گردشگری سلامت

‫بسم الله الرحمن الرحیم‬

‫گردشگری سلامت‬

‫درس ‪:‬تکنولوژی آموزشی ‪.‬کارشناسی بهداشت عمومی‬
‫استاد درس‪:‬خانم دکتر فرشته زمانی‬
‫منتور دوره‪:‬خانم محدثه خوشگفتار‬
‫تهیه کننده‪:‬فاطمه عابدی‬

‫گروه هدف‪ :‬دانشجویان کارشناسی بهداشت عمومی دانشگاه‬
‫اصفهان‬

‫دانشکده بهداشت‪،‬دانشگاه علوم پزشکی اصفهان‬
‫پاییز ‪1401‬‬

‫اهداف‪:‬گردشگري سلامت‪ ،‬هرگونه مسافرت براي ارتقاي‬
‫سلامت را دربر میگیرد و به عنوان يکي از ابعاد گردشگري‪،‬‬

‫به توسعه پايدار و پويايي اقتصاد‬
‫کشور کمک مینمايد‪ .‬همچنین گردشگري سلامت‪ ،‬يک‬
‫استراتژي ملي در راستاي افزايش درآمد کشور و نیز يک‬

‫بازوي امنیت ملي است‪.‬‬

‫اين پژوهش‬
‫با هدف بررسي وضعیت گردشگري سلامت و تعیین مزيتهاي ويژه کشور ايران‬

‫صورت گرفت‬

‫یافته ها‪:‬‬
‫کشور ايران داراي نقاط قوت زيادي ازجمله پزشکان حاذق‪،‬‬
‫تکنولوژي بروز و مناطق درماني طبیعي براي جذب گردشگران‬

‫سلامت است‪ ،‬اما‬
‫با نقاط ضعف و چالشهايي نظیر هماهنگي نامناسب سازمانهاي‬

‫مسئول گردشگري پزشکي و برنامه ريزي نامناسب نیز همراه‬
‫است‪.‬‬

‫نتیجه گیري‪ :‬کشور ايران میتواند با سرمايهگذاري هرچه بیشتر روي نقاط قوت و‬
‫خود معرفي آنها بهعنوان توانمنديهاي منحصربهفرد خود در ارايه‬

‫خدمات‪ ،‬نقش خويش در را اين بازار پررنگتر نمايد‪ .‬در زمینه نقاط قابل اصلاح نیز‬
‫میتوان بر حسب مورد از طريق تدوين برنامههاي جامع‪ ،‬بازاريابي و‬
‫اصلاح برخي از فرآيندها‪ ،‬نتیجه مورد نظر را حاصل نمود‬

‫گردشگري سلامت‪ ،‬سفري سازمان يافته از محیط‬
‫زندگي فرد به مکان ديگر است که به منظور حفظ‬
‫بهبود و دستیابي مجدد به سلامت جسمي و‬
‫روحي فرد صورت میپذيرد گردشگري سلامت‬
‫شامل"گردشگري پزشکي "گردشگري صحت" و‬
‫"گردشگري پیشگیرانه"است‪.‬‬

‫وسعه گردشگري سلامت را میتوان به عنوان يک استراتژي ملي‪ ،‬علاوه بر استفاده بهینه از‬
‫سرمايه هاي داخلي در راستاي افزايش درآمد کشور به عنوان يک بازوي امنیت ملي‬

‫دانست امروزه امنیت ملي کشورها به ‪٢‬بخش تقسیم میشود؛ "امنیت نرم" و "امنیت‬
‫سخت"‪.‬ارتباط و وابستگي پزشکي شخصیتها و ملل ها از نظر دريافت خدمات مطمئن و‬
‫تضمیني در کشور دوم‪ ،‬از جمله عوامل موثر در پايداري و افزايش ظرفیت امنیتي آن کشور‬

‫است‬

‫بازار گردشگري سلامت به عنوان يکي از صنايع‬
‫درآمدزا و رقابتي دردنیا مطرح شده و از حوزه هاي‬

‫نوين گردشگري پیشرفته است‪ .‬در سطح کلان‪،‬‬
‫دولت ها علاقه مند به بهره مندي از مزاياي‬
‫اقتصادي ناشي از اين صنعت هستند‪ .‬رقابت‬
‫فزايندهاي میان کشورهاي مختلف به ويژه‬

‫کشورهاي در حال توسعه آسیايي براي جذب‬
‫گردشگران سلامت آغاز شده است‬

‫گردشگري سلامت در کشورهاي درحال توسعه نیز رونق بیشتري يافته است؛ جهاني‬
‫شدن و آزادسازي تجارت در حوزه خدمات سلامت بستر رشد سريع اين نوع گردشگری‬
‫شد گردشگري سلامت اگر به عنوان يک اولويت هم درنظر گرفته شود‪ ،‬ايران میتواند بالقوه‬

‫از خارج شدن ارز و نیروي انساني به ديگر کشورها جلوگیري نمايد‪.‬‬

‫در حال حاضر‪ ،‬با توجه به کم هزينه بودن و‬
‫پردرآمدبودن اين صنعت‪،‬بسیاري از کشورهای علاقه‬
‫مند به توسعه گردشگري‪ ،‬توجه خود را بر اين بخش از‬

‫صنعت گردشگري متمرکز و براي آن برنامه ريزي‬
‫میکنند ايران نیز در افق ‪۱۴۰۰،‬يکي از قطب هاي‬
‫اصلي گردشگري سلامت در منطقه خواهد شد و از‬
‫رهگذر آن نه تنها ازخروج ارز جلوگیري میشود‪ ،‬بلکه‬

‫درآمد ارزي قابل توجهي نصیب ايران خواهد شد‬

‫پژوهشي در تايلند نشان داد که دولت در حال برنامه ريزي و تدوين استراتژيها مبني بر‬
‫توسعه زيرساختهاي مراکزدرماني و بیمارستانها‪ ،‬تکنولوژي‪ ،‬تجهیزات پزشکي و نیروي‬

‫انساني متخصص و تبلیغات در زمینه جذب گردشگران سلامت براي توسعه صنعت‬
‫گردشگري سلامت است‬

‫ايران با عنايت به مزيت هاي خود در‬
‫گردشگري سلامت از جمله‬

‫هزينه پايین‪ ،‬کیفیت بالاي خدمات‬
‫سلامت‪ ،‬پزشکان صلاحیتدار و‬

‫دارابودن جاذبه هاي طبیعي فراوان‪،‬‬
‫تصمیم دارد از اين مزيت استفاده‬
‫نمايد‬

‫وزارت بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکي موظف‬
‫است به منظور زمینهسازي براي حضور موثر در‬
‫بازارهاي جهاني و تبديل جمهوري اسلامي ايران به‬
‫مرکز رفع نیازهاي سلامت و پزشکي منطقه‪ ،‬در‬
‫چهارچوب سیاستهاي راهبردي و تجاري‪ ،‬تسهیلات‬

‫لازم را درخصوص معرفي توانمنديها‪ ،‬عرضه و‬
‫بازاريابي خدمات سلامت و آموزش پزشکي و‬
‫تولیدات‪ ،‬تجهیزات و فرآورده هاي پزشکي و دارويي‬

‫ارايه نمايد‬

‫به دلیل جايگاه مهم صنعت گردشگري پزشکي در اقتصاد جهاني و با‬
‫توجه به توانمندي هاي ايران در جذب گردشگران سلامت‪ ،‬اين‬
‫پژوهش با هدف بررسي وضعیت گردشگري سلامت و تعیین‬
‫مزيت هاي ويژه ايران صورت گرفت‬

‫ايران هفدهمین کشور پهناور جهان با جمعیتي در‬
‫حدود ‪۷۰‬میلیون‬

‫نفر در رديف يکي از کهن ترين کشورهاي جهان قرار‬
‫دارد‪.‬‬

‫اين کشور از نظر جاذبه هاي گردشگري طبیعي‪،‬‬
‫آب و هوا و باستاني به ترتیب‬

‫مقام هاي دهم‪ ،‬پنجم و چهارم جهان را داراست‪.‬‬

‫طبق آمارهاي میراث فرهنگي در سال ‪٢۰۰۷، ٢۰‬هزار گردشگر‬
‫سلامت از خاورمیانه و کشورهاي حاشیه خلیج وارد ايران شدند و ‪%۱٢‬‬

‫کل درآمد صنعت گردشگري از بخش درماني به دست آمده است‪ .‬با‬
‫اين حال هنوز آمار دقیقي از بیماران درمان شده يا تحت درمان وجود‬
‫ندارد‪ ،‬زيرا در ايران هیچ مرجعي مسئول ثبت و حفظ گزارشات مربوط‬

‫به گردشگران سلامت نیست‬

‫ايران با دارابودن آب وهواي مطبوع و طبیعت چهار‬
‫فصل‪ ،‬جاذبه هاي گردشگري تاريخي‪ ،‬مذهبي‪،‬‬
‫طبیعي و فرهنگي‪ ،‬مراکز درماني مدرن و مجهز‬

‫همراه با منابع انساني متخصص و با شهرت جهاني‬
‫به ويژه در کشورهاي منطقه‪ ،‬محیط فرهنگي‬
‫مناسب براي کشورهاي مسلمان‪،‬تعداد قابل‬

‫توجهي از ايرانیان مقیم خارج ايران که متقاضي‬
‫درمان در ايران هستند‪ ،‬تقاضاي بالاي بیماران‬

‫کشورهاي منطقه براي درمانهاي نجات به بخش‪،‬‬
‫زيبايي و منحصر فرد هم در شرايط عامل و هم در‬
‫شرايط تقاضا‪ ،‬از وضعیت مناسبي برخوردار است‪.‬‬

‫در زمینه راهبردي و رقابتي‪ ،‬مهمترين مزيت ايران در‬
‫پايین بودن هزينه هاي درماني در مقیاس جهاني و‬
‫منطق هاي خلاصه میشود‪ .‬در قسمت هاي وابسته‬

‫و پشتیبان نیز تنها مزيت ايران برخورداري از‬
‫دانشکده هاي متعدد پزشکي است که میتواند از‬
‫نظر کمي‪ ،‬منابع انساني حرفهاي بخش سلامت را‬

‫تامین نماید‬

‫با توجه به شرايط بالقوه‪ ،‬ايران از مزاياي متعددي براي تبديل به کشور‬
‫پیشرو در صنعت گردشگري پزشکي برخوردار است‪.‬‬

‫دانستن کدهاي اخلاقي به منظور ارتقاي رضايت‬
‫مندي گردشگران سلامت ضروري است‪ .‬در اين‬
‫گذر‪ ،‬بسیاري از موضوعات اخلاقي طب داخلي را‬
‫میتوان در طب مسافرتي نفوذ داد‪ .‬اما به دلیل بین‬

‫المللي شدن و گوناگوني علايق و سیاسیون‪،‬‬
‫آداب‪ ،‬فرهنگ‪ ،‬مذهب و عرف هاي ملل مختلف‪،‬‬
‫برخي از موارد به شکل خاص مطرح است که تاثیر‬

‫مستقیم در جلب اعتماد مخاطب دارد‪.‬‬

‫ايران نیز به دلیل برخورداري از‬
‫ذخاير ديني‪ ،‬نظري‪ ،‬فلسفي و علم اخلاق میتواند افق جديدي را در‬

‫خدمات بشردوستانه و طب مسافرتي ايفا کند‬

‫گنزالس‪ ،‬تقويت چارچوب هاي قانوني به منظور‬
‫حصول اطمینان از محافظت مصرف کننده و همچنین‬

‫برخورداري از مراقبت با کیفیت را يکي از عوامل‬
‫حیاتي توسعه صنعت گردشگري سلامت میداند‬
‫پورتر و همکاران نیز ايجاد نظام بیم هاي ويژه براي‬

‫گردشگران پزشکي را در توسعه گردشگري‬
‫سلامت فیلیپین ضروري میداند‪.‬‬

‫همچنین با توجه به مشخص شدن نقاط قوت و‬
‫نقاط قابل ارتقا‪ ،‬ايران میتواند با سرمايه گذاري‬
‫هرچه بیشتر روي نقاط قوت و خود معرفي به آنها‬
‫عنوان توانمندي هاي منحصربه فرد خود در ارايه‬
‫خدمات‪ ،‬نقش خويش در را اين بازار تر پر رنگ‬

‫نمايد‪.‬‬

‫نتیجه گیري‬
‫اگرچه گردشگري پزشکي در ايران از قابلیتهاي فراواني‬
‫برخوردار است؛ اما در عین حال با چالش هاي متعددي در‬

‫اين حوزه مواجه است‪.‬‬
‫عواملي همچون هماهنگي نامناسب بین سازمانهاي متولي‬

‫گردشگري سلامت‪ ،‬فقدان کمیته هاي کاري تخصصي در‬
‫وزارت بهداشت‪ ،‬درمان و آموزش پزشکي و سازمان میراث‬
‫فرهنگي‪ ،‬صنايع دستي و گردشگري‪ ،‬فقدان سیستم جامع‬

‫جمع آوري اطلاعات مربوط به ورود گردشگران سلامت به‬
‫ايران و‪....‬موجب شده تا صنعت گردشگري سلامت ايران از‬

‫جايگاه مطلوبي برخوردار نباشد‬

‫منابع‪:‬‬

‫‪Iranian Journal of Military Medicine‬‬
‫دوره‪Vol. 14, No. 2, Summer 2012‬‬
‫‪Pages: 69-75‬‬

‫‪۱MD ۱‬نعمتا‪ ...‬جنیدي‪MSc ،‬طه نصیري ‪۱MSc،‬علي ايوبیان* ‪MD ،‬مرتضي ايزدي ‪،‬‬
‫‪٢MSc ۳‬محمدجواد حسینپورفرد ‪MD‬مژگان فاضل ‪،‬‬

‫مرکز تحقیقات بهداشت‪ ،‬دانشگاه علوم پزشکي بقیها‪)...‬عج(‪ ،‬تهران‪ ،‬ايران‬
‫مرکز تحقیقات بهداشت‪ ،‬دانشگاه علوم پزشکي بقیها‪)...‬عج(‪ ،‬تهران‪ ،‬ايران‬

‫مرکز بین المللی طب مسافرتی ايران‪ ،‬تهران‪ ،‬ايران‬
‫مرکز تحقیقات مديريت سلامت‪ ،‬دانشگاه علوم پزشکي بقیها‪)...‬عج(‪ ،‬تهران‪ ،‬ايران‬