ใบความรู้เรื่องความสำคัญของพระพุทธศาสนาต่อสังคมไทย

วิชาสงั คมศกึ ษา (ส21101) ครูผสู้ อน
นางสาวปรยี ารัตน์ สนทิ ไชย
ระดบั ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 1

ภาคเรยี นที่ 1 ปีการศกึ ษา 2564

กลุม่ สาระการเรยี นรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม
โรงเรยี นบางปะอนิ “ราชานุเคราะห์ ๑”

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ 1

ประวตั แิ ละความสาคญั

ของพระพทุ ธศาสนา

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้
๑. อธบิ ายการเผยแผพ่ ระพทุ ธศาสนาหรอื ศาสนาทตี่ นนบั ถอื สปู่ ระเทศไทยได้
๒. วเิ คราะหค์ วามสาคญั ของพระพทุ ธศาสนาหรอื ศาสนาทตี่ นนบั ถอื ทมี่ ตี อ่ สภาพแวดลอ้ มในสงั คมไทยรวมทง้ั

การพฒั นาตนและครอบครวั ได้

การทาสงั คายนา

“สํ” ร่วมกัน พร้อมกัน
“คายนา” การสวด การสาธยาย

• การสวดพรอ้ มกนั หรอื ร่วมกันสวด
• การร้อยกรอง หรอื การจัดหมวดหมู่พระธรรมวินัย

การทาํ สังคายนา ได้รับการทาตดิ ตอ่ กนั มาหลายครง้ั ท้งั ใน
ประเทศอินเดียและประเทศอื่นๆ รวมท้ังส้นิ ๑๐ คร้งั

ดนิ แดนสุวรรณภมู ิ ท่ตี ้งั ของประเทศไทยในปจั จบุ นั รวมไปถงึ ดนิ แดน
นับถือศาสนาและลทั ธิ ของประเทศเพื่อนบา้ นใกลเ้ คยี งท่ีอยรู่ อบ ๆ
ความเช่ือแตกตา่ งกัน ในอดีตเรยี กรวมๆ วา่

“สุวรรณภูม”ิ

นับถอื พระพทุ ธศาสนา

นบั ถอื ศาสนาพราหมณ์ - ฮนิ ดู

นบั ถอื บูชาภตู ผีปีศาจ ความเช่ือทีม่ ตี ่อ
ปรากฏการณ์ธรรมชาติ

การนบั ถอื พระพทุ ธศาสนา ในดนิ แดนสวุ รรณภมู ิ

นิกายเถรวาท การนบั ถือ นิกายมหายาน
พระพทุ ธศาสนา
• อาณาจักรทวารวดี • อาณาจักรศรวี ิชยั
• อาณาจักรพกุ าม ในดินแดน
• อาณาจกั รหรภิ ุญชยั สวุ รรณภมู ิ

ยคุ ของพระพุทธศาสนาในประเทศไทย

กอ่ นปี พ.ศ. ๕๐๐ พระเจ้าอโศกมหาราช ได้มีการทํานุบํารุงพระพุทธศาสนาจนมีความรุ่งเรือง
ทรงจัดให้มีการสังคายนาคร้ังท่ี ๓ และมีการเผยแผ่พระพุทธศาสนามายังใน
ยคุ เถรวาทสมัยพระเจา้ อโศกมหาราช ประเทศไทยมีหลักฐาน อาทิ สถูป เจดยี ์ ธรรมจักรกวางหมอบ

พ.ศ. ๑๓๐๐ ประมาณ พ.ศ.๑๓๐๐ อาณาจักรศรีวิชัยเรืองอํานาจมาก มีอิทธิพลครอบคลุม
พ้ืนที่ทางคาบสมุทรตอนใต้ ตลอดจนหมู่เกาะชวาและสุมาตรา รวมไปถึงบริเวณ
ยคุ มหายาน ภาคใต้ ของไทย นับถือพระพุทธศาสนานิกายมหายาน โดยมีหลักฐานต่างๆ อาทิ
พระโพธสิ ัตว์อวโลกิเตศวรท่ีทาํ ด้วยสาํ รดิ

พ.ศ. ๑๖๐๐ ยคุ เถรวาทแบบพุกาม พระเจ้าอนุรุทธมหาราช มหากษัตริย์ผู้ทรงอิทธิพลของอาณาจักรพุกาม แผ่
พ.ศ. ๑๖๙๖ ยุคเถรวาทแบบลังกาวงศ์ ขยายอํานาจเข้ามาครอบครองอาณาจักรต่างๆ ทางตอนเหนือของไทยจนเฟื่องฟู
เรียกว่า “นิกายเถรวาทพุกาม”หลกั ฐานสาํ คญั ที่พบ ไดแ้ ก่ เจดีย์วัดเจ็ดยอด จังหวัด
เชยี งใหม่ ทส่ี รา้ งเลียนแบบเจดีย์พทุ ธคยาในอนิ เดยี

พระเจ้าปรากรมพาหุมหาราชกษัตริย์ลังกา ได้ทรงทํานุบํารุงพระพุทธศาสนา
โดยรวมพระสงฆ์ให้เป็นนิกายเดียว มีการสังคายนาพระธรรมวินัยครั้งท่ี ๗ ทําให้
พระพุทธศาสนารุ่งเรอื งมากขนึ้ พระพทุ ธศาสนาแบบลงั กาวงศ์น้ีเปน็ แบบท่ีนับถือ
มาจนปจั จบุ นั

01 03 05
02 04

ความสาคญั ของพระพทุ ธศาสนาตอ่ สงั คมไทย

พระพทุ ธศาสนาเป็นศาสนาประจําชาตไิ ทย

พระพุทธศาสนาเปน็ สถาบันหลักของสงั คมไทย
พระพทุ ธศาสนาเป็นสภาพแวดล้อมทกี่ วา้ งขวาง

และครอบคลุมสังคมไทย

พระพทุ ธศาสนา เปน็ ศาสนาประจาชาตไิ ทย

• คนไทยสว่ นใหญ่ให้การยอมรับนบั ถอื พระพุทธศาสนา

พระพุทธศ•าสมนสี ญั าลเักปษ็นณส์แทถนาพบระันพหทุ ธลศักาสขนอา งในสสงัถคานมทไ่รี ทาชยการ

• พระมหากษัตรยิ ท์ รงเปน็ พทุ ธมามกะและอคั รศาสนปู ถัมภก
• กาหนดใหว้ นั สาคญั ทางพระพุทธศาสนาเป็นวันหยดุ ราชการ

พระพทุ ธศาสนา เป็นสถาบนั หลกั ของสงั คมไทย

• พระพุทธศาสนาเป็นสถาบนั ทอี่ ย่คู ชู่ าตไิ ทย
• พระมหากษตั รยิ ไ์ ทยทรงเปน็ พุทธมามกะ
• พระมหากษัตรยิ ์ไทยทรงเปน็ อคั รศาสนปู ถมั ภก
• รัฐบาลไทยสง่ เสริมสนบั สนนุ พระพุทธศาสนา

พระพทุ ธศาสนา เปน็ สภาพแวดลอ้ มทก่ี วา้ งขวางและครอบคลมุ สงั คมไทย

• มวี ัดและสานักสงฆ์มากมายทัว่ ประเทศ พ.ศ.
• มปี ูชนียสถาน ปูชนียวัตถมุ ากมาย

• ประเพณพี ิธกี รรมตา่ งๆ ของคนไทยมาจากพระพุทธศาสนา
• นิสัยและมารยาทไทยมาจากรากฐานทางพระพุทธศาสนา

• ภาษาและวรรณคดีไทยมอี ทิ ธพิ ลมาจากพระพุทธศาสนา
• มกี ารนับศกั ราช เปน็ พุทธศกั ราช

เบญจศลี

หลักธรรมทว่ี า่ ดว้ ยการรกั ษากายวาจาใหเ้ รยี บรอ้ ย เว้นจากความชว่ั ๕ ประการ

๑. เวน้ จากการฆา่ การเบียดเบยี นสัตวโ์ ลกทงั้ ปวง
๒. เว้นจากการถอื เอาสิ่งของท่เี ขามไิ ดใ้ ห้ การฉอ้ โกง
การทาํ ลายของผู้อ่นื
๓. เว้นจากการประพฤตผิ ิดในกาม ไมล่ ะเมิด

สง่ิ ที่ผ้อู น่ื หวงแหน

๔. เว้นจากการพูดเท็จ

๕. เว้นจากการดื่มน้าํ เมา และสง่ิ เสพตดิ ทงั้ ปวง

เบญจธรรม

หลกั ธรรมทคี่ กู่ บั เบญจศลี มุ่งเนน้ การกระทาเพม่ิ มใิ ชก่ ารละเวน้ อยา่ งเดยี ว มี ๕ ประการ

๑. มีเมตตา กรุณา
๒. หาเลยี้ งชีพในทางสจุ ริต
๓. สงั วรในกาม ควบคุมตนในกามารมณ์
๔. มคี วามสัตย์

๕. ไมป่ ระมาท ระลกึ อยเู่ สมอว่าสิ่งใดควร สง่ิ ใดไมค่ วร

คณุ ธรรม ท่นี าไปสคู่ วามสาเรจ็ ๔ ประการ

ความมีใจรกั ในสง่ิ ท่ี ฉันทะ ความพยายามเข้มแขง็
กาํ ลงั ตั้งใจทํา วิริยะ อดทนทจี่ ะทาํ

การวางแผน อิทธบิ าท ๔ ความต้ังใจแน่วแนท่ จ่ี ะทาํ
ไตรต่ รองตามเหตุผล
วมิ ังสา
จติ ตะ

พละ ๕ หลกั ธรรมทเ่ี ป็นกาํ ลังใจใหท้ าํ งานลลุ ว่ งสาํ เร็จได้

สทั ธา วิริยะ สติ สมาธิ ปญั ญา

ความเช่อื มน่ั ความเพยี ร ความระลกึ ได้ มจี ติ ใจตัง้ มัน่ มีความรู้ ชดั เจน
ในสง่ิ ท่ีตนกาลงั ทา ไมป่ ระมาท
กับเรื่องท่กี ระทา

กุลจิรฏั ฐิติธรรม ๔ ของหมดร้จู กั หามาไว้
ของเกา่ รูจ้ กั บูรณะซ่อมแซม
หลกั ธรรม ร้จู ักประมาณการกนิ การใช้
ตง้ั ผมู้ ีศลี ธรรมเปน็ พ่อบา้ นแม่เรือน
เพ่ือการพัฒนาใหส้ กุลยง่ั ยืน

ทศิ ๖ หลกั ธรรมทบ่ี อกหนา้ ท่ีทีบ่ คุ คลพงึ ปฏบิ ตั ติ อ่ กนั โดยมีหลกั ธรรมทีเ่ ก่ยี วเน่อื ง
กบั การพฒั นาครอบครัว คอื ทศิ เบือ้ งหนา้ หรอื บดิ ามารดา

บุตรธิดาพึง บารุงบิดามารดา

• ทา่ นเลย้ี งมาแลว้ เลย้ี งท่านตอบ

• ชว่ ยทาการงานของท่าน

• ดารงวงศ์ตระกลู

• ประพฤติตวั ให้เหมาะสมกบั ความเปน็ ทายาท

• เมอ่ื ท่านล่วงลบั ไปแลว้ ทาบุญอทุ ศิ ใหท้ ่าน

ทศิ ๖ หลักธรรมท่บี อกหน้าท่ีทีบ่ ุคคลพงึ ปฏบิ ัตติ ่อกนั โดยมหี ลักธรรมทเี่ กีย่ วเน่อื ง
กบั การพฒั นาครอบครัว คอื ทศิ เบ้อื งหนา้ หรอื บดิ ามารดา

บิ ด า ม า ร ด า พึ ง ป ฏิ บั ติ ต่ อ บุ ต ร ธิ ด า

• หา้ มปรามจากความชัว่
• ให้ตง้ั อยู่ในความดี
• ให้ศกึ ษาศิลปวทิ ยา
• หาค่คู รองท่สี มควรให้
• มอบทรพั ยส์ มบัตใิ หใ้ นโอกาสอันควร