บันทึกการเรียนรู้ (1) ทิวลิป

บันทึกการเรียนรู้

แนวทางการศึกษา
วรรณคดีไทย

อาจารย์พฤฒิชา นาคะผิว

คำนำ

สมุดบันทึกกการเรียนรู้ รายวิชาแนวทางการศึกษาวรรณคดีไทย รหัสวิชา ๒๑๕๔๑๔๐๑
จัดทำขึ้นเพื่อบันทึกความรู้เกี่ยวกับวรรณคดี และเป็นการบันทึกความจำใน
การเรียนแต่ละสัปดาห์โดยสอดแทรกความเกร็ดความรู้แต่ละสัปดาห์ลงไปด้วย
เพื่อใช้ในการทบทวนความรู้ และความเข้าใจในเนื้อหาที่เรียนมา

ทั้งนี้การจัดทำสมุดบันทึกการเรียนรู้ในครั้งนี้ต้องขอขอบพระคุณท่านอาจารย์พฤฒิชา นาคะผิว
อาจารย์ประจำรายวิชาแนวทางการศึกษาวรรณคดีไทย ที่ได้มอบความรู้เกี่ยวกับวรรณคดีไทยที่น่า
สนใจมาให้ และสามารถนำความรู้ไปต่อยอดได้อีกด้วย

จัดทำโดย
นายเบญจพล เรียงลาด

สารบัญ หน้า

คำนำ ๑
สารบัญ ๒
ประวัติผู้จัดทำ ๓-๘
ปฐมนิเทศ ๙ - ๑๑
ความหมายและองค์ประกอบวรรณคดี ๑๓ - ๒๐
ปัจัยที่มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดีไทย ๒๑ - ๒๔
ยุคสมัยของวรรณคดีไทย ๒๕ - ๒๙
ขนบวรรณคดี ๑ ๓๑ - ๓๓
ขนบวรรณคดี ๒ ๓๔ - ๓๖
วรรณคดีชีวิต ๑ ๓๗ - ๔๒
วรรณคดีชีวิต ๒ ๔๓ - ๔๖
บทบาทและคุณค่าของวรรณคดีไทย ๔๗ - ๕๔
วิธีการศึ กษาวรรณคดีไทย ๕๕
สร้างสรรค์ผลงานที่ได้รับแรงบันดาลใจจากวรรณคดีไทย ๕ ๖-๕๗
เกร็ดความรู้วรรณคดีไทย
สรุปเนื้อหาและพูดความในใจ

ประวัติส่วนตัว ๑

ชื่อ-สกุล นายเบญจพล เรียงลาด ชื่อเล่นทิวลิป
รหัสนักศึกษา ๖๔๑๑๕๒๔๕๒๐๒
ปัจจุบันกำลังศึกษาอยู่คณะครุศาสตร์ สาขาวิชาการสอนภาษาไทย มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร ชั้นปีที่ ๑ หมู่เรียนที่ ๒
จบจากโรงเรียนร่มเกล้าสกลนคร อำเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร
เกิดเมื่อ วันพุธ ที่๑๓ เดือนพฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๔๕ อายุ ๑๘ ปี เป็นบุตรคนที่ ๑
อาศัยอยู่บ้านเลขที่ ๑๖ หมู่ ๗ บ้านป่าขาว ตำบลด่านม่วงคำ อำเภอโคกศรีสุพรรณ จังหวัดสกลนคร
รหัสไปรษณีย์ ๔๗๒๘๐
หมายเลขโทรศัพท์ ๐๘๒๑๓๖๔๗๒๙
อีเมล [email protected]
ความสามารถพิเศษ ทำบายศรี เล่นกีฬา คัดไทย
คติประจำใจ ไม่สูงต้องเขย่ง ไม่เก่งต้องขยัน

สัปดาห์ที่ ๑ ๒

ปฐมนิเทศ

แนะนำรายวิชา
รหัสวิชา ๒๑๔๕๑๔๐๑
จำนวนหน่วยกิต ๓ หน่วยกิต (๒-๒-๕)
เรียนผ่านโปรแกรม Zoom
แนะนำตัวกับอาจารย์
กำหนดข้อปฏิบัติในการเรียน และมอบหมายงานกลุ่ม

สั ปดาห์ที่๒ ๓

ความหมายและองค์ประกอบของวรรณคดี

วรรณคดี
เป็นคำที่บัญญัติขึ้นเพื่อใช้แทนคำ Literature ในภาษาอังกฤษ ปรากฎขึ้นครั้งแรกในพระราชกฤษฎีกา จัดตั้ง

เป็นวรรณคดีสโมสร เมื่อวันที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ.๒๔๕๗ ในสมัยพระบามสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
คำว่าวรรณคดี ประกอบขึ้นจากคำว่าวรรณ เป็นคำมาจากภาษาบาสันสกฤตแปลว่า หนังสือ

ส่วนคำว่าคดี เป็นคำเดียวกับ คติ เป็นภาษาบาลีสันสกฤตแปลว่าเรื่องตามรูปศัพท์ วรรณคดีแปลว่า เรื่องที่เเต่
เป็นหนังสือ แต่หมายเฉพาะหนังสื่อที่แต่งดี
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๒๕ให้คำจำกัดความของวรรณคดีว่า หนังสือที่ได้รับการยกย่องว่า
แต่ดี

สั ปดาห์ที่๒ ๔

ลักษณะของวรรณคดีไทย

ลักษณะร่วมที่วรรณคดีมีเช่นเดียวกับศิลปกรรมแขนงอื่นก็คือมีลักษณะ ๒ อย่างในขณะเดียวกันนั่นคือ มีลักษณะความเป็น

สากลและลักษณะเฉพาะตัวทั้งนี้ หมายความว่าวรรณคดีได้สะท้อนประสบการณ์ชีวิตมนุษย์ที่มีทั้งความงามและสัจธรรมซึ่ง

เป็นลักษณะที่คนทั่วไปสามารถเข้าใจได้อย่างลึกซึ้งโดยที่ความแตกต่างในเรื่องเชื้อชาติ ภาษาขนบธรรมเนียมประเพณี ตลอด

จนความแตกต่างในเรื่องเวลามิได้เป็นอุปสรรคแต่อย่างใด

๑. เป็นงานสร้างสรรค์ที่ผู้เขียนใช้จินตนาการตลอดจนความคิดที่นำเสนอ ให้ทั้งความรู้ ความงาม

และความบันเทิง

๒. เป็นงานที่แสดงความคิดและสติปัญญาอันเฉลียวฉลาดของผู้แต่งและมีลักษณะวรรณศิลป์อย่างสมบูรณ์

ลักษณะเฉพาะของวรรณคดีไทย

วรรณคดีไทยในระยะเเรกจะมีลักษณะเฉพาะ ได้เเก่

๑.มีลักษณะเป็นไปตามนิสัยรักอิสระและชอบดัดแปลง ๓.มีประเพณีเลียนแบบ

๒.มีราชสำนักเป็นศูนย์กลางของวรรณคดี ๔.เน้นศิลปะการเรียบเรียงถ้อยคำที่สวยงาม

สั ปดาห์ที่๒ ๕

ความสัมพันธ์และความแตกต่างระหว่างวรรณคดีกับวรรณกรรม

วรรณคดี คือ วรรณกรรมที่ได้รับยกย่องว่าแต่งดีมีคุณค่าเชิงวรรณศิลป์ถึงขนาด เช่น พระราชพิธีสิบสองเดือน
มัทนะพาธา สามก๊ก เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน

วรรณกรรม คือ งานหนังสือ งานประพันธ์ บทประพันธ์ทุกชนิดทั้งที่เป็นร้อยแก้วและร้อยกรอง เช่น
วรรณกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ วรรณกรรมของเสฐียรโกเศศ วรรณกรรมฝรั่งเศส วรรณกรรมประเภทสื่ อสาร
มวลชน กฎ งานนิพนธ์ที่ทำขึ้นทุกชนิด เช่น หนังสือ จุลสาร สิ่งเขียน สิ่งพิมพ์ ปาฐกถา เทศนาคำปราศรัย
สุนทรพจน์ และหมายความรวมถึงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ด้วย

สั ปดาห์ที่๒ ๖

องค์ประกอบของวรรณคดี

๑.เนื้อหา ๒.ภาษาที่ใช้ ๓.รูปแบบงานประพันธ์
๑.องค์ประกอบทางด้านเนื้อหา

๑.๑ เรื่องราวหรือความคิด ๑.๒ ตัวละคร ๑.๓ เวลาสถานที่ ๑.๔ ทรรศนะ
๒.องค์ประกอบทางด้านภาษา

2.1 คำคือหน่วยย่อยในภาษา ซึ่งการศึกษาคำจะทำให้ผู้ศึกษารู้และเข้าใจประเภทของคำกำเนิดของคำ ระดับของคำที่
นักเขียนใช้ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้ เนื้อหามีอรรถรสจากการศึกษาเรื่องคำในวรรณคดีเรื่องมหาภารตยุทธ พบว่า นักเขียน
ใช้ภาษามาตรฐาน โดยมีทั้งคำในภาษาสุภาพและคำในราชาศัพท์

2.2 โวหาร คือ ศิลปะการใช้ภาษาของผู้แต่งหรือกวี เพื่อถ่ายทอดอารมณ์ ความรู้สึกต่างๆของผู้แต่งหรือกวี การใช้
โวหารเป็นกลวิธีอย่างหนึ่งในศิลปะการ ประพันธ์ เพื่อสร้างความน่าสนใจในการใช้ภาษา

สมนัย, อุปนัย, สมพจนัย, ปฏิวาทะ, ปฏิภาคพจน์, อาวัตพากย์, อติพจน์, อธิพจน์, บุคลาธิษฐาน, อุทาหรณ์,
ปฏิปุจฉา

สั ปดาห์ที่๒ ๗

ประเภทของวรรณคดี

การแบ่งประเภทวรรณคดีตามเกณฑ์ต่าง ๆ วรรณคดีไทยอาจแบ่งตามเกณฑ์ต่าง ๆ ได้ดังนี้ แบ่งตามความมุ่งหมาย แยกได้ ๒
ประเภท คือ
๑ . สารคดี คือ หนังสือที่มุ่งให้ความรู้แก่ผู้อ่านเป็นสำคัญแต่ในขณะเดียวกันก็ใช้กลวิธีการเขียนให้เกิดความบันเทิงเป็นผลพลอยได้ไป
ด้วย เช่น บทความหรือความเรียง หนังสือสารคดี ตำราบันทึก จดหมายเหตุ รายงาน พงศาวดาร ตำนาน ปาฐกถา คำสอน
๒ . บันเทิงคดี คือ หนังสือที่มุ่งให้ความสนุกเพลิดเพลินแก่ผู้อ่านมากกว่าความรู้ แต่อย่างไรก็ดี บันเทิงคดีย่อมมีเนื้อหาที่ เป็นสาระ
สำคัญแทรกอยู่ด้วยในรูปของคติชีวิตและเกร็ดความรู้ เช่น เรื่องสั้ น นวนิยาย บทละครพูด นิทาน นิยาย แบ่งตามลักษณะที่แต่ง แยก
ได้ ๒ ประเภท คือ
๑ . ร้อยแก้ว อาจแต่งเป็นสารคดีหรือบันเทิงคดี โดยมีรูปแบบต่าง ๆ
๒ . ร้อยกรอง หมายถึง ความเรียงที่ใช้ภาษาพูดตามธรรมดา แต่มีรูปแบบโดยเฉพาะและมีความไพเราะเหมาะเจาะด้วย เสียงและ
ความหมาย ร้อยกรองอาจเรียกว่าคำประพันธ์ กาพย์กลอน หรือ กวีนิพนธ์ก็ได้ ร้อยกรองแต่เป็นกลอน โคลง ร่ายกาพย์และฉันท์
อาจแต่งเป็นสารคดีและบันเทิงคดี ส่วนมากเป็นบันเทิงคดี โดยอาจแบ่งรูปตามชนิดของ คำประพันธ์ หรือลักษณะของเนื้อเรื่อง

ความรู้สึก ๘
ตื่นเต้นที่เรียนออนไลน์
การนำไปประยุกต์ใช้
วันแรก สามารถนำเนื้อหาไปสอบ

ได้

คอลัมน์ในใจฉัน

ปั ญหาและอุปสรรค์ ประเมินความตั้งใจ เรื่องที่อยากรู้ต่อ
ปั ญหาสัญญาณ ให้ ๔ ดาว เต็ม๕ ทำไมวรรณคดีกับ
อินเทอร์เน็ต วรรณกรรมต้องแยกกัน

สั ปดาที่๓ ๙

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดีไทย

๑. สังคมและวัฒนธรรมพุทธศาสนาและความเชื่ออันเนื่องด้วยศาสนามีอิทธิพลทำให้กวีไทยนิยมสร้างสรรค์วรรณคดีเพื่อเป็น
พุทธบูชาวัฒนธรรมอันดีงามของไทยทำให้เกิดความภาคภูมิใจของกวีจนนำไปแต่งวรรณคดี

๒. วรรณกรรมพื้นบ้าน วรรณกรรมพื้นบ้านมักมีเรื่องราวลึกซึ้งตรึงใจหรือเป็นตำนานของการตั้งถิ่นฐานของไทยในโบราณที่อยู่
น่าอัศจรรย์ใจแต่ก็มีความจริงอยู่ทำให้กวีติดใจนำมาแต่งขึ้นใหม่

๓. วรรณกรรมตะวันออกอิทธิพลวรรณกรรมตะวันออกที่ปรากฏในวรรณคดีไทยได้แก่บริการอินเดียเปอร์เซียชวาจีนมอญมีข้อ
สังเกตว่าไทยนิยมรับเรื่องประเภทนิทานของวรรณคดีชาตตะวันตกมาดัดแปลงเป็นวรรณคดีไทยมากที่สุ

๔. วรรณกรรมตะวันตกไทยเริ่มมีอิทธิพลวรรณกรรมตะวันตกในสมัยรัชกาลที่สี่อันเป็นสมัยที่มีการปฏิรูปทางการเมืองและสังคม
ครั้งสำคัญของวรรณกรรมตะวันตกทำให้กวีไทยสร้างสรรค์ผลงานร้อยแก้วมากขึ้นทำให้เกิดวรรณคดีประเภทเรื่องสั้ นนวนิยายและ
บทละครขึ้น

๕. ผู้สร้างวรรณคดีผู้สร้างสรรค์วรรณคดีเป็นปัจจัยที่มีต่ออิทธิพลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดีมากที่สุดกวีเป็นผู้ประพันธ์นำ
ประสบการณ์ที่น่าประทับใจของตนมานี่พูนขึ้นเป็นวรรณคดีที่ปรุงแต่งด้วยภาษาภูมิหลังและลักษณะนิสัยของกวีตลอดจนสังคม
วัฒนธรรมในยุคของกวี

๑๐

เกร็ดความรู้กลุ่มที่ ๒ อิทธิพลต่อวรรณกรรมพื้นบ้าน

อิทธิพลความเป็นมาของชุมชนและเผ่าพันธุ์ อิทพลต่อวรรณกรรมพื้นบ้าน อิทธิพลต่อวิถีชีวิตชาวบ้าน

- เรื่องท้าวแสนปม อธิบายความเป็นมาของภาค อิทธิพลต่อประเพณี วรรณกรรมท้องถิ่นจะสอดแทรกบทบัญญัติสังคม หลัก
กลาง ธรรม จริยธรรมจึงมีอิทธิพลต่อชีวิตเช่น
- เรื่องขุนบรม อธิบายความเป็นมาของภาคอีสาน -ตำนานเรื่องเสาอินทขิล เกิดประเพณี - รักษาพฤติกรรมของหมู่คณะให้เป็นไปตามแบบแผนที่ได้
- เรื่องตำนานจามเทวีวงศ์ อธิบายความเป็นมาของ บูชาเสาอินทขิล (บูชาเสาหลักเมือง) ปฏิบัติมา
ภาคเหนือ จ.เชียงใหม่ - สร้างความสามัคคีในชุมชนให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
- นิทานเรื่องผาแดงนางไอ่ เกิดประ - ให้คุณค่าทางอารมณ์ สุข ทุกข์เศร้าแก่ชาวบ้าน
อิทธิพลต่อศิ ลปกรรม เพณีบุญบั่งไฟ ภาคอีสาน - สร้างเอกลักษณ์ร่วมกันในสังคม

- เรื่องหอยสังข์ (สังข์ทอง) จิตกรรมผนังที่วิหารลายคำ อิทธิพลต่อ ความเชื่อ แนวทาการปฏิบัติตน
วัดพระสิงห์ จ.เชียงใหม
- เรื่องสินไซ จิตกรรมฝาผนังวัดฝังแดง จ.นครพนม วรรณกรรมประเภทคำสอน มักมีเนื้อหาอิงอยู่กับหลักธรรมและความ
- เรื่องทศชาติชาดก จิตกรรมฝาผนังวัดบรมธาตุ เชื่อพื้นบ้าน มีอิทธิพลต่อการดำเนินชีวิตของผู้คนในสังคม
จ.นครศรีธรรมราช
- เรื่องพระลอสอนโลก ของภาคเหนือ
- เรื่องอินทิญานสอนลูก ของภาคกลาง
- เรื่องลุงสอนหลานคำกาพย์ ของภาคใต้

ความรู้สึก ๑๑
ตื่นเต้นที่ได้ทำงานกลุ่ม
การนำไปประยุกต์ใช้

นำความรู้ที่ได้ไปศึกษาเพิ่มเติม

ปั ญหาและอุปสรรค์ คอลัมน์ในใจฉัน
ปั ญหาเพื่อนไม่ค่อยให้ความร่วมมือ

ในการทำงานกลุ่ม



ประเมินความตั้งใจ เรื่องที่อยากรู้ต่อ
ให้ ๔ ดาว เต็ม ๕ ทำไมไทยต้องรับวรรณกรรมตะวันตก


และตะวันออกมาแปลด้วย

๑๒

สัปดาห์ที่ ๔ ไม่มีการเรียนการสอน

วันเฉลิมพระชนมายุ ในหลวง ร.๑๐

สั ปดาห์ที่ ๕ ๑๓

ยุคสมัยของวรรณคดีไทย

อาณาจักรสุโขทัย
จารึกวัดศรีชุม

ประมาณพุทธศักราช
๑๗๒๙ พ่อขุนบางกลางหาวและพ่อขุนผาเมืองขับไล่ขอมสบาดโขลญลำพงและได้สถาปนา

พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ครองกรุงสุโขทัย
-พ.ศ.๑๘๒๖ พ่อขุนรามคำแหงประดิษฐ์ลายสือไทย
-พ.ศ. ๑๘๘๘ พระมหาธรรมราชาที่หนึ่งพระราชนิพนธ์ไตรภูมิพระร่วง
-พ.ศ. ๒๐๐๖ สุโขทัยเสื่ อมอำนาจลงจึงถูกผนวกเข้ากับอยุธยา

อาณาจักรอยุธยา

แบ่งเป็น ๓ ระยะ คือ
-สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง) จนถึงสมสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒ (พระเชษฐา)
พ.ศ. ๑๘๙๓ – ๒๐๗๒ เป็นระยะเวลา ๑๗๙ ปี จากนั้นวรรณคดีว่างเว้นไป ๙๐ ปี เพราะบ้านเมืองไม่ปกติสุข มีสงครามกับพม่า

๑๔

-สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง ตั้งแต่สมัยสมเด็จพระเจ้าทรงธรรมจนถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พ.ศ. ๒๑๕๓ –๒๒๓๑
เป็นเวลา ๗๘ ปี จากนั้นวรรณคดีว่างเว้นไปอีก ๔๔ ปี
-สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลายสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ จนถึงเสียกรุงศรีอยุธยา พ.ศ. ๒๒๗๕ – ๒๓๑๐ เป็นเวลา ๓๕ ปี
พระราชพงศาวดารเรือศรีอยุธยา
-พ.ศ. ๑๘๙๓ พระเจ้าอู่ทองทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยาขึ้นและตั้งกฎมณเฑียรบาล
-พ.ศ. ๒๒๒๘ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชส่งคณะทูตไปฝรั่งเศส
-พ.ศ. ๒๓๑๐ เสียกรุงครั้งที่สอง

อาณาจักรธนบุรี

พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี
-พ.ศ. ๒๓๑๐ มีการรวบรวมบ้านเมืองให้เป็นปึกแผ่น
-พ.ศ. ๒๓๒๕ เกิดจลาจลและมีการปราบดาภิเษกเปลี่ยนแปลงการปกครอง มีการเขียนสมุดภาพไตรภูมิ

อาณาจักรรัตนโกสินทร์

พระราชพงศาวดารรัตนโกสินทร์
-พ.ศ. ๒๓๒๕ ร.๑ สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์
-พ.ศ. ๒๔๓๕ รัชกาลที่ห้าทรงปฏิรูปประเทศและสังคมไทยในช่วงหลังสมัยนี้มีการนำนิทานต่างชาติมาดัดแปลงเป็นนิทานของไทย

เกร็ดความรู้กลุ่มที่ ๑ วรรณคดีสมัยสุโขทัย ๑๕

๑. ศิลาจารึกหลักที่ ๑ (ศิลาจารึกของพ่อขุน ๒. สุภาษิตพระร่วง (บัญญัติพระร่วง)
รามคำแหง) ไม่ปรากฏนามผู้แต่ง

วรรณคดีสมัยสุโขทัยมีอะไรบ้าง

๓. เตรภูมิกถา (ไตรภูมิพระร่วง) ๔. นางนพมาศ (ตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์)
ผู้แต่งคือพญาลิไท ผู้แต่งคือนางนพมาศ

เกร็ดความรู้กลุ่มที่ ๒ วรรณคดีสมัยอยุธยา ๑๖

วรรณคดีสมัยอยุธยามีอะไรบ้าง ตอนปลาย

ตอนต้น ตอนกลาง ๑.จินดามณี
๒.บทละครเรื่ องอิเหนาใหญ่หรื อ
๑.ลิลิตโองการแข่งน้ำ ๑.โคลงนิราศหริภุญชัย ดาหลัง
๒.ลิลิตยวนพ่าย ๒.สมุทรโฆษคำฉันท์ ๓.โคลงนิราศเจ้าอภัย
๓.มหาชาติคำหลวง ๓.โคลงภาษิต ๓ เรื่อง ได้แก่ พาลี นันโทปนันทสูตรคำหลวง
๔.ลิลิตพระลอ สอนน้อง ทศรถสอนพระราม และ ๔.บทเห่เรือ บทเห่เรื่องกากี
๕.โคลงกำสรวล ราชสวัสดิ ๔.เพลงยาวพยากรณ์ ๕.กาพย์ห่อโคลงนิราศธารทองแดง
๖.โคลงทวาทศมาศ กรุง-ศรีอยุธยา และอื่น ๆ
๗.โคลงหริภุญชัย ๕.เสือโคคำฉันท์ เเละอื่น ๆ

๑๗

เกร็ดความรู้กลุ่มที่ ๓ วรรณคดีสมัยธนบุรี

วรรณคดีสมัยธนบุรีมีอไรบ้าง

๑. รามเกียรติ์ ผู้แต่ง สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี
๒. ลิลิตเพชรมงกุฎ ผู้แต่ง หลวงสรวิชิต หรือเจ้าพระยาคลัง (หน)
๓. โคลงยอพระเกียรติสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ผู้แต่งคือ นายสวน (มหาดเล็ก)
๔. อิเหนาคำฉันท์ ผู้แต่ง หลวงสรวิชิตหรือเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
๕. กฤษณาสอนน้องคำฉันท์ ผู้แต่ง พระภิกษุอิน
๖. นิราศพระยามหานุภาพไปเมืองจีน ผู้แต่ง พระมหานุภาพ

๑๘

เกร็ดความรู้กลุ่มที่ ๔ วรรณคดีสมัยรัตนโกสินทร์ ร๑-ร๔

ร.๑ ร.๒-ร.๓ ร.๔

๑.รามเกียรติ ๑.บทเสภา เรื่องขุนช้าง ขุนแผน ๑.โลกนิติคำโคลง ผู้แต่งคือ สมเด็จกรมพระยา
๒. กฎหมายตราสามดวง
๓. บทละครรำ เรื่อง อุณรุฑ ๒.บทละคร เรื่องอิเหนา เดชาดิศร
๔. บทละครรำ เรื่อง ดาหลัง (อิเหนา)
๕. บทละครรำ เรื่องอิเหนา ๓. บทละครนอก ๕ เรื่อง (ไชยเชษฐ์, สังข์ทอง, ไกร ๒. บทละครระเด่นลันได ผู้แต่งคือ พระมหา
๖. กลอนนิราศรบพม่าที่ท่าดินแดง
๗. สามก๊กผู้แต่งเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ทอง, มณีพิไชย และคาวี) มนตรี (ทรัพย์)
๘. ราชาธิราช เจ้าพระยาพระคลัง (หน)
๙. บทมโหรีเรื่อง กากี เจ้าพระยาพระคลัง ๔. บทเห่เรือ บางบท บทเห่ชมเครื่องคาวหวาน ๓.ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก ๕ กัณฑ์ ผู้แต่ง
(หน)
๑๐. สมบัติอมรินทร์คำกลอน เจ้าพระยาพระ ๕. พระปฐมสมโพธิ สมเด็จมหาสมณเจ้า กรมพระ คือรัชกาลที่ ๔
คลัง (หน) ปรมานุชิตชิโนรส
๑๑. ลิลิตพหุยาตราเพชรพวง เจ้าพระยาพระ ๔. ประกาศต่าง ๆ และพระบรมราชาธิบายต่าง
คลัง (หน) ๖. มหาชาติร่ายยาว ๑๑ กัณฑ์ สมเด็จพระมหาสมณ ๆ ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๔ ๕. อิศริญาณภาษิต
เจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส

ผู้แต่งคือ พระองค์เจ้าอิศริญาณ
๗. กฤษณาสอนน้องคำฉันท์ สมเด็จพระมหาสมณ
เจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ๖. จดหมายเหตุราชทูตไทยไปอังกฤษ (ร้อย
๘. ฉันท์ดุษฎีสังเวยกล่อมช้างพัง สมเด็จพระมหา แก้ว) ผู้แต่งคือหม่อมราโชทัย
สมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ๗. นิราศลอนดอน ผู้แต่งคือหม่อมราโชทัย
๙. ลิลิตตะเลงพ่าย สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรม ๘. พระราชพิธีสิบสองเดือน ผู้แต่งคือ รัชกาลที่

พระปรมานุชิตชิโนรส

เกร็ดความรู้กลุ่มที่ ๔ วรรณคดีสมัยรัตนโกสิ นทร์ ร๕-ร๖ ๑๙

๑. พระราชพิธีสิบสองเดือน ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๕
๒. ไกลบ้าน ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๕
๓. ลิลิตนิทราชาคริต ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๕
๔. แบบเรียนภาษาไทย ผู้แต่ง คือพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย)
๕. หัวใจนักรบ ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๖
๖. พระร่วง ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๖
๗. ปลุกใจเสือป่า ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๖
๘. พระนลคำหลวง ผู้แต่งคือ รัชกาลที่ ๖
๙. นิราศนครวัด ผู้แต่งคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ
๑๐. นิทานโบราณคดี ผู้แต่งคือ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ
๑๑. นิทานเวตาล ผู้แต่งคือ พระราชวรวงค์เธอกรมหมื่นพิทยาลงกรณ์
๑๒. แบบเรียนธรรมจริยา ผู้แต่งคือ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)
๑๓. โคลงกลอนของครูเทพ ผู้แต่งคือ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา)
๑๔. สามัคคีเภทคำฉันท์ ผู้แต่งคือนายชิต บุรทัต
๑๕. กามนิต, หิโตปเทศ ผู้แต่งคือ เสถียรโกเศศ และนาคะประทีป

ความรู้สึก คอลัมน์ในใจ ๒๐
เรียนวันนี้แล้วมีความสุข

การนำไปประยุกต์ใช้
ปั ญหาและอุปสรรค์ ประเมินความตั้งใจ เล่าให้รุ่นน้องฟั ง
ปั ญหานอนน้อยเลยหิวนอน ให้ ๕ ดาว เต็ม ๕
เรื่องที่อยากรู้ต่อ


ไม่มีครบ

สั ปดาห์ที่ ๖ ๒๑

ขนบวรรณคดีไทย

ลักษณะจารีตนิยมทางวรรณธรรมไทย
๑.แบบแผนทางฉันทลักษณ์
๒.คำประนามพจน์และการลงท้าย
๓.บทพรรณนา
๔.ความเปรียบเทียบเชิงต่าง ๆ
๕.แบบฉบับของตัวเอก

บทพรรณนาธรรมชาติมี ๒ ประเภทดังนี้

๑.บทพรรณนาธรรมชาติโดยตรง
๒.เปรียบเทียบนางอันเป็นที่รัก

กวีมีขนบในการแต่งบทพรรณนาคือ ฉบับของตัวเองและบทเปรียบเทียบพรรณนา
แต่งบทพรรณนาขึ้นเพื่อสื่ อถึงความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ เพราะการพรรณนาจะทำให้ผู้อ่านเห็นาพจริงของธรรมชาติ
นั้น ๆ

๒๒

บทอัศจรรย์

บทอัศจรรย์เป็นการแสดงความสามารถของกวีและศิลปะการใช้ภาษาไม่อนาจารกวีแต่งบทอัศจรรย์ขึ้นเพื่อให้รู้ว่าคู่
พระนางได้เสียกัน แต่กวีต้องการบรรยายถึงศิลปะในด้านนี้โดยใช้ถ้อยคำที่ไพเราะน่าฟังไม่หยาบคาย บทอัศจรรย์เป็นศิลปะ
การแสดงออกทางเพศเกี่ยวกับเรื่องความรักโดยใช้สัญลักษณ์ธรรมชาติเธญการแสดงพฤติกรรมทางเพศ

บทชมโฉม

แบ่งออกเป็นสองประเภทคือ
-ชมแบบภาพรวม
-ชมแบบละเอียด

เช่นเรื่องอิเหนาแต่งได้อย่างคมคายแรกครับขันด้วยฝีมือแห่งการประดิษฐ์ ชั้ นเชิงทางวรรณศิ ลป์และการวางตัวละครศิ ลปะ
การใช้ภาษาเป็นการเล่าชมความงามของตัวละครในเรื่องเช่นชมความเก่งกล้าสามารถของประสาทความเจริญรุ่งเรืองของบ้าน
เมืองในยุคนั้น

บทพรรณนาขบวนทับ ๒๓

มีสามรูปแบบได้แก่ พลช้าง พลม้า พลรถ ทัพทหารเดินเท้า ผู้แต่งจัดลำดับขบวนถ้าเป็นลำดับขบวนทางด้านความคิดในการทำ
สงครามโดยเริ่มจากขบวนช้าง ม้า รถ พลทหารเดินเท้าแต่งขึ้นเพื่อให้ผู้อ่านนั้นรู้สึกถึงความยิ่งใหญ่ในการจัดเตรียมกองทัพและ
จินตนาการถึงกลวิธีสู้รบ

บทสระสรงทรงเครื่ อง

เป็นบทพรรณนา การอาบน้ำแต่งกายของตัวละครมักพบในการแสดงโดยเฉพาะละครในการแต่งบทสระสรงทรงเครื่องมี
เอกลักษณ์ของตน ทำให้ผู้อ่านจินตนาการภาพของตัวละครได้ชัดเจนแต่งขึ้นเพื่อจะได้เห็นถึงวัฒนธรรมรูปแบบลักษณะเครื่อง
ทรงของตัวละครเหตุที่มีบทสระสรงทรงเครื่อง คือจะได้รู้ถึงความวิจิตรในการแต่งกายของตัวละคร

ประโยชน์ของการศึ กษาขนบการสร้างบทพรรณนาในวรรณคดีไทย

-เข้าใจลักษณะสำคัญของวรรณคดีไทยซีซั่ นวรรณคดีไทย
-เป็นความรู้พื้นฐานสำคัญที่มีประโยชน์ต่อการวิจัยวิจักษณ์วิจารณ์วรรณคดีดีและวรรณกรรมไทย

ความรู้สึก คอลัมน์ในใจ ๒๔
เรียนวันนี้แล้วมีความสุข
ประเมินความตั้งใจ การนำไปประยุกต์ใช้
ไม่เบื่อ ให้ ๕ ดาว เต็ม ๕ ไปศึกษาเพิ่มเติม

ปั ญหาและอุปสรรค์
เรื่องที่อยากรู้ต่อ
ไม่มี ไม่มีครบ

สัปดาห์ที่ ๗ ๒๕

นำเสนองานตัวละครแบบฉบับในวรรณคดีไทย

นางเอกในแบบฉบับวรรณคดีไทย

ต้องมีรูปร่างใบหน้าสวยงาม เช่นนางสีดา นางบุษบา นางละเเวงวัณฬา
ต้องมีมารยาทดี วาจาสุภาพ เช่นนางบุษบา
ต้องมีความซื่อสัตย์จงรักภักดีและต้องมีความรักเดียว เช่นนางมัทรี นางตะเภาทอง
ต้องมีความขยันเก่งงานบ้านงานเรือน เช่นนางรจนา

พระเอกในแบบฉบับวรรณคดีไทย

ต้องมีความเป็นผู้นำ
ต้องเป็นผู้มีความสามารถ
ต้องมีรูปร่างหน้าตาหล่อเหลา
ต้องมีจิตใจที่ดีงาม

๕ อันดับพระเอกที่เมียเยอะที่สุด ๒๖

๑. หนุมานเหาะเหินเดินอากาศและหาวเป็นดาวเป็นเดือน มีภรรยาทั้งหมด ๕๐๐๖ คน
๒. อิเหนามีเมียทั้งหมด ๑๐ คน บุษบาเป็นประไหมสุหรีฝ่ายซ้าย จินตะหราเป็นประไหมสุหรีฝ่ายขวา
สะการะวาตีเป็นมะเดหวีฝ่ายขวา มาหยารัศมีเป็นมะเดหวีฝ่ายซ้าย
บุษบาวิลิศเป็นมะโตฝ่ายขวา บุษบากันจะหนาเป็นมะโตฝ่ายซ้าย ระหนากะระติกาเป็นลิกูฝ่ายขวา
อรสานารีเป็นลิกูฝ่ายซ้าย สุหรันกันจาส่าหรีเป็นเหมาหลาหงีฝ่ายขวา หงยาหยาเป็นเหมาหลาหงีฝ่ายซ้าย
๓. พระอภัยมณีด้วยเอกลักษณ์ของตังเองจึงทำให้มีหญิงมากหน้าหลายตาเข้ามาในชีวิต พระอภัยมณีมีเมียทั้งหมด ๕ คน
ได้แก่ นางผีเสื้ อสมุทรเป็นเมียคนแรกที่เป็นยักษ์ นางเงือกเป็นเมียที่สอง นางสุวรรณมาลีเป็นเมียคนที่สาม แต่เป็นเมีย
มนุษย์คนแรก ส่วนนางละเวงวัณลา เป็นเมียคนที่สี่และเป็นชาวต่างชาติ นางวาลีเป็นเมียคนที่ห้าซึ่งเป็นเมียที่ขี้เหร่ที่สุด
๔. ขุนแผน ผู้ชายที่มีความเฉลียวฉลาด กล้าหาญ มีอาคม มีของวิเศษ ๓ อย่าง เพราะเหตุนี้หรือป่าวถึงทำให้มีเมียถึง ๕ คน
นางวันทอง ภรรยาคนแรกของขุนแผน นางสายทอง เป็นพี่เลี้ยงของนางพิมพิลาไลย นางลาวทอง เป็นบุตรสาวของแสน
คำแมนและนางศรีเงินยวง นางบัวคลี่ เป็นลูกสาวของหมื่นหาญ นางแก้วกิริยา ลูกสาวของพระยาสุโขทัยกับนางเพ็ญจันทร์
๕. พระลอ ชายที่มีรูปโฉมเป็นเลิศ โดยที่เมียทั้งหมดถึง ๓ คน พระลักษณาวดี ผู้เป็นมเหสีเอกของพระลอ และ พระเพื่อน
พระแพง สองฝาแฝดธิดาของท้าวพิชัยพิษณุกร กับพระนางดาราวดี

๕ อันดับพระเอกที่รักเดียว ๒๗

๑. พระรามผู้ชายที่มีความรักมั่นคงต่อนางสีดา
๒. พระสังข์มีจิตใจงดงามไม่โอ้อวด ไม่หวั่นไหวต่ออุปสรรค์ และพร้อมจะก้าวเดินต่อไปสร้างชีวิตกับนางรจนา
๓. ท้าวแสนปมผู้ชายที่มีความกล้าหาญ กตัญญู ซื่อสัตย์ต่อนางอุสา
๔. เจ้าชายสุทกุมาร โดยถูกบังคับให้แต่งงานแต่นางก็รักแต่นางอทัยเทวีคนเดียว
๕. พระเวสสันดรผู้ที่มีใจรักเดียวต่อนางมัทรี และมุ่งเน้นเเต่บำเพ็ญภาวนา

ตัวละครฝ่ายปฏิปักษ์ในวรรณคดีไทย

เป็นตัวต่อต้านตัวโกงและศัตรูมาในรูปแบบอุปสรรค์ที่สำคัญของตัวละครอีกทำให้เนื้อเรื่องน่าอ่านมาขึ้น
-สุเทษณ์เป็นตัวละครจากเรื่องมัทนะพาทานิสัยเอาแต่ใจเจ้าอารมณ์
-ขุนช้างจากเรื่องขุนช้างขุนแผนนิสัยโหดเหี้ยมเจ้าเล่ห์
-รามสูรมีนิสัยที่อหังการ
-นางอ้ายอารมณ์ร้อน และเป็นคนอิจฉาริษยา

ไม่ยอมคน ใครได้ดีกว่านางไม่ได้

นางเอกนอกขนบ (หญิงร้าย) ในวรรณคดีไทย ๒๘

-นางกากีเป็นหญิงงามกลิ่นกายหอมแต่กลับมีสามีถึงสามคน เมีย ๗ ชนิดมีดังต่อไปนี้
-นางประแดะไม่มีความงามตามแบบผู้หญิงในวรรณคดีเพราะมีหน้าตาที่อัปลักษณ์
-นางโมราเป็นนางเอกนอกขนบที่ฆ่าสามีตัวเองจนถึงแก่ชีวิต วธกภริยา (เพชฌฆาต)
-นางวันทองเป็นผู้หญิงสองใจเพราะว่าไม่เลือกใครสักคนจึงทำให้พระพันวัสสาสั่ งประหารชีวิต โจรีภริยา (เสมอโจร)
อัยยภริยา (เสมอนาย)
พระเอกนอกขนบในวรรณคดีไทย มาตราภริยา (เสมอแม่)
ภคินีภริยา (เสมอน้องสาว)
-พระอภัยมณี ก็เก่งในด้านเป่าปี่ แต่ไม่เก่งเรื่องการรบการทำศึกสงคราม สรีภริยา ( เสมอเพื่อน)
-พระปิ่ นทองไม่มีความสามารถในด้านรบแถมยังเป็นคนเจ้าเล่ห์ ทาสีภริยา (เสมอทาส)
-มะกะโทหรือพระจ้าวฟ้ารั่วเฉลียวฉลาดแต่ด้านสติปัญญาแต่ไม่เก่งการรบเหมือนพระอภัยมณี

คำที่ใช้เรียกผู้หญิงในวรรณคดีไทย

ค่านิยมในการเรียกผู้หญิงสมัยอยุธยาที่เป็นความหมายแฝงมีสองประเภทได้แก่
-ผู้หญิงต้องมีรูปคุณสมบัติกล่าวคือมีความงามมีความอ่อนเยาว์
- ผู้หญิงต้องมีคุณสมบัติกล่าวคือผู้หญิงต้องมีค่าซึ่งเท่าเทียมได้กลับแก้วทองของวิเศษและต้องมีเสน่ห์ชวนให้รู้สึกรักและหลง

คอลัมน์ในใจ ความรู้สึก ๒๙
เรียนวันนี้แล้วสนุก ไม่เครียด
การนำไปประยุกต์ใช้
ปั ญหาและอุปสรรค์ ไปศึกษาเพิ่มเติม
เพื่อนพูดเร็วเกินไปฟั งไม่ทัน
เรื่องที่อยากรู้ต่อ

ไม่มีครบ

ประเมินความตั้งใจ
ให้ ๕ ดาว เต็ม ๕

สัปดาห์ที่ ๘ ๓๐

สอบกลางภาคเรียนที่ ๑

สั ปดาห์ที่ ๙ วรรณคดีกับชีวิต ๓๑

วรรณกรรมกับชีวิตรามเกียรติ์ในวิถีไทยในอดีต
สำนวนและภาษา

สำนวน เหาะเกินลงกา คือทำเกินคำสั่ ง สิบแปดมงกุฎ คือพวกหลอกลวง ต้มตุ๋น น้ำบ่อน้อย
ยักลักมาลิงลักไป คือไม่ไปกับคนอื่นอย่างมั่ว ๆ

ภาษา
ชื่อพระมหากษัตริย์ เช่น พระรามาธิบดีที่ ๑
ชื่อเรือเช่น เรือพาลีรั้งทวีป เรือสุครีพครองเมือง
ชื่อปืนใหญ่ เช่น ปืนใหญ่นารายณ์สังหาร ลาวตีคลี บรรพตบดสัตว์ พญาขรถอนรัง และอีกมากมายที่
แฝงอยู่ในชีวิตมนุษย์
คติชนวิทยา สำนวนสุภาษิตคำพังเพย ตำนาน นิทาน เครื่องมือเครื่องใช้ การแสดงในเรื่องความเชื่อ
ต่าง ๆ
ศิลปะแขนงต่าง ๆ ได้แก่ภาพวาดตามพระอารามหลวง เช่นรอบระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
(วัดพระแก้ว)

๓๒

รามเกียรติ์ในปัจจุบัน

มีการเปลี่ยนแปลงจากเดิมมานำเสนอใหม่ เช่นขบวนพาเลศ ขบวนล่อเลียนการเมืองในสนามฟุตบอลธรรมศาสตร์
เป็นไอดีที่สร้างสรรค์เป็นแรงบันดาลใจ เช่นเทียนหอมไมยราพ โขนกันหนาว ทำเป็นของฝาก โมเดลในการสอนเป็นต้น
ถูกหยิบยกไปเป็นเอกลักษณ์ของคนไทยในเวทีระดับต่างชาติ โดยถ่ายทอดจากมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล
รามเกียรติ์กับสื่ อสมัยใหม่ เช่นเกม สติกเกอร์ไลน์ ละคร ภาพยนตร์ การ์ตูนอนิเมชั่น นวนิยาย

ความรู้สึก คอลัมน์ในใจ ๓๓
เรียนวันนี้แล้วรู้สึก
ตื่นเต้นนิดหนึ่ง มี การนำไปประยุกต์
การนำเสนองาน ใช้

ปั ญหาและอุปสรรค์ ไปศึกษาเพิ่มเติม
ที่หลังบ้านมีงานเลย และนำไปสอน
ไม่ค่อยได้ยินเสียง
นักเรียน
เพื่อน

ประเมินความตั้งใจ เรื่องที่อยากรู้ต่อ
ให้ ๕ ดาว เต็ม ๕ รามเกียรติ์ได้รับการ
ยกย่องจากวรรณคดี


สโมสรหรือไม้

สั ปดาห์ที่ ๑๐ ๓๔

นำเสนองานวรรณคดีมีชีวิต

แสกนลิงก์ได้เลยครับ ๓๕

กลุ่มที่ ๑ กลุ่มที่ ๒ กลุ่มที่ ๓ กลุ่มที่ ๔
กลุ่มที่ ๕

ปัญหาและอุปสรรค์ คอลัมน์ในใจ ๓๖
เพื่อนพูดเร็วเกินไปฟัง
ความรู้สึ ก
ไม่ทัน เรียนวันนี้แล้วสนุก ได้

ฟังเพื่อนนำเสนองาน

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินความตั้งใจ เรื่องที่อยากรู้ต่อ
ให้ ๕ ดาว เต็ม ๕ ทำไมวรรณคดีถึงมี
เก็บความรู้ไปสอน
นักเรียนต่อ
อิทธิพล
ต่อการดำรงชีวิต

มนุษย์ในสั ง
คมไทย

สั ปดาห์ที่ ๑๑ ๓๗

บทบาทและคุณค่าวรรณคดีไทบ

วรรณคดีมีบทบาทต่าง ๆ กันตามแต่ผู้แต่งจะกำหนดให้เป็นไป

๑.วรรณคดีเป็นเครื่องบันเทิงใจ
๒.วรรณคดีใช้ประกอบการแสดง
๓.วรรณคดีมีไว้สั่ งสอน
๔.วรรณคดีมีไว้ส่งสาร
๕.วรรณคดีเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรม ต่าง ๆ

๑.๑.๑ วรรณคดีเป็นเครื่องบันเทิงใจ
๑.๒.๑ วรรณคดีประกอบการแสดง

-ละครนอก
-บทละครร้อง
-บทละครดึกดำบรรพ์
-อิเหนา อุณรุท ดาหลัง รามเกียรติ์ ( เป็นบทละครใน)

๑.๓.๑ วรรณคดีมีไว้สั่ งสอน ๓๘

-สุภาษิตพระร่วง
-โคลงโลกนิติ
-สุภาษิตสอนหยิง

๑.๔.๑ วรรณคดีมีไว้ส่งสาร

-ราชาธิราช (พระยาพระคลังหน)
-สามก๊ก
-โคลนติดล้อ ร.๖
-ไส้หั่น

๑.๕.๑ วรรณคดีเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรม

-ลิลิตโองแช่งน้ำ
-มหาชาติกลอนเทศน์
-คำฉันท์สังเวยดุษฎีกล่อมช้าง
-พระราชพิธีสิบสอง
-ตำรับนางนพมาศ

คุณค่าของวรรณคดีไทย ๓๙

๑.ช่วยนำเสอภาพสังคมไทยบางแง่มุม
๒.วรรณคดีไทยช่วยยกระดับจิตใจของผู้อ่าน ความเชื่อเรื่องความดี ความเชื่อเรื่องกรรม
๓.วรรณคดีไทยแสดงให้เห็นภูมิปัญญาทางภาษาและวัฒนธรรมของคนไทย

ศิ ลปะการประพันธ์

การใช้ภาพพจน์

-อุปมา
-อุปลักษณ์
-บุคคลวัต
-คำเลียนเสียงธรรมชาติ

การเล่นคำ

เล่นเสียงพยัญชนะ เล่นเสียงสระ เล่นเสียงวรรณยุกต์

การเล่นเสียง

คำพ้องรูป การเล่นคำเชิงคำถาม การเล่นคำซ้ำ

๓.๑ การเล่นเสียง ๔๐

การสรรคำให้มีเสียงสัมผัสเป็นพิเศษกว่าปกติเพื่อให้เกิดทำนอง เสียงที่ไพเราะน่าฟัง มีทั้ง การเล่นเสียงพยัญชนะ การเล่น
เสียงสระ และการเล่นเสียงวรรณยุกต์

๓.๒ การเล่นคำ

การประพันธ์ในการแต่งบทร้อยกรองด้วยการซ้ำคำหรือซ้ำอักษรให้เกิดเสียงเสนาะ หรือให้มีความหมายที่ลึกซึ้งกินใจยิ่งขึ้น
เช่น ยูงจับยูงยั่วเย้า เปล้าจับเปล้าแปลกหมู่ กระสาสู่กระสัง รังเรียงรังรังนาน.

๓.๓ การใช้ภาพพจน์

เป็นการใช้ถ้อยคำสำนวนโวหาร ที่ทำให้ผู้รับสารเกิดมโนภาพ เกิดจินตนาการ ถ่ายทอดอารมณ์ ทำให้มีความรู้สึกร่วมตรง
ตามความปรารถนาของผู้ส่งสาร

๔๑

วิเคราะห์เพลง เพลงสรุป ผู้ร้อง หนึ่ง รุ่งทิวา

สรุปคืออ้ายเจ็บ
สรุปอ้ายเป็นเสื่ อของหมอน
สรุปอ้ายแค่ตัวละคร
สรุปอ้ายต้องนอนกินก้อนน้ำตา
สรุปอ้ายเป็นหมาหัวเน่า
สรุปเป็นชายเจ้าน้ำตา
สรุปอ้ายนั้ นซั่ วส่ำหมา
ที่รักแก้วตาไม่เหลือเผื่อใคร
จากการวิเคราะห์เพลงสรุป เพลงนี้มีการมีการเล่นคำ โดยการเล่นคำว่าสรุปขึ้นหน้าทุกท่อนที่ร้อง นอกจากนั้นยังมีอุปลักษณ์อีก
ด้วยโดยเปรียบตัวเองกับของใช้ และหมา

ปัญหาและอุปสรรค์ คอลัมน์ในใจ ๔๒
ไม่มีครับ

ประเมินความตั้งใจ ความรู้สึ ก
ให้ ๕ ดาว เต็ม ๕ ง่วงนิด ๆ
การนำไปประยุกต์ใช้

เรื่องที่อยากรู้ต่อ
เก็บความรู้ไปเพื่อไป ไม่มีครับ
วิเคราะห์วรรณคดี

ต่างๆ

สั ปดาห์ที่ ๑๒ ๔๓

การอ่านวรรณคดี

อ่านวรรณคดีเพื่ออะไร
๑.อ่านเพราะมันเพลิดเพลิน
๒.อ่านเพราะเป็นเรื่องที่แปลก ไม่เคยพบมา
๓.อ่านเพราะหาข้อเท็จจริงเหมือนอย่างตำรา
๔.อ่านเพราะมันเป็นเรื่องที่ชอบ
๕.อ่านเพราะเพิ่มพูนประสบการณ์ชีวิต

วิจักษ์ แปลว่า ความเข้าใจและตระหนักในคุณค่าของศิลปกรรมและวรรณกรรม, ความนิยม, ความซาบซึ้ง, ความชื่นชอบ.
วิจักษ์= ความเข้าใจบวกกับความตระหนกในคุณค่า

วรรณคดีวิจักษ์
การทำความเข้าใจและการเข้าถึงแง่มุมเกิดความรู้ ความคิดความรักความเข้าใจ ความรู้แจ้งในคุณค่าของวรรณคดีในฐานะ
ศิลปกรรมทางภาษาซึ่งมีความไพเราะผสมผสานความลึกซึ้งทางอารมณ์และความคิด

ประโยชน์ของการวิจักษ์วรรณคดี ๔๔

-ทำให้ผู้อ่านแยกแยะงานชั้ นเยี่ยมกับงานทั่ วไป-
-ทำให้เกิดความสร้างสรรค์รสนิยมสุนทรีย์ในศิลปะ
-เกิดการเปรียบเทียบและมีพื้นฐานในการประเมินคุณค่าทางหนังสือ

การเข้าถึงวรรณคดีมีวิธีดังนี้

-อ่านอย่างละเอียดเปิดพจนานุกรม
-ศึกษาข้อมูลพื้นฐานเช่นใครแต่งแต่งในยุคสมัยใด
-พิจารณาเนื้อหา.มุ่งหมาย
-จับประเด็นให้ได้
-พิจารณาองค์ประกอบ
-วินิตศาลตีความ
-พิจารณากลวิธีการแต่ง

แนวทางการศึ กษา

การศึกษาวรรณคดีไทยเชิงประวัติศาสตร์
การศึกษาวรรณคดีไทยเชิงวิเคราะห์เนื้อหาและวรรณศิลป์
การศึกษาวรรณคดีไทยเชิงเปรียบเทียบ

การศึ กษาหมายเลขคดีไทยเชิ งประวัติศาสตร์ ๔๕

-ศึกษาวรรณคดีไทยโดยใช้เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องมาเป็นเครื่องมือหรือที่เรียกว่าการศึกษาประวัติ

วรรณคดี

การศึ กษาวรรณคดีไทยเชิ งวิเคราะห์เนื้ อหาและวรรณศิ ลป์

-วิเคราะห์เนื้อหาและวรรณศิลป์ของวรรณคดีไทยเฉพาะเรื่อง
-การวิเคราะห์เนื้อหาและวรรณศิลป์ในงานของนักเขียนเฉพาะบุคคล
-วิเคราะห์เนื้อหาและวรรณศิลป์ในวรรณคดีไทยเฉพาะประเภท

การศึ กษาวรรณคดีเชิ งเปรียบเทียบ

ข้ามศาสตร์ ข้ามศิ ลป์ ข้ามชาติ

ตัวอย่าง
รามเกียรติ์ ความสัมพันธ์ระหว่างวรรณกรรมกับทัศนศิลป์ (ข้ามศิลป์)
ซาตาลในวรรณกรรมตะวันตกและมารในวรรณกรรมไทย (ข้ามชาติ)
การใช้วิทยาศาสตร์ในนวนิยายแก้วกล้า (ข้ามศิลป์)

ปัญหาและอุปสรรค์ คอลัมน์ในใจ ๔๖
อินเทอร์เน็ตไม่เสถียร
ความรู้สึ ก

หิวข้าว

การนำไปประยุกต์ใช้ ประเมินความตั้งใจ เรื่องที่อยากรู้ต่อ
ให้ ๕ ดาว เต็ม ๕ ทำไมวรรณคดีถึงต้อง
เก็บความรู้ไปเพื่อไป
วิเคราะห์วรรณคดี
ข้ามชาติด้วย

ต่างๆ

สั ปดาห์ที่ ๑๓ ๔๗

สร้างสรรค์ผลงานที่ได้รับแรงบันดาล
ใจจากวรรณคดีไทย ๑

กลุ่มของพวกเราได้นำเสนอในรูปแบบเกม ได้ชื่อเกมว่า ศึกแห่งศักดิ์ศรี
Rov ในดินแดนหิมพานต์ โดยมีตัวละคร ๑๒ ตัว แบ่งเป็นภาค การเล่นก็คือ
๓ ต่อ ๓
และ ๕ ต่อ ๕ มีตัวละครที่สืบค้นมาจากวรรณคดี ๘ เรื่องดังนี้ พระอภัยมณี
มโนราห์ สุดสาคร ขุนแผน สังทอง นางเมรี มัจฉานุ ไกรทอง มัทนา เมขลา
และตัวละครต่าง ๆ และตัวละครยังมีสกิลต่าง ๆ อีกด้วย รอรับชมตอนต่อ
ไปครับ