สื่อ พุทธศาสนสุภาษิต

สงั คมศกึ ษา ศาสนาและวฒั นธรรม

จัดการเรยี นร้โู ดย นางปิยะมาศ เจริญวงศานนท์

ขอบคณุ ส่อื DLTV
จากครวู รพรรณ์ ศรีอรณุ ครฐู ติ ิรตั น์ ดิษฐวงศ์

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

๑. อ่านภาษาบาลีและอธิบายความหมายของ
พทุ ธศาสนสุภาษิตได้

๒. เสนอแนวทางการปฏบิ ตั ิตนตามพุทธศาสนสภุ าษิต
และวิเคราะห์การปฏิบตั ิตนตามพุทธศาสนสุภาษติ ได้

๓. เห็นคุณค่า และประโยชนใ์ นการปฏบิ ัติตนตามคาสอนท่ไี ด้
จากพุทธศาสนสภุ าษติ

ท่มี าของภาพ http://komsanvpr.lnwshop.com/article/271/อานสิ งสท์ าความสะอาดวดั -หลวงพ่อฤาษลี งิ ดา

ท่มี าของภาพ https://www.matichon.co.th/region/news_625817

ท่มี าของภาพ https://www.matichon.co.th/lifestyle/social-women/news_587193/attachment/ชว่ ยกนั ปลกู ตน้ ไม้-ณ-แปลง

คาถามชวนคดิ

จากภาพ นกั เรียนคดิ วา่ บุคคล
ในภาพมีคุณธรรมอยา่ งไรบา้ ง

มคี วามสามัคคี
และมเี มตตา

ความหมายของสุภาษิต

สุภาษิต แปลวา่ ถ้อยคาทก่ี ล่าวไวด้ ี
(ส=ุ ด,ี ภาษิต=กล่าว) สามารถนามา
เปน็ คตสิ อนใจได้

ท่มี าของภาพhttp://oknation.nationtv.tv/blog/print.php?id=780253

ความหมายของพุทธศาสนสภุ าษติ

พุทธศาสนสุภาษติ หมายถงึ
ขอ้ ความหรือคาสอนสัน้ ๆ ทพี่ ระพทุ ธเจ้าตรสั ไว้กม็ ี
ทพ่ี ระอรหนั ตส์ าวกหรอื นกั ปราชญก์ ลา่ วไว้
ตามแนวคาสอนของพระพุทธเจ้ากม็ ี

ความหมายของพทุ ธศาสนสภุ าษติ

เปน็ ขอ้ ความท่สี รปุ เปน็ คาสอนเพอ่ื ให้จาไดง้ า่ ย
เพ่อื นาไปปฏบิ ตั ิในชวี ิตประจาวัน

วธิ อี า่ นภาษาบาลี

1. ตวั อักษรทุกตัวที่ไมม่ เี ครื่องหมายใด
อยบู่ นหรอื ล่าง และไม่มสี ระใดๆ กากบั ไว้
ให้อา่ นอกั ษรน้ันมีเสยี ง “อะ” ทุกตัว เชน่

อรหโต อ่านว่า อะ-ระ-หะ-โต
ภควา อ่านว่า ภะ-คะ-วา
นมามิ อ่านว่า นะ-มา-มิ
โลกวทิ ู อ่านวา่ โล-กะ-ว-ิ ทู

๒. เมื่อตวั อกั ษรใดมีเครือ่ งหมาย (พนิ ทุ)
อยู่ข้างใต้แสดงว่าอักษรนั้นเป็นตวั สะกด
ของอักษรทอี่ ยู่ขา้ งหน้า ผสมกันแลว้ ใหอ้ ่าน
เหมือนเสยี ง อะ+(ตัวสะกด) นน้ั เชน่

สมมา (สะ+ม = สัม)
อ่านวา่ สัม-มา

สงโฆ (สะ+ง = สัง)
อ่านวา่ สงั -โฆ

๓. เมอื่ อกั ษรใดมเี ครื่องหมาย (นฤคหิต)
อยขู่ า้ งบนตวั อกั ษรใหอ้ ่านใหเ้ หมอื นอกั ษรนน้ั
มีไม้หันอากาศและสะกดด้วยตวั “ง” เช่น

อรห อ่านว่า อะ-ระ-หัง
สงฆ อ่านวา่ สงั -ฆงั
ธมม อ่านวา่ ธัม-มงั
สรณ อ่านวา่ สะ-ระ-นัง
อญญ อ่านว่า อญั -ญัง

แต่ถ้าตัวอกั ษรนั้นมีทั้งเคร่อื งหมาย (นฤคหิต)
อยขู่ ้างบนและมีสระอื่นกากับอย่ดู ้วยก็ให้อ่าน
ออกเสียงตามสระท่ีกากับ + ง (ตวั สะกด)

เช่น พาหํุ อา่ นว่า พา-หุง

๔. เมื่ออักษรใดเป็นตวั นาแต่มเี คร่อื งหมาย (พนิ ท)ุ

อยู่ขา้ งใตด้ ้วยขอให้อา่ นออกเสียง “อะ”
ของอักษรน้ันเพยี งครึ่งเสียงควบไปกับอกั ษรตัวตาม

สวากขาโต
อา่ นวา่ สะหวาก-ขา-โต

เรยี นร้พู ทุ ธศาสนสภุ าษิต
2 เรือ่ ง

โลโกปตถมภิกา เมตตา

อา่ นว่า
โล-โก-ปัด-ถัม-พ-ิ กา-เมด-ตา

โลโกปตถมภิกา เมตตา เมตตาธรรม
โล-โก-ปดั -ถมั -พิ-กา-เมด-ตา คา้ จุนโลก

เมตตาธรรม ค้าจนุ โลก ความปรารถนาให้ผอู้ ื่น
มีความสุขทางกาย

และจิตใจ ความมเี มตตา
ต่อกนั จะทาใหอ้ ย่รู ่วมกัน
ในสังคมไดอ้ ยา่ งมีความสขุ

โลโกปตถมภกิ า เมตตา

เมตตาธรรม ค้าจนุ โลก

สอนให้เรามีความรัก และความหวังดีตอ่ ผ้อู ่นื
เพ่อื ให้อยูร่ ่วมกบั ผู้อ่ืนได้อย่างมคี วามสุข

สขุ า สงฆสสส สามคคี

อา่ นว่า
ส-ุ ขา-สงั -คัด-สะ-สา-มกั -คี

สขุ า สงฆสสส สามคคี
ส-ุ ขา-สัง-คดั -สะ-สา-มกั -คี

ความพร้อมเพรียงของหมคู่ ณะ
ทาใหเ้ กิดสขุ

ที่มาของภาพ http://www.grakcudonmuang.com/article/168/ตายแตร่ า่ งกาย-แตค่ วามดไี มต่ าย

ความพร้อมเพรยี งของหมูค่ ณะทาใหเ้ กิดสุข

ความสามัคคี หมายถึง การใหค้ วามชว่ ยเหลือ
กนั และกนั ในการทากจิ กรรมต่าง ๆ เพ่ือใหบ้ รรลุ
จุดหมายท่ดี ีร่วมกนั ความสามคั คีทาให้สงั คม

เกิดความสงบ

ทมี่ าของภาพ http://www.grakcudonmuang.com/article/168/ตายแตร่ ่างกาย-แตค่ วามดีไมต่ าย

สุขา สงฆสสส สามคคี

ความพร้อมเพรยี งของหมคู่ ณะทาให้เกดิ สุข

สอนใหเ้ รามคี วามรกั ความสามัคคกี นั
เพราะความสามัคคี คือ พลังทีจ่ ะนาความสุขมาสู่หมู่คณะ

ให้นักเรียนเสนอ โลโกปตถมภกิ า เมตตา
แนวทางการปฏบิ ัติตน
ตามพทุ ธศาสนสภุ าษิต

โลโกปตถมภิกา เมตตา

แบง่ ปันสง่ิ ของทไ่ี ม่ได้ใชใ้ หแ้ ก่ผ้อู ่นื

โลโกปตถมภกิ า เมตตา

ชว่ ยเหลือเพอื่ น
เทา่ ทส่ี ามารถทาได้

โลโกปตถมภกิ า เมตตา
การใหอ้ าหารสตั ว์

ให้นกั เรียนเสนอ สขุ า สงฆสสส สามคคี
แนวทางการปฏบิ ัติตน
ตามพุทธศาสนสภุ าษิต

สขุ า สงฆสสส สามคคี

ร่วมกันเกบ็ ขยะ
ในโรงเรยี นกับเพ่อื น

ท่มี าของภาพ https://www.blockdit.com/posts/5d84a357845c9f13954cd435

สขุ า สงฆสสส สามคคี

ใหค้ วามร่วมมือกับเพอื่ น
ในการทางานกล่มุ

ท่มี าของภาพ https://วาดรปู .com/painting/674

สขุ า สงฆสสส สามคคี

ร่วมมอื กบั ครอบครวั
ทางานบา้ น

ท่มี าของภาพ https://วาดรปู .com/cartoon-pic/3036

สุขา สงฆสสส สามคคี
ร่วมมอื กัน

ทาความสะอาดในชมุ ชน

ท่มี าของภาพ https://วาดรปู .com/painting/674

ข้นั ปฏบิ ตั ิ

ใบงานท่ี ๑
เร่ือง พทุ ธศาสนสภุ าษิต

คาช้แี จง ใหน้ กั เรยี นวิเคราะห์เหตุการณท์ ี่กาหนดให้ แลว้ ตอบคาถาม

สถานการณท์ ่ี ๑ ในทกุ ๆ เช้า ท่ีนโมขบั รถออกไปทางานจะไดพ้ บหญงิ ชราและลูก
ท่พี ิการขายพวงมาลยั ทุกวัน นโมรสู้ กึ สงสารและอยากช่วยเหลือหญิงชราและลูก
ทพ่ี ิการ จงึ ชว่ ยซอ้ื พวงมาลัยทกุ วัน

๑) จากสถานการณ์ท่ี ๑ นโมนาหลกั พุทธศาสนสภุ าษติ ใดมาใช้
...................................................................................................................................

๒) นโมนาหลักพุทธศาสนสภุ าษิตนีม้ าปฏิบัติ จะสง่ ผลอย่างไร
...................................................................................................................................

สถานการณ์ที่ ๒ ชุมชนของน้ามนต์มกี ารรณรงค์การเกบ็ ขยะในคลอง ทุกคนในชุมชน
จึงมารวมตวั กันที่คลองของชมุ ชน เพอ่ื ชว่ ยกนั เก็บขยะในคลอง

๑) จากสถานการณ์ที่ ๒ น้ามนต์นาหลกั พุทธศาสนสุภาษิตใดมาใช้
...................................................................................................................................
๒) น้ามนต์นาหลักพุทธศาสนสภุ าษิตนี้มาปฏบิ ตั ิ จะส่งผลอย่างไร
...................................................................................................................................

เฉลย

ใบงานท่ี ๑ เรอ่ื ง พทุ ธศาสนสภุ าษติ

สถานการณท์ ่ี ๑ ในทกุ ๆ เช้า ท่ีนโมขับรถออกไปทางานจะได้พบหญิงชราและลูก
ทพ่ี กิ ารขายพวงมาลยั ทกุ วนั นโมรสู้ ึกสงสารและอยากชว่ ยเหลอื หญงิ ชราและลกู
ท่ีพกิ าร จงึ ช่วยซอื้ พวงมาลัยทุกวนั
๑) จากสถานการณท์ ่ี ๑ นโมนาหลกั พุทธศาสนสุภาษติ ใดมาใช้
.......โ..ล..โ..ก..ป...ต..ถ...ม..ภ...ิก..า.....เ..ม..ต...ต..า.....เ.ม...ต..ต...า..ธ..ร..ร..ม...ค..า้..จ...ุน..โ..ล..ก.................................................

๒) นโมนาหลกั พุทธศาสนสุภาษิตนี้มาปฏบิ ัติ จะส่งผลอย่างไร
.......ท...า..ใ..ห..้ส...งั ..ค..ม...น...ั้น..ม...คี ..ว...า..ม..เ..ม..ต...ต..า..ต...่อ..ก..นั......................................................................
.......ส...ง่ ..ผ..ล...ใ.ห...ส้..ัง..ค...ม...อ..ย..ู่ร..่ว...ม..ก...ัน..อ...ย..า่..ง..ม...ีค..ว...า..ม..ส...ขุ ............................................................

สถานการณท์ ี่ ๒ ชุมชนของน้ามนต์มีการรณรงคก์ ารเก็บขยะในคลอง ทุกคนในชมุ ชน
จึงมารวมตัวกันทค่ี ลองของชุมชน เพือ่ ชว่ ยกันเกบ็ ขยะในคลอง

๑) จากสถานการณ์ที่ ๒ น้ามนต์นาหลกั พทุ ธศาสนสุภาษิตใดมาใช้
......ส...ขุ..า.....ส...ง..ฆ...ส..ส.....ส...า..ม..ค...ค..ี...ค...ว..า..ม...พ...ร..้อ..ม...เ.พ...ร..ีย..ง..ข...อ..ง..ห...ม..่คู...ณ...ะ...ท..า..ใ..ห...เ้ .ก..ดิ...ส..ุข.................
๒) น้ามนต์นาหลกั พทุ ธศาสนสุภาษิตนีม้ าปฏบิ ตั ิ จะส่งผลอยา่ งไร
......ท...า..ใ..ห...้ส..ัง..ค..ม...ม...ีค..ว..า...ม..ส...า..ม..ัค...ค..ี .ส...ง่ ..ผ..ล...ใ..ห..้ส...ัง..ค..ม...เ.ก..ดิ...ค..ว...า..ม..ส...ง..บ...ส..ุข................................



พทุ ธศาสนสภุ าษติ โลโกปตฺถมฺภกิ า เมตฺตา
คือ คาสอนสนั้ ๆ
ทีพ่ ระพุทธเจ้าตรสั ไว้ เพื่อให้อยู่รว่ มกบั ผู้อ่นื ไดอ้ ยา่ งมีความสุข

สุขา สงฺฆสสฺส สามคคฺ ี

ความสามัคคี คอื พลงั ที่จะนาความสุขมาส่หู มคู่ ณะ

คาถามปิดทา้ ย

นกั เรียนไดป้ ระโยชน์ในการ
ปฏิบตั ิตนตามคาสอนท่ีไดจ้ าก
พุทธศาสนสุภาษติ อย่างไร