โครงสร้างภายนอกของผลและเมล็ด

50

คำอธิบาย : ผนงั ผลชั้นในของมะมว่ งคอื ชั้นเปลอื กแข็งทีห่ อ่ หุ้มเมลด็ ดงั รูป

2. ขอ้ ใดถกู ตอ้ งเกย่ี วกับเมลด็
ก. พบเฉพาะในพชื ดอกเท่าน้ัน
ข. เปน็ โครงสร้างท่ีเจริญมาจากออวุล
ค. เอ็มบรโิ อในเมลด็ ประกอบดว้ ย ยอดออ่ น เอนโดสเปริ ม์ และรากแรกเกิด
ง. เมล็ดพืชทกุ ชนิดประกอบดว้ ย เปลือกหุม้ เมล็ด เอ็มบริโอ และเอนโดเสปิร์ม

คำอธิบาย : เมล็ดเป็นโครงสร้างที่เจริญมาจากออวุลที่เซลล์ไข่ภายในได้รับการปฏิสนธิจาก
สเปิร์ม พบได้ในกลุ่มพืชมีเมล็ด ได้แก่ พืชเมล็ดเปลือยและพืชดอก ส่วนเอ็มบริโอในเมล็ด
ประกอบด้วย ยอดอ่อน ลำต้นเหนอื ใบเลย้ี ง ใบเลี้ยง ลำตน้ ใตใ้ บเลี้ยง และรากแรกเกดิ เมล็ด
พชื บางชนดิ ไมม่ เี อนโดเสปริ ์ม เชน่ เมล็ดถว่ั เมลด็ ทานตะวัน

3. ข้อใดไมถ่ ูกต้องเกย่ี วกบั ผลแท้
ก. พบเฉพาะในพืชดอกเทา่ น้นั
ข. เป็นโครงสรา้ งของพชื ที่เจรญิ มาจากรังไข่
ค. เนอ้ื ของผลบางชนดิ เจรญิ มาจากฐานรองดอก
ง. เกิดจากการสบื พนั ธ์ุแบบอาศยั เพศหรอื ไม่อาศยั เพศ

คำอธบิ าย : ผลแทเ้ ปน็ โครงสร้างของพืชท่ีเจรญิ จากรังไข่ทเ่ี ปลี่ยนแปลงภายหลังการปฏิสนธิ
จากกระบวนการสืบพันธ์ุแบบอาศัยเพศเทา่ น้นั

51

จดุ ประสงค์ที่ 2 วเิ คราะหแ์ ละระบุชนิดของผลและเมล็ดของพชื ได้
4. ขอ้ ใดระบชุ นิดของผลได้ถูกตอ้ ง

ก. ข.

น้อยหน่า เป็นผลรวม สตรอเบอรี่ เป็นผลเดี่ยว
ค. ง.

. ลองกอง เปน็ ผลเด่ยี ว
ขนุน เปน็ ผลกลุ่ม

คำอธิบาย : น้อยหน่าและสตรอเบอรี่จัดเป็นผลกลุ่ม เพราะเจริญมาจากดอก 1 ดอกที่มี
หลายรงั ไข่ ขนนุ เป็นผลรวม เพราะเจริญมาจากดอกชอ่ ทดี่ อกยอ่ ยแตล่ ะดอกมี 1 รงั ไขเ่ จริญ
ติดกนั เปน็ ผลเดียว แต่ลองกองเป็นผลเด่ียว เจรญิ มาจากดอกช่อท่ีดอกย่อยแต่ละดอกมี 1 รังไข่
ซง่ึ เจรญิ เป็นผล 1 ผล มีผนังผลแยกจากกนั

52

5. ขอ้ ใดระบชุ นดิ ของผลได้ถกู ต้อง
ก. ผลเงาะ เป็นผลแท้ เพราะเปลือกหุ้มผลเจรญิ มาจากรงั ไข่
ข. ผลมงั คดุ เปน็ ผลเทียม เพราะมีกลีบเลีย้ งเจรญิ ติดมาจนเป็นผล
ค. ผลแอปเปลิ้ เป็นผลแทเ้ พราะเน้ือผลทร่ี บั ประทานเจริญมาจากรงั ไข่
ง. ผลมะม่วงหิมพานต์ เปน็ ผลเทยี ม เพราะเปลือกหุม้ เมลด็ เจรญิ มาจากฐานรองดอก

คำอธิบาย : เปลือกสแี ดงและมขี นของเงาะ เปน็ ส่วนท่เี จริญมาจากรังไข่ ส่วนเนื้อผลสีขาวที่
รบั ประทานได้ เป็นเยื่อห้มุ เมล็ดท่ีสะสมนำ้ ตาล แอปเปิ้ล เป็นผลเทยี ม สว่ นทีร่ บั ประทานเปน็
ฐานรองดอกเจริญมาห่อหุ้มผล มังคุด เป็นผลแท้ ที่มี่กลีบเลี้ยงเจริญติดมาจนเป็นผล
ผลมะม่วงหิมพานต์ เป็นผลเทียม เพราะส่วนเนื้อผลที่รับประทานเจริญมาจากฐานรองดอก
สว่ นผลทเ่ี จรญิ มาจากรังไข่ คอื สว่ นที่ห่อหุม้ เมลด็ มียางใส
จุดประสงค์ท่ี 3 วิเคราะห์และเปรยี บเทียบความแตกต่างของผลและเมลด็ ชนิดตา่ งๆ ได้
6. สารไี ด้รวบรวมผลไม้ ดังภาพ

มะม่วงหมิ พานต์ ทุเรยี น เนียง

มะพร้าว มะนาว ขา้ วโพด

แลว้ จดั กลุ่มพืชตามชนิดของผลได้ ดงั ตาราง

ผลสด ผลแห้ง

ผลแห้งแก่แตก ผลแหง้ แก่ไมแ่ ตก

มะมว่ งหมิ พานต์ ทุเรยี น ข้าวโพด

มะนาว เนยี ง

มะพร้าว

53

ผลของพชื ใดทีส่ ารจี ดั ผิดกลุ่ม และทีถ่ ูกต้องควรจดั เป็นผลชนดิ ใด
ก. ทุเรยี น จัดเปน็ ผลสด
ข. ขา้ วโพด จัดเปน็ ผลสด
ค. มะพรา้ ว จดั เป็นผลแห้งแกไ่ ม่แตก
ง. มะม่วงหิมพานต์ จดั เปน็ ผลแหง้ แก่ไมแ่ ตก

คำอธิบาย : มะม่วงหิมพานต์มีส่วนผลที่แท้จริงคือ ส่วนที่ห่อหุ้มเมล็ด ซึ่งจัดเป็นผลแห้งแก่
ไม่แตก ชนดิ ผลเปลือกแข็งเมล็ดเดยี ว สว่ นเน้ือผลที่รับประทานเจรญิ มาจากฐานรองดอก ซึ่ง
จัดเปน็ ผลเทียม

7. เมล็ดของพืชในข้อใด เป็นเมล็ดไมม่ เี อนโดเสปริ ม์ ทง้ั หมด
ก. ขา้ ว มะพรา้ ว มะมว่ ง สะตอ
ข. ทานตะวนั ถ่วั พู เงาะ ข้าวโพด
ค. มะพรา้ ว มะมว่ ง มะปราง มะนาว
ง. ถัว่ เขยี ว ทานตะวนั ฟกั ทอง ผักกาดขาว

คำอธิบาย : ข้อ ก เมล็ดของมะพร้าวมีเอนโดเสปิร์ม ข้อ ข ข้าวโพดมีเมล็ดมีเอนโดเสปิรม์
ขอ้ ค มะพร้าว มเี มล็ดที่มเี อนโดเสปิร์ม ข้อ ง พืชทกุ ชนดิ มเี มล็ดไมเ่ อนโดเสปิรม์

8. บรรเจิด ได้รบั มอบหมายใหศ้ กึ ษาและเปรยี บเทยี บลักษณะผลมะละกอกบั ผลฟกั ทอง เขา

บันทกึ ผลการศกึ ษา ดังน้ี

ช่อื พืช ชนิดผลพิจารณา ชนิดผลพิจารณา ชนดิ ผลพิจารณา

จากสว่ นของดอกท่ี จากจำนวนดอกและ ตามลักษณะของ

เจรญิ เปน็ ผล 1 ผล รังไขท่ เ่ี จรญิ เปน็ ผล ผนังผลเมอ่ื แก่หรือ

1 ผล สกุ เต็มที่

1. ผลมะละกอ ผลแท้ ผลเดย่ี ว ผลสดชนิดผลมีเน้ือ

หลายเมลด็

2. ผลฟักทอง ผลแท้ ผลเดี่ยว ผลสดชนิดผลมีเน้ือ

หลายเมลด็

สรปุ ผลการศึกษา ผลมะละกอและผลฟกั ทองเป็นผลชนิดเดยี วกัน

54

นักเรียนเห็นดว้ ยกับผลการศึกษาและสรปุ ผลการศึกษาของบรรเจิดหรอื ไม่ เพราะเหตใุ ด
ก. ไมเ่ หน็ ดว้ ย เพราะผลฟกั ทองเปน็ ผลสดชนดิ ผลแบบแตง
ข. ไม่เหน็ ด้วย เพราะ ผลมะละกอเปน็ ผลเทียม ผลฟักทองเป็นผลแท้
ค. เหน็ ดว้ ย เพราะ ผลมะละกอและผลฟักทองมลี ักษณะคลา้ ยคลงึ กนั
ง. เห็นดว้ ย เพราะทั้งผลมะละกอและผลฟักทองเปน็ ผลทม่ี หี ลายเมลด็ เหมือนกนั
คำอธิบาย : ทั้งมะละกอและฟักทอง เป็นผลสด และผลเดี่ยว แต่ฟักทองเป็นผลแบบแตง
เนื่องจากผนังผลชั้นนอกเหนียว ต่างจากผลมะละกอ ที่เป็นผลแบบผลเนื้อเดียวหลายเมล็ด
เนือ่ งจากผนังผลช้ันนอกออ่ นนุ่ม
จุดประสงค์ที่ 4 สำรวจผลและเมล็ด วิเคราะห์และอธิบายลักษณะโครงสร้างภายนอกของ
ผลและเมลด็ ของพืชตัวอยา่ งได้
9. จากภาพ นกั เรียนสามารถเขยี นบรรยายลกั ษณะของเมล็ดสะตอได้ตามข้อใด

ก. เมลด็ สะตอ เป็นเมล็ดไม่มเี อนโดสเปิร์ม A คือ เปลือกหุม้ เมล็ด B คือ ใบเลยี้ ง และ C
คือ เอม็ บริโอ

ข. เมล็ดสะตอ เป็นเมล็ดไม่มีเอนโดสเปิร์ม A คือ ผนังผลชั้นใจ B คือ ใบเลี้ยง และ C
คอื เอม็ บรโิ อ

ค. เมล็ดสะตอ เปน็ เมลด็ มเี อนโดสเปริ ม์ A คือ เปลือกหุ้มเมล็ด B คือ เอนโดสเปิรม์ และ
C คือ เอม็ บริโอ

ง. เมลด็ สะตอ เปน็ เมลด็ มีเอนโดสเปิรม์ A คอื ผนงั ผลช้ันใน B คอื เอนโดสเปิรม์ และ C
คือ เอ็มบริโอ
คำอธิบาย : เมล็ดสะตอมีส่วนเยื่อสีขาวเป็นเปลือกหุ้มเมล็ด สะสมอาหารที่ใบเลี้ยง จัดเป็น
เมล็ดไม่มีเอนโดเสปิร์ม

55

10. กำหนดขอ้ มูลต่อไปน้ี

บ้านของธนกฤตมีอาชีพทำสวนยางพารา ทุกปีในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม
ยางพาราในสวนหลังบ้านจะผลดั ใบ แล้วผลิใบใหม่พรอ้ มออกดอกสีขาวทง้ั ต้น จากนนั้ ก็เห็น
ผลสีเขียวลักษณะเป็นสามพู เมื่อแก่ผลก็แตกออก มีเสียงดัง ดีดให้เมล็ดตกกระจายรอบ
ลำตน้ ธนกฤตได้บนั ทึกภาพดอกและผลของยางพารา ดังภาพ

ธนกฤตต้องการทราบว่าผลของยางพาราเป็นผลชนิดใด นักเรียนจะใช้ความรู้เกี่ยวกับ
โครงสรา้ งภายนอกของผลและเมลด็ ชว่ ยธนกฤตบนั ทกึ ลกั ษณะผลของยางพาราไดต้ ามขอ้ ใด

ชนิดผลพิจารณา ชนิดผลพจิ ารณาจาก ชนดิ ผลพิจารณาตามลักษณะ

จากสว่ นของดอกที่ จำนวนดอกและรังไข่ ของผนงั ผลเมอ่ื แก่หรือสุกเต็มท่ี

เจริญเปน็ ผล 1 ผล ที่เจรญิ เป็นผล 1 ผล

ก. ผลแท้ ผลเดีย่ ว ผลแหง้ แบบฝักแตกแนวเดียว

ข. ผลแท้ ผลเดย่ี ว ผลแหง้ แตกตามรายประสาน

ค. ผลแท้ ผลกลุ่ม ผลแหง้ แตกกลางพู

ง. ผลแท้ ผลเดย่ี ว ผลแห้งแตกกลางพู

คำอธิบาย : ผลของยางพาราเจริญมาจากรังไข่ จัดเป็นผลแท้ และเจริญมาจากดอกยอ่ ยที่ 1
ดอกมี 1 รงั ไข่ จัดเป็นผลเดีย่ ว เปน็ ผลแหง้ แก่แตก ชนิดผลแห้งแตกกลางพู

56

แบบบนั ทึกคะแนน

ลำดบั ที่ รายการ คะแนนเต็ม คะแนนทไ่ี ด้
1 แบบฝึกหัดท่ี 1 10
2 แบบฝกึ หดั ที่ 2 10
3 แบบทดสอบ 10
คะแนนรวม 30

“หำกน้องๆ ทำถกู ต้องร้อยละ 80
ของคะแนนแต่ละชุด พ่ีสบั ปะรดขอ
ปรบมือให้จำ้ เย่ยี มจริงๆ แต่หำกได้
น้อยกวำ่ นี้กอ็ ย่ำเพิ่งท้อนะจะ๊ ควำม
พยำยำมอยทู่ ี่ไหน ควำมสำเรจ็ อยู่ที่
นัน่ จ้ำ ลองทบทวนใหม่อีกครงั้ นะจะ๊

....สู้สู้”

57

ประวตั ิผจู้ ัดทำ

ช่อื กาญจนา คงเอยี ด
ตำแหนง่ ครู โรงเรียนสวัสด์ริ ัตนาภิมุข

ประวัติการศกึ ษา/วุฒกิ ารศกึ ษา
• ระดบั ประถมศึกษา : โรงเรียนบ้านทุ่งโดนทอง อำเภอเมือง จังหวัดตรัง
• ระดับมัธยมศกึ ษา : โรงเรียนลำภรู าเรืองวิทย์ อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรงั
• ระดบั ปรญิ ญาตรี : วทิ ยาศาสตรบัณฑิต (ชวี วทิ ยา) เกยี รตินิยมอันดบั สอง
มหาวิทยาลยั สงขลานครินทร์
(นกั ศึกษาในโครงการส่งเสรมิ และผลิตครทู ีม่ คี วามสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์
และคณติ ศาสตร์ : สควค. รุ่นท่ี 5)
• ระดบั ประกาศนียบัตรบัณฑติ : ป.บัณฑิตวชิ าชพี ครู มหาวิทยาลยั สงขลานครินทร์
• ระดบั ปริญญาโท : วทิ ยาศาสตรมหาบณั ฑิต (พฤกษศาสตร์)
มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์

ประวตั ิการทำงาน/ประสบการณ์สอน
• ฝึกประสบการณส์ อน ณ โรงเรยี นเบญจมราชูทิศ จ.ปัตตานี (2544)
• อาจารย์ 1 ระดบั 3 โรงเรยี นบ้านอรุโณทยั จงั หวัดสุราษฎร์ธานี (2545)
• ครู โรงเรียนบ้านอรุโณทยั จังหวดั สุราษฎรธ์ านี (2548)
• ครู โรงเรียนสวัสดิร์ ัตนาภมิ ขุ จงั หวดั ตรัง (2561)

58