Food and Water Sanitation Journal Vol. 15 No. 1 Oct 2023 - Mar 2024 51
52 วารสารสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ ปีที่ 15 ฉบับที่ 1 เดือนตุลาคม 2566 - มีนาคม 2567
Food and Water Sanitation Journal Vol. 15 No. 1 Oct 2023 - Mar 2024 53
54 วารสารสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ ปีที่ 15 ฉบับที่ 1 เดือนตุลาคม 2566 - มีนาคม 2567
ถังส�ำรองน�้ำ เป็นภาชนะเก็บกักน�้ำที่ทุกบ้านควรจะมีไว้ส�ำหรับส�ำรองน�้ำประปาไว้ใช้ยามขาดแคลนน�้ำ เช่น ช่วงที่ซ่อม ท่อประปา หรือช่วงที่ลดแรงดันจ่ายน�้ำประปาลง หรือช่วงเกิดภัยแล้ง เป็นต้น นอกจากนั้นถังส�ำรองน�้ำยังสามารถเป็นจุดพัก น�้ำท�ำให้ตะกอนที่ปนเปื้อนมากับน�้ำตกตะกอนได้ ดังนั้นจึงต้องใส่ใจในการการเลือก การดูแลรักษาความสะอาดของถังส�ำรอง น�้ำ เพื่อให้สามารถใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เหมาะสมกับครัวเรือน ดังนี้ การเลือกถังส�ำรองน�้ำ 1. ขนาดความจุ ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะประมาณการใช้น�้ำของแต่ละคนประมาณ 200-250 ลิตรต่อวัน ถ้าต้องการส�ำรอง น�้ำไว้ใช้ส�ำหรับครัวเรือนจ�ำนวนกี่คน กี่วันก็เอาไปคูณกัน เช่น ครัวเรือนมี 5 คน ต้องการส�ำรองน�้ำไว้ใช้ 3 วัน ต้องใช้ถังขนาด ประมาณ 3-4 คิว เป็นต้น 2. พื้นที่ตั้งถังส�ำรองน�้ำ เบื้องต้นถังน�้ำบนดินจะเหมาะสมที่สุด เพราะดูแลรักษาง่าย หากรั่วซึมสามารถมองเห็นและ ซ่อมแซมได้สะดวก ถ้าไม่มีข้อจ�ำกัดเรื่องพื้นที่ควรเลือกถังทรงกลม จะช่วยกระจายแรงดันน�้ำได้ค่อนข้างสมดุลท�ำให้อายุการ ใช้งานนานขึ้น แต่หากพื้นที่จ�ำกัดจ�ำเป็นต้องใช้ถังส�ำรองน�้ำใต้ดินควรเลือกถังแนวนอนจะเหมาะสมกว่า นอกจากนั้นอาจจะ พิจารณาจากลักษณะรูปทรงของพื้นที่ตั้งเพื่อเลือกถังน�้ำที่มีรูปทรงที่เหมาะสมกับพื้นที่ซึ่งปัจจุบันมีวางขายหลากหลาย รูปแบบ เช่น วางเข้ามุม วางเป็นของตกแต่งสวน เป็นต้น 3. ควรเลือกถังเก็บน�้ำที่ผลิตจากวัสดุไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค หรือ Food Grade ใช้เทคโนโลยี Compounding หรือการใช้ความร้อน แรงดันบีบอัดสีให้เป็นเนื้อเดียวกันกับเม็ดพลาสติก ท�ำให้สีไม่หลุดร่อนหรือก่อให้เกิดการปนเปื้อนสาร เคมีที่เป็นอันตรายลงไปในน�้ำและได้รับการรับรองคุณภาพมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) 4. ควรเลือกถังเก็บน�้ำแบบทึบแสงที่สามารถป้องกันตะไคร่น�้ำ ซึ่งท�ำให้เกิดคราบสกปรกและเกิดการสะสมของ เชื้อโรคได้ การท�ำความสะอาดภาชนะส�ำรองน�้ำ 1. เก็บกวาดเศษวัสดุ และท�ำความสะอาด คราบสกปรก ทั้งภายนอก ภายใน และฝาปิด โดยใช้น�้ำยาล้างภาชนะและ แปรงขัดท�ำความสะอาด หรือใช้หัวฉีดน�้ำฉีดล้างคราบสกปรกออกให้หมด 2. ล้างด้วยน�้ำสะอาดอีก 2 ครั้ง หรือ ฉีดน�้ำล้างจนหมดคราบสกปรก 3. ฆ่าเชื้อโรคด้วยน�้ำผสมคลอรีนด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง ดังต่อไปนี้ ดรุณี สีสุดโท ส�ำนักสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ เรียบเรียง ถังส�ำำรองน�้ำำในบ้านท� ในบ้านท�ำำอย่างไร? ให้สะอาด อย่างไร? ให้สะอาด ความเข้มข้น (ppm) ปริมาณคลอรีนผง 65% (กรัม) ปริมาณน�้ำ (ลิตร) วิธีการใช้และระยะเวลา 5 8 1,000 แช่ทิ้งไว้ 24 ชั่วโมง 50 80 1,000 แช่ทิ้งไว้ 30 นาที 200 80 250 ใช้ฉีดพ่นผนังภายในภาชนะ ให้ทั่ว 4. ปล่อยน�้ำคลอรีนออกให้หมด ทิ้งไว้ให้แห้งก่อนเติมน�้ำไว้ใช้ในครัวเรือน ถังส�ำรองน�้ำในบ้านถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นของน�้ำใช้ภายในครัวเรือน ดังนั้นนอกจากเลือกถังที่มีความเหมาะสมกับการ ใช้งานทั้งชนิดและขนาดแล้วต้องค�ำนึงถึงความสะอาดของถังส�ำรองน�้ำด้วย ซึ่งจะต้องล้างท�ำความสะอาดอย่างถูกหลักสุขาภิบาล ทุก ๆ 6 เดือนหรือภายหลังจากที่ไม่ได้ใช้นาน ๆ นอกจากนั้นอาจจะต้องมีการเติมคลอรีนฆ่าเชื้อโรคในน�้ำที่อยู่ในถังส�ำรอง น�้ำนั้นด้วย เพื่อให้น�้ำประปาที่ส�ำรองไว้มีความสะอาด ปลอดภัยเหมาะสมต่อการใช้งานในครัวเรือนต่อไป Food and Water Sanitation Journal Vol. 15 No. 1 Oct 2023 - Mar 2024 55
คลอรีน (Chlorine) เป็นสารเคมีที่นิยมใช้ในระบบผลิตน�้ำประปา เพื่อฆ่าเชื้อโรคในขั้นตอนสุดท้ายของการผลิต น�้ำประปา ซึ่งราคาไม่แพง หาซื้อได้ง่าย มีหลากหลายรูปแบบให้เลือกใช้ ที่ส�ำคัญมีประสิทธิภาพสูงในการฆ่าเชื้อโรคในน�้ำประปา และยังมีปริมาณคงเหลือในน�้ำประปาเพื่อป้องกันการปนเปื้อนเชื้อโรคซ�้ำได้อีกด้วย คลอรีนที่น�ำมาใช้ส่วนใหญ่มี 3 ชนิด ได้แก่ คลอรีนก๊าซ คลอรีนน�้ำ และคลอรีนที่เป็นผง เม็ด หรือเกล็ด ซึ่งแต่ละ ชนิดก็จะใช้งานที่แตกต่างกันออกไป ซึ่งหากเป็นระบบผลิตน�้ำประปาที่มีขนาดใหญ่ก็จะใช้ก๊าชคลอรีน เนื่องจากประสิทธิภาพ ดีกว่า แต่อย่างไรก็ตามก๊าซคลอรีนเป็นสารเคมีที่ต้องขออนุญาตเป็นพิเศษเนื่องจากเป็นยุทธภัณฑ์ ดังนั้นระบบประปาของ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรวมถึงประปาหมู่บ้าน จึงใช้คลอรีนน�้ำหรือคลอรีนผง โดยคลอรีนที่เติมลงไปในการผลิตน�้ำประปา จะละลายน�้ำอยู่ในรูปของคลอรีนอิสระคงเหลือ (Residual Free Chlorine) ท�ำหน้าที่ฆ่าเชื้อโรคที่อาจปนเปื้อนมาใน ภายหลังซึ่งทางองค์การอนามัยโลก (WHO) ให้การยอมรับ และก�ำหนดให้มีคลอรีนอิสระคงเหลือ (Residual Free Chlorine) ในน�้ำประปาไว้ 0.2-0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร อย่างไรก็ตามการใช้คลอรีนก็มีข้อด้อยอยู่บ้างคือ จะท�ำให้เกิดกลิ่น ยิ่งช่วงที่มีการ ระบาดของโรคระบาด ท�ำให้ต้องเพิ่มความเข้มข้นของคลอรีน และท�ำให้เกิดกลิ่นคลอรีนแรงมาก โดยส่วนใหญ่จะมีผล กระทบเป็นอย่างมากกับบ้านผู้ใช้น�้ำที่อยู่บริเวณต้นท่อที่ท�ำให้รู้สึกถึงกลิ่นคลอรีนได้มากกว่าบ้านผู้ใช้น�้ำที่อยู่ปลายท่อ ดังนั้น อาจจะเกิดความกังวลในเรื่องกลิ่นคลอรีนดังกล่าว การก�ำจัดกลิ่นคลอรีนก็ท�ำได้ไม่ยากและสามารถท�ำเองได้ดังนี้ 1. รองน�้ำประปาใส่ภาชนะที่สะอาด และตั้งทิ้งไว้ประมาณ 30 นาที กลิ่นคลอรีนก็จะระเหยออกไป เนื่องจากคลอรีน เป็นสารที่สามารถระเหยได้เอง เพียงแค่ตั้งทิ้งไว้กลิ่นคลอรีนระเหยออกไปเอง 2. กรองน�้ำประปาผ่านเครื่องกรองคาร์บอนหรือถ่านกัมมันต์ โดยน�้ำจะไหลผ่านตามรูพรุนของถ่านคาร์บอนหรือถ่าน กัมมันต์ ท�ำให้สามารถดูดจับคลอรีนตกค้างในน�้ำประปาได้ท�ำให้น�้ำที่กรองออกมาไม่มีกลิ่นคลอรีน นอกจากนั้นยังสามารถ กรอง สี ความขุ่น ออกได้ด้วย คลอรีนในน�้ำประปา ไม่ก่อให้เกิดอันตรายใดๆ เพราะจะมีปริมาณคลอรีนอิสระคงเหลือ 0.2 – 0.5 มิลลิกรัม/ลิตร ปกติคลอรีนอิสระคงเหลือในระดับนี้จะได้กลิ่นอ่อนๆ หากตั้งทิ้งไว้สัก 30 นาที กลิ่นดังกล่าวก็จะหายไปเอง ซึ่งการมีคลอรีน อิสระคงเหลือในน�้ำประปาจนถึงบ้านท่านนั้นเป็นเครื่องบ่งชี้ว่าน�้ำประปานั้นผ่านกระบวนการผลิตที่ได้มาตรฐาน ดังนั้น กลิ่นคลอรีนที่ท่านรู้สึกนั้นจึงเป็นเสมือนกลิ่นที่สร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพน�้ำประปา ได้ว่า สะอาด ปลอดภัย แน่นอน น�้ำประปามีกลิ่นคลอรีนต้องท�ำอย่างไร? เอมอร ขันมี ส�ำนักสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ เรียบเรียง 56 วารสารสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ ปีที่ 15 ฉบับที่ 1 เดือนตุลาคม 2566 - มีนาคม 2567
Food and Water Sanitation Journal Vol. 15 No. 1 Oct 2023 - Mar 2024 57
กรมอนามัย ย�้ำ กินหมูดิบ เสี่ยงโรคไข้หูดับ แนะ ปรุงสุก สะอาดปลอดภัย เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ลงพื้นที่ตรวจสอบโรงงานกรอกน�้ำจากก๊อก พร้อมให้หยุดผลิต นายแพทย์อรรถพล แก้วสัมฤทธิ์ รองอธิบดีกรมอนามัย เปิดเผย ว่า จากกรณีมีสื่อออนไลน์ TikTok ได้เผยแพร่คลิปภาพการผลิตน�้ำดื่ม บรรจุขวด โดยใช้มือกรอกลงขวด และเผยแพร่เป็นกระแสในสื่อโซเซียล จนหลายคนตั้งข้อสงสัยว่าไม่ได้มาตรฐานหรือไม่ และเรียกร้องให้ กรมอนามัยด�ำเนินการตรวจสอบ ซึ่งกรมอนามัยได้ประสานงานไปยัง ส�ำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ทราบว่า สถานที่ดังกล่าวเป็น โรงงานผลิตน�้ำดื่มแห่งหนึ่งในจังหวัดร้อยเอ็ดที่ได้รับอนุญาตถูกต้อง ตาม พระราชบัญญัติอาหารและต้องปฏิบัติตามเกณฑ์มาตรฐาน GMP ทั้งนี้ หลังจากคลิปดังกล่าวถูกเผยแพร่ ส�ำนักงานสาธารณสุขจังหวัดร้อยเอ็ด ในฐานะพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ด�ำเนินการเข้าตรวจสอบโรงงานดังกล่าว ตามเกณฑ์มาตรฐาน GMP พบว่า ไม่ผ่านเกณฑ์การประเมินจึงให้หยุด การผลิต และแก้ไขปรับปรุงข้อบกพร่องจนกว่าจะผ่าน และได้แจ้งให้ผู้รับ อนุญาตและผู้ควบคุมการผลิต เร่งเข้าพบพนักงานเจ้าหน้าที่ ภายในวันที่ 8 ธันวาคม 2566 เพื่อด�ำเนินการตามข้อกฎหมาย “กรมอนามัยขอขอบคุณประชาชนที่เรียกร้องมายังกรมอนามัย ให้ด�ำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงดังกล่าว เพราะ น�้ำดื่มนั้นมีความส�ำคัญกับสุขภาพประชาชน ที่แนะน�ำให้ดื่มน�้ำสะอาดอย่างน้อยวันละ 6-8 แก้ว เพื่อความสะอาด ปลอดภัย ก่อนเลือกซื้อน�้ำบรรจุขวด ขอให้ประชาชนตรวจดูภาชนะบรรจุว่าสะอาดหรือไม่มีรอยขูดขีดหรือไม่ ฝาปิดสนิทหรือไม่ ฉลากบนภาชนะบรรจุระบุสถานที่ผลิต มีเลขสารบบอาหาร (อย) หรือไม่ หากเป็นน�้ำถัง 20 ลิตร ควรมีแถบพลาสติกปิดฝาถังที่ แนบสนิทไม่ฉีกขาด นอกจากนี้ ควรเลือกซื้อน�้ำดื่มบรรจุขวดจากแหล่งผลิตที่เชื่อถือได้เพื่อเป็นการประกันความสะอาดของ น�้ำดื่มบรรจุขวดได้อีกวิธีหนึ่ง หากท่านพบเห็นหรือมีหลักฐานว่าโรงงานผลิตน�้ำดื่มใด มีการด�ำเนินการด้านสุขลักษณะไม่ ถูกต้อง ก็สามารถแจ้งหน่วยงานสาธารณสุข ได้แก่ สาธารณสุขอ�ำเภอหรือสาธารณสุขจังหวัดในพื้นที่นั้นๆ ได้ทันที” รองอธิบดี กรมอนามัย กล่าว เกาะประเด็นร้อน จากกรณี ผู้ใช้ X (ทวิตเตอร์) รายหนึ่งได้เผยแพร่ภาพเมนูซูชิหมูดิบของ ร้านอาหารแห่งหนึ่ง นั้น กรมอนามัยย�้ำผู้บริโภคควรเลือกกินเมนูแบบปรุงสุก ปลอดภัยกว่า เพราะการบริโภคเนื้อหมู เครื่องในหมู หรือเลือดหมู รวมไปถึง อาหารสุก ๆ ดิบ ๆ ทุกชนิดที่ไม่ได้ผ่านการปรุงสุกมาก่อน อาจเสี่ยงต่อการ ได้รับเชื้อแบคทีเรียสเตร็ปโตค็อกคัส ซูอิส (Streptococcus suis) หรือโรค ไข้หูดับได้ ซึ่งหากได้รับเชื้อชนิดนี้จะท�ำให้มีอาการมีไข้ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน บางรายแสดงอาการไข้ร่วมกับมีผื่น อุจจาระร่วง บางรายติดเชื้อที่เยื่อหุ้มหัวใจ เยื่อหุ้มสมอง รวมถึงอาจท�ำให้ติดเชื้อ ในกระแสเลือดอย่างรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ ทั้งนี้ การปรุงอาหารด้วยเนื้อหมู ก่อนน�ำวัตถุดิบมาปรุง ต้องล้างน�้ำให้สะอาดเพื่อลดการปนเปื้อนเชื้อโรค พยาธิ สารเคมี ตกค้าง และต้องปรุงให้สุกโดยใช้ความร้อนให้อาหารสุกอย่างทั่วถึงด้วยอุณหภูมิตั้งแต่ 70 องศาเซลเซียสขึ้นไป เป็นระยะเวลา อย่างน้อย 5 นาที ที่ส�ำคัญคือให้เลือกร้านที่ได้รับป้ายสัญลักษณ์อาหารสะอาด รสชาติอร่อย (Clean Food Good Taste) ผู้จ�ำหน่าย มีสุขอนามัยที่ดี ใช้ภาชนะบรรจุอาหารที่สะอาด มีการปกปิด รวมทั้งผู้ปรุงควรสวมผ้ากันเปื้อนและหมวกคลุมผม และไม่ควรใช้มือหยิบจับอาหารปรุงส�ำเร็จโดยตรง ในส่วนของผู้บริโภคก่อนกินอาหารต้องล้างมือ ด้วยสบู่และน�้ำทุกครั้ง 58 วารสารสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ ปีที่ 15 ฉบับที่ 1 เดือนตุลาคม 2566 - มีนาคม 2567
วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2567 นายแพทย์อรรถพล แก้วสัมฤทธิ์ รองอธิบดีกรมอนามัย เป็นประธานการประชุมเชิงปฏิบัติการ “พัฒนายก ระดับการจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมสู่เมืองท่องเที่ยวสุขภาพดี วิถีใหม่” โดยมี นายชัยเลิศ กิ่งแก้วเจริญชัย รองผู้อ�ำนวยการส�ำนักสุขาภิบาล อาหารและน�้ำ เป็นผู้กล่าวรายงานและร่วมบรรยาย ในหัวข้อ “การพัฒนา ยกระดับคุณภาพการจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมในเมืองท่องเที่ยว สุขภาพดี วิถีใหม่” ในการนี้ได้รับเกียรติจาก ดร.ศิวัช บุญเกิด รองปลัด เมืองพัทยา และนายชวัลณัฐ เหล่าพูนพัฒน์ นักวิชาการอิสระ เป็นวิทยากร การประชุมเชิงปฏิบัติการ “พัฒนายกระดับการจัดการ อนามัยสิ่งแวดล้อมสู่เมืองท่องเที่ยวสุขภาพดี วิถีใหม่” ระหว่างวันที่ 31 มกราคม - 1 กุมภาพันธ์ 2567 ณ โรงแรมลองบีช การ์เด้น โฮเต็ล แอนด์สปา อ�ำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี ร่วมในการบรรยาย ซึ่งมีผู้เข้าร่วมประชุมประกอบด้วย เจ้าหน้าที่ศูนย์อนามัย ส�ำนักงาน สาธารณสุขจังหวัดในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 6 เมืองพัทยา และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในแหล่งท่องเที่ยวส�ำคัญในภาคตะวันออก โดยการประชุมมี วัตถุประสงค์หลัก 2 ประการ คือ 1. เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้การพัฒนายกระดับคุณภาพการจัดการอนามัย สิ่งแวดล้อมในเมืองท่องเที่ยวให้เป็นเมืองท่องเที่ยวสุขภาพดี ภายใต้วิถีชีวิตใหม่ 2. เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้และสร้างการมีส่วนร่วมใน การยกระดับการจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมระดับพื้นที่ อย่างบูรณาการ ในการประชุมฯ ครั้งนี้ มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้การ จัดการอนามัย สิ่งแวดล้อมระดับพื้นที่อย่างมีส่วนร่วม และ แบ่งกลุ่มฝึกปฏิบัติและน�ำเสนอ “การจัดท�ำแผนกลยุทธ์ระดับพื้นที่ สู่ข้อเสนอเชิงนโยบายระดับประเทศ” เพื่อน�ำไปพัฒนา และยกระดับคุณภาพการจัดการอนามัยสิ่งแวดล้อมในเมืองท่องเที่ยวให้เป็นเมืองท่องเที่ยวสุขภาพดี ภายใต้วิถีชีวิตใหม่ และให้เกิดการขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจสุขภาพ รวมไปถึงสร้างความมั่นใจให้กับนักท่องเที่ยวด้านความปลอดภัย มุ่งสู่การเป็น เมืองสุขภาพดี ภายใต้วิถีชีวิตใหม่อย่างยั่งยืน กิจกรรมสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ Food and Water Sanitation Journal Vol. 15 No. 1 Oct 2023 - Mar 2024 59
วันที่16 ตุลาคม 2566 นายสันติพร้อมพัฒน์รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธานตรวจเยี่ยม เสริมพลังและรณรงค์ “กินเจ อิ่มบุญ มือสะอาด สุขภาพดีวิถีใหม่” โดยมีแพทย์หญิงอัจฉรา นิธิอภิญญาสกุล รักษาราชการ แทนอธิบดีกรมอนามัย นายแพทย์ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน รักษาราชการอธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก และผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุข ร่วมตรวจเยี่ยมเสริมพลังและรณรงค์เทศกาลกินเจ ซึ่งเน้นย�้ำสุขอนามัยการปรุง ประกอบอาหารและคุณค่าทางโภชนาการ รวมถึงการล้างมือด้วยน�้ำและสบู่ โดยยึดหลัก 2 ก่อน 5 หลัง 7 ขั้นตอน เพื่อ สุขอนามัยมือที่ดี ดังค�ำขวัญวันล้างมือโลก ประจ�ำปี 2566 “มือสะอาด...อยู่ใกล้แค่เอื้อม : Clean handsare within reach” ตรวจเยี่ยมเสริมพลังและรณรงค์ “กินเจ อิ่มบุญ มือสะอาด สุขภาพดี วิถีใหม่” ณ ลานเอาท์เล็ท สแควร์ เมืองทองธานี อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี 60 วารสารสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ ปีที่ 15 ฉบับที่ 1 เดือนตุลาคม 2566 - มีนาคม 2567
ส�ำนักสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ กรมอนามัย จัดกิจกรรมรณรงค์เทศกาลกินเจ ประจ�ำปี 2566 “กินเจ อิ่มบุญ ได้สุขภาพ น้อมถวายร�ำลึกเนื่องในวันนวมินทรมหาราช โดยมี นายแพทย์ ชลน่าน ศรีแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธาน มีนายแพทย์โอภาส การย์กวินพงศ์ ปลัดกระทรวงสาธารณสุข แพทย์หญิงอัจฉรา นิธิอภิญญาสกุล อธิบดีกรมอนามัย ผู้บริหารกระทรวง สาธารณสุข และภาคีเครือข่ายการดูแลผู้สูงอายุ เข้าร่วมงาน โดยมีกิจกรรมสาธิตการปรุง เมนูเจ ชูสุขภาพ “ลาบเห็ด เจ็ดสหาย” ซึ่งกระทรวงสาธารณสุขมีนโยบายในการดูแลประชาชน ให้มีสุขภาพแข็งแรง ทั้งกายและใจ มีความมั่นคงทางสุขภาพ เพื่อเป็นการสร้างความมั่นใจแก่ ประชาชนในช่วงเทศกาลกินเจรวมถึงสร้างความตระหนักด้านสุขอนามัยแก่ผู้ประกอบกิจการ อาหาร ในทุกขั้นตอนของการผลิตจนถึงผู้บริโภค จึงขอให้ผู้ประกอบกิจการให้ความส�ำคัญด้าน ความสะอาด ปลอดภัย เลือกซื้ออาหารเจ ก่อนเลือกซื้อไปบริโภค ควรค�ำนึงถึงคุณค่า ราคา ความสะอาด ความปลอดภัย วันหมดอายุ และขอความร่วมมือร้านค้างดการใช้โฟมบรรจุอาหาร เปลี่ยนเป็นใช้ภาชนะจากธรรมชาติที่ย่อยสลายได้แทน พร้อมเน้นย�้ำผู้บริโภคคุมเข้มพฤติกรรม กินอาหารปรุงสุกใหม่ ใช้ช้อนส่วนตัว และหมั่นล้างมือให้ถูกต้อง 7 ขั้นตอน ก่อนเตรียมปรุง ประกอบ และกินอาหาร เพื่อเป็นเกราะป้องกันโรค ส่งผลให้การกินได้บุญได้กุศลจากการละเว้นเนื้อสัตว์ รวมทั้งสร้างสุขภาพที่ดี รณรงค์เทศกาลกินเจ ประจ�ำปี พ.ศ. 2566 “กินเจ อิ่มบุญ ได้สุขภาพ น้อมถวายร�ำลึกเนื่องในวันนวมินทรมหาราช” วันพฤหัสบดีที่ 12 ตุลาคม 2566 ณ บริเวณโถงอาคาร 3 ชั้น 1 ส�ำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข Food and Water Sanitation Journal Vol. 15 No. 1 Oct 2023 - Mar 2024 61
นายแพทย์ชลน่าน ศรีแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข นายแพทย์โอภาส การย์กวินพงศ์ ปลัดกระทรวง สาธารณสุข แพทย์หญิงอัจฉรา นิธิอภิญญาสกุล รักษาราชการแทนอธิบดีกรมอนามัย พร้อมด้วยผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุข ผู้ตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข ผู้บริหารกรมอนามัย ส�ำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในพื้นที่ ร่วมงาน อาหารดีวิถีน่าน พร้อมมอบป้าย Street Food Good Health “อาหารปลอดภัย ใส่ใจสุขภาพ” เพื่อสร้างความเชื่อ มั่นนักท่องเที่ยวคนไทยและต่างชาติ ตามนโยบาย “น่านโมเดล” ณ ถนนคนเดิน กาดข่วงเมืองน่าน (วัดภูมินทร์) อ�ำเภอเมือง จังหวัดน่าน สธ. ชูกาดข่วงเมืองน่าน ผ่าน “Street Food Good Health” มาตรฐานอาหารปลอดภัย ตามนโยบาย “น่านโมเดล” 62 วารสารสุขาภิบาลอาหารและน�้ำ ปีที่ 15 ฉบับที่ 1 เดือนตุลาคม 2566 - มีนาคม 2567
นายแพทย์ชลน่าน ศรีแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุขมีนโยบายส�ำคัญด้าน การสร้างเศรษฐกิจ ในประเด็นที่ 12 เศรษฐกิจสุขภาพ และประเด็นที่ 13 นักท่องเที่ยวปลอดภัย พร้อมเริ่มเดินหน้าภายใต้ แนวคิด “น่านโมเดล” Nan Healthy City Model เป็นแห่งแรก โดยให้กรมอนามัยยกระดับการท่องเที่ยวปลอดภัย ส่งเสริมเศรษฐกิจสุขภาพ ภายใต้นโยบายการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันโรค และคุ้มครองผู้บริโภคเป็นเลิศ (PP&P Excellence) โดยพัฒนาต้นแบบอาหารริมบาทวิถี (Street Food Good Health) เพื่อเน้นย�้ำให้ ผู้จ�ำหน่ายอาหารมี สุขวิทยาส่วนบุคคลที่ดี ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมวัตถุดิบ ปรุง-ประกอบ และจ�ำหน่ายอาหาร “ทั้งนี้ กระทรวงสาธารณสุขมุ่งมั่นที่จะสร้างความมั่นใจด้านความสะอาดปลอดภัยให้กับประชาชนและนักท่องเที่ยว ซึ่งการด�ำเนินงานตามเกณฑ์มาตรฐานอาหารริมบาทวิถี (Street Food Good Health) เน้น 4 มิติคือ 1) มิติด้านสุขภาพ : หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่นอนุญาตประกอบกิจการ การจ�ำหน่ายสินค้าในที่หรือทางสาธารณะ และก�ำหนดจุดผ่อนผัน ที่อนุญาตให้ตั้งวางแผงจ�ำหน่ายอาหาร โดยผ่านเกณฑ์มาตรฐานแผงลอยจ�ำหน่ายอาหาร (Clean Food Good Taste) ของ กรมอนามัย ผ่านการอบรมหลักสูตรการสุขาภิบาลอาหารผู้สัมผัสอาหาร 2) มิติด้านเศรษฐกิจ : ราคาถูก (หนูณิชย์ติดดาว) ติดป้ายแสดงราคา มีป้ายบอกชื่อร้านหรือแผงจ�ำหน่าย อย่างน้อย 2 ภาษา ที่สามารถมองเห็นได้ชัดเจน 3) มิติด้านสังคม : มีการจ�ำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน OTOP SME ผู้สูงอายุ ผู้พิการ Young Smart Farmer ออแกนิก ธรรมชาติ เป็นต้น และ 4) มิติด้านวัฒนธรรม : มีการจ�ำหน่ายอาหารพื้นบ้าน การแต่งกายประจ�ำถิ่น และมีการแสดงวัฒนธรรมประจ�ำถิ่น” รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข กล่าว แพทย์หญิงอัจฉรา นิธิอภิญญาสกุล รักษาราชการแทนอธิบดีกรมอนามัย กล่าวเพิ่มเติมว่า ผลการด�ำเนินงานในปี 2566 พบว่า ประเทศไทยมีถนนอาหารริมบาทวิถีได้รับการรับรองมาตรฐาน Street Food Good Health “อาหารปลอดภัย ใส่ใจ สุขภาพ” ของกรมอนามัย ระดับดีขึ้นไป มีจ�ำนวน 76 แห่ง จาก 134 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 56.72 โดยแบ่งเป็น ระดับดี จ�ำนวน 55 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 41.04 และระดับดีมาก จ�ำนวน 21 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 15.67 ส�ำหรับภาคเหนือได้ยกระดับระบบ การจัดการสุขาภิบาลอาหารและอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนการท่องเที่ยวไทย โดยมีอาหารริมบาท วิถีผ่านเกณฑ์มาตรฐานการพัฒนาและยกระดับอาหารริมบาทวิถี ระดับดีขึ้นไป จ�ำนวน 16 แห่ง ซึ่งจังหวัดน่านมีถนนอาหาร ริมบาทวิถี จ�ำนวน 2 แห่ง คือ กาดข่วงเมืองน่าน และปัว “ทั้งนี้ กรมอนามัยยังคงเร่งพัฒนาถนนอาหารริมบาทวิถีของประเทศไทยให้ผ่านเกณฑ์มาตรฐานพร้อมรับการท่องเที่ยว ของประชาชนและนักท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และกระตุ้นให้เกิดความร่วมมือ ระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน ผู้ประกอบการ ผู้บริโภค และภาคีเครือข่าย เพราะอาหารริมบาทวิถีเป็นจุดที่เข้าถึงได้ง่าย ราคา ถูก และเป็นแหล่งท่องเที่ยวส�ำคัญของแต่ละจังหวัด ประชาชนสามารถสังเกตป้ายสัญลักษณ์ Street Food Good Health และ Clean Food Good Taste ทุกครั้งก่อนเลือกซื้ออาหารเพื่อความมั่นใจ และความปอลดภัย” แพทย์หญิงอัจฉรา นิธิอภิญญาสกุล รักษาราชการแทนอธิบดีกรมอนามัย กล่าว (กรมอนามัย / 27 ตุลาคม 2566) Food and Water Sanitation Journal Vol. 15 No. 1 Oct 2023 - Mar 2024 63