BAB 9

Sains Tingkatan 2 KSSM
Kelas Sains Cikgu Rasila

SMK Pandan Jaya

BAB 9

9.3 PRINSIP PENGEMBANGAN
DAN PENGECUTAN JIRIM

INGAT LAGI SUSUNAN DAN PERGERAKAN
TAK???? ZARAH-ZARAH DALAM JIRIM

Prinsip Pengembangan dan Pengecutan Jirim

Apabila jirim zarah-zarah zarah-zarah
dipanaskan menyerap haba, bergerak lebih

--> tenaga laju/cepat
kinetik

jarak antara menyebabkan saiz dan
zarah-zarah jirim isipadu jirim
juga bertambah
mengembang bertambah

Prinsip Pengembangan dan Pengecutan Jirim

Apabila jirim zarah-zarah zarah-zarah
disejukkan menyingkirkan bergerak lebih

haba perlahan

zarah-zarah menyebabkan saiz dan
semakin rapat jirim mengecut isipadu jirim

berkurang

APABILA PEPEJAL DIPANASKAN DAN DISEJUKKAN

APABILA CECAIR DAN GAS DIPANASKAN DAN DISEJUKKAN

KEGUNAAN PENGEMBANGAN DAN
PENGECUTAN JIRIM DALAM
KEHIDUPAN HARIAN

• TERMOMETER
oMerkuri di dalam termometer

adalah konduktor haba yang boleh
mengembang apabila dipanaskan
dan mengecut apabila sejuk.
oOleh itu, merkuri dalam tiub
kapilari termometer naik dan turun
mengikut perubahan suhu

KEGUNAAN PENGEMBANGAN DAN
PENGECUTAN JIRIM DALAM KEHIDUPAN

HARIAN

• LANDASAN KERETA API
oRuang kecil pada landasan kereta

api adalah untuk membolehkan
landasan kereta api mengembang
ketika cuaca panas.
oHal ini dapat mengelakkan landasan
kereta api daripada menjadi
bengkok

KEGUNAAN PENGEMBANGAN DAN
PENGECUTAN JIRIM DALAM KEHIDUPAN

HARIAN

• JAMBATAN KELULI
oJambatan keluli mempunyai penggolek

pada hujung untuk membolehkannya
mengembang dan mengecut dengan
mudah
oHal ini adalah untuk mengelakkan
jambatan itu bengkok ketika cuaca
panas
oPenggolek membolehkan Pengembangan
dan pengecutan jambatan tanpa
memecahkan tembok jambatannya

KEGUNAAN PENGEMBANGAN DAN PENGECUTAN
JIRIM DALAM KEHIDUPAN HARIAN

• JALUR DWILOGAM
oJalur dwilogam diperbuat daripada dua jenis logam yang berbeza dan

dipasang di dalam alat penggera kebakaran
oDalam keadaan panas, jalur dwilogam akan mengembang dan

membengkok ke arah skru untuk melengkapkan litar elektrik
oApabila litar elektrik lengkap, arus elektrik mengalir dan membunyikan

penggera



9.4 HUBUNG KAIT JENIS PERMUKAAN
OBJEK DENGAN PENYERAPAN DAN
PEMBEBASAN HABA

HUBUNG KAIT JENIS PERMUKAAN OBJEK DENGAN
PENYERAPAN DAN PEMBEBASAN HABA

• Keupayaan sesuatu objek untuk menyerap dan
membebaskan haba bergantung kepada JENIS
dan WARNA PERMUKAAN

• Warna PUTIH adalah PEMANTUL haba yang baik.
Anda akan berasa selesa memakai Baju berwarna
putih ketika cuaca panas kerana ia memantulkan
haba daripada sinaran matahari

• Warna HITAM ialah PENYERAP haba yang baik.
Permukaan panel solar berwarna hitam supaya
dapat menyerap haba dengan baik dan
membekalkan tenaga yang maksimum

• PEMERHATIAN
o Kenaikan suhu radas Y lebih tinggi daripada radas X.
o Warna hitam menyerap haba lebih baik daripada warna putih

• PEMERHATIAN
o suhu radas Y turun lebih cepat daripada radas X
o Warna hitam membebaskan haba lebih baik daripada warna

putih

Apabila suatu objek menyerap haba, suhunya
meningkat. Manakala, apabila suatu objek
membebaskan haba, suhunya menurun.
Permukaan yang gelap dan kusam merupakan
penyerap dan pembebas haba yang lebih baik
daripada permukaan yang cerah dan berkilat.

KONSEP HABA DALAM KEHIDUPAN SEHARIAN

• KONSEP RUMAH HIJAU adalah
satu rekaan idea untuk
memelihara alam sekitar dan
mengurangkan kesan
terhadap alam sekitar serta
manusia akibat pembangunan
yang tidak terancang

CIRI CIRI BANGUNAN HIJAU

• Mempunyai sistem pengaliran air,
peredaran udara dan
pencahayaan yang baik

• Penggunaan bahan-bahan kitar
semula

• Mempunyai kecekapan tenaga
yang tinggi melalui penggunaan
tenaga solar atau penggunaan
tenaga boleh diperbaharui

Isipadu air akan bertambah
Supaya wayar elektrik tidak putus kerana ianya mengecut pada
waktu malam.
Ya. Pengembangan dan pengecutan boleh merosakkan struktur
bangunan dan menyebabkan dinding retak.

Warna cerah ialah penyerap haba yang lemah, jadi kita berasa sejuk.
Permukaan dalam yang berkilat: Supaya haba dari air panas dipantul
semula ke dalam dan suhu air panas dapat dikekalkan.
Penyerap haba: Agen penyejuk enjin kereta dan pek penyejuk
Pembebas haba: Lilin dan periuk