การแต่งประโยคเพื่อการสื่อสาร

การแต่งประโยค

เพื่อการสื่อสาร

ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓

โดย นางสาวรวงข้าว ประเสริฐศรี

คำนำ ก

หนังสื อเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็ นส่ วนหนึ่ งของวิชาการ
ออกแบบและผลิตสื่ อการศึ กษากลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษา
ไทย (ETH๐๓๐๘) ระดับชั้นปี ที่ ๒ มหาวิทยาลัยราชภัฏ
สุ ราษฎร์ธานี เพื่อให้ได้ศึ กษาความรู้ในเรื่องการแต่งประโยค
เพื่อการสื่ อ สาร สำหรับนักเรียนระดับชั้นประถมศึ กษาปี ที่ ๓
โดยมีรายละเอียดเนื้อหาเกี่ยวกับ ความหมายของประโยค
ชนิดของประโยคที่ใช้ในภาษาไทย ประกอบด้วย ประโยคบอก
เล่า ประโยคปฏิเสธ ประโยคคำถาม ประโยคคำสั่ ง และ
ประโยคขอร้อง และได้ศึ กษาอย่างเข้าใจเพื่อเป็ นประโยชน์
กั บการเรี ยน

ผู้จัดทำหวังว่ารายงานเล่มนี้จะเป็ นประโยชน์กับผู้อ่านหรือ
นั กเรี ยนที่ กำลั งหาข้ อมู ลเรื่ องนี้ หากมี ข้ อแนะนำหรื อข้ อผิ ด
พลาดประการใด ผู้จัดทำขอน้อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้

ผู้ จั ดทำ

สารบัญ ข

เรื่อง หน้ า
ก
คำนำ
ข
สารบัญ ๑
๑
การแต่งประโยคเพื่อการสื่ อสาร ๑
ความหมายของประโยค ๒
ชนิ ดของประโยค ๒
๓
ประโยคบอกเล่า ๘
ความหมายของประโยคบอกเล่ า ๘
ตั วอย่ างประโยคบอกเล่ า ๙
๑๔
ประโยคปฏิเสธ ๑๔
ความหมายของประโยคปฏิ เสธ ๑๕
ตั วอย่ างประโยคปฏิ เสธ ๒๐
๒๐
ประโยคคำถาม ๒๑
ความหมายของประโยคคำถาม
ตั วอย่ างประโยคคำถาม

ประโยคคำสั่ ง
ความหมายของประโยคคำสั่ ง
ตัวอย่างประโยคคำสั่ ง

สารบัญ(ต่อ) ข

เรื่อง หน้ า
ประโยคขอร้อง 26
26
ความหมายของประโยคขอร้อง 27
ตั วอย่ างประโยคขอร้ อง 32
ข้อมูลผู้จัดทำ 33
แบบทดสอบ

๑

การแต่งประโยค
เพ่ื่อการสื่ อสาาร

ความหมายของประโยค
ประโยค หมายถึง ถ้อยคำหรือข้อความที่มี


ใจความสมบูรณ์ ประกอบด้วย ๒ ส่ วนสำคัญ คือ

ภาคประธาน (ส่ วนผู้กระทำอาการ) และภาคแสดง

(ส่ วนแสดงอาการ)

ชนิ ดของประโยค
การสื่ อสารเพื่อให้ผู้พู ดและผู้ฟั งเข้าใจตรง


กัน ต้องเลือกใช้ประโยคตาวัตถุประสงค์ ชนิดของ

ประโยคที่ใช้ในภาษาไทย แบ่งตามเจตนาการ

สื่ อสารมี ๕ ชนิด ได้แก่ ประโยคบอกเล่า ประโยค

ปฏิเสธ ประโยคคำถาม ประโยคคำสั่ ง และประโยค

ขอร้อง

๒

ประโยคบอกเล่า

ประโยคบอกเล่า คือประโยคที่มีใจความเพื่อบอก

ให้ทราบ ว่าใครทำอะไร ทำที่ไหน ทำอย่างไร เป็ นการ

แจ้งเรื่องราวให้ทราบ หรือบอกเรื่องราวต่าง ๆ เช่น

- ฉันเป็ นนักเรียนมัธยม

- พ่อของฉันเป็ นตำรวจ

๓

ตัวอย่างที่ ๑

เด็กกลุ่มหนึ่ งยืนอยู่ริมรั้ว

๔

ตัวอย่างที่ ๒

ลุงบุญเล่านิทานให้เด็ก ๆ ฟั ง

๕

ตัวอย่างที่ ๓

คุ ณแม่ ดื่ มกาแฟ

๖

ตัวอย่างที่ ๔

แมวกำลั งนอน

๗

ตัวอย่างที่ ๕

พ่ อกำลั งตกปลา

๘

ประโยคปฏิเสธ

ประโยคปฏิเสธ ใช้บอกว่าเรื่องนาวนั้น ๆ ไม่ใช่ ไม่

ต้องการ หรือไม่จริง มักมีคำว่า ไม่ ไม่ใช่ เช่น
- แม่ยังไม่ได้กลับบ้านเลย
- ฉันไม่ต้องการทำการบ้านตอนนี้
- ฉันไม่รักเธอ
- ทศพร ไม่ชอบผู้ชายเจ้าชู้
- ทศพล ไม่ใช่พี่ของทศพร

๙

ตัวอย่างที่ ๑

พ่ อกำลั งตกปลา

๑๐

ตัวอย่างที่ ๒

พ่ อกำลั งตกปลา

๑๑

ตัวอย่างที่ ๓

No!

พ่ อกำลั งตกปลา

๑๒

ตัวอย่างที่ ๔

พ่ อกำลั งตกปลา

๑๓

ตัวอย่างที่ ๕

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๑๔

ประโยคคำถาม

ประโยคคำถาม คือ ประโยคที่ต้องการ คำตอบใน

สิ่ งที่ถามมีอยู่ ๒ ลักษณะ คือ

- ประโยคคำถามที่ต้องการคำตอบเป็ นคำอื่น

แทนที่ใช้คำถาม (คำถามปลายเปิ ด ตอบแบบไหน


ก็ได้) มักจะมีคำว่า ใคร อะไร เหตุใด เช่น
อะไรอยู่ในกล่องใบนี้ ? (คำตอบจะเป็ นอะไรก็ได้)

ใครตด? (อาจจะเป็ นใครก็ได้)
- ประโยคคำถามที่ต้องการคำตอบรับ หรือ


ปฏิเสธ ซึ่งจะมีคำว่า ไหม หรือ หรือไม่ อยู่ในประโยค


คำถาม เช่น

เธอจะไปดูหนังกับฉันไหม ? (คำตอบคือ ไป กับ ไม่ไป

ซึ่งถ้าไม่ไปก็จะได้ใช้ประโยคปฏิเสธในข้อ ๒ มาเกี่ยว


ด้ วย)

๑๕

ตัวอย่างที่ ๑

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๑๖

ตัวอย่างที่ ๒

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๑๗

ตัวอย่างที่ ๓

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๑๘

ตัวอย่างที่ ๔

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๑๙

ตัวอย่างที่ ๕

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๐

ประโยคคำสั่ ง

ประโยคคำสั่ ง คือ ประโยคที่บอกให้ผู้ฟั งได้ปฏิบัติ

ตาม ให้ทำในสิ่ งใดสิ่ งหนึ่ ง หรือ ไม่ให้ทำสิ่ งใดสิ่ งหนึ่ ง

แบ่งออกเป็ น ๒ ลักษณะ คือ

- ประโยคคำสั่ งให้ทำ มักนิยมใช้ คำกริยา ขึ้นต้น

ประโยค หรือ ใช้คำว่า “จง” ขึ้นต้น และในประโยค

มักจะมีคำว่า ซิ นะ หน่อย อยู่ในประโยคด้วยเช่นกัน

เช่ น
เธอ จง ทำงานที่ครูสั่ งให้เสร็จ นะ
เดิน ให้มันดีๆ หน่อย

- ประโยคห้าม หรือ สั่ งไม่ให้ทำ มักละประธานไว้

และ ใช้คำว่า อย่า ห้าม เช่น
ห้ ามออกนอกบ้ านเวลากลางคื น
อย่าส่ งเสี ยงดัง

๒๑

ตัวอย่างที่ ๑

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๒

ตัวอย่างที่ ๒

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๓

ตัวอย่างที่ ๓

Stop!

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๔

ตัวอย่างที่ ๔

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๕

ตัวอย่างที่ ๕

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๖

ประโยคขอร้อง

ประโยคขอร้อง คือ ประโยที่ขอให้ผู้ฟั งทำสิ่ งหนึ่ ง

สิ่ งใดให้ ซึ่งผู้ฟั งจะทำหรือไม่ทำก็ได้ จะแตกต่างจาก

ประโยคคำสั่ ง ซึ่งประโยคขอร้อง จะร่วมไปถึง

ประโยคชักชวน และ ประโยคอนุญาต ซึ่งจะมีคำว่า

กรุณา โปรด วาน ขอ ช่วย อยู่หน้าประโยค และจะมี

คำว่า ซิ หน่อย นะ น่า อยู่หลังประโยค เช่น
- ช่วยหยิบดินสอให้หน่อย
- กรุณาเขาแถว
- เธอช่วยฉันทำการบ้านหน่อยนะ

๒๗

ตัวอย่างที่ ๑

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๘

ตัวอย่างที่ ๒

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๒๙

ตัวอย่างที่ ๓

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๓๐

ตัวอย่างที่ ๔

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

๓๑

ตัวอย่างที่ ๕

พ่ อไม่ ได้ อ่ อนแอ

แบบฝึ กหัด

แบบทดสอบ

คำชี้แจง ข้อสอบปรนัย เรื่อง การแต่งประโยคเพื่อ

การสื่ อสาร ระดับชั้นประถมศึ กษาปี ที่ ๓ จำนวน ๑๐

ข้ อ

๓๒

ผู้จัดทำ

ชื่อ - สกุล นางสาวรวงข้าว ประเสริฐศรี
ชื่อเล่น สายฝน
อายุ ๒๑ ปี
การศึ กษา นักศึ กษาคณะครุศาสตร์ สาขาวิชา

ภาษาไทยชั้นปี ที่ ๒ มหาวิทยาลัยราชภัชสุ ราษฎร์ธานี
งานอดิเรก ฟั งเพลง , วาดภาพ
สี ที่ชอบ สี พาสเทล
คติประจำใจ ความพยายามคือบ่อเกิดแห่งความ

สำเร็จ

๓๓

บรรณานุกรม

กระทรวงศึ กษาธิการ.(๒๕๖๓).ประโยคเพื่อการ

สื่ อสาร.พิมพ์ครั้งที่ ๑๔ กรุงเทพ : โรงพิมพ์ สกสค.

ลาดพร้าว
เกวลิน ทวีสุ ข.(๒๕๖๑).ประโยคเพื่อการสื่ อสาร.

[ออนไลน์].สื บค้นจาก

http://www.thaigoodview.com/library/teac

hershow/bangkok/kewalin_t/sentence/abo

utme.html [เข้าถึงข้อมูลวันที่ ๒๓ กุมภาพันธ์

๒๕๖๕]
ธีระพล แก้วคำจันทร์.(๒๕๖๔).ประโยคเพื่อการ

สื่ อสาร.[ออนไลน์].สื บค้นจาก

https://www.dltv.ac.th/teachplan/episode/

40120 [เข้าถึงข้อมูลวันที่ ๒๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕]