การเเต่งประโยคเพื่อการสื่อสาร ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓

กากราแรแตต่งง่ปปรระะโโยคเพพอ่ื ือ่ กกาารรสสื่อือ่สาสราร
ระดับชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๓
โดย นางสาวรวงข้าว ประเสรฐิ ศรี

กากราแรแตตง่ ่งปปรระะโโยคเพพ่อื ือ่ กกาารรสสื่อือ่สสาราร คานา

ชือ่ เรอ่ื ง การแตง่ ประโยคเพือ่ การสือ่ สาร หนงั สอื เลม่ นีจ้ ดั ทำขึน้ เพ่ือเป็นสว่ นหนง่ึ ของวชิ ำกำรออกแบบ
และผลติ สื่อกำรศกึ ษำกลมุ่ สำระกำรเรียนรูภ้ ำษำไทย (ETH๐๓๐๘) ระดบั
ตัวชีว้ ัด ป.๓/๔ แตง่ ประโยคง่าย ๆ ชนั้ ปีท่ี ๒ มหำวทิ ยำลยั รำชภฏั สรำษฎรธ์ ำนี เพื่อใหไ้ ดศ้ ึกษำควำมรูใ้ นเร่ือง
กำรแต่งประโยคเพ่ือกำรส่อื สำร สำหรบั นกั เรยี นระดบั ชนั้ ประถมศึกษำปีท่ี ๓
มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐาน ท ๔.๑ เข้าใจธรรมชาตอของภาษา โดยมีรำยละเอียดเนือ้ หำเก่ียวกบั ควำมหมำยของประโยค ชนิดของประโยค
ที่ใช้ในภาษาไทย ประกอบด้วย ประโยคบอกเล่า ประโยคปฏิเสธ ประโยค
............และหลักภาษาไทย การเปล่ียนแปลงของภาษา คาถาม ประโยคคาส่ัง และประโยคขอร้อง และได้ศึกษาอย่างเข้าใจเพ่ือ
เปน็ ประโยชน์กบั การเรียน
......................................และพลังของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษา และรัก
ผจู้ ดั ทาหวังว่ารายงานเล่มนจี้ ะเปน็ ประโยชน์กับผอู้ ่านหรือ
.......................................ภาษาไทยไว้เปน็ สมบัติของชาติ นกั เรียนทีก่ าลงั หาข้อมลู เรื่องนี้ หากมีข้อแนะนาหรอื ข้อผดิ พลาดประการ
ใด ผจู้ ัดทาขอน้อมรบั ไว้และขออภัยมา ณ ทีน่ ี้
ระดับชน้ั ประถมศึกษาปีที่ ๓
ผจู้ ัดทา
จัดทาโดย นางสาวรวงขา้ ว ประเสริฐศรี

รหสั นักศึกษา ๖๓๐๑๑๐๕๐๐๑๐๓๔

กลุ่มเรยี น ๖๓๐๐๙.๑๕๑

นักศึกษาชั้นปีที่ ๒ สาขาวิชา ภาษาไทย

มหาวิทยาลยั ราชภัฏสุราษฎรธ์ านี

สารบญั หน้า

เร่อื ง 1
๑
ประโยค ๑
ความหมายของประโยค 2
ชนิดของประโยค ๒
๓
ประโยคบอกเลา่ 8
ความหมายของประโยคบอกเล่า ๘
ตวั อย่างประโยคบอกเล่า ๙
14
ประโยคปฏิเสธ ๑๔
ความหมายของประโยคปฏิเสธ ๑๕
ตัวอย่างประโยคปฏิเสธ 20
20
ประโยคคาถาม 21
ความหมายของประโยคคาถาม 26
ตวั อย่างประโยคคาถาม 26
27
ประโยคคาสั่ง ๓๒
ความหมายของประโยคคาส่งั 33
ตวั อย่างประโยคคาส่ัง

ประโยคขอรอ้ ง
ความหมายของประโยคขอร้อง
ตัวอย่างประโยคขอร้อง

แบบฝึดหดั
แบบทดสอบ

๑

การแต่งประโยคเพือ่ การสื่อสาร

ความหมายของประโยค
ประโยค หมำยถงึ ถอ้ ยคำหรอื ขอ้ ควำมที่มีใจควำม

สมบรู ณ์ ประกอบดว้ ย ๒ สว่ นสำคญั คอื ภำคประธำน (สว่ นผกู้ ระทำ
อำกำร) และภำคแสดง (สว่ นแสดงอำกำร)
ชนิดของประโยค

การสื่อสารเพอ่ื ให้ผู้พดู และผฟู้ งั เข้าใจตรงกนั ต้องเลือก
ใช้ประโยคตาวัตถุประสงค์ ชนดิ ของประโยคทีใ่ ช้ในภาษาไทย แบ่งตาม
เจตนาการสือ่ สารมี ๕ ชนิด ได้แก่ ประโยคบอกเล่า ประโยคปฏิเสธ

ประโยคคาถาม ประโยคคาสง่ั และประโยคขอร้อง

๒ ๓

ประโยคบอกเลา่ ตัวอยา่ งท่ี ๑

ประโยคบอกเล่า คอื ประโยคที่มีใจความ
เพื่อบอกให้ทราบ วา่ ใครทาอะไร ทาที่ไหน ทาอย่างไร
เป็นการแจง้ เรือ่ งราวให้ทราบ หรือบอกเรื่องราวต่าง ๆ

• เด็กกลุ่มหนึ่งยืนอยู่ริมร้ัว

๔ ๕

ตัวอย่างที่ ๒ ตวั อย่างที่ ๓

ลงุ บญุ เลำ่ นิทำนใหเ้ ดก็ ๆ ฟัง คณุ แม่ด่มื กำแฟ

๖ ๗

ตัวอยา่ งที่ ๔ ตวั อยา่ งที่ ๕

แมวกำลงั นอน ลงุ กำลงั ตกปลำ

๘ ๙
ประโยคปฏิเสธ
ตัวอย่างที่ ๑
ประโยคปฏิเสธ ใช้บอกวา่ เรื่องนาวนั้น ๆ
ไม่ใช่ ไม่ต้องการ หรือไม่จริง มกั มีคาว่า ไม่ ไม่ใช่

• ใบหมอ่ นไมก่ ลัวจ้กิ จก ตุ๊กแก อีกแล้ว

๑๐ ๑๑

ตวั อยา่ งที่ ๒ ตัวอย่างที่ ๓

ลงุ อยบู่ า้ นจา้ ! ฉนั ไมช่ อบกินผลไม้

• ลงุ บุญไมไ่ ดไ้ ปตลาด

๑๒ ๑๓

ตวั อยา่ งที่ ๔ ตวั อย่างที่ ๕

ฉนั ไมไ่ ดท้ านะ! พ่อไม่ไดล้ ำ้ งรถ

เขำไมไ่ ดเ้ ป็นคนทำ

๑๔ ๑๕

ประโยคคาถาม ตวั อย่างที่ ๑

ประโยคคาถาม ใช้ถามผอู้ ื่นเมื่อต้องการ
คาตอบมักมีคาถามว่า ใคร ทาอะไร ทีไ่ หน เมื่อไหร่
ทาไม ฯลฯ

• เดก็ ๆ ยืนมงุ ดูอะไร

๑๖ ๑๗

ตัวอยา่ งที่ ๒ ตวั อย่างที่ ๓

• ใครรู้จกั งเู ขียวบ้าง พ่ีชำยของเทอทำงำนทไี่ หน

๑๘ ๑๙

ตวั อยา่ งที่ ๔ ตัวอยา่ งที่ ๕

ขนมชนิ้ นีร้ ำคำเทา่ ไหร่ พ่อของป่ินทำอำชพี อะไร

๒๐ ๒๑
ประโยคคาสงั่
ตัวอย่างที่ ๑
ประโยคคาสั่ง ใช้สั่งให้ผอู้ ื่นทาอย่างใดอย่าง
หนึง่ หรือหา้ มมิให้ทาก็ได้ มักจะมีคาว่า หา้ ม อยา่

• เธออย่าแหย่รังผึง้

๒๒ ๒๓

ตัวอยา่ งที่ ๒ ตวั อยา่ งท่ี ๓

• ห้ามรงั แกสตั ว์ อย่าทำใหเ้ ขำทะเลำะกนั

๒๔ ๒๕

ตวั อยา่ งที่ ๔ ตวั อย่างที่ ๕

หา้ มทงิ้ ขยะบรเิ วณนี้ หา้ มสบู บหุ ร่ี

๒๖ ๒๗
ประโยคขอรอ้ ง
ตัวอยา่ งที่ ๑
ประโยคขอร้อง ใช้ขอร้องผู้อื่นให้ทาอย่างใด
อย่างหนึ่ง มักมีคาว่า กรุณา โปรด ช่วย ฯลฯ อยู่ด้วย

• พอใจชว่ ยหยิบหนงั สือใหผ้ มหนอ่ ย

๒๘ ๒๙

ตัวอย่างที่ ๒ ตัวอย่างที่ ๓

• ลุงบุญกรุณาเลา่ เรื่องสตั ว์มีพิษหน่อยนะคะ โปรดรกั ษำควำมสะอำด

๓๐ ๓๑

ตวั อยา่ งที่ ๔ ตวั อยา่ งที่ ๕

กรุณาทงิ้ ขยะใหล้ งถงั โปรดชว่ ยกนั ประหยดั ไฟ

๓๒ ๓๓
แบบฝึ กหดั
แบบทดสอบ
คาชีแ้ จง แบบฝึกหัด เรอ่ื ง ประโยคเพื่อการสื่อสาร จานวน ๒ ชุด
จงแต่งประโยคจากคาที่กาหนดให้ คาชีแ้ จง ข้อสอบปรนัย เรื่อง การแต่งประโยคเพือ่ การสื่อสาร
ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓ จานวน ๑๐ ข้อ

• QR code สาหรบั แสกนทาข้อสอบผ่านโปรแกรม Word • QR code สาหรับแสกนทาข้อสอบผ่านโปรแกรม Quizizz

ผูจ้ ดั ทา ที่มาของเนือ้ หา

ชื่อ - สกุล นางสาวรวงข้าว ประเสริฐศรี สานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้นื ฐาน. (๒๕๕๑).การแตง่
ชื่อเล่น สายฝน ประโยคเพื่อการสือ่ สาร.พมิ พค์ รั้งที่ ๑๔.กรงุ เทพมหานคร:โรงพิมพ์ สกสค.
อายุ ๒๑ ปี ลาดพร้าว
การศึกษา นักศึกษาคณะครศุ าสตร์ สาขาวิชาภาษาไทย
ธีระพล แก้วคาจนั ทร์ .(๒๕๖๔). ประโยคเพือ่ การ
ชน้ั ปีที่ ๒ มหาวิทยาลยั ราชภัฏสุราษฎร์ธานี สือ่ สาร.[ออนไลน]์ . สืบคน้ จาก:https://www.dltv.ac.th/teachplan/episode/40120
งานอดเิ รก ฟังเพลง , วาดภาพ [เข้าถึงข้อมูลวนั ท่ี ๑๕ กมุ ภาพันธ์ ๒๕๖๕]
สีที่ชอบ สีพาสเทล
คติประจาใจ ความพยายามคอื บอ่ เกิดแห่งความสาเรจ็

หนงั สือระดับช้นั ประถมศึกษาปที ี่ ๓
เรือ่ ง การแต่งประโยคเพื่อการสื่อสาร