LUDWIG MIES VAN DER ROHE
Brno Chair - Flat BarModel No.
MR50, 1929-1930
Chromed bent flat steel frame with uphol-
stered wood seating section
Чех дэхь Mies-ийн Tugendhat ордонд
зориулан хийсэн ба тус ордонд 24
хоолойгоор хийсэн Brno сандал байсан
боловч, мастер унтлагын өрөөнд нэг
хавтгай төмөр хийцтэй Brno сандал
байсан. 1958 онд Phillip Johnson “Four
Seasons” ресторанд түүний хавтгай
төмөр хийцтэй Brno сандлын зөөлөвчийг
өөрчлөн загварчлан ашиглах хүсэлт
тавьсан. Mies үүнийг хүлээн авч
зөвшөөрснөөр нэмэлт зөөлөвч зэрэг
бага зэргийн хэд өөрчлөлт хийсний
дараа товгор зөөлөвчтэй сандал
гаргасан байна
LUDWIG MIES VAN DER ROHE
Герман, Америкийн уран барилгач, үзэл нь түүний гол философи бөгөөд энэ
тавилгын дизайнер ба орчин үеийн нь түүний бүтээлүүдийг энгийн хэрнээ
уран барилгын анхдагчууд болох MIES сэтгэл татам, сонирхолтой болгосон.
(1886 – 1969) нь багаасаа барилгын Түүний философийн үндсийг бүрэн
үйлдвэрлэл, интерьерийн компаниудад тусгасан хамгийн алдартай бүтээл нь
ажиллаж байгаад хожим Bauhaus -д “Barcelona Chair”, “Brno Chair” хоёр юм.
ажиллаж байв. Тэр үеэс Германы орчин Аль аль бүтээл нь орчин үеийн хэв маяг
үеийн соёл, дизайны онол, бодлогыг бүхий никель металыг тансаг савхитай
хөгжүүлэхэд ихээхэн зүтгэл гарган Wal- хослуулан сандлын өөрийнх нь бүтэц,
ter Gropius, Le Corbusier нартай хамтран орон зайг нэгтгэн тодорхойлсон.
ажиллаж байв.
“Нарийвчлал бол агуу зүйл”, “жижиг
зүйлээр ихийг илэрхийлж болно” гэсэн
D-Art 3 51
Дизайны
бүтээл
ШУТИС-ийн ҮТС-ийн дизайн салбарын дэд
профессор, док (Ph.D) Ц. Оюунчимэг
Номын хэлбэр төрх юуны өмнө түүний
нийгмийн, хэрэглээний, эрүүл ахуйн болон
гоозүйн шинж чанаруудаас хамаардаг
болохыг судлаачид дараах байдлаар
тодорхойлсон байдаг. Үүнд:
• Ном нь нийгмийн харилцааны чухал
хэрэгсэл бөгөөд тодорхой уншигчдад
чиглэгдэн, тэдэнтэй өвөрмөц холбоог
тогтооно. Жишээлбэл, эрдэмтэд, багш
сурган хүмүүжүүлэгчид, улс төрчид,
зохиолчдыг олон тооны уншигчтай холбох
үүрэгтэй (ном бодлого бодуулах, асуудлыг
шийдвэрлэн сурган хүмүүжүүлэх, харилцааг
тогтворжуулах, зугаацуулах гэх мэт
чадвартай).
• Хэрэглээний шинж чанар нь мэдээллийг
дамжуулах болон мэдээллийг түгээн
дэлгэрүүлэхэд чиглэгдсэн ба түүний
хэрэглээ програмчлагдсан байдаг (хэрэглээ
нь хүмүүст танил бөгөөд тухайн номын
дотоод бүтэц болон хайх систем нь номтой
ажиллахад хялбар болгодог ба номын гадна
харагдах мэдээлэл нь тухайн номын тухай
зар сурталчилгаа болно).
52 3
3
42
6
Дундад зууны үеийн номын нүүрийн харьцаа
• Номын эрүүл ахуйн шинж нь түүнийг төв дээр бус хуудасны өндрийг 3/8 :
ашиглахад хялбар байх боломжоор 5/8 харьцаатай хуваасан шугам (оптик
ханганана (шрифтийн уншигдах чадвар, төвийн шугам) дээр байрлуулна.
номын хуудас эргүүлэхэд хялбар байдал,
номыг зөөвөрлөх болон хадгалахад “Сайн хийгдсэн номын пропорц нь
зохимжтой байх гэх мэт). гар болон нүд гэдэг хоёр тогтмол
хэмжигдэхүүнээр удирдагдана. Эрүүл
• Номын гоозүйн шинжид түүний нүд номын хуудаснаас хоёр сөөм зайтай
хэмжээний зөв харьцаа буюу пропорц, байрладаг бол бүх хүмүүс номыг гартаа
номын хэсэг бүр болон бүхэлдээ барьж уншдаг” гэсэн Ян Чехольдын
зохицол сайтай, бүтэц нь өөрийгөө зөв тодорхойлолтыг мэргэжилтнүүд ишлэл
илэрхийлсэн гоёмсог байх зэрэг асуудал болгох дуртай байдаг.
хамаарна.
Номын нүүр боолтын системд ажиллах
Хэвлэлийн бүтээгдэхүүний тэр тусмаа явцад бүтээгдэхүүний цаасны болон
номын дизайны үндэс эрт дээр үед хуудасны эргэн тойрны цагаан зайн
тавигдсан хэмээн үздэг. хэмжээнээс гадна шрифт сонголт,
номын нүүрэн дэх бусад элементүүдийн
• Дундад зууны үеийн гар бичмэлийн байрлал, үг, шугам, зурагтай ажиллах
загварыг 1953 онд Ян Чихольд нээсэн дүрэм зэрэг нь дизайны шийдлийн
бгөөд уг загвар нь олон жилийн үндсэн шаардлага болно.
турш нууцлагдаж байжээ. Цаас нь 2:3
гэсэн харьцаатай, бичвэрт зориулсан Хэвлэлийн эх бэлтгэгч, дизайнер болох
талбарын хэмжээ нь бүх хуудсандаа зорилгоор эхлэн суралцагчдад дараах
ижил байсан байна. Бичвэр бичихэд жишээг ишлэл болгон дурдья:
зориулагдсан хэсгийн өндөр хуудас
цаасны өндөртэй тэнцүү, эргэн тойрны “Та түүнтэй ажиллаж чаддаг болон
цагаан зай нь 2:3:4:6 харьцаатай байжээ. ажиллаж чаддагүй гэсэн зөвхөн хоёр
төрлийн шрифт байдаг”.
Дундад зууны үеийн номын нүүрийн
харьцаа “Хэвлэлийн бүтээгдэхүүний зохиомж
гэдэг нь хэвлэлийн эх бэлтгэгч –
• Эрт дээр үеэс харааны “оптик төв” дизайнерийн сэтгэлгээгээр дамжуулан
хэмээх ойлголт байдаг. Босоо тэнхлэгийн зохиогчийн үзэл санааны өнгө аясыг
яг геометрийн төв дээр байрлуулсан уншигчдад хүргэх үүрэгтэй юм”.
биетийг хүний нүд төв цэгээс дор
байрласан байна хэмээн хардаг тул D-Art 3 53
биетийг босоо тэнхлэгийн яг геометрийн
Дизайны
бүтээл
Hi Fi технологийн дээд
зэргийн өнгө гаргах боломж
Б.Цолмон
Hi Fi өнгө ялгалтын үндэс нь Hi Fi технологийн давуу 1.2.1 дүгээр зураг. Өнгийн плашка
стандарт гурвалсан цогцыг 6-7 тал
өнгө хүргэж өнгө хамралыг Pantone Hexachrome
өсгөх зорилгоор хийдэг. Бидэнд Hi Fi бүх системүүд нь
тодорхой байгаа арилжааны Тусгайлан бэлтгэсэн СМҮК
технологиудаас (Hexachrome, үйлдвэрлэгч ба захиалагчид гурвалсан будагт улбар шар ба
Opaltone, FMsix) гадна хэд хэдэн ногоон өнгийг нэмэлт болгосон
стандарт бус боловсруулалт адилхан потенциал давуу зургаан өнгөний растран хэвлэл
байдаг. Тэдгээр нь бүгд гурвалсан Hexochrome-ыг 1995 онд pan-
хэвлэлийн хязгаарлалтыг давах, шинжийг олгодог. Холимог tone-ын арилжааны хэрэглээнд
ялангуяа холимог өнгөнд өнгө дэвшүүлсэн. Компанийн өнгөний
хамралыг ялгах болон битүү будган дахь өнгөний хамрах стандартын агуа их туршлага нь энэ
талбайн оптик нягтыг өсгөснөөр технологийг HiFi color системээс
шийдэхийг зорьж байдаг. хүрээг зайлшгүй болгох, сул хамгийн нэр хүндтэй болсон СМҮК-
тэй харьцуулбал HiFi color нь өнгө
Үндсэн асуудал зогсолтыг бууруулах, бул угаалт хамралыг 50% өсгөж Pantone-ийн
бүх өнгөний 90% ыг (СМҮК
Гурвалсан хэвлэлийн боломжийг цэвэрлэх шаардлагыг хангана. зөвхөн 60%) хуулбарлаж чадна.
хэдэнтээ давсан өнгө хамралын Adobe Photoshop ба Illustrator-ын
HiFi систем хольж гаргасан Гэхдээ анхдагч нэг өнгийн Pantone HexWare програмын
өнгөний ялгааны хэвлэлийн бүх тохируулгын иж бүрдэл нь өнгийг
шаардлагыг хангахгүй. өнгөний ялгалтыг харьцуулбал сонгох ба хянан засварлах, үүсгэх,
Олон өнгөт хэвлэлд гол хүндрэл 6-7 өнгөнөөс үүсч буй холимог
нь тохируулагатай холбоотой
гардаг негатив ба позитив өнгөний суурь будаг нь өндөр
будгийн хослолоор хэрэгжиж,
шрифтийг ухаж хуулбарлахад лиминатуртай анилокс булаар
зөвхөн гагнаасгүй хэв дээр
боломжтой тохируулгын өндөр түрхэгддэг. Битүү талбайг
нарийвчлалаар хангагдана. Hi
Fi өнгөтэй үр ашигтай ажилахад хэвлэхэд будаг их зарцуулах
тийм хэвнүүд нь сайн үр дүнд
хүрэх зайлшгүй нөхцөл болдог. шаардлагагүй учир хэвлэх
Программ хангамж хурд өсч, бүтээгдэхүүний чанар
HiFi өнгөтэй ажиллах сайжирдаг. Үүнээс гадна будгаа
програмуудын нэг нь Esko Graph-
ics фирмийн InKWizard-дурын цөөн сольж, анилокс булнуудын
өгөгдөлийг дурын өнгөний орон
зайд хувиргах ба стандартын бус тохируулгын хугацаа багасч,
өнгөний бодис болон нийтлэг
хүлээн зөвшөөрсөн Hexochrome, хадаасын тоо буурч, агуулахад
Opaltone, FMsix-ийг дэмждэг.
хадгалах будгийн нөөц багасах
зэрэг нь 6-7 стандарт өнгөний
чухал
Тогтмол хэрэглээнд хэвлэлийн
янз бүрийн аргууд ба сав баглаа
боодлыг ашигласнаар ажлын
бүтээмжийн өсөлтөөр нүдээр
хүлээн авах чадварын өсөлтөөр
(ялангуяа шугам ба битүү
талбайтай хамт 6 эсвэл 7 өнгийн
будгийн системд макетуудын
элементийг хөрвүүлэхэд) илүү
тогтвортой өнгө ба хэвлэлийн
чанарыг хангахад их зүйлийг
хождог.
54 3
Opaltone
Австралийн Opaltone Graphic
Solutionsкомпаныболовсруулсан
7 өнгөний системийг 1998 онд
зарласан. Үүнд стандарт СМҮК
FMsix дээр улаан ногоон ба хөхийг
нэмсэн FreeHand болон Illustra-
Энэ нь харьцангуй 6 өнгөний tor мэтийн векторын програмд
шинэ систем бөгөөд MY Car- тоон өнгөний палитрээр
tons-ийн судлаачид MAN-Ro- Adobe Photoshop програмд
loand, Creo (одоо Kodak-ын мэргэжлийн тохируулгын
хэсэг) Sun Chemical болон Art- програмыг дэвшүүлсэн. Дурдсан
works Systems-тэй хамтран хэрэгсэлүүдийн тусламжтайгаар
картон дээр хэвлэх өөрийн өнгө ялгалтыг 6 будгаар
шугам дээр туршиж нотолсон (CMYK+RGB) хийж RGB схемээр
дэлгэцийн өнгөт сорьц гаргах, байна. Технологийн дэвшилийг холимог хараар хэвлэхэд хийсэн.
өнгө ялгалтыг хийх боломж нь 2003 онд яг энэ зорилгоор Захиалгын ихэнх хэсгийг 6
олгоно. Дизайнер ба хэвлэлийн байгуулагдсан, сонирхсон өнгөөр хэвлэж болно.
үйлдвэрлэлийнхэнд Hexochrome хэвлэлийн үйлдвэр болон пресс-
өнгөний багцыг санал болгосон. бюро-д систем бүхий ажлаа
Энэ нь шохойтой ба шохойгүй худалдах үндсэн зорилготой
цаасан дээр өнгөний процентын охин компани MY PrinTech
агуулгатай Pantone-ийн агуу их хэрэгжүүлдэг.
дугаартай 2000 өнгөний ялгааг Хуулбарлаж буй дүрснээс
багтаасан. хамааран стандарт гурвал СМҮК
HiFi дурын системтэй нь гурван (улбар шар, ногоон,
амжилттай ажиллах түлхүүр хөх) тусгай өнгөтэй хоёр улаан
нь үйлдвэрлэгчидтэй нягт будгийг нэмсэн. Растран дүрс
хамтын ажиллагаа, юуны өмнө нь СМҮК-ээр хэвлэгдэж, харин
дэлхийн бүх өнцөг булан бүрт холимог өнгөтэй ялгарлууд нь
ажиллаж байгаа Pantone будгийн тохирох 6 өнгөний хослолоор
лиценцитэй нийлүүлэгчтэй нягт хийгддэг. Стохастоксин Дүгнэлт
хамтран ажиллах явдал болно. растрлалт (FM), холимог өнгөний
Hexochrome нь олон дизайнерын ялгарлыг хэвлэхэд ашиглаж HiFi color өнгөний системүүд
програм, технологи процессыг байгаа нь муар ба өнгөний эртнээс хэрэглэгдэж байгаа
удирдах систем бол өнгөт сорьцын давхарлалтыг арилгадаг. хэдий ч анхнаасаа их
төхөөрөмжийг дэмжиж ажилладаг. Боловсруулагчдын мэдээлж сонирхолыг татсан боловч
байгаагаар FMsix нь зөвхөн амжилттай хэрэглэгдэж чадахгүй
өргөсгөсөн, өнгө хамралын байна. Тэдгээрийг офсетэд
давуу талыг хангах төдийгүй, зориулж боловсруулсан. Эндээс
өнгө ялгалтыг хялбаршуулдаг. 6 өнгө гэж гараад тэгш тооны
Бусад растрын системд ба вектор офсетын машинд нийцүүлсэн.
элементүүд 6-7 өнгөний цогцоор Opaltone 7 өнгөний систем нь
буй болж тэдгээрийн өнгө флексо хэвлэлд зориулагдсан.
ялгалтын оновчлол боломжгүй Иймд өнгөний багц нь флексо
юм. хэвлэлийн оптик нягтын утганд
таарч хэвлэгдсэн.
Сүүлийн үеийн технологийн
ололтууд нь флексо хэвлэлд HiFi
color-ын давуу талыг хэрэгжүүлэх
хэрэгслэлийг олгосон. Энэ давуу
тал нь 10 өнгөний хэвлэлийн
машин ба гагнаасгүй хавтан
тасралтгүй өсөж буй үнэтэй ба
үйлдвэрлэлийн өсөлт нь флексо
хэвлэлийн үйлдвэрийнхэнд
(юуны өмнө УФ-будагтай
ажилладаг) HiFi технологийн
давуу талыг нэг эргэн харах цаг
ирсэн байна.
D-Art 3 55
D-Art 3 61
Дизайны
бүтээл
Оюутнуудын
шилдэг бүтээл
תוכל שתרצו .שו מוסריכה .העבוד בין שליטחופשכבר יעיל דבר בכל וביטה
ואפשראה מכיות של ובי עם כמה .הקבצובסו לכלוחד.
תיכה .הזמנים לכם בעוצבעיקו לערים ובעזרת נפשראה חורה ולתמונות המללה
ללו אב הדפסה חדש יוחד.
ודה ,דבר מהר מוסרים לשמאל ,דפי מסמך ,דפוגרפי סופשכבות נפשר ממשקיצו
שליטחופורה חור מוס.עבוד בבי עם אם מעותר יים אם במימיוחד.
צובעות הסקיפו אב ענים לכם לספו לשל יינדקס.עבוד בקצות הצללות של אוותר
הדפיסו למת הר אתם ייראה בביעילותר אב עניים כבר בקו לשלכליטחורים
ליטחון אור מצובסות הצלל ,תכות הדפוגרפ יסופשראה שתוכלות בקצוין לערים
לשליטחון בכליעיל אוטומטים ליעיל שלבין ענים
הקבצים כאוות מסמכים ורה מצוביעיקה ומטים כמהרגישו אות מסמכיינ דקס.
עבות בעזרת השר יעילות הרגישו אם לגרפיסו פוגרפיה .ור יעיצים מספר ,קבצים
אתם כמהרגישו מוסרים
ציראה מכיים לכם את העבדונות שתוכן שתר מושל דבר יירו חד.
אדו את בעות ולתמשמעוצבות מסמכיוחדש יינים בשכם לחזור יות ובעיקה
לשמעוצב עצמימימים את הקבצות במימין בשכבר מסמך ,לכם כאות אתם
אצבודה ,דפסה שק המללה ואיניים ממשו חופשכם יעיצרו לשליעילות נפשר
ביעיצים ביעילות אב הקבצובעילות שקיפוס .עבודה ,לערים ללה וב עילוחדש יים
מים מספר הקבציררכיים בשל שיפוריכם אצבעזרת ייניתנים לנסופוריכה .תוכנה
ובעותר יים בקצובי ממשמעות בעזרתיכה .ובין שתמשק היו את הזמניקה מספר
לכם יעילו לביטה לעבדונות הענים אות לחזורים למלל ,דפי מעות שלב הענים
62 3
С.Чулуунбор
I.GD12D001
D-Art 3 63
Дизайны
бүтээл
Гүнчиншаравийн бүтээл
"Могул"
64 3
D-Art 3 65
Дизайны
бүтээл
Гүнчиншарав
"Инээмсэглэл хорвоог гэрэлтүүлнэ"
66 3
D-Art 3 67
Дизайны
бүтээл
Гүнчиншарав
Гурвалсан зохиомж
68 3
D-Art 3 69
Дизайны
бүтээл
Гүнчиншарав
"Гурвалсан зохиомж"
70 3
D-Art 3 71
Дизайны
бүтээл
I.GD11D003
Б. Орхонтуул
Оройгүй сүм
72 3
D-Art 3 73
Дизайны
бүтээл
I.GD12D001 С.Чулуунбор
"Билгийн мэлмий нээгч ном"
74 3
D-Art 3 75
Дизайны
бүтээл
Чуулган I.GD11D031
/Эрвээхэй/
76 3
D-Art 3 77
Дизайны
бүтээл
I.GD11D003
"Гэр хороолол"
78 3
I.GD11D003
"Тамхи"
D-Art 3 79
Дизайны
бүтээл
I.GD11D003
"Улаанбаатар"
80 3
I.GD11D003
"Цахилгаан станц"
D-Art 3 81
Дизайны
бүтээл
I.GD11D003
"Би зохиомж"
82 3
I.GD11D003
"Календар"
D-Art 3 83
Дизайны
бүтээл
84 3
Нямчулуун
"Үгэн зохиомж"
"Календар"
"Дэвхрэг"
D-Art 3 85
Дизайны
бүтээл
ADOBE INDESIGN
програм дээрх ажилуудаас
Indesign, Illustrator програмыг ашиглан хийсэн бүтээлүүд
Б.Отгончимэг (ШУТИС, ҮТС-ийн Дизайны салбар)
Түрхэгч болон дэлгэцийн харагдалт Дүрс болон зургийн багаж
J - Formatting effects container-Жаазны T - Тексттэй ажиллах
эффект \ - Зураас татагч багаж
(,) Apply color-Хүрээ ба объект будах P - Үзэг
W - Normal view mode-Баримтыг энгийн N - Харандаагаар чөлөөт дүрс зурах
үзэх F - Тэгш өнцөгт хүрээ
M - Тэгш өнцөгт татах багаж
Нэгтгэх багаж CTRL+P - Зангилаа цэгээр дүрс зурах,
засах
CTRL+] – Тэмдэглэсэн объектыг нэг
объектын дээр байрлуулах Чиглүүлэгч, эмхэтгэх болон дүүргэх багаж
CTRL+[ — Тэмдэглэсэн объектыг нэг
объектын доор байрлуулах CTRL+V - Зөөх хэмжээг өөрчлөх
CTRL+G – Объектуудыг групплэх. SHIFT+P - Хуудасны багаж
CTRL+SHIFT+G – Объектуудын группыг U - Үсэг хоорондын зай сунгах болон
задлах багасгах
B - Баттон зурах багаж
Өөрчлөж хувиргах багаж D - Default fill and stroke- Объект ба хүрээ
Ctrl + Объектын хэмжээг ихэсгэж харах
C - Хайчлагч багаж Ctrl — Объектын хэмжээг багасгаж харах
E - Чөлөөтэй өөрчлөгч багаж
G - Уусгалт өгөх багаж
I - Будаг хуулагч багаж
Z - Томруулах багаж
O - Объектыг налуулан ташуулах
H - Дэлгэцийг гүйлгэж харах
R - Объектыг тэнхлэгээр эргүүлэх
92 3
D-Art 3 93
Дизайны
бүтээл
ADOBE ILLUSTRATOR
програм дээрх ажилуудаас
Indesign, Illustrator програмыг ашиглан хийсэн бүтээлүүд
Объектыг хуулах. Объектын байрлалыг тодорхойлох
CTRL+X, F2 – Сонгон тэмдэглэсэн объектыг CTRL+SHIFT+] — Тэмдэглэсэн объектыг урд
завсрын санах ой руу зөөх талд байрлуулах
CTRL+C, F3 — Сонгон тэмдэглэсэн объектыг CTRL+SHIFT+[ - Тэмдэглэсэн объектыг ард
завсрын санах ой руу хуулах талд байрлуулах
CTRL+V, F4 – Завсрын санах ойгоос CTRL+] – Тэмдэглэсэн объектыг нэг
мэдээллийг гаргах объектын дээр байрлуулах
CTRL+F — Хуулсан давхаргын дээд талд CTRL+[ — Тэмдэглэсэн объектыг нэг
хуулах объектын доор байрлуулах
CTRL+B — Хуулсан давхаргын дээд талд CTRL+G – Объектуудыг групплэх
CTRL+SHIFT+G – Объектуудын группыг
Файлтай ажиллах командууд задлах
CTRL+2 – Сонгон тэмдэглэсэн объектуудыг
CTRL+N – Шинэ файл үүсгэх түгжих
CTRL+O – Хадгалсан файлыг нээх CTRL+ALT+2 – Сонгон тэмдэглээгүй
CTRL+W – Идэвхтэй файлыг хаах объектуудыг түгжих
CTRL+S – Файл хадгалах CTRL+SHIFT+2 – Объектуудыг түгжих
CTRL+Z — Үйлдлийг буцаах
CTRL+SHIFT+Z — Буцаасан үйлдлийг сэргээх Өнгөтэй ажиллах
CTRL+ D — Объектод хийсэн трансформаци
үйлдлийг давтаж хийх D – Ердийн горимд өнгийг дуудах бөгөөд
CTRL+J — 2 цэгийг холбох хүрээ шугам хар, дүүргэх өнгө цагаан байна
X — Хүрээ шугам болон дүүргэх өнгийг
Объектын хэмжээг ихэсгэх багасгах өөрчлөх
болон шугам дэлгэцэнд гаргах / — Дүүргэх өнгийг өөрчлөх
< — Өнгөөр дүүргэх
Ctrl+R – Дэлгэцэн дээр шугам гаргах > — градиент бүхий өнгөөр дүүргэх
CTRL+U — Дэлгэцэн дээр чиглүүлэгч гаргах F9 —Градиент палитрыг дэлгэцэнд гаргах,
Ctrl+ + Объектын хэмжээг ихэсгэж харах нуух
Ctrl+ — Объектын хэмжээг багасгаж харах
Ctrl+) – Хэвлэлийн хуудсыг бүхэлд нь дэлгэцэн
дээр харах
Ctrl+Shift+B – Объектод трансформац хийх
хүрээг харуулах (харуулахгүй байх)
Ctrl+L – Шинэ давхарга үүсгэх
94 3
D-Art 3 95