สีและอุณหภูมิพื้นผิวของดาวฤกษ์

ไอนาร์ เฮิร์ตซปรุง (Ejnar Hartzsprung
1873-1967) เกิดที่เมืองโรสคิลู (Roskilde)
ประเทศเดนมาร์ ก เดิมเป็ นนักเคมี เปลี่ยน
อาชีพเป็ นนักดาราศาสตร์เม่ืออายุ 29 แต่ด้วย
ความละเอียดถี่ถ้วนในการสังเกตประกอบกับ
ความเป็ นคนชอบดูดาวมาแต่เดิม ทาให้เฮิร์ตซ
ปรุงมีผลงานทรงคุณค่าทางด้านโชติมาตร สี
แพรัลแลกซ์

ดาวฤกษ์ท่ีปรากฏบนท้องฟ้ าจะมีสี
ต่างกัน เมื่อศึกษาอุณหภูมิผวิ ของดาวฤกษ์จะ
พบว่า สีของดาวฤกษ์มีความสัมพันธ์กับ
อณุ หภูมผิ วิ ของดาวฤกษ์ด้วย

นักดาราศาสตร์ แบ่ งชนิดของดาว
ฤกษ์ตามสีและอุณหภูมิผิวของดาวฤกษ์ได้ 7
ชนิด คอื O B A F G K และ M แต่ละชนิดจะ
มสี ีและอณุ หภูมผิ วิ

ทาไมชนิดสเปกตรัมจงึ ไม่เรียงตามลาดบั อกั ษร A ถึง O ?

การจาแนกชนิดสเปกตรัมทเ่ี กดิ ขนึ้ ตอนแรกในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 น้ัน ใช้เส้น
ดูดกลนื ไฮโดรเจนในสเปกตรัมเป็ นตวั จาแนก เร่ิมลาดบั ทห่ี นึ่งด้วยดาวทเ่ี ส้นไฮโดรเจน
คมชัดเรียง ลาดบั ไปจนถงึ ดาวทเ่ี ส้นไฮโดรเจนจางทสี่ ุด กลุ่มแรกให้ชื่อว่า

ชนิด A กลุ่มต่อไปคอื ชนิด B ไล่ไปจนชนิด O จากน้ันมกี ารค้นพบว่าบางชนิดมซี ้ากนั
จงึ ยกเลกิ บางชนิดไปต่อมาเปลย่ี นวธิ ีเรียงชนิดสเปกตรัม แต่ไม่เปลยี่ นลาดบั อกั ษร เลย
สลบั กนั อย่างทเี่ ห็น

ตารางต่อไปนีเ้ รียงตามลาดบั อุณหภูมพิ นื้ ผวิ ดาว
แสดงความคมชัดของเส้นไฮโดรเจนให้เห็นว่าเข้ากบั ตวั อกั ษรที่ใช้พอดี

ความแตกต่างของสเปกตรัมสะท้อน
ความแตกต่างของอุณหภูมขิ องบรรยากาศเป็ นหลกั

ชนิด O
เป็ นดาวฤกษ์สีนา้ เงนิ ท่มี กี าลงั ส่องสว่างและอณุ หภูมสิ ูงมากประมาณ 30,000-60,000 องศา

เคลวนิ แผ่รังสีในช่วงอลั ตร้าไวโอเลต ดูดกลนื ความยาวคลนื่ ของก๊าซฮีเลยี มได้ดี แต่มีเส้น
ไฮโดรเจนทีอ่ ่อนมากเพราะมแี กนกลางร้อนมากจงึ เผาไหม้เชื้อเพลงิ ไฮโดรเจนผ่านได้อย่าง
รวดเร็วและเป็ นดาวแรกทอี่ อกจากกระบวนหลกั จานวน1 ใน 3,000,000 ของดาวใน
กระบวนหลกั

ชนิด B
เป็ นดาวฤกษ์สีฟ้ าทม่ี กี ๊าซไฮโดรเจนห่อหุ้มรอบๆ ดาว อุณหภูมปิ ระมาณ 10,000-30,000

องศาเคลวนิ ดูดกลนื ไฮโดรเจนระดบั ปานกลาง เส้นโลหะบริสุทธ์ิ Mg IIและ Si II อายุส้ัน
มาก จานวน 1 ใน 800 ของดาวในกระบวนหลกั

ชนิด A
เป็ นดาวฤกษ์สีขาวปนฟ้ า อุณหภูมปิ ระมาณ 7,500-10,000 องศาเคลวนิ มเี ส้น

ไฮโดรเจนเข้มทส่ี ุดและเส้นโลหะ Fe II, Mg II, Si II จานวน 1 ใน 160 ของดาวใน
กระบวนหลกั

ชนิด F
เป็ นดาวฤกษ์สีขาว อุณหภูมปิ ระมาณ 6,000-7,500 องศาเคลวนิ เส้นไฮโดรเจนเร่ิม

อ่อนลง เริ่มเห็นเส้นของ Fe I, Cr I, K และ Ca II เข้มมากขนึ้ จานวน 1 ใน 33 ของดาว
ในกระบวนหลกั

ชนิด G
เป็ นดาวฤกษ์สีเหลอื งอุณหภูมปิ ระมาณ 5,000-6,000 องศาเคลวนิ มเี ส้นสเปกตรัม

ไฮโดรเจนอ่อนกว่า F เริ่มมโี มเลกลุ CH และเส้นโลหะไอออไนซ์มากขนึ้

ชนิด K
เป็ นดาวฤกษ์สีส้ม อุณหภูมปิ ระมาณ 3,500-5,000 องศาเคลวนิ ส่วนใหญ่มเี ส้น

โลหะ Mn I, Fe I, Si I, K และเริ่มมโี มเลกุลของไทเทเนียมออกไซด์ จานวน1 ใน 8 ของ
ดาวในแถบกระบวนหลกั เหมาะสาหรับสิ่งมชี ีวติ

ชนิด M
เป็ นดาวฤกษ์สีแดง อุณหภูมนิ ้อยกว่า 3,500 องศาเคลวนิ เส้นโลหะและโมเลกุลของ

ไทเทเนียมออกไซด์เข้มขนึ้ เริ่มมโี มเลกุลวาเนเดยี มออกไซด์ จานวน 1 ใน 3 ของดาว
ในแถบกระบวนหลกั



อณุ หภมู ิพนื ้ ผิว
รัศมีดวงดาว
มวลดวงดาว
กาลงั ส่องสว่าง
อายดุ าว

ดาวส่ วนใหญ่จะอยู่ในลาดับหลัก
ท้ังนี้เน่ืองจากดาวใช้เวลา 80% ของ
อายุขัยอยู่ในลาดับหลัก ดาวลาดับ
หลักสีน้าเงินมีอุณหภูมิสู งและมี
กาลังส่ องสว่างมากกว่าดาวลาดับ
หลักสีแดง เพราะว่า ดาวลาดับหลัก
สีน้าเงินมีมวลต้ังต้นสูงมาก จึงมี
ขนาดใหญ่ แก๊สมวลมาก กดทับกัน
ทาให้ดาวมอี ุณหภูมิสูงจนแผ่รังสีท่ีมี
ความยาวคล่นื เข้มสุดในช่วง รังสีอัล
ตราไวโอเล็ต ส่วนดาวสีแดงมีมวล
ต้ังต้นน้อย มีขนาดเล็ก แก๊สจานวน
น้อยกดทบั กนั ทาให้ดาว มีอุณหภูมิ
ต่า แผ่รังสีที่มีความยาวคล่ืนเข้มสุด
ในช่วงรังสีอนิ ฟราเรด

ชนิดสเปกตัม สีของดาว อุณหภูมผิ วิ (K) ตวั อย่างดาวฤกษ์

O นา้ เงนิ 35,000 ดาวเซตา นายพรานในกลุ่มดาวนายพราน
B นา้ เงนิ แกมขาว 25,000 - 12,000 ดาวอะเคอร์นาร์ในกลุ่มดาวกระดูกงูเรือ
A 10,000 - 8,000 ดาวหางหงส์ ในกลุ่มดาวหงส์
F ขาว 7,500 - 6,000 ดาวโปรซิออนในกลุ่มดาวสุนัขเลก็
G ขาวแกมเหลอื ง 6,000 - 4,200 ดวงอาทติ ย์
K 5,000 - 3,000 ดาวดวงแก้วในกลุ่มดาวคนเลยี้ งสัตว์
M เหลอื ง 3,200 - 3,000 ดาวปาริชาตในกลุ่มดาวแมงป่ อง
ส้ ม
แดง



https://youtu.be/65lxiBoFGIU ดาวฤกษ์ - ดร.พรเทพ จนั ทราอกุ ฤษฎ์
https://youtu.be/DIsWLilcdMI สรุป เรื่อง ดาวฤกษ์ ววิ ฒั นาการของดาวฤกษ์ การจาแนกชนดิ ของดาวฤกษ์