แผน 6319050006

มหาวิทยาลยั หาดใหญ่

การวางแผนเชงิ กลยุทธ์และการจดั การ
รหสั วิชา 905-504

นางสาวอานตี า โสะ๊ แห

รหสั นกั ศกึ ษา 6319050006

คณะศกึ ษาศาสตรและศลิ ปศาสตร์ สาขาวิชาการบรหิ ารการศกึ ษา

การวางแผน Planning

การวางแผน เปนกระบวนการคิดเก่ียวกับการปฏิบัติตาง ๆ ในการบรรลุ

เปาหมาย เปนสิ่งแรกท่ีต"องทําเพื่อให"เกิดผลที่ต"องการ เปนกระบวนการท่ีอาศัยการ
สรา" งและรักษาแผนการเปนการเตรยี มขัน้ ตอนการปฏิบัติเพ่ือบรรลุเปาหมาย และเปน
เทคนคิ หนึ่งที่มีความสําคัญที่สุดตอการจัดการโครงการและเวลา ดังนั้น คนวางแผนดี
จะสามารถลดเวลาและพลังงานในการบรรลุเปาหมาย ในจิตวิทยา การวางแผนถือ
เปนคุณสมบัติพ้ืนฐานของพฤติกรรมอัจฉริยะ เปนกระบวนการท่ีอาศัยทักษะเชิงมโน
ทัศน5 (ทักษะในการเข"าใจและการใช"มโนทัศน5หรือแนวคิด) โดยความสามารถในการ
วางแผนดีสามารถประเมินได"โดยแบบทดสอบตาง ๆ

ความหมายของแผน

แผน แบบพมิ พเ5 ขียวทก่ี าํ หนดการจดั สรรทรพั ยากร ตารางการปฏบิ ัตงิ านและ

กิจกรรมทสี่ าํ คญั อ่ืนๆ เพือ่ มุงไปสกู ารบรรลเุ ปาหมาย

แผน คือ แนวปฏบิ ัติที่กําหนดไว"ลวงหนา" ซึ่งต"องเกย่ี วข"องกับการกระทํา

อนาคต และความต"องการของบุคคลและองคก5 ร

แผน คอื ผลท่ไี ดจ" ากการวางแผน
แผน คอื ส่งิ ท่กี าํ หนดขึน้ และถือเปนแนวดําเนนิ การ
จากความหมายของแผนทก่ี ลาวมาพบวา แผน คอื ผลที่เกดิ จากการวางแผน
หรอื อาจกลาวอีกนยั หน่ึงวา “การวางแผน” คอื กิจการรมหรือการกระทาํ ที่

กอใหเ" กดิ “แผน” ซ่งึ อาจกระทําขึ้นเปนลายลกั ษณ5อักษร แบบเปนทางการ
หรอื ไมเปนทางการกไ็ ด"

ประเภทของแผน

การจาํ แนกประเภทของการวางแผนตามระดบั ของการบริหารงานองค5กร
สามารถจาํ แนกไดเ" ปน 3 ประเภท ได"แก

1. การวางแผนกลยทุ ธ5
(Strategic Planning)

2. การวางแผนยทุ ธวิธี
(Tactical Planning)

3. การวางแผนปฏิบัตกิ าร
(Operational Plans)

ประเภทของแผน

1. การวางแผนกลยทุ ธ5 (Strategic Planning) เปนการวางแผนทถ่ี ูกจัดทําข้ึนโดยผูบริหาร

ระดับสูง เพ่ือใหสอดคลองกับเปนหมายกลยุทธ*ขององค*กรแลวประสานไปยังผูบริหาร
ระดับกลาง และระดับล,าง ทําใหการวางแผนกลยุทธ*มีลักษณะการบริหารแบบลงล,าง
(Top-Dow Planning) ทีผ่ ูบริหารระดบั สูงมีบทบาทสําคัญที่สุด การวางแผนกลยุทธ*จะกล,าวถึง
ขอบเขตกวางๆ ของการจัดกิจกรรมขององค*กร ซ่ึงตองครอบคลุมทรัพยากรทั้งหมดท่ีองค*กรมี
อย,ูตลอดจนการพยากรณส* ภาวะแวดลอมทงั้ ภายในและภายนอก เปBาหมายของการวางแผนกล
ยุทธ* โดยทั่วไปจะม,ุงเนนใหองค*กรเจริญเติบโตและดํารงอยู,ไดในอนาคต กับการช,วยเพ่ิม
ประสิทธิภาพและประสิทธผิ ลในการดาํ เนนิ งานขององคก* ร

2. การวางแผนยทุ ธวธิ ี (Tactical Planning) เปนการวางแผนที่เกิดจากการกระทําร,วมกัน

ระหวา, งผบู ริหารระดับสงู กบั ผูบรหิ ารระดบั กลางเพอื่ ใหองคก* รธุรกิจกาวไปสู,ผลสาํ เร็จท่วี างไว ซึ่ง
เปนไปตามเปBาหมายยุทธวิธีและสอดคลองกับแผลกลยุทธ* แผนยุทธวิธี จะมีลักษณะ
เฉพาะเจาะจง และเปนกิจกรรมท่ีตองกระทําโดยหน,วยงานย,อยซ่ึงอย,ูภายในองค*กร การ
วางแผนยุทธวิธีตองอย,ูภายใตขอบเขตกําหนดของแผนกลยุทธ* แต,แผนยุทธวิธีจะทําหนาท่ีใน
การผสมผสานสอดคลองระหว,างแผนกลยทุ ธ* ซึง่ ถูกสรางขน้ึ โดยผบู รหิ ารระดบั สูง กับแผนปฏิบัติ
การ ซ่ึงเปนแผนระดับล,างและมักเปนแผนระยะส้ันเขาดวยกันโดยเนนใหครอบคลุมในสิ่งที่มี
ความสําคัญทั้งหมด เช,น ค,าใชจา, ย รายไดเวลา และเครอื่ งมือเครอื่ งใช

3. การวางแผนปฏิบัติการ (Operational Plans) ใชอธิบายเปBาหมายในการปฏิบัติงานของ
องค*กรในลักษณะท่ีเปนหนาท่ีเฉพาะของหน,วยงาน หรือมีลักษณะที่เปนงานท่ีตองทําเปน
ประจําวันต,อวัน การวางแผนปฏิบัติการเปนหนาที่ของผูบริหารระดับล,างที่จะตองกระทําตาม
เปBาหมายปฏิบัติการ และใหสอดคลองกับแผนยุทธวิธี และแผนกลยุทธ* แผนปฏิบัติการ และให
สอดคลองกับแผนยุทธวิธี และแผนกลยุทธ* แผนปฏิบัติการจึงมีลักษณะการวางแผนระยะสั้น ซ่ึง
มักเกี่ยวของกบั ปจI จยั ตา, ง ๆภายในองค*กร ซึง่ เปนทรพั ยากรที่ผูบริหารสามารถควบคุมได

ประเภทของแผน

การจําแนกประเภทของการวางแผนตามระยะเวลา
(Planning Time Frames)

1. การวางแผนระยะยาว
(Long range Planning)

2. การวางแผนระยะปานกลาง
(Intermediate Range
Planning)

3. การวางแผนระยะส้ัน
(short range Planning)

ประเภทของแผน

การจําแนกประเภทของการวางแผนตามระยะเวลา (Planning Time Frames)
การวางแผนโดยอาศยั ระยะเวลาในการปฏิบัตงิ านตามแผนเปนเครือ่ งพจิ ารณา

สามารถจะจาํ แนกแผนออกได"เปน 3 ประเภทไดแ" ก

1. การวางแผนระยะยาว (Long range Planning) เปนการวางแผนในระดบั กลยุทธโ* ดยมี

เปBาหมายเพ่ือเชือ่ มโยงการบริหารและการปฏิบตั ิการภายในองค*กรเขากับสภาวะแวดลอมปกติ การ
วางแผนระยะยาย จะคํานงึ ถงึ อนาคตขางหนาไมต, ํา่ กว,า 5 ปขK นึ้ ไป แมวา, การวางแผนระยะยายจะ
ตง้ั อยูบ, นความไมแ, นน, อนของสถานการณ*แวดลอม แต,หลายๆ องค*กรกส็ ามารถชากรวางแผนระยะ
ยาวใหเปนประโยชน*ต,อองค*กรได

2. การวางแผนระยะปานกลาง (Intermediate Range Planning) การวางแผนระยะปาน
กลาง จะครอบคลมุ เวลาในการดําเนินงานตามแผนต้งั แต, 1 ปK ถงึ 5 ปK แผนระยะปานกลางจงึ ทาํ
หนาท่เี ปนสอื่ กลางประสานระหว,างแผนระยะยาวกบั แผนระยะส้ัน เพอื่ ใหการปฏิบัตงิ านภายใน
องคก* รเปนไปตามยทุ ธวธิ ี และเปาB หมายยทุ ธวธิ ที วี่ างไว บางครั้งองคก* รธุรกจิ บางแห,ง อาจรวมเอา
การวางแผนระยะสน้ั และการวางแผนระยะปานกลางเขาดวยกัน โดยมเี ปBาหมายในการทํากําไร
ขององคก* ารเปนหลัก หรือาจใชวิธวี างแผนะรยะปานกลางเพ่อื เปนแนวทางในการพฒั นาหรือ
สําหรับการขยายกจิ การ และขยายกําลงั การผลิตโดยใชช,วงเวลา 1 ปถK ึง 5 ปเK ปนเกณฑ*

3. การวางแผนระยะสัน้ (short range Planning) เปนการวางแผนเพ่อื ใหครอบคลมุ และเปนไป
ตามเปาB หมายปฏิบตั ิการหรือแผนปฏบิ ัติการที่วางไวโดยปกติ แผนระยะสนั้ จะตองสอดคลองและ
เปนไปในทิศทางเดยี วกนั กบั แผนระยะยาว ระยะเวลาสาํ หรบั การวางแผนระยะสั้นมกั เปนช,วงเวลา
ของการดําเนินงานในปจI จุบัน ซงึ่ ถือเอาชว, งเวลาภายในเวลา 1 ปKเปนเกณฑ* แผนระยะสน้ั จะช,วยให
การบรหิ ารการปฏบิ ัตงิ านประจาํ วนั เปนไปดวยความราบรืน่ เรียบรอย

ประเภทของแผน

การาวางแผนตามหน"าทด่ี ําเนินงาน
(Functional Planning) จําแนกแผนออกได"เปน 5 ชนดิ

1.แผนแมบท (Master Plan)

2.แผนหนา" ที่ (Functional Plan)

3.แผนงานโครงการ (Project)

4.แผนสรุป (Comprehensive Plan)

5.แผนกิจกรรม (Activity Planning)

ประเภทของแผน

การจาํ แนกประเภทของการาวางแผนตามหน"าท่ีดาํ เนนิ งาน
(Functional Planning) การวางแผนโดยจําแนกตามหนา" ทดี่ าํ เนนิ งาน

สามารถจําแนกแผนออกได"เปน 5 ชนิด ไดแ" ก

1. แผนแม,บท (Master Plan) เปนแผนท่ีเกดิ จากการรวมแผนทั้งหมดภายในองค*กรเขาไวดวยกนั

เพอ่ื ใหเห็นถึงโครงสรางโดยรวม ของการปฏิบัติงานภายในองคก* ร และใชเปนแมแ, บบในการวางแผน
ระดบั รองลงไปของกิจการ

2. แผนหนาท่ี (Functional Plan) เปนแผนท่ถี ูกวางข้ึนเพอ่ื เฉพาะเจาะจงใชกับ กลมุ, งาน
แผนปฏบิ ัติงานจะเปนแผนยอ, ยทอี่ ยใ,ู นแผนใหญ,ทเี่ รยี กวา, แผนแม,บท แผนปฏบิ ตั ิงานจะช,วยใหผู
ปฏบิ ัติทราบวา, หน,วยงานจะตองทาํ อะไร ทาํ อยา, งไร และทาํ เพ่อื อะไร ตลอดจนแสดง เปBาหมาย
สดุ ทายทีค่ าดหวัง เมื่อปฏบิ ตั ิตามแผนทกุ อย,างหมดแลว

3. แผนงานโครงการ (Project) เปนแผนทอ่ี งค*กรทําขึน้ เพ่ือตอบสนองนโยบาย เกีย่ วกบั กจิ กรรม
ใหญ,ขององค*กรเฉพาะครง้ั ซึง่ ตองใชปIจจยั เปนจาํ นวนมาก จากหนว, ยงานตา, ง ๆขององคก* รหลาย ๆ
หน,วยงาน การวางแผนงานโครงการจะชว, ยใหหน,วยงานยอ, ยแตล, ะหนว, ยงานรหู นาที่ และความ
รับผิดชอบของตน มีการประสานสมั พันธอ* นั ดี ซง่ึ จะทาํ ใหงานบรรลเุ ปาB หมายท่ีวางไวไดอยา, งมี
ประสิทธิภาพ

4. แผนสรปุ (Comprehensive Plan) เปนแผนทจ่ี ัดทําขึน้ เพ่อื สรุปรวมแผนหนาทีต่ ลอดจนแผนงาน
โครงงานที่องคก* รกระทาํ โดยอาจจําแนกเปนหมวดหมู, หรอื จาํ แนกตามขอบเขตของงานหรือระดับ
ความซบั ซอนในการปฏบิ ตั ิ เพื่อใหง,ายตอ, การทําความเขาใจ การ

5. แผนกิจกรรม (Activity Planning) เป็นแผนทีจดั ทาํ ขนึ# เพือแสดงใหเ้ หน็ ตารางเวลาของการ
ปฏิบตั งิ าน (Schedule) แผนกิจกรรมจะแสดงใหเ้ หน็ ว่า แตล่ ะหนว่ ยงานย่อยในองคก์ รมีหนา้ ที
รบั ผดิ ชอบในการดาํ เนนิ กิจกรรมอะไร ในชว่ งเวลาใดบา้ ง กิจกรรมนนั# จะเรมิ ตน้ เมือไร และ
จะตอ้ งดาํ เนินกิจกรรมต่อเนืองกบั หนว่ ยงานใด บา้ งหรอื ไม่ เพือใหง้ านนน#ั แลว้ เสรจ็ บรรลผุ ล
สาํ เรจ็ ตามเปา้ หมายอยา่ งมีประสิทธิภาพ

ประเภทของแผน

การจําแนกประเภทของการวางแผนตามความถ่ีของ
การนําแผนไปใช" (Repetitiveness Use Plan)
แบงแผนออกได" เปน 2 ประเภท

1. แผนหลัก (Standing Plan)

2. แผนใชเ" ฉพาะคร้งั (Single-Use Plan)

1. แผนใชเ" ฉพาะครง้ั (Single-Use Plan) หมายถึง แผนทเี่ ตรยี มขึ้นอยา, งเฉพาะเจาะจงกบั

เหตกุ ารณ*ทเ่ี กิดขนึ้ เพียงครง้ั เดยี วแลวจะไมม, โี อกาสเกิดขนึ้ อกี (one time Goal ) เมือ่ บรรลุผลตามที่
กาํ หนดแลวจะเลกิ ใชแผนน้นั ๆ แตถ, าสถานการณเ* อือ้ อํานวยจะนํากลับมาใชใหม,อกี กไ็ ด

2. โปรแกรมหรือ แผนงาน (Program) เปนแผนทถ่ี ูกจดั ใหอยใู, นลําดบั สงู สุดของแผนใชเฉพาะครั้ง
(การวางแผนและควบคุมการบรหิ าร)โปรแกรมจะครอบคลุมกิจกรรมท่ีคาดวา, จะตองกระทําทั้งหมด
หรือเพ่อื ใชกบั สถานการณ*ทีค่ ,อนขางย,ุงยากและสลบั ซบั ซอนในการแกปIญหา (Management)
เพอื่ ใหมกี ารใชทรัพยากรอย,างเหมาะสม และประหยดั สง่ิ ที่ผูบรหิ ารควรกระทาํ ในการวางโปรแกรม

ประเภทของแผน

การจาํ แนกประเภทของการวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )
วธิ ีนจี้ ะจาํ แนกแผนออกไดเปน วตั ถปุ ระสงค* นโยบาย ระเบยี บวธิ ีปฏบิ ตั ิ วธิ ีการทาํ งาน
มาตรฐานงบประมาณ แผนงาน

• วตั ถปุ ระสงค5 (Objective) จัดเปนแผนลักษณะหน่ึงเพราะเปนกิจกรรมหลักในกิจกรรมต,างๆ ที่
เกีย่ วเนือ่ งกับการวางแผน นอกจากนกี้ ารกําหนดวัตถปุ ระสงค*ตองอาศยั การพยากรณ* การคาดเดา และ

1 การตดั สนิ ใจในอนาคต ซ่ึงเปนกจิ กรรมทีเ่ กี่ยวเน่ืองกับการวางแผน

• นโยบาย (Policy) เปนแผนซง่ึ กําหนดขอบเขตของแนวปฏิบตั ไิ วอยา, งกวาง ๆ เพ่ือใหเลอื กตัดสนิ ใจ
และการตดั สนิ ใจภายใตนโยบาย จะช,วยใหบรรลุเปาB หมายและวัตถปุ ระสงคท* ต่ี องการ นโยบายจงึ

2 จดั เปนแผนรอง หรือแผนปฏิบตั ิชนดิ หนง่ึ

• ระเบยี บวธิ ีปฏิบัติ (Procedure) เปนลักษณะของแผนชนิดหนง่ึ ท่ีเกยี่ วของกบั การกําหนดแนวปฏิบตั ิที่

3 เฉพาะเจาะจง และเปนการลาํ ดบั เหตุการณท* ี่ตองกระทาํ ภายใตขอบเขตของนโยบาย

• วธิ กี ารทาํ งาน (Method) เปนลกั ษณะของแผนชนดิ หน่ึงทีบ่ อกใหทราบแนวทางการปฏิบตั ิงานท่ี
ละเอยี ดสมบูรณ*กว,าระเบยี บวธิ ปี ฏิบัติ วิธีการทาํ งานจะพบเหน็ ในหน,วยงานปฏิบัตซิ ง่ึ ตองแจกแจงถงึ

4 กรรมวธิ ีท่ีบคุ ลากรจะตองกระทําทุกขั้นตอนโดยละเอียด

• มาตรฐาน (Standard) เปนลักษณะของแผนซ่งึ กําหนดขนึ้ เพื่อใชวัดและเปรยี บเทียบ

5

• งบประมาณ (Budget) คอื แผนซึ่งตองประกอบดวยขอความแสดงผลที่คาดหมายล,วงหนาเปนตวั เลข
ในรปู ของตวั เงิน เวลา จํานวนหรอื อ่ืน ๆ ภายในระยะเวลาทก่ี าํ หนด ในบางองคก* รจะใหความสําคัญของ

6 แผนงบประมาณมากที่สดุ

• แผนงาน (Program) คอื แผนพิเศษซึ่งเกดิ จากการผสมผสานแผนปฏบิ ตั กิ าร ทเี่ หมอื นๆ กันเขาดวยกัน

7 แผนงานสว, นใหญ,จะมลี ักษณะเปนรา, งคร,าว ๆเกีย่ วกบั กิจกรรม อุปกรณ* และผลสัมฤทธ์ิทค่ี าดหวงั

ทาํ ไม...ตอ้ งวางแผน ?

การวางแผนที่ถูกต"องและเหมาะสมกอใหเ" กิดประโยชน5 หากผป"ู ฏิบัตงิ านไดม" กี าร
วางแผนทด่ี แี ลว" จะทําให"องคก5 ารได"รบั ประโยชน5จากการวางแผน ดังตอไป

1. การทํางานบรรลจุ ุดมุงหมาย เนือ่ งจาก การวางแผนทุกประเภทตอ" งกําหนดเปาหมาย
วัตถปุ ระสงค5และแนวทางในการปฏิบตั ิ การกาํ หนดจุดมงุ หมาย จึงเปนขั้นตอนแรกในการ
วางแผน หากข้นั ตอนแรกมีความชัดเจนยอมสงผลให"มีการจดั การท่ีดี มที ิศทางและแนวทางท่ี
ดีและถกู ต"องในการนําไปปฏบิ ัติ

2. ชวยลดความไมแนนอนในเหตุการณ5อนาคต เน่ืองจากการวางแผนเปนเรื่องของ
อนาคต ผ"ูเก่ียวข"องในการวางแผนจึงต"องวิเคราะห5เหตุการณ5และสถานการณ5ตาง ๆ ที่อาจ
สงผลตอการดาํ เนินงานตามแผน เปนการเปhดโอกาสให"ผ"ูวางแผนได"ใช"ความรู"อยางเต็มท่ีใน
การจัดการกับความเปล่ียนแปลงที่อาจเกิดข้ึน จงึ หาแนวทางในการปองกันผลกระทบทาํ ให"
ชวยลดความไมแนนอนของเหตุการณ5หรอื สถานการณท5 ่เี กี่ยวขอ" งกับแผน

3. เปนการสร"างแรงจงู ใจตอพนกั งาน การกําหนดแผนงานเปนเรอื่ งทเ่ี กยี่ วข"องกบั พนักงาน
โดยตรง แผนทีด่ จี ะทําใหพ" นักงานเกิดความสามคั คี รวมแรงรวมใจในการปฏิบัตงิ าน

4. ชวยประสิทธิภาพของงาน การวางแผนทด่ี ีจะทาํ ให"ผปู" ฏิบตั งิ านมีแนวทางในการทาํ งานอยาง
ถกู ตอ" ง จงึ ได"งานท่ีมคี ณุ ภาพสงู

ทาํ ไม...ตอ้ งวางแผน ?

การวางแผนท่ถี กู ต"องและเหมาะสมกอให"เกดิ ประโยชน5 หากผูป" ฏิบัติงานได"มกี าร
วางแผนที่ดแี ลว" จะทําใหอ" งค5การได"รับประโยชน5จากการวางแผน ดังตอไป

5. เพ่ิมประสิทธิผลในงาน เน่ืองจากการมีแผนงานท่ีเหมาะสมและถูกต"องชวยทาํ ให"เกิด
ทิศทางและเปนแนวทางแกผป"ู ฏบิ ัตงิ านได"ปฏบิ ตั ิงานในหนา" ทแี่ ละความรับผดิ ชอบท่ี
ไดร" บั และปฏบิ ตั ติ ามแผนที่กําหนดอยางเครงครดั จะทาํ ให"ได"รบั ผลสําเร็จ

6. จดั เวลาการทํางานไดเ" หมาะสม การวางแผนทด่ี ที าํ ให"เกดิ การทํางานทเี่ ปนกระบวนการและ
เปนข้ันตอน ผบ"ู ริหารสามารถจัดการเวลาไดเ" หมาะสม

7. ชวยใหค" วามสัมพนั ธร5 ะหวางหนวยงานตาง ๆ ภายในองค5การดาํ เนนิ ไปอยางสมั พนั ธก5 นั เพราะ
การวางแผนเปนเครือ่ งบงช้ี กาํ หนดทิศทางการตัดสินใจของหนวยงานตาง ๆ ให"ดําเนินงานไปใน
ทิศทางเดียวกัน

8. ชวยให"ผปู" ฏิบตั ิงานมคี วามเชื่อมั่น เน่ืองจากผู"บริหาร ผ"ูปฏบิ ัตงิ านมีความเช่อื มน่ั ในความเปน
ผ"ูนาํ ผตู" าม เมื่อผบู" รหิ ารกระตุ"นหรือใหโ" อกาสพนกั งานในระดับตาง ๆ เข"ามามสี วนรวมในการ
วางแผน แลว" นาํ ไปปฏิบัตแิ ละใช"เปนเครื่องมอื วดั และประเมนิ ผลงานของพนักงานทาํ ให"
พนกั งานปฏบิ ตั งิ านไดอ" ยางถูกต"อง สนกุ กับงานประสบผลสาํ เร็จ ทาํ ให"พนกั งานและองค5การ
เกดิ ความก"าวหนา" ในอนาคต