~ 148 ~
คลงั ปญั ญำหรอื ภูมปิ ญั ญำด้ำนกำรเพำะเลี้ยงแมงมัน
ประวตั สิ ว่ นตวั โดยสังเขป
นำยเกษม พิณสำร
คลังปัญญำดเี ด่นอำเภอแม่สรวย ปี 2565
--------------------------------
1. เจำ้ ของภมู ปิ ญั ญำ นายเกษม พิณสาร
2. ทอ่ี ยู่
121 หมู่ 11 ตาบลแม่สรวย อาเภอแมส่ รวย จังหวัดเชียงราย เบอรโ์ ทรศพั ท์ 086 – 1841043
3. ข้อมลู เกีย่ วกบั ภมู ิปัญญำกำรเพำะเลย้ี งแมงมัน
การเพาะเล้ียงแมงมันเป็นการเลยี นแบบธรรมชาติ แมงมันทอ่ี อกมาจากรงั ในช่วงต้นฤดฝู น เพอ่ื ออกมา
ผสมพันธ์ุ สร้างรังและวางไข่ในดิน ในดินทีศัตรูของแมงมันมากมาย เช่น มดแดงไฟ มดง่าม มดดา ปลวก
จะไปทาลายกัดกนิ ไขแ่ ละตวั นางพญา
การเพาะเล้ียงนางพญาในขวดพลาสติกเพื่อให้แมงมันอยู่รอดในการวางไข่ ฟกั ไข่ ไดด้ ี ซึ่งแมงมันจะมี
การวางไขต่ ลอดเวลา
การเพาะเลี้ยงในท่อซีเมนต์หรือยางรถยนต์จะต้องมีแผ่นปูนรองด้านล่างเพื่อป้องกันไม่ให้นางพญาหนี
ออกไป
ดนิ ที่ใช้เพาะเลี้ยงได้แก่ดินรว่ น 3 ส่วนผสมกบั ปยุ๋ คอก 1 สว่ น
อาหารของแมงมนั ได้แก่ ไข่แดงต้มสกุ เศษปลา เศษกระดกู ขนาดเท่าเมด็ ถ่ัวเหลือง 2 – 3 วนั / คร้ัง
4. กำรเก็บเกย่ี วผลผลติ
ไข่แมงมนั บอ่ ละ 1 – 2 กิโลกรมั ตวั แก่แมงมนั บอ่ ละ 1 – 2 กิโลกรัม
5. ขนั้ ตอนกำรเพำะเล้ียงแมงมัน
มี 2 ขน้ั ตอน ไดแ้ ก่
5.1 ขัน้ ตอนที่ 1 การเพาะเลี้ยงในขวดพลาสตกิ มีขนั้ ตอน ดงั นี้
(1) นาดินมาตากให้แห้ง
~ 149 ~
(2) นาดนิ ท่ีตากแล้วมาบดหรอื ทบุ ให้แตกจนมขี นาดเลก็ ๆ
(3) นาดนิ ที่บดแล้ว 3 ส่วน ผสมกบั ป๋ยุ คอก 1 สว่ น
~ 150 ~
(4) นาดินท่ีผสมแลว้ บรรจุในขวดพลาสตกิ เกือบเตม็ ขวด
(5) นานางพญาแมงมันมาปลอ่ ยลงในดินทีบ่ รรจใุ นขวดพลาสตกิ 1 ตวั / ขวด
(6) นาขวดท่ีเพาะเลี้ยงไปวางไวใ้ นร่ม คอยใหอ้ าหาร 2 – 3 วัน / ครง้ั
(7) คอยสังเกตดูเมอ่ื เหน็ มีมดงานจานวนมากแลว้ กย็ า้ ยไปเพาะเลยี้ งในบอ่ ซีเมนตห์ รือยาง
รถยนต์
5.2 ข้ันตอนท่ี 2 การเพาะเลยี้ งในบ่อซีเมนต์หรือยางรถยนต์ มขี ้นั ตอน ดงั นี้
(1) นาดนิ มาตากให้แห้ง
(2) นาดินทต่ี ากแลว้ มาบดหรอื ทุบให้แตกจนมขี นาดเลก็ ๆ
(3) นาดนิ ทบี่ ดแลว้ 3 ส่วน ผสมกบั ปุ๋ยคอก 1 สว่ น
(4) นาดนิ ที่ผสมแล้วบรรจุในบอ่ ซีเมนต์หรอื ยางรถยนต์ ท่ีวางบนฝาซีเมนตห์ รอื แผน่ เรยี บ
(5) นาขวดทเ่ี พาะเลี้ยงในขัน้ ตอนที่ 1 มาเจาะรูดา้ นข้างขวดและฝงั ลงในดนิ ทีเ่ ตรยี มไว้ 1
ขวด / ถงั
(6) คอยให้อาหาร 2 – 3 วนั / ครัง้
(7) พอถึงชว่ งตน้ ฤดฝู นก็ทาการเกบ็ ไข่หรอื ตวั แกแ่ มงวนั ได้
~ 151 ~
ผจู้ ดั เกบ็ ข้อมลู เลขาชมรมคลงั ปญั ญาผสู้ ูงอายุจังหวดั เชยี งราย
1. นายสมบูรณ์ จักสมศกั ด์ิ เหรัญญิกชมรมคลงั ปัญญาผู้สูงอายจุ ังหวัดเชียงราย
2. นางสพุ ิน ปัญญาบญุ ประธานชมรมคลังปญั ญาผสู้ ูงอายอุ าเภอแมส่ รวย
3. นายฉลอง มหาวฒุ ิ
~ 152 ~
สำเนำ
ประกำศชมรมคลังปัญญำผสู้ ูงอำยจุ ังหวัดเชยี งรำย
ท่ี ๐๑ / ๒๕๖๕
เรอ่ื ง แต่งต้ังคณะกรรมกำรชมรมคลังปัญญำผู้สูงอำยุจังหวดั เชยี งรำย
ตามท่ีกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ รู้สึกสานึกในพระมหากรณุ าธิคุณในองค์สมเดจ็
พระนางเจ้าสิริกิต์ิ พระบรมราชนิ ีนาถพระบรมราชชนนีพรรณปหี ลวง ขณะดารงพระอิสรยิ ยศพระบรมราชนิ นี าถ
ในรัชกาลที่ ๙ ท่ีทรงให้ความสาคญั กับการนาศักยภาพภูมิปัญญาของผู้สงู อายุมาเผยแพร่ให้เป็นท่ีประจกั ษ์และ
ประโยชน์ของสังคม จึงรับสนองพระราชดาริ โดยจัดต้ังชมรมคลังปัญญาผู้สูงอายุจังหวัดข้ึนทุกจังหวัด สาหรับ
จังหวัดเชียงราย ไดจ้ ดั ตงั้ เมอ่ื วนั ศกุ รท์ ี่ ๑๘ กรกฎาคม ๒๕๕๗ และไดม้ กี ารแตง่ ต้งั คณะกรรมการชมรมฯ เพ่ือดาเนิน
กจิ การของชมรมฯ ในช่วงระยะเวลาตามขอ้ บังคบั ของชมรมฯ ไปแลว้ น้นั
บดั นท้ี ป่ี ระชุมตามโครงการพัฒนาศักยภาพการบรหิ ารจัดการชมรมคลังปัญญาผู้สงู อายุจงั หวัดเชียงราย
ปีงบประมาณ ๒๕๖๕ จานวน ๕ ครั้ง ครอบคลุมสมาชิกชมรมฯท้ัง๑๘ อาเภอ ในจังหวัดเชียงราย มีมติเป็น
เอกฉันท์เลอื กประครปู ิยวรรณพิพฒั น์ ดร. เปน็ ประธานชมรมฯ ต่อไปอีกวาระหน่ึง
ดังน้ัน อาศัยอานาจตามข้อบังคับของชมรมฯ ข้อ ๙ จึงแต่งตั้งคณะกรรมการชมรมฯขึ้นใหม่ ดังมี
รายนามและภาระหน้าทดี่ ังต่อไปนี้
คณะกรรมกำรท่ีปรึกษำ
(๑) พัฒนาสงั คมและความม่นั คงของมนษุ ย์ จังหวัดเชียงราย
(๒) นายกองค์การบริหารสว่ นจงั หวัดเชยี งราย
(๓) อธกิ ารบดมี หาวิทยาลัยราชภัฎเชียงราย
(๔) ผู้อานวยการสานักงาน กศน. จังหวดั เชียงราย
คณะกรรมกำรอำนวยกำร ประกอบด้วย
(๑) พระครปู ยิ วรรณพพิ ฒั น์ ดร. ประธาน
(๒) นายวรี ะศักดิ์ มณีรัตน์ (ฝ่ายบริหาร) รองประธาน คนที่ ๑
(๓) พระครวู ิมลศิลปกจิ ผศ.ดร. (ฝ่ายกิจกรรม) รองประธาน คนท่ี ๒
(๔) นายวทิ รู ย์ จิตตะวกิ ลุ (ฝา่ ยวิชาการ) รองประธาน คนที่ ๓
มีหน้ำที่ อานวยการ บริหารจัดการ กากับดูแล การดาเนินงานของชมรมให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามท่ี
กาหนดไว้ มีการแบ่งภารกิจเป็น 3 ฝ่าย เพื่อพิจารณาดาเนินการตามภาระหน้าท่ี และประสานงานทั้งภายใน
และภายนอกชมรม งานเช่ือมโยงเครอื ข่าย ดงั นี้
~ 153 ~
๑. คณะกรรมกำรฝำ่ ยบริหำร
นายวีระศักด์ิ มณรี ตั น์ ประธาน
๑.๑ คณะกรรมกำรงำนเลขำนกุ ำร ประกอบดว้ ย
(๑) นายสมบรู ณ์ จักสมศกั ด์ิ ประธาน
(๒) นายกฤตนัน ไชยานนท์ ผชู้ ว่ ยเลขานกุ าร
(๓) นางรตั นา จติ วงพงศ์ ผู้ช่วยเลขานุการ
(๔) นางพสิ มยั พลาศรยั ผู้ช่วยเลขานกุ าร
มีหน้ำที่ กาหนดนัดหมายวันเวลาสถานที่ประชุม / จัดทากาหนดการประชุม หนังสือเชิญประชุม
บันทึกรายงานการประชุม เกบ็ รกั ษาเอกสาร หนงั สือของชมรม / งานสารบรรณของชมรม เปน็ ศูนยก์ ลางติดต่อ
เชื่อมประสานเครือข่ายท้ังภายในและภายนอก มีปัญหาในการดาเนินงานให้รีบปรึกษาประธานชมรม หรือ
ประธานฝา่ ย หรอื คณะกรรมการอานวยการ เพ่ือเชิญประชมุ แกไ้ ขปญั หา
๑.๒ คณะกรรมกำรงำนเหรญั ญกิ ประกอบดว้ ย
(๑) นางสพุ นิ ปญั ญาบุญ ประธาน
(๒) นางทับทมิ ปัญญาบญุ กรรมการ
(๓) ดร. ทิพวรรณ์ สุวรรณโน กรรมการ
มี ห น้ ำ ท่ี บริหาร ก าร เงิน ของ ชมร ม เปิดบัญ ชี – ฝาก – ถอ น กั บธ น าคาร ก รุง ไ ทย
ตามขอ้ บงั คบั ข้อ ๑๕ จดั ทาสมดุ รบั จ่ายเงิน รวบรวมเอกสารหลักฐานใบสาคัญ รับเงิน ตามหลกั การบญั ชี โดย
ถอื ปฏบิ ตั ิตามขอ้ บังคับของชมรมขอ้ ๑๕ – ๒๓ โดยเครง่ ครัด ซง่ึ มขี ้อควรปฏบิ ัติชัดเจนอยแู่ ล้ว
๑.๓ คณะกรรมกำรงำนทะเบียน ประกอบดว้ ย
(๑) นายสุกิจ สิทธสิ ม ประธาน
(๒) นายประยรู อปุ เสน ผู้ช่วยนายทะเบียน
(๓) ประธานชมรมคลงั ปญั ญาผู้สูงอายุอาเภอ ผู้ช่วยนายทะเบยี น
(๔) นายเจริญ จติ วงพงษ์ เลขานายทะเบยี น
มหี นำ้ ท่ี รวบรวมและเก็บรกั ษาเอกสาร/ใบสมัคร/ประวัติสมาชิกทะเบยี นคมุ สมาชิกทั้งจังหวดั ใหเ้ ป็น
ปจั จุบันและนาแจง้ ผลความคืบหนา้ ของสมาชกิ เช่น ยา้ ย เสียชวี ติ ลาออก ทุกครง้ั ท่ีมปี ระชุมกรรมการฯ ให้
ประสานกบั สานกั งานพฒั นาสังคมฯ และนายทะเบยี นอาเภอ/ตาบล
เพอื่ ตรวจสอบจานวนสมาชิก
๑.๔ คณะกรรมกำรงำนประชำสัมพนั ธ์ ประกอบด้วย
(๑) นายสพุ จน์ บญุ ธรรม ประธาน
(๒) นางปารชิ าติ สิทธิสม กรรมการ
(๓) นางศรวี รรณา รทู้ านอง กรรมการ
มีหน้ำท่ี จัดทาสื่อสาร สารสนเทศ ทางวิทยุ โทรทัศน์ ส่ือส่ิงพิมพ์ สื่ออ่ืนๆ เพ่ือสร้างความเข้าใจกับ
หน่วยงานต่าง ๆ จัดทาเอกสารแผน่ พับ แสดงผลงานของชมรมเป็นระยะ รวบรวมเป็นรปู เล่มหรือบนั ทกึ ข้อความ
~ 154 ~
ภาพกิจกรรมต่าง ๆ จัดทางบประมาณ ค่าใช้จ่าย โดยประสานกับงานฝ่ายต่าง ๆ ด้วย เมื่อมีปัญหาอุปสรรคใน
การดาเนินงาน ให้รบี แจ้งประธานฝา่ ยบรหิ ารโดยด่วน เพ่ือร่วมกันพจิ ารณาแก้ไขปัญหา
๑.๕ คณะกรรมกำรงำนปฏิคม ประกอบด้วย
(๑) นางสพุ นิ ปญั ญาบุญ ประธาน
(๒) นางจตุพร ดารารตั น์ กรรมการ
(๓) นางรสนันท์ มานะสขุ กรรมการ
(๔) นางปาริชาต สทิ ธิสม กรรมการ
มีหน้ำที่ ให้การต้อนรับผู้เข้าประชุมต่าง ๆ ตามโครงการ ดูแลแขกผู้รับเชิญ โดยการปราศรัย ทักทาย
อานวยความสะดวกในการชมุ นุม พบปะสังสรรค์ และการประชมุ ทุกครง้ั ใหไ้ ด้รบั ความประทบั ใจ
๑.๖ คณะกรรมกำรงำนพสั ดุ ประกอบด้วย
(๑) นายปรีดา แพงพิบลู ย์ ประธาน
(๒) นายกฤตนัน ไชยานนท์ กรรมการ
มีหน้ำท่ี จัดหาพัสดุเครื่องใช้ท้ังสิ้นเปลืองและถาวร เช่น ตู้เก็บเอกสาร โต๊ะ – เก้าอี้ ช้ันวางของ วัสดุ
สิ้นเปลือง อาทิ กระดาษ ลวดเย็บ ลวดเสียบ ตลับชาด อุปกรณ์ ให้มีไว้ตามความจาเป็นและเหมาะสม จัดทา
บัญชี รบั จ่ายวัสดุ พสั ดุ ให้เป็นปัจจบุ นั เสมอ รวบรวมเอกสารหลกั ฐาน
การเบิกจ่ายไวท้ กุ ครั้ง ประสานกับสานักงานพฒั นาสงั คมฯ เพือ่ ใหค้ วามอนเุ คราะห์ สนับสนุน
ในการจัดหาพัสดุเพ่ือใช้ในกิจกรรมของชมรม
๒. คณะกรรมกำรฝ่ำยกิจกรรม ประกอบด้วย
(๑) พระครูวิมลศิลปกจิ , ผศ.ดร. ประธาน
(๒) นายสุกจิ สทิ ธสิ ม กรรมการ
(๓) นายจมุ พล กติ ติสาร กรรมการ
มีหน้ำท่ี ประสานการทางานกับทุกฝ่าย/งาน ภายในชมรม ปรึกษาหารือร่วมกันถึงกิจกรรมที่จะ
ดาเนินการ รวมท้ังผู้ส่งเสริม ผู้สนับสนุนจากบุคคลภายนอก สมาชิกกิตติมศักด์ิ ปราชญ์ผู้รู้และจัดทาเป็น
แผนงานของฝ่ายไว้ แล้วนาสู่แผนใหญ่ของชมรม มีปัญหาก็ให้ปรึกษาประธานชมรม หรือ คณะกรรมการ
อานวยการชมรม อยา่ งตอ่ เนอื่ ง เพราะกจิ กรรมจะมตี ลอด ๑๒ เดือน (ฮตี สิบสอง)
๓. คณะกรรมกำรฝำ่ ยวิชำกำร/แผนงำนโครงกำรและข้อมูลประกอบดว้ ย
(๑) นายวทิ รู ย์ จิตตะวิกุล ประธานกรรมการ
(๒) นายกมล ธิฉลาด กรรมการ
(๓) นายเจริญ จิตวงพงษ์ กรรมการ
(๔) นายสน่ัน เนตรสุวรรณ กรรมการ
(๕) ดร. ทิพวรรณ์ สุวรรณโน กรรมการ
(๖) นายสมบูรณ์ จักสมศกั ดิ์ กรรมการ
มีหน้ำท่ี ประสานงานกับฝ่ายต่าง ๆ ศึกษาหาข้อมูลในการจัดทาแผนงาน โครงการ งบประมาณ
ประจาปีทั้งระยะส้ัน ระยะยาว โดยประชุมปรึกษาหารือโดยเฉพาะกับฝ่ายกิจกรรม แสวงหาความร่วมมือทั้ง
~ 155 ~
ภายในและภายนอก ศึกษาวิจยั สบื คน้ ถ่ายทอด จดั ทาหนงั สอื คน้ ควา้ ประวตั ศิ าสตร์ วฒั นธรรมและอ่นื ตามท่ี
เหน็ สมควร
ทงั้ น้ตี งั้ แต่บัดนเี้ ป็นต้นไป
ประกาศ ณ วันท่ี ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๖๕
( พระครูปยิ วรรณพพิ ัฒน์ ดร. )
ประธานชมรมคลังปัญญาผสู้ งู อายุ จังหวดั เชียงราย
~ 156 ~
สำเนำ
ประกาศชมรมคลงั ปญั ญาผู้สงู อายจุ งั หวดั เชยี งราย
ท่ี ๐๒ / ๒๕๖๕
เรือ่ ง แต่งตั้งคณะทางานอานวยการ ชมรมคลังปัญญาผู้สงู อายจุ ังหวัดเชยี งราย
ตามข้อบังคับชมรมคลังปัญญาผู้สูงอายุจังหวัดเชียงราย พ.ศ. ๒๕๕๙ ประกาศใช้เม่ือวันท่ี ๔ มิถุนายน
พ.ศ. ๒๕๕๙ ข้อ ๙ วรรคสาม กาหนดว่า เพ่ือให้การบริหารงานของชมรมฯ มีความเหมาะสมกับสภาพการณ์
คณะกรรมการบริหารชมรมฯ สามารถแต่งตั้งสมาชิกในชมรมเป็นคณะทางานคณะหน่ึง ชื่อว่า คณะทางาน
อานวยการ มีจานวนไมเ่ กิน ๑๖ คน
บดั นีท้ ่ีประชมุ ตามโครงการพัฒนาศักยภาพการบรหิ ารจัดการชมรมคลังปัญญาผู้สงู อายุจังหวัดเชียงราย
ปีงบประมาณ ๒๕๖๕ จานวน ๕ คร้ัง ครอบคลุมสมาชิกชมรมฯทั้ง๑๘ อาเภอ ในจังหวัดเชียงราย มีมติเป็น
เอกฉันท์เลอื กประครปู ิยวรรณพพิ ัฒน์ ดร. เปน็ ประธานชมรมฯ ตอ่ ไปอกี วาระหน่ึง
ดังน้ันอาศัยอานาจตามข้อบังคับชมรมฯ ข้อ ๙ จึงแต่งตั้งคณะทางานอานวยการ ชมรมคลังปัญญา
ผ้สู งู อายจุ ังหวดั เชยี งราย มรี ายนาม และภาระหน้าท่ี ดงั ต่อไปน้ี
๑. พระครปู ยิ วรรณพพิ ฒั น์ ประธานคณะทางาน
๒. นายวีระศักดิ์ มณีรัตน์ รองประธานคณะทางาน คนท่ี ๑
๓. พระครูวิมลศิลปกิจ รองประธานคณะทางาน คนท่ี ๒
๔. นายวทิ ูรย์ จิตตะวกิ ลุ รองประธานคณะทางาน คนท่ี ๓
๕. นายปรดี า แพงพบิ ูลย์ คณะทางาน
๖. นางสพุ นิ ปัญญาบญุ คณะทางาน
๗. นายจุมพล กิตติสาร คณะทางาน
๘. นายสกุ จิ สิทธิสม คณะทางาน
๙. นางปาริชาต สิทธิสม คณะทางาน
๑๐. นายสน่ัน เนตรสวุ รรณ คณะทางาน
๑๑. นางทับทิม ปญั ญาบุญ คณะทางาน
๑๒. นายสพุ จน์ บญุ ธรรม คณะทางาน
๑๓. ดร. ทพิ วรรณ์ สวุ รรณโน คณะทางาน
~ 157 ~
๑๔. นายสมบูรณ์ จกั สมศักด์ิ คณะทางานและเลขานุการ
๑๕. นายกฤตนนั ไชยานนท์ คณะทางานและผู้ช่วยเลขานกุ าร
๑๖. นายประยูร อุปเสน คณะทางานและผู้ช่วยเลขานกุ าร
ให้คณะทางานอานวยการ มีหน้าทเี่ สนอ พิจารณา กลนั่ กรองแผนงานโครงการ กจิ กรรมของชมรมฯ
ตลอดจนประสานงานกับเครอื ขา่ ยหนว่ ยงาน องค์กรต่างๆ ในสภาวการณท์ ี่ตอ้ งการ
ความคล่องตัว รวดเรว็ ใหม้ กี ารประชมุ ปรกึ ษาหารือกนั และดาเนินกจิ กรรมของชมรมในนามคณะกรรมการ
บริหารชมรมฯให้เกิดประสิทธภิ าพ ประสบผลสัมฤทธ์ิ บรรลวุ ัตถุประสงคข์ องชมรมตอ่ ไป
ทั้งนี้ ตั้งแต่บดั นีเ้ ปน็ ตน้ ไป
ประกาศ ณ วนั ที่ ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๖๕
( พระครปู ยิ วรรณพพิ ฒั น์ ดร. )
ประธานชมรมคลังปัญญาผสู้ งู อายุ จังหวัดเชยี งราย
สงู วัยอย่างมคี ุณค่า ชราอยา่ งมีคุณภาพ
สงู ไวยอย่ างมีคงุ ค่ าชราอย่ ามง ีคงุ ภาบ