคา่ กระแสไฟฟ้า

2 0.80

3 0.70

4 0.65

5 0.60

6 0.57

7 0.54

8 0.52

9 0.50

10-12 0.45

13-16 0.41

17-20 0.38

ทม่ี า : วศิ วกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-29

ในระบบไฟฟ้า สาหรับสายใต้ดินส่วนท่ีเข้าหรือออกจากช่องรางเดินสาย ซ่ึงอยู่ภายนอกอาคาร
และมีจานวนสายหรือแกนไม่เกิน 1 กลุ่มวงจร และมีการป้องกันทางกายภาพด้วยท่อร้อยสายชนิดโลหะ
หนา ท่อโลหะหนาปานกลางหรือท่ออโลหะ ซ่ึงท่อส่วนทอี่ ยูเ่ หนือผิวดนิ ท่ีความยาวไม่เกนิ 3 เมตร ไม่ตอ้ งใช้
ตวั คณู ปรบั ค่าขนาดกระแสไฟฟา้

ตารางท่ี 4.12 รปู แบบการติดตง้ั สายไฟฟ้าอ้างอิงตาม มอก.11-2553

วิธกี ารเดนิ สาย รูปแบบการตดิ ตั้ง ลักษณะการติดตงั้ หมายเหตุ
ฝา้ เพดาน หรือผนงั กนั
สายแกนเดียว หรอื ไฟท่ีเป็นฉนวนความ
รอ้ น คือวสั ดทุ ่ีมคี ่าการ
หลายแกนหุม้ ฉนวน นาความรอ้ น อย่าง
นอ้ ย 10 W/m2•K
ม/ี ไม่มีเปลอื กนอก
กรณฝี งั ในผนังคอนกรตี
เดนิ ชอ่ งเดินสายโลหะ หรอื กลุ่ม 1 หรือทคี่ ลา้ ยกนั ผนงั นนั้
หรืออโลหะภายในฝ้า จะต้องมคี า่ ความ
ต้านทานความร้อน ไม่
เพดานทีเ่ ปน็ ฉนวน เกิน 2 K•m/W

ความร้อน หรือผนงั

กนั ไฟ

สายแกนเดยี ว หรอื

หลายแกนหมุ้ ฉนวน

ม/ี ไม่มเี ปลอื กนอก

เดินช่องเดินสายโลหะ หรอื กล่มุ 2
หรอื อโลหะเดินเกาะ

ผนังหรือเพดาน หรือ

ฝงั ในผนงั คอนกรตี

หรือท่คี ล้ายกนั

ท่ีมา : วิศวกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-65-66

ตารางท่ี 4.12 รปู แบบการติดตงั้ สายไฟฟ้าอ้างอิงตาม มอก.11-2553 (ต่อ)

วธิ ีการเดนิ สาย รปู แบบการตดิ ต้ัง ลกั ษณะการติดต้งั หมายเหตุ

สายแกนเดยี ว หรอื ระยะห่างถึงผนงั และ
ระหว่างเคเบลิ ไม่น้อย
หลายแกนหุ้มฉนวน กวา่ เสน้ ผ่านศนู ยก์ ลาง
เคเบิล
มี/ไม่มีเปลือกนอก หรือ กลุ่ม 3
เดินเกาะผนังหรือ รางเคเบิลแบบระบาย
อากาศจะต้องมพี น้ื ท่ีรู
เพดาน ท่ีไมม่ ีสงิ่ ปิดหมุ้ ระบายอากาศไมน่ ้อย
กวา่ รอ้ ยละ 30 ของ
ทีค่ ล้ายกนั พืน้ ทผ่ี วิ รางเคเบลิ
ท้ังหมด
สายเคเบิลแกนเดียวหมุ้

ฉนวน ม/ี ไม่มเี ปลือก D หรือ DDD D กลมุ่ 4
นอก วางเรียงกนั แบบมี D
ระยะหา่ ง เดนิ บน
ฉนวนลูกถว้ ยในอากาศ DD

สายแกนเดยี ว หรอื

หลายแกนหมุ้ ฉนวนมี หรอื กลมุ่ 5
เปลอื กนอก เดนิ ในท่อ

โลหะ/อโลหะฝงั ดิน

สายแกนเดียว หรือ

หลายแกน หมุ้ ฉนวน หรอื กลมุ่ 6
มเี ปลออื กนอก ฝังดิน

โดยตรง

สายเคเบิลแกนเดียว

หรือหลายแกนหมุ้

ฉนวน มีเปลอื กนอก หรือ กลุ่ม 7
วางบนรางเคเบิลแบบ

ระบายอากาศ หรือราง

เคเบลิ แบบบนั ได

ทมี่ า : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-65-66

ตารางท่ี 4.13 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ ทองแดงหุ้มฉนวนพีวซี ี ตามมอก.11-2553 ม/ี ไมม่ ี

เปลอื กนอก สาหรับขนาดแรงดนั ไฟฟ้า (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภมู ติ วั นา

70 องศาเซลเซยี ส อุณหภมู โิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซยี ส เดินในชอ่ งเดินสายไฟฟ้าในอากาศ

ลกั ษณะการ กลุ่มท่ี 1 กลมุ่ ที่ 2
ติดตั้ง

จานวนตัวนา 2 3 23
กระแสไฟฟา้

ลกั ษณะตวั นา แกนเดยี ว หลาย แกนเดยี ว หลาย แกนเดียว หลาย แกนเดยี ว หลาย
กะแสไฟฟ้า แกน แกน แกน แกน

รูปแบบการ

ติดตงั้

รหสั ชนิด 60227 IEC 01, 60227 IEC 02, 60227 IEC 05, 60227 IEC 06, 60227 IEC 10, NYY, NYY-G,
เคเบิลท่ใี ช้ VCT, VCT-G, IEC 60502-1 และสายไฟฟ้าทมี่ คี ุณลกั ษณะพิเศษตา่ งๆ

งาน

ขนาดสาย ขนาดกระแสไฟฟา้ (แอมแปร)์
(ตร.มม.)

1 10 10 9 9 12 11 10 10

1.5 13 12 12 11 15 14 13 13

2.5 17 16 16 15 21 20 18 17

4 23 22 21 20 28 26 24 23

6 30 28 27 25 36 33 31 30

10 40 37 37 34 50 45 44 40

16 53 50 49 45 66 60 59 54

25 70 65 64 59 88 78 77 70

35 86 80 77 72 109 97 96 86

50 104 96 94 86 131 116 117 103

70 131 121 118 109 167 146 149 130

95 158 145 143 131 202 175 180 156

120 183 167 164 150 234 202 208 179

150 209 191 188 171 261 224 228 196

185 238 216 213 194 297 256 258 222

ที่มา : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-35

ตารางท่ี 4.13 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ ทองแดงหุ้มฉนวนพวี ีซี ตามมอก.11-2553 ม/ี ไม่มี

เปลือกนอก สาหรบั ขนาดแรงดันไฟฟา้ (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภมู ติ วั นา
70 องศาเซลเซยี ส อุณหภูมโิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซยี ส เดนิ ในช่องเดนิ สายไฟฟ้าในอากาศ

(ตอ่ )

ลกั ษณะการ กลุ่มท่ี 1 กลมุ่ ท่ี 2
ตดิ ตั้ง

จานวนตัวนา 2 3 23
กระแสไฟฟา้

ลกั ษณะตัวนา แกนเดยี ว หลาย แกนเดียว หลาย แกนเดยี ว หลาย แกนเดยี ว หลาย
กะแสไฟฟา้ แกน แกน แกน แกน

รูปแบบการ

ติดตัง้

รหสั ชนดิ 60227 IEC 01, 60227 IEC 02, 60227 IEC 05, 60227 IEC 06, 60227 IEC 10, NYY, NYY-G,
เคเบิลทใ่ี ช้ VCT, VCT-G, IEC 60502-1 และสายไฟฟา้ ทมี่ คี ณุ ลกั ษณะพิเศษต่างๆ

งาน

ขนาดสาย ขนาดกระแสไฟฟา้ (แอมแปร)์
(ตร.มม.)

240 279 253 249 227 348 299 301 258

300 319 291 285 259 398 343 343 295

400 - - - - 475 - 406 -

500 - - - - 545 - 464 -

ทีม่ า : วิศวกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หน้า 5-35

ตารางที่ 4.14 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ ตัวนาทองแดง หมุ้ ฉนวน ตามมอก.11-2553 มีเปลอื กนอก

สาหรับขนาดแรงดนั ไฟฟ้า (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซียส

หรอื 90 องศาเซลเซียส อณุ หภูมโิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซยี ส เดินเกาะผนังในอากาศ

ลกั ษณะการตดิ ต้งั กลมุ่ ท่ี 3

จานวนตานากระแส 2 ไม่เกนิ 3 ไม่เกิน 3

ลักษณะสายไฟฟา้ แบน กลม กลม

ลกั ษณะตัวนา หลายแกน แกนเดยี ว หลายแกน
กระแสไฟฟ้า

ประเภทฉนวน พีวซี ี

อณุ หภูมติ วั นา 70 องศาเซลเซยี ส

รูปแบบการติดตง้ั หรือ หรือ

รหัสชนดิ เคเบลิ ทใี ชง้ าน VAF, VAF-G NYY, IEC 60502-1 NYY,NYY-G, 60227 IEC
10, IEC 60502-1
ขนาดสายไฟฟา้ (ตร.มม.) ขนาดกระแสไฟฟ้า (แอมแปร)์
12
1 14 12 15
21
1.5 17 16 28
36
2.5 23 22 50
66
4 32 29 84
104
6 41 37 125
160
10 56 51 194
225
16 74 69 260
297
25 - 90 351
404
35 - 112

50 - 145

70 - 186

95 - 227

120 - 264

150 - 304

185 - 348

240 - 411

300 - 474

ที่มา : วศิ วกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หน้า 5-36

ตารางที่ 4.14 ขนาดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้าตัวนาทองแดง ห้มุ ฉนวน ตามมอก.11-2553 มเี ปลอื กนอก

สาหรับขนาดแรงดันไฟฟา้ (U0/U) ไมเ่ กิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อณุ หภูมติ ัวนา 70 องศเซลเซียส

หรอื 90 องศาเซลเซยี ส อณุ หภูมิโดยรอบ 40 องศาเซลเซียส เดินเกาะผนังในอากาศ (ต่อ)

ลกั ษณะการตดิ ตั้ง กลมุ่ ที่ 3

จานวนตานากระแส 2 ไมเ่ กนิ 3 ไม่เกิน 3

ลกั ษณะสายไฟฟา้ แบน กลม กลม

ลกั ษณะตวั นา หลายแกน แกนเดยี ว หลายแกน
กระแสไฟฟ้า

ประเภทฉนวน พีวซี ี

อุณหภมู ติ ัวนา 70 องศาเซลเซียส

รปู แบบการติดตั้ง หรือ หรือ

รหสั ชนดิ เคเบลิ ทีใช้งาน VAF, VAF-G NYY, IEC 60502-1 NYY,NYY-G, 60227 IEC
10, IEC 60502-1
ขนาดสายไฟฟ้า (ตร.มม.) ขนาดกระแสไฟฟา้ (แอมแปร์)
-
400 - 552 -

500 - 629

ท่ีมา : วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หน้า 5-36

ขอ้ มลู เพิ่มเติมสาหรบั ตารางท่ี 4.13 และ 4.14
กรณีท่ีอุณหภูมิโดยรอบที่สายไฟฟ้าใช้งาน ที่แตกต่างจาก 40 องศาเซลเซียส ให้ผู้ปฏิบัติงานใช้

ตัวคูณเพ่ือลดค่าขนาดของกระแสไฟฟ้าจากค่าที่อ่านได้จากตารางท่ี 4.13 และ 4.14 ด้วยตัวคูณปรับค่า
กระแสไฟฟา้ ตามตารางท่ี 4.15

ตารางที่ 4.15 ตัวคณู ปรับค่ากระแสไฟฟา้ ของเคเบลิ อุณหภมู โิ ดยรอบแตกต่างจาก 40 องศาเซลเซียส

อุณหภมู โิ ดยรอบ (องศาเซลเซียส) ตวั คูณปรับค่า

11-15 1.34

16-20 1.29

21-25 1.22

26-30 1.15

ที่มา : วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-62

ตารางท่ี 4.15 ตัวคูณปรับค่ากระแสไฟฟ้าของเคเบิล อณุ หภมู ิโดยรอบแตกต่างจาก 40 องศาเซลเซียส (ตอ่ )

อุณหภมู ิโดยรอบ (องศาเซลเซียส) ตัวคณู ปรับคา่

31-35 1.08

36-40 1.00

41-45 0.91

46-50 0.82

51-55 0.70

56-60 0.57

61-65 -

66-70 -

71-75 -

76-80 -

81-85 -

86-90 -

91-95 -

ที่มา : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หน้า 5-62

ตารางที่ 4.16 ขนาดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟ้าตวั นาทองแดง หมุ้ ฉนวนพีวซี ี ตามมอก.11-2553

มเี ปลือกนอก สาหรับขนาดแรงดนั ไฟฟา้ (U0/U) ไมเ่ กนิ 0.6/1 กโิ ลโวลต์ อุณหภูมติ ัวนา

70 องศาเซลเซยี ส อุณหภูมโิ ดยรอบ 30 องศาเซลเซยี ส ร้อยท่อฝงั ดิน หรอื ฝงั ดนิ โดยตรง

ลักษณะการติดตง้ั กลุ่มท่ี 5 กลุ่มท่ี 6

จานวนตวั นา 2 3 ไม่เกิน 3
กระแสไฟฟ้า

ลกั ษณะตัวนา แกนเดยี ว/หลายแกน แกนเดียว/หลายแกน แกนเดยี ว/หลายแกน

รูปแบบการตดิ ต้ัง

รหัสชนิดเคเบิล NYY, NYY-G, ตามมาตรฐาน IEC 60502-1

ท่ใี ช้งาน

ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)

1 17 15 21

1.5 21 19 26

2.5 36 33 45

4 36 33 45

6 46 41 57

10 62 55 76

16 81 72 99

25 106 94 128

35 129 114 154

50 153 136 181

70 190 168 223

95 232 204 267

120 265 234 304

150 303 266 342

185 344 303 386

ทีม่ า : วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-39

ตารางท่ี 4.16 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าตวั นาทองแดง หมุ้ ฉนวนพวี ีซี ตามมอก.11-2553

มีเปลอื กนอก สาหรบั ขนาดแรงดันไฟฟ้า (U0/U) ไมเ่ กนิ 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมติ วั นา

70 องศาเซลเซียส อุณหภูมิโดยรอบ 30 องศาเซลเซยี ส ร้อยทอ่ ฝงั ดนิ หรือฝังดนิ โดยตรง

(ต่อ)

ลักษณะการตดิ ตง้ั กลุ่มท่ี 5 กล่มุ ท่ี 6

จานวนตวั นา 2 3 ไม่เกิน 3
กระแสไฟฟ้า

ลักษณะตัวนา แกนเดยี ว/หลายแกน แกนเดยี ว/หลายแกน แกนเดยี ว/หลายแกน

รปู แบบการติดต้ัง

รหสั ชนิดเคเบลิ NYY, NYY-G, ตามมาตรฐาน IEC 60502-1

ท่ใี ช้งาน

ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)

240 404 361 448

300 462 404 507

400 529 462 577

500 605 527 654

ทม่ี า : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หน้า 5-39

ข้อมลู เพิ่มเตมิ สาหรบั ตารางท่ี 4.16
กรณีทีอ่ ุณหภูมิโดยรอบที่สายไฟฟ้าใช้งาน แตกต่างจาก 30 องศาเซลเซยี ส ให้ผปู้ ฏบิ ัติงานใชต้ ัว

คณู เพ่ือลดค่าขนาดของกระแสไฟฟ้าจากคา่ ทอี่ ่านได้จากตารางท่ี 4.16 ด้วยตวั คูณปรับค่ากระแสไฟฟ้า ตาม
ตารางท่ี 4.17 เม่ือเดินใตด้ นิ

ตารางท่ี 4.17 ตวั คูณปรับค่ากระแสไฟฟ้าของเคเบิล อณุ หภมู โิ ดยรอบแตกต่างจาก 30 องศาเซลเซยี ส

อุณหภมู โิ ดยรอบ (องศาเซลเซียส) ตวั คณู ปรับค่า

11-15 1.18

16-20 1.12

21-25 1.07

26-30 1.00

11-15 1.18

16-20 1.12

21-25 1.07

26-30 1.00

31-35 0.94

36-40 0.87

41-45 0.80

46-50 0.71

51-55 0.62

56-60 0.51

61-65 -

66-70 -

71-75 -

76-80 -

ที่มา : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-63

ตารางที่ 4.18 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าตัวนาทองแดง หุ้มฉนวนพีวซี ี ตามมอก.11-2553 สาหรับ

ขนาดแรงดนั ไฟฟ้า (U0/U) ไม่เกิน 300/500 โวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซยี ส หรือ

90 องศาเซลเซียส อุณหภมู โิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซียส เดินในอากาศ

อณุ หภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซยี ส 90 องศาเซลเซียส

รหัสชนดิ เคเบิลที่ใชง้ าน 60227 IEC 05 60227 IEC 06 60227 IEC 07, 60227 IEC 08

ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)

0.5 3 3 3

0.75 6 6 6

1 - 10 10

1.5 - - 16

2.5 - - 25

ท่ีมา : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-40

ข้อมูลเพม่ิ เติมสาหรบั ตารางท่ี 4.18
กรณีที่อุณหภูมิโดยรอบที่สายไฟฟ้าใช้งาน แตกต่างจาก 40 องศาเซลเซียส ใหผ้ ูป้ ฏิบัติงานใช้ตัว

คูณเพื่อลดค่าขนาดของกระแสไฟฟ้าจากคา่ ท่ีอ่านได้จากตารางท่ี 4.18 ด้วยตวั คณู ปรับค่ากระแสไฟฟ้า ตาม
ตารางที่ 4.19 และ 4.20

ตารางที่ 4.19 ตวั คูณปรบั ค่ากระแสไฟฟา้ สาหรบั สายหุ้มฉนวนพีวซี ี 70 องศาเซลเซียส

อณุ หภูมิโดยรอบ (องศาเซลเซียส) 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55
0.50
ตัวคูณปรับคา่ 1.11 1.00 0.87 0.71

ท่มี า : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-40

ตารางที่ 4.20 ตัวคณู ปรบั ค่ากระแสไฟฟา้ สาหรบั สายหุ้มฉนวนพวี ซี ี 90 องศาเซลเซยี ส

อุณหภมู ิโดยรอบ (องศาเซลเซียส) 31-50 51-55 56-60 61-65 66-70
0.47
ตวั คณู ปรบั คา่ 1.00 0.96 0.83 0.67

ทม่ี า : วิศวกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-40

ตารางที่ 4.21 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ ตวั นาทองแดง หมุ้ ฉนวนพวี ซี ี ตามมอก.11-2553 สาหรับ

ขนาดแรงดันไฟฟ้า (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซียส หรือ

90 องศาเซลเซียส อุณหภูมโิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซียส วางบนรางเคเบิลแบบระบายอากาศ

ไมม่ ฝี าปิด หรอื รางเคเบลิ แบบบนั ได

ลักษณะการติดตง้ั กลุม่ ที่ 7

ลกั ษณะตวั นา แกนเดยี ว หลายแกน
กระแสไฟฟ้า

DD

รูปแบบการตดิ ตั้ง D
DD

DD

รหสั ชนดิ เคเบลิ ใช้งาน 60227 IEC 10, NYY, NYY-G และสายทม่ี ีคุณสมบัติพิเศษต่างๆ

ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)

1 - - - - 13

1.5 - - - - 16

2.5 - - - - 22

4 - - - - 30

6 - - - - 37

10 - - - - 52

16 - - - - 70

25 99 96 127 113 88

35 124 119 157 141 110

50 151 145 191 171 133

70 196 188 244 221 171

95 239 230 297 271 207

120 279 268 345 315 240

150 324 310 397 365 278

ทีม่ า : วศิ วกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หน้า 5-46

ตารางที่ 4.21 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ ตวั นาทองแดง หุ้มฉนวนพวี ซี ี ตามมอก.11-2553 สาหรบั

ขนาดแรงดันไฟฟ้า (U0/U) ไม่เกิน 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภูมิตัวนา 70 องศาเซลเซียส หรือ

90 องศาเซลเซียส อุณหภูมโิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซียส วางบนรางเคเบลิ แบบระบายอากาศ

ไม่มฝี าปิด หรอื รางเคเบลิ แบบบนั ได (ตอ่ )

ลกั ษณะการติดตง้ั กลุ่มที่ 7

ลักษณะตวั นา แกนเดยี ว หลายแกน
กระแสไฟฟ้า

DD

รูปแบบการติดตั้ง D
DD

DD

รหัสชนดิ เคเบลิ ใชง้ าน 60227 IEC 10, NYY, NYY-G และสายทีม่ ีคุณสมบัติพิเศษต่างๆ

ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแส (แอมแปร์)

185 371 356 453 418 317

240 441 422 535 495 374

300 511 488 617 573 432

400 599 571 741 692 -

500 686 652 854 800 -

ที่มา : วิศวกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-46

ตารางท่ี 4.22 ขนาดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟา้ ตัวนาทองแดง หมุ้ ฉนวนพีวซี ี ตามมอก.11-2553 สาหรับ

ขนาดแรงดันไฟฟ้า (U0/U) ไมเ่ กนิ 0.6/1 กิโลโวลต์ อุณหภมู ติ ัวนา 70 องศาเซลเซยี ส

อุณหภูมโิ ดยรอบ 40 องศาเซลเซียส วางบนรางเคเบิลแบบดา้ นลา่ งทบึ มี/ไม่มฝี าปดิ

ลกั ษณะการติดตั้ง กลุ่ม 7

ลกั ษณะตวั นากระแสไฟฟ้า แกนเดยี ว หลายแกน

รูปแบบการตดิ ต้ัง

รหัสชนดิ เคเบลิ ใช้งาน 60227 IEC 10, NYY, NYY-G, ตามมาตรฐาน IEC 60502-1

และสายไฟฟา้ ที่มีคณุ สมบัติพเิ ศษตา่ งๆ

ขนาดสาย (ตร.มม.) ขนาดกระแสไฟฟา้ (แอมแปร์)

1 - - 12 10

1.5 - - 15 13

2.5 - - 21 17

4 - - 28 23

6 - - 36 30

10 - - 50 40

16 - - 66 54

25 90 77 84 70

35 112 96 104 86

50 145 117 125 103

70 186 149 160 130

95 227 180 194 156

120 264 208 225 179

150 304 228 260 196

185 348 258 297 222

240 411 301 351 258

300 474 343 404 295

400 552 406 - -

500 629 464 - -

ที่มา : วศิ วกรรมสถานแห่งประเทศไทย, 2556. หน้า 5-47

ข้อมูลเพมิ่ เติมสาหรบั ตารางท่ี 4.21 และ 4.22
กรณีท่ีอุณหภูมิโดยรอบท่ีสายไฟฟ้าใช้งาน ท่ีแตกต่างจาก 40 องศาเซลเซียส ให้ผู้ปฏิบัติงานใช้

ตวั คูณเพื่อลดค่าขนาดของกระแสไฟฟ้าจากค่าท่ีอ่านได้จากตารางที่ 4.21 และ 4.22 ด้วยตัวคูณปรบั คา่ ของ
กระแสไฟฟ้า ตามตารางท่ี 4.23

ตารางท่ี 4.23 ตวั คูณปรบั ค่ากระแสไฟฟ้าของเคเบลิ อุณหภมู โิ ดยรอบแตกต่างจาก 40 องศาเซลเซยี ส

อุณหภมู ิโดยรอบ (องศาเซลเซียส) ตวั คณู ปรบั คา่

11-15 1.34

16-20 1.29

21-25 1.22

26-30 1.15

31-35 1.08

36-40 1.00

41-45 0.91

46-50 0.82

51-55 0.70

56-60 0.57

61-65 -

66-70 -

71-75 -

76-80 -

81-85 -

86-90 -

91-95 -

ทม่ี า : วิศวกรรมสถานแหง่ ประเทศไทย, 2556. หนา้ 5-62

4.4.2 การคานวณขนาดของสายไฟฟ้าสาหรับวงจรควบคมุ มอเตอร์ไฟฟ้า
การพิจารณาขนาดของสายไฟฟ้าสาหรับวงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า ผูป้ ฏิบัติงานสามารถ

พจิ ารณาได้ 3 กรณี กลา่ วคือ กรณีวงจรมอเตอร์ไฟฟ้าจานวน 1 เคร่ือง กรณีวงจรมอเตอร์ไฟฟา้ ท่ีมีมากกว่า
1 เครื่อง และกรณีวงจรมอเตอรไ์ ฟฟ้าท่ีมีโหลดอน่ื ร่วมอยู่

4.4.2.1 วงจรมอเตอรไ์ ฟฟา้ จานวน 1 เครอื่ ง
สาหรบั วงจรมอเตอร์ไฟฟ้าจานวน 1 เครอื่ ง ผู้ปฏิบตั ิงานสามารถพิจารณาได้จาก

2 กรณี คือ มอเตอรไ์ ฟฟ้าแบบทว่ั ไป และมอเตอร์ไฟฟ้าแบบวาวดโ์ รเตอร์
กรณีมอเตอร์ไฟฟ้าแบบท่ัว ๆ ไป สายไฟฟ้าท่ีนาไปใช้งานจะต้องมีขนาดของ

กระแสไฟฟ้าไม่น้อยกว่า 125% กระแสโหลดเต็มที่ของมอเตอร์ไฟฟ้า (125% × FLC) แต่ถ้าเป็นมอเตอร์ไฟฟ้า
แบบหลายความเร็ว ทน่ี ามาใช้กับงานประเภททีม่ ีการเปล่ียนแปลงของช่วงเวลาในการทางานของมอเตอร์ไฟฟ้า
(ทางานไม่ต่อเนื่อง) สายไฟฟ้าท่ีนาไปใช้งานจะต้องมขี นาดของกระแสไฟฟ้าไมน่ ้อยกว่าร้อยละของตามพิกัด
กระแสไฟฟ้า ตามตารางที่ 4.24 คูณกับค่ากระแสไฟฟ้าบนแผ่นป้ายพิกัดของมอเตอร์ไฟฟ้า และขนาดของ
สายไฟฟา้ จะต้องมขี นาดไม่น้อยกวา่ 1.5 ตร.มม.

ตารางที่ 4.24 ร้อยละของพิกัดกระแสไฟฟ้าของสายไฟฟ้าสาหรบั มอเตอร์ไฟฟา้ ทางานไม่ตอ่ เนอื่ ง

รอ้ ยละของพิกดั กระแสไฟฟา้

ประเภทการ มอเตอร์ไฟฟ้าพิกดั มอเตอร์ไฟฟ้าพิกดั มอเตอร์ไฟฟ้าพิกัด มอเตอรพ์ ิกดั ใช้
ทางาน ทางาน 5 นาที ทางาน 15 นาที ทางาน 30 นาที งานต่อเน่ือง
และ 60 นาที

ทางานระยะส้ัน

เชน่ มอเตอร์ 110 120 150 -
สาหรับเปดิ -ปิด

วาล์ว

ทางานเปน็ ระยะ

เช่นมอเตอร์ไฟฟา้ 85 85 90 140
ลฟิ ต์ มอเตอร์เปิด

ปดิ สะพาน

ทางานเป็นคาบ

เช่น มอเตอร์หมุน 85 90 95 140

ลูกกลง้ิ

ทางานที่ 110 120 150 200
เปล่ียนแปลง

ที่มา : ชลชยั ธรรมววิ ฒั นกุ ูร, 2546. หนา้ 215

กรณีมอเตอร์ไฟฟ้าแบบวาวด์โรเตอร์ สายไฟฟ้าที่นาไปใช้สาหรับมอเตอร์ไฟฟ้า
แบบวาวด์โรเตอร์ สาหรับด้านปฐมภูมิ (สเตเตอร์) ให้ผู้ปฏิบัติงานพิจารณาเหมือนกับมอเตอร์ไฟฟ้าท่ัวไป
สว่ นด้านทุติยภมู ิ (โรเตอร)์ พจิ ารณาดงั น้ี

ข้อท่ี 1 พิจารณาจากมอเตอร์ไฟฟ้าทางานต่อเน่ือง สายไฟฟ้าที่ต่อระหว่างด้าน
ทุติยภูมิของมอเตอร์ไฟฟ้า กับอุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า ต้องมีขนาดกระแสไฟฟ้าไม่น้อยกว่า 125%
ของกระแสโหลดเตม็ ทดี่ ้านทุติยภูมิของมอเตอร์ไฟฟ้า

ข้อที่ 2 พจิ ารณาจากมอเตอร์ไฟฟา้ ทางานไม่ต่อเน่ือง สายไฟฟา้ ต้องมีขนาดไม่น้อย
กวา่ ร้อยละของพิกดั กระแสไฟฟ้า ตามตารางที่ 4.24 คูณกบั คา่ กระแสไฟฟา้ ด้านทุตยิ ภูมิของมอเตอร์ไฟฟ้า

ข้อท่ี 3 พิจารณาจากมอเตอร์ไฟฟา้ มีตัวต้านทานต่อแยกออกจากอปุ กรณ์ควบคุม
มอเตอร์ไฟฟ้า สายไฟฟ้าที่ต่อระหว่างอุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า กับตัวต้านทาน ต้องมีขนาดกระแสไฟฟ้า
ไมน่ อ้ ยกวา่ ค่าท่กี าหนดตามตารางท่ี 4.25

ตารางที่ 4.25 ขนาดสายไฟฟ้าระหว่างอุปกรณ์ควบคุมมอเตอรไ์ ฟฟ้า และตวั ต้านทานในวงจรทุตยิ ภมู ขิ อง

มอเตอร์ไฟฟ้าแบบวาวด์โรเตอร์

ลักษณะการทางานของมอเตอรไ์ ฟฟ้าท่มี ี ขนาดกระแสไฟฟา้ ของสายไฟฟา้ คดิ เป็นร้อยละ

ตวั ตา้ นทานแยกจากอุปกรณ์ควบคุมมอเตอร์ ของกระแสไฟฟา้ ด้านทตุ ิยภูมิในขณะโหลดเต็มที่

เร่ิมเดินอยา่ งเบา 35

เร่มิ เดนิ อยา่ งหนัก 45

เริม่ เดนิ อย่างหนักมาก 55

ทางานเป็นระยะห่างมาก 65

ทางานเป็นระยะห่างปานกลาง 75

ทางานเปน็ ระยะห่างถ่ี 85

ทางานต่อเน่ือง 110

ที่มา : ชลชยั ธรรมวิวัฒนุกรู , 2546. หนา้ 215

ตัวอย่าง มอเตอร์ไฟฟ้าอินดักชันมอเตอร์ 3 เฟส แรงดันไฟฟ้า 380 โวลต์ 50 เฮิรตซ์ 4 ข้ัว ขนาด 20 แรงม้า

กระแสไฟฟ้าโหลดเต็มที่ขนาด 30 แอมแปร์ จงหาขนาดของสายไฟฟ้า THW อ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2531

ตารางที่ 4.7 เดินในท่อโลหะเกาะผนัง

วิธที า

จากสมการ ขนาดสายไฟฟา้ (A) = 125% × กระแสโหลดเตม็ ทีข่ องมอเตอร์ไฟฟ้า (A)

= 125% × 30 แอมแปร์

= 125 × 30 แอมแปร์
100
= 1.25 × 30 แอมแปร์

= 37.5 แอมแปร์

ดงั นัน้ ขนาดสายไฟฟ้าตามมาตรฐาน มอก.11-2531 เท่ากบั 10 ตร.มม. (คา่ กระแสไฟฟ้าจาก

ตาราง เทา่ กับ 43 แอมแปร์) ตอบ

ตัวอย่าง มอเตอร์ไฟฟ้าอินดักชันมอเตอร์ 3 เฟส แรงดันไฟฟ้า 380 โวลต์ 50 เฮิรตซ์ 4 ข้ัว ขนาด 12 แรงม้า

กระแสไฟฟ้าโหลดเต็มท่ีขนาด 18.5 แอมแปร์ จงหาขนาดสายไฟฟ้า NYY ตามมาตรฐาน มอก.11-2531

ตารางท่ี 4.7 เดินในทอ่ โลหะฝังดนิ

วิธีทา

จากสมการ ขนาดสายไฟฟ้า (A) = 125% × กระแสโหลดเตม็ ที่ของมอเตอร์ไฟฟ้า (A)

= 125% × 18.5 แอมแปร์

= 125 × 18.5 แอมแปร์
100
= 1.25 × 18.5 แอมแปร์

= 23.13 แอมแปร์

ดงั นนั้ ขนาดสายไฟฟ้าตามมาตรฐาน มอก.11-2531 เทา่ กับ 2.5 ตร.มม. (คา่ กระแสไฟฟา้ จาก

ตาราง เท่ากับ 24 แอมแปร์) ตอบ

ตัวอย่าง มอเตอร์ไฟฟ้าอินดักชันมอเตอร์ 3 เฟส แรงดันไฟฟ้า 380 โวลต์ 50 เฮิรตซ์ 4 ข้ัว ขนาด 35 แรงม้า
กระแสไฟฟ้าโหลดเต็มท่ีขนาด 52 แอมแปร์ จงหาขนาดของสายไฟฟ้า IEC01 อ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.
11-2553 ตารางท่ี 4.13 เดนิ ในชอ่ งเดนิ สายโลหะในผนงั กนั ไฟ

วิธีทา

จากสมการ ขนาดสายไฟฟา้ (A) = 125% × กระแสโหลดเต็มท่ีของมอเตอร์ไฟฟา้ (A)

= 125% × 52 แอมแปร์

= 125 × 52 แอมแปร์
100
= 1.25 × 52 แอมแปร์

= 65 แอมแปร์

ดงั นนั้ ขนาดสายไฟฟ้าตามมาตรฐาน มอก.11-2553 เทา่ กบั 35 ตร.มม. (คา่ กระแสไฟฟ้าจาก

ตาราง เทา่ กบั 77 แอมแปร์) ตอบ

ตัวอย่าง มอเตอร์ไฟฟ้าอินดักชันมอเตอร์ 3 เฟส แรงดันไฟฟ้า 380 โวลต์ 50 เฮิรตซ์ 4 ข้ัว ขนาด 25 แรงม้า

กระแสไฟฟ้าโหลดเต็มที่ขนาด 37 แอมแปร์ จงหาขนาดของสายไฟฟ้า NYY อ้างอิงตามมาตรฐาน มอก.11-2553

ตารางท่ี 4.16 เดินในทอ่ ฝงั ดิน

วธิ ีทา

จากสมการ ขนาดสายไฟฟ้า (A) = 125% × กระแสโหลดเต็มทข่ี องมอเตอร์ไฟฟ้า (A)

= 125% × 37 แอมแปร์

= 125 × 37 แอมแปร์
100
= 1.25 × 37 แอมแปร์

= 46.25 แอมแปร์

ดงั น้ัน ขนาดสายไฟฟา้ ตามมาตรฐาน มอก.11-2553 เทา่ กบั 10 ตร.มม. (ค่ากระแสไฟฟ้าจาก

ตาราง เทา่ กบั 55 แอมแปร์) ตอบ

4.4.2.2 วงจรมอเตอรไ์ ฟฟา้ ท่มี มี ากกว่า 1 เครื่อง
กรณีวงจรมอเตอร์ไฟฟ้าท่ีมีมากกว่า 1 เคร่ือง สายไฟฟ้าที่ผู้ปฏิบัติงานนาไปใช้

จะต้องมีขนาดของกระแสไฟฟ้าไม่น้อยกว่า 125% กระแสโหลดเต็มที่ของมอเตอร์ไฟฟ้าท่ีมีขนาดใหญ่ที่สุด
ในวงจร (พิจารณาจากค่ากระแสโหลดเต็มท่ี) บวกกับค่ากระแสไฟฟ้าโหลดเต็มท่ีของมอเตอร์ไฟฟ้าที่เหลือ
ในวงจร หรือพิจารณาจากผลรวมของกระแสโหลดเต็มที่ของมอเตอร์ไฟฟ้าทุกเครื่องในวงจร บวกกับ 25%
ของกระแสโหลดเต็มท่ีของมอเตอร์ไฟฟ้าท่ีมขี นาดใหญ่ท่สี ุดในวงจร แต่ถ้าในวงจรมีมอเตอร์ไฟฟ้าท่ีมขี นาดใหญ่
เทา่ กนั มากกวา่ 1 เครือ่ ง ให้นามาใชค้ านวณเพียงเครอื่ งเดยี ว

4.4.2.3 กรณวี งจรมอเตอรไ์ ฟฟ้าทมี่ ีโหลดอน่ื ร่วมอยู่

กรณีวงจรมอเตอร์ไฟฟ้าท่ีมีโหลดอ่ืนร่วมอยู่ สายไฟฟ้าท่ีผู้ปฏิบัติงานนาไปใช้
จะต้องมีขนาดของกระแสไฟฟ้าไม่น้อยกว่า 125% กระแสโหลดเต็มท่ีของมอเตอร์ไฟฟ้า บวกกับค่ากระแสไฟฟ้า
โหลดเตม็ ทขี่ องมอเตอร์ไฟฟา้ ที่เหลอื ในวงจร บวกกับค่ากระแสไฟฟา้ จากโหลดอ่นื ๆ (โหลดที่ทาการคานวณ
ค่าดีมานดแ์ ฟคเตอร)์ ที่ต่อร่วมอย่ใู นวงจร

ตวั อยา่ ง สายงานการผลติ ในโรงงานแห่งหน่งึ มีมอเตอร์ 3 เฟส 380 โวลต์ ดังน้ี

มอเตอร์อินดักชันมอเตอร์ เคร่ืองที่ 1 ขนาด 40 แรงม้า

มอเตอรอ์ ินดักชันมอเตอร์ เครอื่ งที่ 2 ขนาด 54 แรงมา้

มอเตอร์อนิ ดักชันมอเตอร์ เครอ่ื งท่ี 3 ขนาด 70 แรงมา้

จงหาขนาดของสายป้อน (สายไฟฟ้า THW) ของวงจรมอเตอร์ ตามมาตรฐาน มอก.11-2531 ตารางที่ 4.7

เดนิ ในท่อโลหะเกาะผนงั

วิธที า

จากตารางท่ี 4.4 หาขนาดกระแสโหลดเตม็ ที่ของมอเตอรไ์ ฟฟ้าท้ัง 3 ตวั

มอเตอร์ไฟฟ้า เครื่องที่ 1 = 60 แอมแปร์

มอเตอรไ์ ฟฟ้า เครื่องท่ี 2 = 79 แอมแปร์

มอเตอรไ์ ฟฟา้ เครื่องท่ี 3 = 98 แอมแปร์

มอเตอร์ไฟฟ้า เครื่องที่ 3 มีขนาดใหญท่ ่ีสดุ

จากสมการ ขนาดสายไฟฟา้ (A) = 125% × กระแสโหลดเตม็ ทีข่ องมอเตอร์ไฟฟา้ (A)

= 125% × 98 แอมแปร์

= 125 × 98 แอมแปร์
100
= 1.25 × 98 แอมแปร์

= 122.5 แอมแปร์

ขนาดสายป้อน (A) = 60 + 79 + 122.5 แอมแปร์

= 261.5 แอมแปร์

ดังน้ัน ขนาดสายปอ้ น ตามมาตรฐาน มอก.11-2531 เทา่ กบั 185 ตร.มม. (คา่ กระแสไฟฟา้ จาก

ตาราง เทา่ กบั 287 แอมแปร์) ตอบ

ตัวอยา่ ง โรงงานแหง่ หนึง่ มีมอเตอร์ 3 เฟส 380 โวลต์ และโหลดทางไฟฟ้าอนื่ ๆ ภายในโรงงาน ดงั น้ี
มอเตอรอ์ ินดักชนั มอเตอร์ เครอ่ื งที่ 1 ขนาด 25 แรงมา้ (HP)
มอเตอรอ์ ินดักชนั มอเตอร์ เครื่องที่ 2 ขนาด 15 แรงมา้ (HP)