บทระไวระเวก-เสร็จแล้ว

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 1

โนราบทระไวระเวก

ชัน้ มัธยมศกึ ษาปีที่ 3

นางสาวปวริศา อนิ ทรเ์ ก้ือ
นางสาวรุ่งทวิ า เบญจาธิกลุ
สาขานาฏศิลป์ คณะครุศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยราชภัฏนครศรธี รรมราช ปีพทุ ธศักราช 2563

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

2 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

โนราบทระไวระเวก

ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 3

นางสาวปวริศา อินทรเ์ ก้ือ
นางสาวรงุ่ ทวิ า เบญจาธิกุล

สาขานาฏศิลป์ คณะครุศาสตร์
มหาวทิ ยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช ปพี ุทธศักราช 2563

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 3

คานา

เอกสารประกอบการเรยี นราโนราบทระไวระเวก ฉบับนี้จัดทาขน้ึ
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนการแสดงพ้ืนบ้านโนรา
ของนกั เรียน ระดับช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 3 ตลอดท้ังผู้สนใจใฝ่เรียนรู้ที่ตอ้ งการ
พัฒนาทกั ษะการแสดงโนรา

สาระสาคัญของเอกสารประกอบด้วย ความหมาย ประวัติหรือ
ตานานโนรา องค์ประกอบของโนรา ได้แก่ เคร่ืองแต่งกาย ดนตรี บทร้อง
และเพลง ผู้แสดง ทา่ รา

ขอขอบคุณผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธีรวัฒน์ ช่างสาน อาจารย์
ประจาวิชาการแสดงโนรา ที่ชแี้ นะการพฒั นาเอกสารจนสมบรู ณ์เปน็ สื่อทด่ี มี ี
ประโยชน์ ขอบคุณศลิ ปนิ โนรากลอยใจดาวรุ่ง ท่ีเสยี สละเวลามาเปน็ วิทยากร
แนะนาการแสดงโนราท่ีถูกต้องตามแบบฉบับ ขอบคุณเพื่อน ๆ น้อง ๆ
สาขาวชิ านาฏศิลปท์ ุกคนที่เปน็ กาลังใจในการพฒั นาสร้างผลสัมฤทธท์ิ ่ีดีของ
งานเอกสารครง้ั น้ี จงึ ขอขอบคณุ มา ณ โอกาสนี้

คณะผจู้ ัดทา

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเด็ก

4 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

สารบัญ หน้า
3
คานา........................................................................................... 4
สารบัญ......................................................................................... 5
สารบัญภาพ.................................................................................. 6
คาช้ีแจงการใช้เอกสาร.................................................................. 7
จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม.............................................................. 8
แบบทดสอบก่อนเรยี น................................................................... 11
กระดาษคาตอบ............................................................................ 12
หัวข้อเนือ้ หาประจาบท.................................................................. 13
วธิ ีสอนและกจิ กรรมการเรยี นการสอน........................................... 33
สื่อการเรียนการสอน...................................................................... 71
การวัดผลประเมินผล......................................................................

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 5

สารบัญภาพ หน้า
13
ภาพที่ 14
1. การแสดงโนรา………………………………………………… 15
2. พระยาสายฟ้าฟาด ชายา และธิดา…………………….. 16
3. นางนวลทองสาลเี สวยเกสรดอกบวั …………………….. 17
4. นางนวลทองสาลสี อนรากมุ าร………..………………….. 18
5. ลกู เรือปราบจระเข…้ …………………………………………. 19
6. ขนุ ศรีศรทั ธา……………………………………………………. 21
7. ผแู้ สดงโนรา…………………………..………………………… 31
8. เครือ่ งแต่งกายโนราทั้ง 3 แบบ…………………………… 33
9. ผงั เครอ่ื งแตง่ กายโนรา…………….…………………………
10. เคร่อื งดนตรโี นรา………………….…………………………

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

6 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์

คาชี้แจงการใช้เอกสารประกอบการเรียน
เรือ่ ง โนราบทระไวระเวก สาหรบั นักเรยี นชนั้ มัธยมศกึ ษาปีท่ี 3

1. นักเรียนต้องมีความซอ่ื สตั ย์ต่อตนเอง โดยต้องปฏบิ ตั ิตามคาสง่ั
ของครูอยา่ งเคร่งครัด

2. เอกสารเร่ืองโนราทาบท เป็นเอกสารท่ีมีความสมบูรณ์ในเล่ม
นักเรียนต้องทาความเข้าใจกบั คาชี้แจง ตรวจสอบวัตถุประสงค์ ตรวจสอบ
สาระสาคญั ทาแบบฝึกหัดกอ่ นเรียน แลว้ จึงศึกษาสาระในเลม่ ท้ังหมด อา่ น
สรุป และทาคาถามทบทวนทม่ี ใี นเลม่ ทุกครง้ั ทาแบบทดสอบหลังเรยี นอยา่ ง
มีสมาธิและเข้าใจ

3. นักเรียนต้องอ่านหนังสือทุกหน้าเพื่อทาความเข้าใจ หากมีข้อ
สงสัยให้ถามครู

4. นักเรียนปฏบิ ัติตามกิจกรรมอยา่ งเคร่งครัด โดยเฉพาะอย่างย่ิง
แบบทดสอบก่อนเรยี น/หลังเรยี น นกั เรียนจะตอ้ งมคี วามซอื่ สตั ยโ์ ดยจะต้อง
ทาด้วยตนเองอย่างเคร่งครัด

5. เมื่อนักเรียนเรียนและทากิจกรรมในเล่มเสร็จ จะต้องเก็บ
เอกสารประกอบการเรยี นส่งครเู พือ่ จะได้บันทึกคะแนน

6. หากนักเรียนอ่านคาถามในกิจกรรมไม่เข้าใจจะต้องตรวจสอบ
กบั คุณครูเทา่ น้ัน โดยไมถ่ ามเพ่อื น

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 7

วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม

1. นกั เรียนสามารถอธิบายความหมาย ประวัติของการแสดงโนรา
ได้ถกู ตอ้ ง

2. นกั เรียนเขา้ ใจองคป์ ระกอบของการแสดงโนราได้ถกู ต้อง
3. นักเรียนมีทักษะการร้องกลอนประกอบการราโนราบทระไว
ระเวก ได้ถกู ตอ้ งตามทานองและจังหวะ
4. นักเรยี นมที กั ษะการปฏิบตั ทิ ่าราบทระไวระเวกถูกต้องสวยงาม
5. นักเรียนสามารถนาความรู้ทไี่ ด้จากการแสดงโนราไปใช้แสดงได้
ตามโอกาสทส่ี มควร

สาระสาคัญ

สาระสาคญั ของเอกสารประกอบการเรียน เร่ือง โนรา มีดงั นี้
1. ความหมาย
2. ประวัตหิ รอื ตานานโนรา
3. องค์ประกอบของโนรา

3.1 เครอ่ื งแตง่ กาย
3.2 ดนตรี
3.3 บทรอ้ งและเพลง
3.4 ผแู้ สดง
3.5 ท่ารา

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

8 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์

แบบทดสอบก่อนเรียน

คาชแี้ จง โปรดเลือกคาตอบที่ถกู ต้องเพยี งคาตอบเดยี ว แล้วทา
เคร่อื งหมาย ( X ) ทบั ตวั เลอื กทถ่ี ูกต้องในกระดาษคาตอบ

1. จังหวัดในตวั เลอื กเก่ยี วข้องกับการกาเนดิ โนรา

ก. สุราษฎร์ธานี ข. ระนอง

ค. ชมุ พร ง. สตูล

จ. พัทลงุ

2. เหตุใดนางนวลทองสาลจี ึงตงั้ ครรภ์ ข. รักชอบกบั ผ้ชู าย
ก. เสวยผลมะเขอื ง. เสวยพระกระยาหาร
ค. เสวยเกสรดอกบัว
จ. เทวดาบันดาลให้ทอ้ ง

3. ตานานโนรา สถานทท่ี ่แี พลอยตดิ เกาะ เกาะนนั้ มชี ่อื ว่าอะไร

ก. เกาะกะชงั ข. เกาะสชี งั

ค. เกาะชวา ง. เกาะลังกาวี

จ. เกาะปนี งั

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 9

4. ตัวตลกโนราคือตวั เลอื กใด ข. ตัวนางรา
ก. ตวั นายโรง ง. ลูกคู่
ค. ตัวตลก
จ. นายพราน

5. ข้อใดไมใ่ ชเ่ คร่อื งดนตรีประกอบการแสดงโนรา

ก.ทบั ฉ่งิ ข. ปี่ ฉิ่ง

ค.โหม่ง แตระ ง.ทบั ทรวงหรอื ตาบ

จ.กลอง ทบั

6. ตวั เลือกใดทพ่ี ระยาสายฟา้ ฟาดพระราชทานใหก้ ุมารนอ้ ย

ก. เทพสิงหล ข. พระสธุ น

ค. จนั ทโครพ ง. พระอภัยมณี

จ. ขุนศรศี รัทธา

7. ข้อใดไม่ใช่เครื่องแตง่ กายโนรา

ก. เทรดิ ข. เลบ็

ค. เครื่องรปู ปัด ง. อินทรธนู

จ.ผ้ าหอ้ ย

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

10 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

8. “ทาวา่ ระไวระเวก ……………….” คาท่ีหายไปควรเป็นตวั เลอื กใด
ก. ฝูงนางนกการะเวกมาตีวง
ข. เขา้ ปา่ พ่ชี มแต่ฝูงหงส์
ค. ยินเสยี งละครนาง ขห้ี นอนฟอ้ นรา
ง. เชญิ ราเถิดนะเจ้ารา
จ. จบั ระบาราเล่นละคร

9. พระยาสายฟ้าฟาดมีศักดเ์ิ ปน็ อะไรกับขนุ ศรีศรทั ธา
ก. ตา ข. ปู่
ค. พอ่ ง. อา
จ. ลุง

10. ข้อใดไม่ใชเ่ ครอื่ งต้นท่ีพระยาสายฟ้าฟาดประทานให้ขนุ ศรีศรทั ธา

ก. เทริด ข. สงั วาล

ค. หางหงส์ ง. โทน

จ. กาไลแขน

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 11

กระดาษคาตอบ

โรงเรียน........................................................ปกี ารศึกษา...........................
ชื่อ.............................................................ช้ัน...................เลขท่ี................
กลุ่มสาระการเรียนรู้.....................วันที.่ .............เดอื น...................พ.ศ..........

ข้อ ก ข ค ง ข้อ ก ข ค ง
16
27
38
49
5 10

ประเมินผล
เตม็
ได้

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

12 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

การราบทระไวระเวก

บทระไวระเวก เป็นการราตีท่าราตามเน้ือหาสาระของบทร้องที่
เกยี่ วกับการส่อื ความหมายถึงการร่ายราของเหลา่ นางหงส์ หรอื นางขหี้ นอน
(กินนร) ในท่าราลีลาตา่ งๆของแต่ละนาง เช่น การบิน การแนะนาตัวเองให้
เห็นถึงความสวยงามของตนเอง การราหวีผม การเลยี นแบบตัวละคร สตั ว์ใน
วรรณคดี การต่อสู้ การสรงนา้ เปน็ ตน้ ซ่ึงบทระไวระเวกมกั นยิ มนามาแสดง
ในลักษณะของการราหมู่หลายๆคนในลักษณะการราแบบเข้าคู่กัน เทคนิค
การราบทระไวระเวกจะต้องมีหลักการฝึกฝนที่ถูกต้องอย่างลึกซ้ึงจะได้มี
ความม่ันใจที่จะสร้างสรรค์ท่าราให้มคี ุณภาพ เพ่ือความเข้าใจท่ีถูกต้องใน
เอกสารฉบับนี้ จะนาเสนอ ความหมาย ประวตั โิ นรา องค์ประกอบของการ
แสดง บทรอ้ ง และท่าราบทระไวระเวก ดังน้ี

ความหมาย

โนรามหรสพพ้ืนบ้านภาคใต้ ในเขตจังหวัดรอบลุ่มทะเลสาบ คือ
นครศรีธรรมราช สงขลา พทั ลุง และตรังแต่ปัจจุบนั ไดม้ ีการแพรก่ ระจายทาง
วัฒนธรรมไปสู่จังหวัดอื่น ๆ ด้วย การแสดงประเภทน้ีจะใช้การต้องกลอน
การรา การเลน่ เป็นเรื่องเปน็ ราวเปน็ ตัวดาเนินเรือ่ ง รู้กันในกลุ่มนักวิชาการ
ทางการแสดงว่าการแสดงประเภทน้ีเป็นต้นแบบของการแสดงละครราของ
ไทยในสมัยกรุงศรีอยุธยา (ธีรวัฒน์ ช่างสาน. 2543 :1) ใกล้เคียงกับ ราช

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 13

บณั ฑิตยสภา, (2554). ระบวุ า่ โนราเปน็ คานามศลิ ปะการแสดงพน้ื เมอื งอยา่ ง
หนึ่งของภาคใต้ มแี มบ่ ทท่าราอยา่ งเดียวกับละครชาตรี, มโนราห์ ก็วา่

ประวตั โิ นรา

ภาพท่ี 1 การแสดงโนรา
ประวัติโนรามีการเล่าขานเป็นตานาน ด้วยศิลปะการแสดงชนิดนี้
เป็นมหรสพพน้ื บา้ น จงึ มีประวัตเิ ลา่ ขานเปน็ มขุ ปาฐะ หลายเรอื่ งราว อยา่ งไร
ก็ตามกระแสความต่าง ๆ มีความสอดประสานกันในบางเร่ือง เช่น ช่ือตัว
ละคร ชอ่ื สถานที่ จากที่xekkalakpaktai. (2562).อ้างวา่ มี หลายตานาน แต่

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเด็ก

14 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์

ด้วยการแสดงชนิดน้ีเชื่อว่าเป็นของด้ังเดิมในภาคใต้จึงอ้างเฉพาะตานานท่ี
เล่าโดยขุนอุปถัมภ์นรากร (โนราพุ่มเทวา) อาเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง
ความวา่

พระยาสายฟ้าฟาดเปน็ กษัตรยิ ์ครองเมืองๆ หน่ึง มีชายาชื่อนางศรี
มาลา มีธิดาชื่อนางนวลทองสาลี วันหนึ่งนางนวลทองสาลสี ุบินว่ามีเทพธดิ า
มาร่ายราให้ดู ท่ารามี 12 ท่า มีดนตรีประโคม ไดแ้ ก่ กลอง ทับ โหมง่ ฉ่ิง ป่ี
และแตระ นางให้ทาเคร่ืองดนตรีและหัดราตามที่สุบินเป็นท่ีครึกคร้ืนใน
ปราสาท

ภาพท่ี 2 พระยาสายฟ้าฟาด ชายา และธิดา

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 15

อยู่มาวันหน่ึง นางอยากเสวยเกสรบวั ในสระหน้าวัง คร้ันนางกานลั
เก็บถวายให้เสวย นางก็ทรงครรภ์ แต่ยังคงเล่นราอยตู่ ามปกติ วันหนึ่งพระ
ยาสายฟ้าฟาดเสด็จมาทอดพระเนตรการราของธิดา เห็นนางทรงครรภท์ รง
ตรัสถามเอาความจริง ได้ความเหตุเพราะเสวยเกสรดอกบัว พระยาสายฟา้
ฟาดไม่ทรงเช่ือ และทรงเห็นว่านางทรงทาให้อัปยศ จึงรับส่ังให้ลอยแพ
พระธิดาพร้อมด้วยสนมกานลั 30 คน แพไปติดเกาะกะชัง นางจึงเอาเกาะ
นน้ั เปน็ ที่อาศัย

ภาพที่ 3 นางนวลทองสาลีเสวยเกสรดอกบัว

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

16 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

ครรภ์ครบทศมาสจงึ ประสตู ิเป็นโอรสต้ังช่ือเด็กชายน้อย ทรงสอน
ใหร้ าโนราได้อยา่ งชานาญ แล้วเลา่ เรอ่ื งแตห่ นหลงั ใหท้ ราบ ตอ่ มากุมารนอ้ ย
ได้โดยสารเรือพ่อค้าไปเท่ยี วราโนราไปยังเมืองพระอัยกา เร่ืองเล่าลือไปถึง
พระยาสายฟ้าฟาด ๆ ทรงปลอมพระองค์ไปดูโนรา เห็นกุมารน้อยมหี น้าตา
คล้ายพระธิดา จึงทรงสอบถามจนไดค้ วามจริงว่าเป็นพระราชนัดดา จึงรับสง่ั
ให้เข้าวัง

ภาพท่ี 4 นางนวลทองสาลีสอนรากุมารนอ้ ย

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 17

มพี ระราชดารสั ใหอ้ ามาตย์ไปรับนางนวลทองสาลจี ากเกาะกะชงั
กลบั วังแตน่ างไม่ยอมกลบั พระยาสายฟ้าฟาดจงึ กาชับใหจ้ บั มดั ขึ้นเรือพามา
ครัน้ เรอื มาถงึ ปากน้า จะเข้าเมืองก็มจี ระเขล้ อยขวางทางไว้ ลกู เรอื จึงตอ้ ง
ปราบจระเข้

ภาพที่ 5 ลกู เรือปราบจระเข้

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

18 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์

คร้ังนางเข้าเมืองแล้ว พระยาสายฟ้าฟาดได้ทรงจัดพิธีรับขวัญขึ้น
และให้มีการราโนราในงานน้ีโดยประทานเครื่องต้น อันมีเทริด กาไลแขน
ป้ันเหน่ง สังวาลพาดเฉียง 2 ข้าง ปีกนกแอ่น หางหงส์ สนับเพลา ฯลฯ ซ่ึง
เป็นเครื่องทรงของกษัตริย์ให้เป็นเครื่องแต่งตัวโนรา และพระราชทาน
บรรดาศกั ด์ใิ ห้แกก่ ุมารน้อยราชนดั ดาเป็นขุนศรีศรัทธา

ภาพที่ 6 ขุนศรศี รทั ธา

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 19

องค์ประกอบของการแสดง

องค์ประกอบ หมายถึง สงิ่ ต่าง ๆ ทใ่ี ชป้ ระกอบเปน็ สง่ิ ใหญ่ หรือ
ส่วนของสงิ่ ตา่ ง ๆ ที่เป็นเคร่ืองประกอบทาใหเ้ กดิ เปน็ รปู ขน้ึ ใหม่โดยเฉพาะ
(ราชบณั ฑติ ยสภา, 2554). การแสดงโนรามสี ง่ิ ต่าง ๆ ทเ่ี ข้ามาประกอบใน
การแสดงอยา่ งวจิ ิตรสวยงาม คอื ผู้แสดง เครอื่ งแต่งกาย ดนตรีและเพลง
ท่ารา และสถานทีแ่ สดง ดงั นี้

ผู้แสดง
ผแู้ สดง หมายถึง คนทร่ี ับผดิ ชอบในการแสดงโนราท้ังการร้อง การ
รา การแสดงเป็นเร่ืองราวบนเวทีในแตล่ ะครง้ั ประกอบด้วย ตัวนายโรง ตวั
นางรา และตวั ตลก ดังนี้

ตัวนายโรง ตัวนางรา ตัวตลก
ภาพที่ 7 ผู้แสดงโนรา

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเด็ก

20 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์

1. ตัวนายโรง หมายถึง ตัวพระเอก เจ้าของคณะ หวั หน้าคณะ ผู้
แสดงที่เปน็ ผู้นาของคณะโนรา ในอดีตใช้ผ้ชู ายแสดงล้วน จึงต้องมีรปู ร่างท่ี
เป็นผู้นา มคี วามรอบรูจ้ ัดเจนในกระบวนการแสดงโนราอย่างชัดเจน

2. ตัวนางรา หมายถึง ตัวนางโนราท่ีเป็นตัวประกอบในการรา
โนราแต่ละครั้ง ในอดตี ตวั นางรามักเปน็ ตวั หัวจุกโนรา คือเด็กฝกึ หดั ราโนรา
ท่ีมีความสนใจ มีความสามารถในการรา มักเป็นตัวประกอบในการราหมู่
ของการราบทครูสอน บทสอนรา บทปฐม และอื่น ระยะต่อมาหวั จกุ โนรา
เรมิ่ หมดไปจากสังคม ปจั จบุ ันเรมิ่ มโี นราหญิงเกดิ ข้ึน

3. ตัวตลก หมายถึง ผู้แสดงท่ีทาให้ผู้ชมขบขัน, โดยปริยาย
หมายถึงผู้ทีค่ นอ่ืนหัวเราะเยาะ การแสดงโนราจะมตี ัวตลกที่ใช้แสดงหลักคู่
กบั การแสดงโนราคือ ตัวพราน เปน็ ตัวแสดงทส่ี าคัญมีหลายบทบาท ทงั้ เป็น
ตัวตลกของคณะโนรา และเปน็ ตวั บอกเรื่องสาหรับทาการแสดงในแต่ละครั้ง
อย่างไรกต็ ามตวั ตลกในบทบาทการแสดงของโนรามตี ัวพราน 2 ลักษณะ คอื
พรานผู้ชาย สวมหน้ากากสีแดง และพรานผู้หญิงหรือพรานเมีย สวม
หน้ากากสีขาวหรอื สีเนอ้ื

เครื่องแต่งกาย
ราชบณั ฑติ ยสภา, (2545) “เคร่อื ง” คือ สง่ิ สาหรับประกอบกันหรอื
เป็นพวกเดียวกัน “แต่ง” คือจัดให้งาม “กาย”คือตัว ดังน้ัน “เครื่องแต่ง
กาย” จึงหมายถึง ส่ิงสาหรับประกันจัดให้งามท่ีเก่ียวกับตัวของนักแสดง
โนรา เชื่อกันว่าเคร่ืองแต่งกายโนรา เป็นสิ่งของที่ขุนศรีศรัทธาได้รับ

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 21

พระราชทาน เปน็ เคร่ืองต้น อนั มีเทรดิ กาไลแขน ปน้ั เหน่ง สังวาลพาดเฉยี ง
2 ขา้ ง ปีกนกแอน่ หางหงส์ สนบั เพลา (xekkalakpaktai. 2562).

ธีรวฒั น์ ชา่ งสาน. (2560). สรปุ เครอื่ งแตง่ กายโนราตั้งแตส่ มยั
รชั กาลท่ี5 ถึงปจั จบุ ันมี 3 แบบ คอื แบบเครือ่ งต้น แบบทรงบัว และแบบ
เครื่องลูกปัด 5 ช้ินหรอื เครอื่ งเต็ม

เครื่องตน้ \ เคร่อื งลูกปัด 5 ชัน้

เคร่ืองทรงบวั

ภาพท่ี 8 เคร่อื งแตง่ กายโนราทง้ั 3 แบบ

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

22 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

องคป์ ระกอบของเคร่ืองแตง่ กายโนรา มีดังน้ี tungsong.com. (2562).

ท่ี คาอธบิ าย ภาพประกอบ
1 เทริด

เป็นเครื่องประดับศีรษะของตัวนาย
โรงหรือโนราใหญ่หรือตัวยืนเครื่อง
(โบราณไม่นิยมให้นางราใช้)ทาเป็น
รูปมงกุฎอย่างเตี้ย มีกรอบหน้า มี
ด้ายมงคลประกอบ

2 เครอ่ื งรูปปัด
เครื่องรูปปัดจะร้อยด้วยลูกปดั สเี ปน็
ลายมีดอกดวง ใช้สาหรับสวมลาตัว
ท่อนบนแทนเส้ือประกอบ ด้วยชิ้น
สาคญั 5 ช้นิ คือ
1. บ่า สาหรับสวมทบั บนบ่าซา้ ย-
ขวา รวม 2 ช้นิ

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 23

ท่ี คาอธิบาย ภาพประกอบ

2. ปิ้งคอ สาหรับสวมห้อยคอ
หน้า-หลังคล้ายกรองคอหน้า-หลัง
รวม 2 ช้นิ

3. พานอก รอ้ ยลกู ปดั เป็นรปู
สเี่ หลีย่ มผนื ผ้า ใช้พันรอบตัวตรง
ระดบั อก บางถ่ินเรยี กวา่ "พานโครง"
บางถน่ิ เรยี กวา่ "รอบอก"

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

24 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ท่ี คาอธบิ าย
3 ปีกนกแอ่น หรอื ปีกเหนง่

มักทาดว้ ยแผน่ เงนิ เป็นรปู คลา้ ยนก
นางแอน่ กาลงั กางปีก ใชส้ าหรบั โนรา
ใหญ่หรือตัวยืนเครอื่ ง สวมติดกบั
สงั วาลอยทู่ ี่ระดบั เหนือสะเอว
ด้านซา้ ยและขวา คล้ายตาบทศิ ของ
ละคร

4 ซบั ทรวง หรอื ทบั ทรวงหรือ ตาบ
สาหรับสวมห้อยไวต้ รงทรวงอก นิยม
ทาด้วยแผน่ เงนิ เปน็ รูปคลา้ ยขนม
เปยี กปูนสลักเปน็ ลวดลาย และอาจ
ฝังเพชรพลอยเปน็ ดอกดวงหรอื อาจ
รอ้ ยด้วยลูกปดั นยิ มใช้เฉพาะตัว
โนราใหญห่ รือตวั ยืนเครือ่ ง ตัวนางไม่
ใช้ซบั ทรวง

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 25

ที่ คาอธิบาย ภาพประกอบ
5 ปีก หรือ หางหงส์

นยิ มทาด้วยเขาควายหรอื โลหะเปน็
รปู คลา้ ยปีกนก ๑ คู่ ซ้าย-ขวา
ประกอบกัน ปลายปีกเชดิ งอนขึน้
และผกู รวมกันไวม้ พี ทู่ าด้วยด้ายสีติด
ไว้เหนือปลายปีก ใชล้ กู ปัดรอ้ ยหอ้ ย
เปน็ ดอกดวงรายตลอดทง้ั ขา้ งซา้ ย
และขวาใหด้ คู ล้ายขนของนก ใช้
สาหรับสวมคาดทับผ้าน่งุ ตรงระดบั
สะเอว ปลอ่ ยปลายปกี ยืน่ ไป
ด้านหลงั คล้ายหางกินรี

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเด็ก

26 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ที่ คาอธบิ าย
6 ผ้านงุ่

เปน็ ผา้ ยาวสเ่ี หลีย่ มผืนผา้ น่งุ ทบั ชาย
แล้วรัง้ ไปเหนบ็ ไวข้ ้างหลงั ปลอ่ ย
ปลายชายใหห้ ้อยลงเชน่ เดียวกบั หาง
กระเบน เรียกปลายชายทพ่ี ับแลว้
ห้อยลงน้วี ่า "หางหงส์"(แตช่ าวบา้ น
ส่วนมากเรยี กว่า หางหงส)์ การนงุ่ ผา้
ของโนราจะรง้ั สงู และรดั รปู แน่นกว่า
นุง่
7 หนา้ เพลา เหน็บเพลา หนับเพลา
คือสนบั เพลาสาหรบั สวมแลว้ นงุ่ ผ้า
ทับ ปลายขาใชล้ กู ปัดรอ้ ยทบั หรอื
ร้อยทาบ ทาเปน็ ลวดลายดอกดวง
เช่น ลายกรวยเชิง รกั ร้อย

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 27

ที่ คาอธบิ าย ภาพประกอบ
8 ผ้าหอ้ ย

คอื ผ้าสีต่างๆ ทค่ี าดหอ้ ยคลา้ ยชาย
แครงแตอ่ าจมมี ากกว่า โดยปกตจิ ะ
ใชผ้ า้ ทโี่ ปรง่ ผ้าบางสสี ด แตล่ ะผืนจะ
เหนบ็ ห้อยลงทงั้ ดา้ นซา้ ยและ
ดา้ นขวาของหน้าผา้

9 หน้าผา้
ลักษณะเดยี วกบั ชายไหว ถ้าเป็นของ
โนราใหญห่ รือนายโรงมกั ทาด้วยผา้
แลว้ ร้อยลกู ปดั ทาบเปน็ ลวดลาย ที่
ทาเปน็ ผ้า ๓ แถบคลา้ ยชายไหวลอ้ ม
ด้วยชายแครงก็มี ถ้าเป็นของนางรา
อาจใชผ้ า้ พ้นื สตี ่างๆ สาหรบั คาดหอ้ ย
เชน่ เดยี วกับชายไหว

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

28 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ที่ คาอธิบาย
10 กาไลต้นแขน

เพ่อื ขบรัดกล้ามเน้อื ให้ดู
ทะมดั ทะแมงและเพมิ่ ใหส้ งา่ งาม
ยง่ิ ขึน้

11 กาไล
กาไลของโนรามักทาด้วยทองเหลือง
ทาเปน็ วงแหวน ใช้สวมมือและเทา้
ข้างละหลายๆ วง เชน่ แขนแต่ละ
ขา้ งอาจสวม ๕-๑๐ วงซอ้ นกนั เพอื่
เวลาปรบั เปลี่ยนท่าจะไดม้ เี สยี งดงั
เป็นจงั หวะเร้าใจย่งิ ข้ึน

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 29

ที่ คาอธบิ าย ภาพประกอบ

12 เลบ็
เป็นเคร่อื งสวมนวิ้ มอื ให้โคง้ งามคลา้ ย
เลบ็ กนิ นร กินรี ทาดว้ ยทองเหลอื ง
หรือเงนิ อาจตอ่ ปลายดว้ ยหวายที่มี
ลูกปัดร้อยสอดสีไว้พองาม นยิ มสวม
มือละ 4 นิว้ (ยกเวน้ หวั แมม่ อื )
เครอ่ื งแตง่ กายโนราตามรายการท่ี (1) ถงึ (12) รวมเรยี กว่า

"เคร่อื งใหญ"่ เปน็ เครอื่ งแตง่ กายของตวั ยืนเครื่องหรอื โนราใหญ่ สว่ นเคร่ือง
แต่งกายของตวั นางหรือนางราเรียกวา่ "เครอ่ื งนาง" จะตดั เครอื่ งแตง่ กาย
ออก ๔ อย่างคอื เทรดิ (ใช้ผ้าแถบสสี ดหรอื ผา้ เช็ดหน้าคาดรดั แทน) กาไลตน้
แขน ซบั ทรวง และปีกนกแอ่น (ปัจจุบันนางราทกุ คนนยิ มสวมเทรดิ ดว้ ย)
13 หนา้ พราน

เปน็ หน้ากากสาหรับตัว "พราน" ซงึ่
เปน็ ตัวตลก ใชไ้ ม้แกะเปน็ รปู ใบหน้า
ไมม่ ีสว่ นท่ีเปน็ คาง ทาจมูกย่ืนยาว
ปลายจมูกงมุ้ เล็กน้อย เจาะรตู รงส่วน
ท่เี ปน็ ตาดา ใหผ้ ู้สวมมองเหน็ ไดถ้ นัด
ทาสแี ดงทง้ั หมด เวน้ แตส่ ว่ นที่เป็น

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเด็ก

30 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ที่ คาอธบิ าย
ฟันทาด้วยโลหะสีขาว หรอื ทาสขี าว
หรอื อาจลี่ยมฟัน (มเี ฉพาะฟนั บน)
สว่ นบนตอ่ จากหน้าผากใชข้ นเปด็
หรือหา่ นสขี าวตดิ ทาบไวต้ า่ งผม
หงอก

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 31

ภาพท่ี 9 ผงั เคร่อื งแต่งกายโนรา

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

32 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

เคร่อื งดนตรี
เครือ่ งดนตรีโนรา ส่วนใหญเ่ ปน็ เครือ่ งตีใหจ้ งั หวะเทยี บไดก้ ับเครื่อง
เบญจดุริยางค์ มี 6 อย่าง (tungsong. 2562). มดี ังน้ี
1. ทับ(โทน) หมายถงึ เปน็ เครอื่ งตที ส่ี าคญั ทสี่ ุด เพราะทาหน้าทีค่ มุ
จังหวะและเป็นตัวนาในการเปลย่ี นจงั หวะทานอง ทับโนรา เป็นทบั คูเ่ สยี ง
ตา่ งกันเลก็ น้อยนยิ มใช้ดนตรเี พยี งคนเดียว
2. กลอง หมายถงึ เป็นกลองทัดขนาดเลก็ (โตกวา่ กลองของหนัง
ตะลงุ เล็กนอ้ ย) 1 ใบ ทาหน้าทเี่ สรมิ เน้นจงั หวะและล้อเลียนเสยี งทับ
3. ปี่ หมายถงึ เป็นเครื่องเป่าเพยี งชิน้ เดียวของวง นยิ มใช้ปีใ่ นหรอื
บางคณะอาจใช้ป่นี อกใชเ้ พยี ง 1 เลา
4. โหม่ง หมายถงึ ฆอ้ งคู่ เสียงต่างกนั ทเี่ สียงแหลมเรยี กวา่ เสียง
โหม้ง ทเ่ี สยี งทมุ้ เรยี กว่า เสียงหมงุ่
5. ฉงิ่ หมายถึง เป็นเครือ่ งตเี สรมิ แต่งและเนน้ จังหวะ
6. แตระ หรือแกระ หมายถึง กรับมีทั้งกรบั อันเดียวที่ใช้ตีกระทบ
กับรางโมงหรือกรับคู่และมีท่ีร้อยเป็นพวงอย่ างกรับพวงหรือใช้ไม้เรีย วไม้
หรือลวดเหลก็ หลายๆอันมัดเขา้ ด้วยกันตีให้ปลายกระทบกันกเ็ รยี กวา่ แตระ
มีลีลาการขับร้องและรบั บทกลอนอยา่ งหนึ่งเรียกว่า เพลงหน้าแตระ(ใชแ้ ต่
เฉพาะแตระไม่ใช้ดนตรีชนิ้ อ่นื ประกอบ)

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 33

ทับ (โทน) กลอง ป่ี

โหม่ง ฉ่ิง แตระหรือแกระ
หมายเหตุ : ในปจั จุบันน้มี ซี อใช้ในการบรรเลงเพอ่ื เพมิ่ ความสนกุ สนาน แต่

อาจจะใชค้ ยี บ์ อรด์ แทนได้
ภาพที่ 10 : เครื่องดนตรโี นรา
ทีม่ า: (tungsong, 2553)

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเด็ก

34 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

บทระไวระเวก

การราบทระไวระเวก มีลักษณะการราท่ีมีท้ังการรา ในลักษณะท่า

ยืนราอยู่กบั ท่ี การเคล่ือนไหวเป็นวงกลม การเข้าคู่โดยคนหน่ึงยนื คนหนึ่งนั่ง

และในลักษณะยืนหรือน่ังพร้อมกัน บางช่วงของเนื้อร้องอาจจะมีการ

สอดแทรกแจกลีลาท่าราเพ่ิมเติมเพ่ือความสนกุ สนานสมจรงิ สมจังมากยิ่งข้ึน

การแสดงทา่ ทางการจับระบาของเรากินนรีเป็นต้น

บทรอ้ งจะใช้ทานองเพลงทบั ในช่วงแรก และเพลงโทน จะใชใ้ นชว่ ง

เปลีย่ นทานองเพื่อเพม่ิ ความสนกุ สนาน ทงั้ สาระของเน้อื รอ้ งและทา่ ราของผู้

แสดง รายละเอยี ดของเน้ือรอ้ งบทระไวระเวก มีดงั ต่อไปน้ี

บทรอ้ ง

เพลงทับ

ทาว่าระไวระเวก ฝูงนางนกการะเวกมาตีวง

เขา้ ปา่ พีช่ มแต่ฝงู หงส์ ยินเสียงละครนาง ขห้ี นอนฟ้อนรา

เชญิ ราเถดิ นะเจ้ารา จับระบาราเล่นละคร

น้องนี้เปน็ ลูกสาวใคร ท่ีแขนเจา้ ออ่ นเหลือออ่ น

จับระบาราฟ้อน เย้อื งกรนาดกรายมาราขยายเอยท่า

เพลงโทน

น้ีมายกยา่ งให้ตีนขัด นางหนงึ่ ซัดดอกบวั ตูม พี่ทาเทวาเข้ากุมสองหัตถา

ยกยา่ งตนี ซ้ายขยายทา่ ราท่าเทวาเกี่ยวกา้ น กิ่งมาลี

ราทา่ นารายณอ์ วตาร ทาหนุมานเข้าจับ ดอกศรสี

นางหนึ่งราทา่ ไอท้ รพี ทาพญาพาลเี ขา้ จบั สองปลายเขา

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 35

ราท่ากษตั รยิ ต์ รนี างหวมี ผี มยก ทาทา่ เทวาหยบิ กระจก สอ่ งเงา

นางหนง่ึ ราทา่ อาวธุ เบา ทาเทพบตุ รยุดเขา่ จบั เอาคม

ราทา่ นางหงส์สรงนที ราท่านางธรณี บดิ มวยผม

ราเป็นท่าเทพนม ราทา่ พระพรหม ท้งั สพี่ กั ตร์

ราทา่ เมฆฉายพระพายหวน ราทา่ พระอิศวร ขวา้ งจกั ร

นา่ รกั น่าชมพอสมพกั ตร์ สมศกั ด์สิ มทรง นางนงเยาว์

วธิ กี ารรอ้ ง

วธิ ีการร้องในบทราหม่นู ้ี ตอ้ งใชผ้ ้รู ้อง 2 ฝา่ ย คอื ตน้ เสยี ง หมายถงึ

ผรู้ อ้ งนาขน้ึ เสยี งร้อง ตามบททกี่ าหนด และลูกคู่ หมายถงึ ผรู้ อ้ งรับ ภายหลัง

จากทผี่ รู้ อ้ งนารอ้ งจบ ตามทาทองทกี่ าหนด ดงั น้ี

ร้องนา ทาว่าระไว, นอ้ งเหอระเวก

ลกู คู่ ระไว, น้องเหอระเวก

ร้องนา ฝูงนางนกการะเวก, โอน้ ะนอ้ งมาตวี ง

ลูกคู่ ฝงู นางนกกาเวกโอน้ ะนอ้ งมาตวี ง

ร้องนา เขา้ ปา่ พชี่ ม, แตฝ่ งู หงส์

ลูกคู่ พช่ี ม, แตฝ่ ูงหงส์

รอ้ งนา ยินเสียงละคร, นางขี้หนอนฟอ้ นรา

ลกู คู่ วา่ ยนิ เสยี งละคร, นางข้หี นอนฟอ้ นรา

ร้องนา เชญิ ราเถดิ นะเจ้ารา, เชิญราเถดิ นะเจา้ รา, จับระบาราเลน่

ละคร

ลูกคู่ เชญิ ราเถดิ นะเจา้ รา, จบั ระบาราเลน่ ละคร

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

36 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

รอ้ งนา นอ้ งนีเ้ ปน็ ลูกสาวใคร, นีเ้ ป็นลกู สาวใคร, ท่ีแขนเจา้ อ่อน
เหลืออ่อน

ลกู คู่ น้องน้ีเป็นลูกสาวใคร, ที่แขนเจ้าออ่ นเหลอื ออ่ น
ร้องนา จับระบาน้องเหอราฟอ้ น, จับระบาน้องเหอราฟอ้ น, เยอ้ื ง

กรนาดกรายมาราขยายเอยท่า
ลกู คู่ จบั ระบานอ้ งเหอราฟ้อน, เยื้องกรนาดกราย, มาราขยาย

เอยท่า
ร้องนา นม้ี ายกย่าง, ใหต้ ีนขัด
ลกู คู่ ยกย่าง, ใหต้ นี ขัด
ร้องนา นางหนง่ึ ซัด, ดอกบวั ตมู , พ่ีทาเทวาเข้ากมุ , โอน้ ะนอ้ ง

สองหัตถา
ลกู คู่ เทวาเข้ากุมเขา้ กมุ สองหตั ถา, วา่ ทาเทวาเข้ากุม, ว่าโอล้ ะ

นอ้ งสองหตั ถา, วา่ เข้ากุมสองหัตถา
ร้องนา ยกย่างตนี ซ้าย, ขยายทา่
ลกู คู่ ตนี ซา้ ย, ขยายทา่
ร้องนา ราทา่ เทวาเกี่ยวก้าน, โอ้ละนอ้ งกง่ิ มาลี
ลกู คู่ เทวาเกี่ยวก้าน, เกยี่ วก้านกง่ิ มาล,ี ว่าทาทา่ เทวาเก่ียวก้าน

โอ้นะน้องกงิ่ มาล,ี วา่ เกี่ยวก้านกง่ิ มาลี
รอ้ งนา ราทา่ นารายณ,์ อวตาร
ลกู คู่ นารายณ์, อวตาร
ร้องนา ทาหนมุ านเขา้ จบั , โอ้ละนอ้ งดอกศรสี

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 37

ลกู คู่ หนุมานเข้าจบั , เขา้ จับดอกศรส,ี วา่ หนมุ านเขา้ จบั โอล้ ะ
นอ้ งดอกศรศร,ี ว่าเขา้ จับดอกศรศรี

รอ้ งนา นางหนึง่ ราท่า, ไอท้ รพี
ลูกคู่ ราท่า, ไอ้ทรพี
ร้องนา ทาพญาพาลเี ขา้ จบั , โอ้ละนอ้ งสองปลายเขา
ลูกคู่ พญาพาลเี ขา้ จบั , เข้าจับสองปลายเขา, ว่าพญาพาลเี ข้า

จบั โอล้ ะน้องสองปลายเขา, ว่าเขา้ จับสองปลายเขา
ร้องนา ราท่ากษตั ริยต์ รนี างหวี, มผี มยก
ลกู คู่ กษัตริย์ตรีนางหว,ี มีผมยก
รอ้ งนา ทาทา่ เทวาหยิบกระจก, โอ้ละน้องมาสอ่ งเงา
ลกู คู่ เทวาหยิบจก, หยบิ จกมาสอ่ งเงา, ว่าราทา่ เทวาหยบิ จกโอ้

ละนอ้ งมาสอ่ งเงา, วา่ หยบิ จกมาส่องเงา
รอ้ งนา นางหนงึ่ ราทา่ , อาวธุ เบา
ลูกคู่ ราทา่ , อาวุธเบา
รอ้ งนา ทาเทพบตุ รยดุ เขา่ , โอ้ละนอ้ งมาจบั เอาคม
ลกู คู่ เทพบตุ รยดุ เข่า, ยุดเขาจับเอาคม, วา่ ทาทา่ เทพบตุ รยุดเขา้

โอ้ละน้องจบั เอาคม, ทาเทพบตุ รยุดเขา่ , วา่ ยดุ เขาจับเอา
คม
รอ้ งนา ราท่านางหงส,์ สรงนที
ลกู คู่ นางหงส,์ สรงนที
รอ้ งนา ราท่านางธรณ,ี โอล้ ะน้องบิดมวยผม

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

38 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

ลูกคู่ นางธรณี, ธรณีบดิ มวยผม, วา่ ราทา่ นางธรณโี อล้ ะน้องบดิ
มวยผม, ว่านางธรณีบดิ มวยผม

ร้องนา ราเป็นท่าเทพนม
ลกู คู่ ทา่ เทพนม
ร้องนา ราทา่ พระพรหม, โอล้ ะนอ้ งทงั้ สพี่ กั ตร์
ลกู คู่ พระพรหม, พระพรหมท้ังส่พี กั ตร,์ ว่าราท่าพระพรหม,

โอ้ละน้องทงั้ สพี่ กั ตร,์ ว่าพระพรหมทง้ั สพ่ี ัก
ร้องนา ราท่าเมฆฉาย, พระพายหวน
ลกู คู่ เมฆฉาย, พระพายหวน
ร้องนา ราท่าพระอศิ วร, โอ้ละน้องขวา้ งจกั ร
ลูกคู่ ราท่าพระอิศวรพระอศิ วรขว้างจกั ร, ว่าราท่าพระอิศวรโอ้

ละนอ้ งมาขว้าง, วา่ พระอิศวรขว้างจกั ร
รอ้ งนา น่ารักนา่ ชม, พอสมพักตร,์ สมศกั ดส์ิ มทรง, โอล้ ะนอ้ งนาง

นงเยาว์
ลกู คู่ นา่ รกั นา่ ชม, พอสมพักตร,์ สมศักดส์ิ มทรง, โอ้ละนอ้ งนาง

นงเยาว์

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 39

ทา่ ราบทระไวระเวก

ท่าราประกอบทานองเพลงทับ มที ่าราทงั้ หมด 19 ทา่ ดังนี้

ท่ี อธบิ ายทา่ รา ภาพประกอบ

1 เนือ้ รอ้ ง “ทาวา่ ระไวนอ้ งเหอ

ระเวก”

“ทาว่าระไว”

แถวขวา ก้าวหนา้ เท้าซา้ ย มือ

ขวาตัง้ วงกลาง มือซ้ายต้งั วง

ล่าง เอียงซ้าย

แถวซา้ ย ปฏบิ ตั ิลกั ษณะ

เดยี วกับแถวขวา ท่า “ทาว่าระไว”
“นอ้ งเหอระเวก”

แถวขวา กา้ วหน้าเท้าขวา ลาก

มือท้งั สองมาทางขวา มอื ขวา

จบี มว้ นมอื ปลอ่ ยเป็นวงกลาง

มอื ซา้ ยจบี มือปล่อยเป็นวงลา่ ง

เอียงขวา

แถวซ้าย ปฏบิ ตั ิลกั ษณะ

เดยี วกบั แถวขวา

ทา่ “นอ้ งเหอระเวก”

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

40 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

ท่ี อธิบายท่ารา ภาพประกอบ
2 เนอ้ื ร้อง“ฝูงนกการะเวกโอล้ ะ ท่า “ฝูงนางนกการะเวก”

นอ้ งมาตวี ง”
“ฝงู นางนกการะเวก”
แถวขวา ปฏบิ ัตเิ ทา้ เหมอื นเดมิ
มือท้ังสองจบี คว่าระดบั ไหล่
แลว้ ดึงเปน็ จีบหงายระดบั
สะโพก เอียงซ้าย
แถวซา้ ย ปฏบิ ัติลกั ษณะ
เดียวกับแถวขวา
“โอ้นะน้องมาตวี ง”
แถวขวา ยา่ เทา้ มว้ นมือจีบ
ปล่อยเปน็ วงกลาง ยกั ตวั
พรอ้ มลกั คอตามจงั หวะเพลง
แถวซา้ ย ปฏิบตั ิลกั ษณะ
เดียวกับแถวขวา

ท่า “โอน้ ะน้องมาตีวง”

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 41

ที่ อธิบายท่ารา ภาพประกอบ
3 เนอื้ ร้อง“เข้าป่าพี่ชมแตฝ่ งู
ทา่ “เขา้ ปา่ ”
หงส์”
“เข้าปา่ ” ทา่ “พ่ีชม”
แถวขวา ก้าวข้างเทา้ ซ้าย มือ ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็
ขวาจบี หงายงอแขนระดบั ไหล่
มือซ้ายกามอื ชแ้ี ขนงอระดบั
สายตา เอียงขวา
แถวซา้ ย ปฏบิ ตั ลิ กั ษณะ
เดียวกับแถวขวา
“พ่ชี ม”
แถวขวา รวมเทา้ ทงั้ สองข้าง
ยอ่ เขา่ พนมมอื ไว้ระดบั อก
หนา้ ตรง
แถวซ้าย ปฏบิ ัตลิ กั ษณะ
เดยี วกับแถวขวา
“แตฝ่ งู หงส”์
แถวขวา กระดกเท้าขวา มือ
ขวาจีบสง่ หลังแขนตึง มอื ซา้ ย

42 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ท่ี อธบิ ายท่ารา
จบี ควา่ งอแขนระดบั ศีรษะ
เอียงขวา
แถวซา้ ย ปฏิบตั ลิ กั ษณะ
เดยี วกบั แถวขวา

4 เนือ้ รอ้ ง“ยินเสียงละคร นางข้ี ทา่ “แตฝ่ งู หงส์”
นอนฟอ้ นรา” ท่า “ยินเสยี งละคร”
“ยนิ เสียงละคร”
แถวขวา เท้าขวาวางหลงั เปิด
ส้นเท้า มือทั้งสองสอดสรอ้ ย
เปลี่ยนมือขวาจบี สง่ หลงั แขน
ตึง มอื ซ้ายแบมอื แตะขา้ งหู
เอียงซา้ ย
แถวซา้ ย ปฏบิ ตั ลิ กั ษณะ
เดยี วกับแถวขวา

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 43

ที่ อธบิ ายท่ารา ภาพประกอบ
“นางขี้หนอนฟ้อนรา”
แถวขวา ยกเทา้ ซา้ ยข้นึ ตง้ั ฉาก ทา่ ”นางขหี้ นอนฟอ้ นรา”
มือขวาสอดตั้งวงข้ึนเปลย่ี นเป็น ทา่ “เชิญรา”
จบี หงายเหยียดแขนตึงระดับ
สะเอว มือซ้ายม้วนมือจบี
ปลอ่ ยเปน็ ตง้ั วงบน (วงเขา
ควาย)
แถวซา้ ย ปฏิบตั ลิ กั ษณะ
เดยี วกบั แถวขวา

5 เน้ือรอ้ ง“เชิญรบั เถิดนะเจ้ารา”
“เชิญรา”
แถวขวา กระดกหลังเท้าขวา
มอื ขวาม้วนจบี เป็นต้งั วงบน (วง
เขาควาย) มือซา้ ยจบี หงายสง่
หลงั แขนตึง เอยี งซ้าย
แถวซ้าย ปฏิบัตลิ กั ษณะ
เดยี วกบั แถวขวา

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเด็ก

44 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ท่ี อธิบายทา่ รา ท่า “เถดิ นะเจา้ รา”
“เถดิ นะเจ้ารา”
แถวขวา ยนื ลกั ษณะเดมิ ทา่ “จบั ระบา
เปลยี่ นเทา้ ซา้ ยมากระดกหลงั
มอื ซา้ ยม้วนจบี เปน็ ตั้งวงบน
(วงเขาควาย) มอื ขวาจบี หงาย
แขนตึงระดับสะโพก เอยี งขวา
แถวซา้ ย ปฏบิ ตั ลิ กั ษณะ
เดียวกบั แถวขวา

6 เน้อื เพลง“จับระบาราเลน่
ละคร”
“จับระบา”
แถวขวา เท้าขวาวางหลงั เปดิ
ส้นเท้า มอื ขวาม้วนจบี ปล่อย
เป็นตัง้ วงบน (วงเขาควาย) มอื
ซ้ายลากมอื มาเทา้ สะเอว เอียง
ซา้ ย
แถวซ้าย ปฏบิ ตั ลิ กั ษณะ

เอกสารประกอบการเรียน “โนราคลอ้ งหงส”์ | 45

ที่ อธบิ ายทา่ รา ภาพประกอบ
เดยี วกบั แถวขวา
“ราเลน่ ละคร” ท่า “ราเลน่ ละคร”
แถวขวา ยืนลกั ษณะเดิม
เปลยี่ นเป็น เท้าซ้ายวางหลงั ทา่ “น้องนเ้ี ป็นลกู สาวใคร”
เปิดส้นเท้า มือซ้ายม้วนจบี สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็
ปล่อยเป็นตงั้ วงบน (วงเขา
ควาย) มือขวาลากมือมาเท้า
สะเอว เอียงขวา
แถวซ้าย ปฏบิ ตั ลิ ักษณะ
เดียวกบั แถวขวา

7 เนอื้ เพลง“น้องนเี้ ป็นลูกสาว
ใคร”
“น้องน้ีเปน็ ลกู สาวใคร”
แถวขวา กา้ วขา้ งเท้าขวา มือ
ซา้ ยจีบหงายงอแขนระดบั ไหล่
มือขวางอแขนกามือชี้หักขอ้ มอื
ขน้ึ ระดบั ไหล่ เอยี งซ้าย
แถวซ้าย ปฏิบัตลิ กั ษณะ
เดยี วกบั แถวขวา

46 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์

ท่ี อธิบายทา่ รา ภาพประกอบ
8 เนอื้ เพลง“ท่ีแขนเจา้ ออ่ นเหลือ
ท่า “ท่แี ขนเจ้าอ่อนเหลอื ออ่ น”
ออ่ น” ท่า “จับระบา”
“ท่ีแขนเจา้ อ่อนเหลอื ออ่ น”
แถวขวา ย่าเทา้ ทั้งสองขา้ งตาม
จังหวะเพลง โดยเท้าขวาอยู่
หนา้ เท้าซ้ายอยู่หลัง นาดแขน
ทัง้ ตามจงั หวะเพลง เอียงศรี ษะ
ตรงข้ามกบั แขนทน่ี าด
แถวซ้าย ปฏิบตั ลิ กั ษณะ
เดยี วกับแถวขวา
9 เนือ้ เพลง“จบั ระบาห้องเหอรา
ฟ้อน”
“จับระบา”
แถวขวา เท้าขวาวางหลงั เปิด
สน้ เท้า มอื ขวาม้วนจบี ปล่อย
เปน็ ต้งั วงบน (วงเขาควาย) มือ
ซ้ายลากมอื มาเท้าสะเอว เอียง
ซ้าย

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 47

ที่ อธิบายทา่ รา ภาพประกอบ

แถวซ้าย ปฏิบตั ลิ กั ษณะ ท่า “น้องเหอราฟอ้ น”
เดียวกับแถวขวา
“น้องเหอราฟอ้ น” ท่า “เย้อื งกรนาดกราย”
แถวขวา เทา้ ซ้ายวางหลงั เปิด สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็
ส้นเทา้ มอื ซา้ ยมว้ นจบี ปล่อย
เป็นต้งั วงบน (วงเขาควาย) มือ
ขวาลากมอื มาเท้าสะเอว เอียง
ขวา
แถวซา้ ย ปฏิบตั ลิ กั ษณะ
เดยี วกับแถวขวา
10 เนื้อเพลง“เยือ้ งกรนาดกราย
มาราขยายเอยทา่ ”
“เยื้องกรนาดกราย”
แถวขวา ยา่ เท้าทั้งสองขา้ งตาม
จงั หวะเพลง โดยเทา้ ขวาอยู่
หน้าเท้าซา้ ยอยหู่ ลัง นาดแขน
ทงั้ ตามจงั หวะเพลง เอยี งศีรษะ
ตรงขา้ มกบั แขนทีน่ าด

48 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ท่ี อธบิ ายท่ารา ทา่ “มาราขยายเอยทา่ ”
แถวซา้ ย ปฏิบัตลิ กั ษณะ
เดยี วกับแถวขวา“มาราขยาย
เอยท่า”
แถวขวา เหยยี บเท้าขวายกเท้า
ซ้าย มอื ขวาม้วนจีบเป็นต้ังวง
บน (วงเขาควาย) มือซ้ายตงั้ วง
แลว้ พลกิ มอื ลงงอแขนดา้ นหนา้
ระดบั สะเอว เอยี งขวา
แถวซา้ ย ปฏบิ ัตลิ กั ษณะ
เดียวกับแถวขวา

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราคลอ้ งหงส”์ | 49

ท่าราประกอบทานองเพลงทับ มที า่ ราทงั้ หมด 41 ทา่ ดงั นี้

ที่ อธบิ ายท่ารา ภาพประกอบ
1 เน้ือเพลง “นี้มายกยา่ งใหต้ ีนขดั ”
ท่า “น้ีมายกย่างใหต้ นี ขัด”
“น้ีมายกย่างให้ตนี ขดั ”
แถวขวา – อย่หู นา้ เดิม ยกเท้า
ซ้าย มอื ทง้ั สองสอดสรอ้ ย มือขวา
มว้ นจบี ปล่อยเป็นตง้ั วงบน (วงเขา
ควาย) มอื ซา้ ยจบี หงายแขนตึง
เอียงขวา
แถวซ้าย – กลบั หลงั หนั ยกเท้า
ซ้าย มือทงั้ สองสอดสรอ้ ย มอื ขวา
มว้ นจีบปล่อยเปน็ ตงั้ วงบน (วงเขา
ควาย) มือซ้ายจีบหงายแขนตงึ
เอยี งขวา
2 เนื้อเพลง“นางหน่งึ ซดั ดอกบวั ตูม”
“นางหนงึ่ ซัดดอกบวั ตมู ”
แถวขวา – อยู่หน้าเดมิ ยนื รวม
เทา้ พนมมือไว้ทห่ี นา้ อก หนา้ ตรง
แถวซา้ ย – หนั หนา้ ไปทางแถว
ขวา ถอนเท้าซา้ ยตงั้ เขา่ ขวา มอื ทงั้

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

50 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราคลอ้ งหงส”์ ภาพประกอบ

ท่ี อธบิ ายท่ารา
สองหยิบมอื ขึ้นมาเปน็ ทา่ ดอก
บัวตูมระดบั หน้าอก หนา้ ตรง

3 เนื้อเพลง“พี่ทาเทวาเข้ากมุ โอล้ ะ ทา่ “นางหนงึ่ ซัดดอกบวั ตมู ”
นอ้ งสองหตั ถา” ทา่ “พี่ทาเทวา”
“พ่ีทาเทวา”
แถวขวา - กระทบื เท้าขวา ยก
เปน็ ฉาก มือทงั้ สองมาพนมไวท้ ่ี
หนา้ อก หน้าตรง
แถวซ้าย – ปฏบิ ตั ทิ ่าราใน
ลกั ษณะเดมิ
“เข้ากมุ ”