e book โคลงโลกนิติ

หนังสือเรียน E-Book

โคลงโลกนิติ

โดย
นางสาวพิมพ์มาดา เดชภักดี

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 รายวิชาภาษาไทยพื้นฐาน

คำนำ

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์เรื่องโคลงโลกนิติเป็นส่วน
หนึ่งของรายวิชาวรรณกรรมคัดสรรในหนังสือ รหัส
วิชา 604- 303 มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ จังหวัด
สงขลา เนื้อหาส่วนใหญ่จะให้ความรู้เกี่ยวกับคติสอน
ใจ ที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ซึ่งส่วนใหญ่
นั้นนำมาจากสุภาษิตเก่าสมัยอยุธยา
ผู้จัดทำหวังว่าหนังสืออิเล็กทรอนิกส์เล่มนี้จะมี
ประโยชน์ต่อ คณะครู นักเรียนและนักศึกษาที่สนใจ
จะศึกษาเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา ลักษณะคำ
ประพันธ์และคุณค่าที่ได้รับจากโคลงโลกนิติ หากมี
ข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดต้องขออภัยไว้ ณ ที่นี้
ด้วย




จัดทำโดย
นางสาวพิมพ์มาดา เดชภักดี

สารบัญ หน้ า

เรื่อง 1
2
ประวัติผู้แต่ง 3-4
ประวัติความเป็นมา 5-9
10 - 11
ลักษณะคำประพันธ์ 12
ตัวอย่างคำประพันธ์
คุณค่าของกวีนิพนธ์
อ้างอิง

ประวัติผู้แต่ง

1

ผู้แต่ง
ไม่ปรากฏ

ผู้ให้ชำระ
รัชกาลที่ 3

ผู้ชำระ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาเดชาดิศร

ประวัติความเป็นมา

2

ที่มา
สำนวนในโคลงโลกนิตินั้นมาจากสุภาษิต
เก่าสมัยอยุธยา

จุดประสงค์การแต่ง

รัชกาลที่ 3 ต้องการให้รวบรวมความรู้ทั้งหมดเพื่อ
จารึกลงแผ่นหินที่วัดวัดเชตุพนวิมลมังคลาราม

ลักษณะคำประพันธ์

3

โคลงสี่สุภาพ

1. คณะ
โคลงสี่สุภาพ 1 บทมี 4 บาท โดย 1 บรรทัดคือ 1 บาท แต่ละบาท
มี 2 วรรค บาทที่ 1 บาทที่ 2 และบาทที่ 3 มีจำนวนคำเท่ากัน คือ
วรรคหน้ามี 5 คำ ส่วนวรรคหลังมี 2 คำ บาทที่ 4 วรรคหน้ามี 5
คำเช่นกัน แต่วรรคหลังจะมี 4 คำ รวมทั้งสิ้น 1 บทจะมี 30 คำ
2. คำสร้อย
ตำแหน่งที่กำหนดให้เติมคำสร้อยคือ ท้ายบาทที่ 1 และท้ายบาท
ที่ 3 คำสร้อยต้องมีแห่งละ 2 คำเสมอ โดยคำแรกเป็นคำสุภาพที่
ต้องการเสริมความให้สมบูรณ์ ส่วนคำหลังมักลงท้ายด้วยคำต่อไป
นี้ “พ่อ แม่ พี่ รา แล เลย เอย นา นอ เนอ ฤๅ ฮา แฮ เฮย” และมี
อีกคำหนึ่งที่พบในโคลงโบราณ คือคำว่า “บารนี” ซึ่งใช้คำสร้อยได้
ครบพยางค์โดยไม่ต้องเติมคำอื่น

ลักษณะคำประพันธ์

4

3. คำสัมผัส เอก โท และ คำตาย

โคลงสี่สุภาพบังคับรูปวรรณยุกต์ เอก โท คือ บังคับรูปวรรณยุกต์เอก

7 ตำแหน่ง รูปวรรณยุกต์โท 4 ตำแหน่ง

ในการแต่งโคลงสี่สุภาพ บางครั้งเมื่อไม่สามารถหาคำที่มีรูป

วรรณยุกต์เอก หรือรูปวรรณยุกต์โทมาใช้ในที่บังคับวรรณยุกต์ตาม

แผนผังได้ จำเป็นต้องใช้คำ “เอกโทษ” หรือคำ “โทโทษ” คือ นำคำที่

ต้องการใช้ไปเปลี่ยนให้เป็นรูปวรรณยุกต์เอก หรือโท แต่ถ้าไม่จำเป็น

อย่างยิ่งแล้วก็ไม่ควรใช้ เพราะทำให้รูปคำเสีย และความหมายอาจ

เปลี่ยนไป

เช่น ใช้คำว่า “ข้า” แทนคำว่า “ฆ่า” เป็นต้น และในอีกกรณีหนึ่งคือ

คำเอกและคำโทที่อยู่ติดกัน บางครั้งอาจสลับที่กันก็ได้

ในโคลงสี่สุภาพนั้น มีการใช้เสียง “คำตาย” แทนวรรณยุกต์เอกได้ทุก

แห่งที่บังคับรูปวรรณยุกต์เอก ไม่ว่าคำตายนั้นๆ จะมีเสียงวรรณยุกต์

ใด อาจเป็นคำตายเสียงเอก เช่น บาด จิต หรือคำตายเสียงโท เช่น

วาด ภาพ หรือคำตายเสียงตรี เช่น พบ รัก เป็นต้น

ตัวอย่างคำประพันธ์

นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย 5
เลื้อยบ่ทำเดโช แช่มช้า
พิษน้อยหยิ่งโยโส แมลงป่อง
ชูแต่หางเองอ้า อวดอ้างฤทธี

ถอดคำประพันธ์

งูเป็นสัตว์ที่มีพิษแรงกล้าดั่งพระอาทิตย์ แต่มัน
กลับชอบเลื้อยช้า ๆ ไม่แสดงอำนาจอะไร ต่างจาก
แมงป่องที่มีพิษน้อยแต่ชอบอวดอ้างชูหางตัวเอง
เพื่อแสดงอำนาจ

คำศัพท์

นาคี หมายถึง งู สุริโย หมายถึง พระอาทิตย์

เดโช หมายถึง อำนาจ โยโส หมายถึง เย่อหยิ่ง

ฤทธี หมายถึง แรงอำนาจ

ตัวอย่างคำประพันธ์

6

ความรู้ผู้ปราชญ์นั้น นักเรียน
ฝนทั่งเท่าเข็มเพียร ผ่ายหน้า
คนเกียจเกลียดหน่ายเวียน วนจิต
กลอุทกในตะกร้า เปี่ยมล้นฤามี

ถอดคำประพันธ์

คนดีหรือคนที่มีความรู้อย่างนักปราชญ์มักมีความ
ขยันหมั่นเพียร สามารถที่จะฝนทั่งสำหรับตีเหล็ก
ชิ้นใหญ่ให้เล็กได้เท่าเข็มเย็บผ้า แต่คนที่มีนิสัย
เกียจคร้าน ไม่ว่าจะทำสิ่งใดก็ไม่สำเร็จ เหมือนกับ
การตักน้ำใส่ตะกร้าที่ไม่มีวันเต็มได้

คำศัพท์

ผ่ายหน้า หมายถึง ภายหน้า
อุทก หมายถึง น้ำ
กล หมายถึง เปรียบ ประหนึ่ง ราวกับ
ทั่ง หมายถึง แท่งเหล็กใช้รองรับโลหะตอนตีให้เรียบ

ตัวอย่างคำประพันธ์

7

ผลเดื่อเมื่อสุกไซร้ มีพรรณ

ภายนอกแดงดูฉัน ชาดบ้าย

ภายในย่อมแมลงวัน หนอนบ่อน

ดุจดังคนใจร้าย นอกนั้นดูงาม

ถอดคำประพันธ์

ผลมะเดื่อเมื่อสุกแล้วจะมีสีแดง ภายนอกดูสวยงาม
แต่ข้างในมีหนอนและแมลงวันไชอยู่ เหมือนกับคน
บางคนที่หน้าตาดูดี แต่ภายในเป็นคนใจร้าย ตาม
สำนวนไทยที่ว่า “ข้างนอกสุกใสข้างในเป็นโพรง”

คำศัพท์ ชาด หมายถึง สีแดงสด
ทาบ่อน หมายถึง กินฟอนอยู่ข้างใน
พรรณ หมายถึง สีผิว
บ้าย หมายถึง ป้าย

ตัวอย่างคำประพันธ์

8

ปลาร้าพันห่อด้วย ใบคา

ใบก็เหม็นคาวปลา คละคลุ้ง

คือคนหมู่ไปหา คบเพื่อน พาลนา

ได้แต่ร้ายร้ายฟุ้ง เฟื่องให้เสียพงศ์

ถอดคำประพันธ์

ปลาร้าที่มีกลิ่นเหม็นเมื่อเรานำใบคามาห่อ กลิ่นเหม็น
ของปลาร้าย่อมติดกับใบคาไปด้วยเฉกเช่นเดียวกับการ
คบเพื่อน หากเราคบเพื่อนไม่ดี เราก็จะได้รับแต่สิ่งไม่ดี
ทำให้เสียชื่อวงศ์ตระกูล ซึ่งตรงกับสำนวนที่ว่า “คบคน
พาล พาลพาไปหาผิด” นั่นเอง

คำศัพท์

ปลาร้า หมายถึง ปลาหมักเกลือใส่ข้าวคั่ว
คา หมายถึง ชื่อใบไม้ ใบมีลักษณะคาย
คละคลุ้ง หมายถึง เหม็นตลบไปทั่วคล้ายกลิ่นของเน่าเสีย

ตัวอย่างคำประพันธ์

เสียสินสงวนศักดิ์ไว้ วงศ์หงส์ 9

เสียศักดิ์สู้ประสงค์ สิ่งรู้

เสียรู้เร่งดำรง ความสัตย์ไว้นา

เสียสัตย์อย่าเสียสู้ ชีพม้วยมรณา

ถอดคำประพันธ์

หากต้องเลือกระหว่างทรัพย์สินกับศักดิ์ศรี เราควร
เลือกรักษาศักดิ์ศรีไว้แต่เมื่อต้องเลือกศักดิ์ศรีและ
ความรู้ จงเลือกลดศักดิ์ศรีและรับความรู้มา หากเสียรู้
เล่ห์เลี่ยมกลโกง ก็จงยึดมั่นความซื่อสัตย์เอาไว้ และ
สุดท้ายหากต้องเสียความซื่อสัตย์ สู้ยอมตายเสียดี
กว่า ตรงกับสุภาษิตที่ว่า “เสียชีพอย่าเสียสัตย์”

คำศัพท์

หงส์ หมายถึง นกในนิยายถือเป็นนกในตระกูลสูง
ประสงค์ หมายถึง อยากได้ ต้องการ

คุณค่าของกวีนิพนธ์

10

ด้านวรรณศิลป์

กวีมีความฉลาดในการประพันธ์ให้ผู้อ่านเห็นภาพ

แล้วเกิดความซาบซึ้งในโวหารเปรียบเทียบ มีการ

เลือกสรรถ้อยคำที่ปราณีตบรรจง ใช้คำสั้นแต่มี

ความหมายลึกซึ้ง ไพเราะทั้งเสียงทั้งจังหวะ และ

เมื่ออ่านออกเสียงเป็นทำนองเสนาะก็ยิ่งจะได้รับ

รสของคำประพันธ์มากยิ่งขึ้น

ด้านเนื้อหา

โคลงโลกนิติเป็นวรรณคดีประเภทคำกลอน เป็น
โคลงสุภาษิตเพื่อสอนให้เป็นคนดีปฏิบัติตนให้ถูก
ต้องในสังคมเป็นโครงที่เข้าใจแก่นแท้และ
ธรรมชาติของมนุษย์ทั้งทางโลกและทางธรรม

คุณค่าของกวีนิพนธ์

11

ด้านสังคม

เป็นโคลงที่มีคุณค่าต่อสังคม เสมือนเป็นกระจกส่อง
ให้เห็นถึงพฤติกรรมของความเป็นมนุษย์ จึงเปรียบ
เป็นคู่มือในการใช้ครองเรือนให้มีความสุข ดำรงตน
เป็นคนดี ทำให้เข้าใจถึงความรู้สึกนึกคิดอันส่งผลให้
เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในสังคมให้ดีขึ้น

การนำไปประยุกต์ใช้
โคลงโลกนิติเป็นวรรณคดีคำสอนซึ่งแสดงให้เห็นวิธีการ
ใช้ชีวิตให้เป็นสุข และสามารถปฏิบัติตนให้อยู่ในกรอบ
ที่ดีของสังคม สาระที่ปรากฏอยู่ในโคลงผู้อ่านสามารถ
นำไปประยุกต์ใช้กับชีวิตได้ เช่น การใฝ่ศึกษาหาความรู้
เพราะความรู้ไม่มีใครสามารถขโมยไปได้และยัง
สามารถใช้เลี้ยงชีพตนได้อีกด้วย

12

อ้างอิง

ผาณิต ตั้งตระกูล. (2562). โคลงโลกนิติ
สืบค้นเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2564.
จาก.https://slideplayer.in.th/slide/16160538/

โคลงโลกนิติ

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 รายวิชาภาษาไทยพื้นฐาน