สื่อการสอน-ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

ภาวะอันตราย เกล็ดเลือดต่ำ
รู้ทันรักษาได้

คำนำ

แผนการสอนทางสุขภาพฉบับนี้ทำขึ้นเพื่อเป็นแนวทางในการสอน

และให้คำแนะนำแก่ผู้ที่มีภาวะเสี่ยงต่อการเป็นเกล็ดเลือดต่ำ เพื่อให้

ผู้รับบริการมีความรู้เรื่องความหมายของเกล็ดเลือดต่ำ สาเหตุของ

การเกิดเกล็ดเลือดต่ำ อาการผู้ที่เป็นเป็นเกล็ดเลือดต่ำ วิธีการรักษา

ผู้ที่เป็นเกล็ดเลือดต่ำการปฎิบัติและการป้องกันเมื่อเป็นภาวะเกล็ด

การเลือกรับประทานอาหารที่ถูกต้องและการรับประทานอาการเพิ่ม

เกล็ดเลือดได้อย่างถูกต้องและมีคุณภาพชีวิตที่ดี

ผู้จัดทำหวังว่าแผนการสอนการสอนสุขภาพฉบับนี้จะเป็น

ประโยชน์ต่อผู้ที่เข้ามาอ่านหรือกำลังหาข้อมูลเรื่องนี้อยู่ หากมีข้อผิด

พลาดประการใดผู้จัดทำขอน้อมรับและอภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

แนวคิด

เกล็ดเลือดต่ำหรือเกล็ดเลือดน้อย คือ ภาวะซึ่งในเลือดมีเกล็ดเลือดน้อยกว่าปกติ เป็นสาเหตุ
ทำให้เกิดอาการเลือดออกผิดปกติ เช่น มีจุดเลือดออกแดง ๆ หรือมีจ้ำเลือดออกตื้น ๆ สีม่วงปนเหลือที่
ผิวหนัง หรือมีเลือดออกมากหลังเกิดบาดแผล(แม้จะเป็นบาดแผลขนาดเล็ก) และบางรายอาจมีอาการ
เลือดออกอื่น ๆ เช่น เลือดออกตามไรฟัน เลือดกำเดาไหล ปัสสาวะเป็นเลือด ถ่ายอุจจาระมีเลือดปน
และหากเด็กมีภาวะเกล็ดต่ำ(ITP) จะทำให้เด็กมีภาวะเกล็ดออกง่าย มีจุดจ้ำเลือดตามตัว เด็กบางคนที่มี
อาการเลือดออกมากจะทำให้มีเลือดออกในทางเดินอาหาร เลือดออกในสมอง ซึ่งรุนแรงและอันตรายถึง

ชีวิตได้

เกล็ดเลือดต่ำ คือ?

ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ
เป็นภาวะที่เกล็ดเลือดมีจำนวนน้อยกว่า 150000 เกล็ดต่อไมโครลิตร อาจพบรอยช้ำ เป็นจ้ำ หรือจุด

แดงใต้ผิวหนัง รวมถึงมีเลือดออกมาก ถึงแม้จะเป็นแผลขนาดเล็ก โดยมีสาเหตุมาจากการผลิตเกล็ด

เลือดที่บริเวณไขกระดูกไม่เพียงพอ หรือภูมิคุ้มกันร่างกายทำลายเกล็ดเลือด รวมถึงม้ามอาจมีการกัก
เกล็ดเลือดมากเกินความจำเป็น

สาเหตุของการเกิดภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

1.สาเหตุจากการสร้างเกล็ดเลือด เป็นผลมาจากไขกระดูกสร้างเกล็ดเลือดได้

ไม่เพียงพอ เช่น โรคโลหิตจางจากไขกระดูกฝ่อ (Aplastic Anemia) เป็นโรค

เลือดผิดปกติที่พบค่อนข้างน้อยและร้ายแรง ทำให้ไขกระดูกไม่สามารถผลิต

เกล็ดเลือดใหม่ออกมาได้เพียงพอ

2.สาเหตุจากการทำลายเกล็ดเลือด เป็นผลมาจากร่างกายใช้หรือทำลาย

เกล็ดเลือดมากเกินไป เช่น
โรคภูมิต้านทานตนเอง หรือโรคออโตอิมมูน (Autoimmune Diseases) เกิด

จากการที่ระบบภูมิคุ้มกันที่ปกติจะต้องกำจัดสิ่งแปลกปลอมที่เข้ามาใน

ร่างกาย แต่เกิดความผิดพลาดไปทำลายเซลล์ เนื้อเยื่อในร่างกาย รวมถึง

เกล็ดเลือด จะทำให้เกิดภาวะต่าง ๆ

3.สาเหตุจากเกล็ดเลือดถูกกักอยู่ที่ใดที่หนึ่งมากเกินไป เช่น ม้าม มีหน้าที่

ขจัดเชื้อโรคและเซลล์เม็ดเลือดแดงที่ตายแล้วออกจากกระแสเลือด ปกติ

เกล็ดเลือดประมาณ 1ใน 3 จะถูกกักอยู่ที่ม้าม หากเกิดการติดเชื้อ โรคมะเร็ง

หรือตับแข็ง เกล็ดเลือดจะถูกกักที่ม้ามมากขึ้น ทำให้ม้ามโต และทำให้เกล็ด

เลือดไหลเวียนไม่เพียงพอในกระแสเลือด

อาการของผู้ที่มีภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

อาการของผู้ที่มีภาวะเกล็ดเลือดต่ำผู้ป่วยบางราย ในผู้หญิงอาจมีประจำเดือนออก

มากผิดปกติ มีเลือดออกมากหลังเกิดบาดแผล (แม้จะเป็นบาดแผลขนาดเล็กก็ตาม) และ

หากจำนวนของเกล็ดเลือดต่ำมาก อาจพบอาการเลือดออกภายในหรือมีอาการรุนแรงได้

เช่น
1.ปัสสาวะเป็นเลือด คือ ปริมาณเลือดที่มองเห็นในปัสสาวะ เริ่มมีอาการครั้งแรกเมื่อไร

จำนวนครั้งของการปัสสาวะต่อวัน มีอาการปวดร่วมด้วยหรือไม่
2.ถ่ายอุจจาระเป็นเลือดหรือมีเลือดปน หรืออุจจาระมีสีเข้มมาก (สีดคล้ายยางมะตอย) เป็น

ลักษณะอาการที่ผู้ป่วยมีเลือดสีแดงสดไหลออกมาจากทวารหนัก

วิธีการรักษา

วิธีการรักษาเมื่อเป็นเกล็ดเลือดต่ำ มี 2 แบบ

1.การรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะเกล็ดเลือดต่ำไม่มาก ถ้าไม่มีอาการเลือดออกหรือเกิด

บาดแผลแล้วพบว่ามีเลือดไหลไม่มากไปกว่าปกติ อาจไม่จำเป็นต้องเข้ารับการรักษา

2.การรักษาผู้ป่วยที่มีภาวะเกล็ดเลือดต่ำมาก
-การรักษาด้วยยา เช่น ยาอิมมิวโนโกลบูลิน (Immunoglobulins) หรือยาริทูซิ

แมบ (Rituximab) โดยฉีดยาเข้าเส้นเลือด
-การห้ามเลือดและให้เลือด/เกล็ดเลือดทดแทน
-การผ่าตัดม้าม

การปฎิบัติตัวเมื่อเป็นเกล็ดเลือดต่ำ

การปฏิบัติตัวเมื่อเป็นเกล็ดเลือดต่ำ
-หลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมหรือเล่นกีฬาที่มีการกระทบกระแทกและอาจทำให้เกิดการบาดเจ็บ

เช่น การเล่นกีฬาแล้วเกิดบาดแผลทำให้มีเลือดออก
-ในเด็กควรระวังไม่ให้ทำกิจกรรม หรือเล่นกีฬาที่เสี่ยงต่อการหกล้ม กระทบ กระแทก หรือมี

เลือดออกง่าย
เช่น การวิ่งแข่ง เล่นฟุตบอล
-หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีผลต่อการทำงานของเกล็ดเลือด เช่น ยาแอสไพริน (Aspirin), ยาไอบู

โพรเฟน (Ibuprofen)

-ระมัดระวังในการใช้ของมีคมต่าง ๆ เช่น การใช้มีดที่อาจบาดได้และทำให้เลือดไหล
งดการดื่มแอลกอฮอล์ เพราะอาจทำให้อาการแย่ลงได้ หรือทำให้ร่างกายทรุดโทรมไม่แข็งแรงไปมากกว่า

เดิม

การป้องกันภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

1.ไม่ซื้อยาใด ๆ มารับประทานเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะ
2.ปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับการฉีดวัคซีนเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสที่อาจส่งผลกระทบต่อภาวะ

เกล็ดเลือดต่ำ
3.ลดหรือหลีกเลี่ยงกรดื่มแอลกอฮอล์ เพราะแอลกอฮอล์จะไปชะลอการสร้างเกล็ดเลือด

การเลือกรับประทานอาหารที่ถูกต้องและจำแนกอาหารแต่ละ

ประเภทได้เพื่อเพิ่มเกล็ดเลือด

ตัวอย่างอาหารที่เพิ่มเกล็ดเลือด
1.ทับทิม ช่วยเพิ่มการสร้างเกล็ดเลือดได้ เพราะเมล็ดทับทิมอุดมไปด้วยสารอาหาร

ต่าง ๆ มีคุณสมบัติช่วยลดการอักเสบในร่างกาย และยังมีสรรพคุณกระตุ้น

ภูมิคุ้มกันอีกด้วย

2.ฟักทอง มีวิตามินเอสูง ซึ่งวิตามินเอมีส่วนช่วยซัพพอร์ตการสร้างเกล็ดเลือด และ

ในฟักทองเองก็มีโปรตีน ซึ่งก็จะช่วยกันผลักดันการสร้างเกล็ดเลือดของร่างกาย

ด้วย

3.ผักใบเขียว อย่างคะน้า ผักโขม กวางตุ้ง ผักบุ้ง จะมีวิตามินเคค่อนสูง ซึ่งวิตามิน

เคมีส่วนสำคัญในกระบวนการสร้างเซลล์เม็ดเลือด และอาจช่วยกระตุ้นการสร้าง

เกล็ดเลือดได้

บรรณานุกรม

กองบรรณาธิการ HD : เกล็ดเลือดต่ำอันตรายที่ต้องรู้ สืบค้น 30 กรกฎาคม 2565 จาก เกล็ดเลือดต่ํา เกิดจากอะไร? สาเหตุ อาการ การ

รักษา | HDสุขภาพดี เริ่มต้นที่นี่

คณะแพทยศาสตร์ รพ.รามาธิบดี(2562).ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ สืบค้น 30 กรกฎาคม 2565 จาก .ภาวะเกล็ดเลือดต่ํา - Search

(bing.com)

เมดไทย.(2020). ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ. สืบค้น 30 กรกฎาคม 2565 จาก.เกล็ดเลือดต่ำ (Thrombocytopenia) อาการ, สาเหตุ, การรักษา

ฯลฯ (medthai.com)

อ. พญ. หรรษมน โพธิ์ผ่าน.(2557). ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ. สืบค้น 30 กรกฎาคม

2565จาก.ttps://chulalongkornhospital.go.th/kcmh/line/ ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ

Borongan International Hospital (2564).เกล็ดเลือดต่ำ. สืบค้น 30 กรกฎาคม 2565

จาก.https://www.bumrungrad.com/

ภาคผนวก

อ้างอิงจาก: chulalongkornhospital.go.th
ตัวอย่างแผนพับ

จาก.https://images.app.goo.gl/AisamTTLW1mPkBJu7 จาก. https://images.app.goo.gl/h4j5omiqRNQDkkk98



จาก, Excess

QR CODE คลิปอาหารเพิ่มเกรดเลือด

คำถามเกี่ยวกับภาวะเกล็ดเลือดต่ำ จำนวน 20 ข้อ

( เห็นด้วยมากที่สุด 5 คะแนน เห็นด้วย 4 คะแนน ปานกลาง 3 คะแนน ไม่เห็นด้วย 0 คะแนนไม่เห็นด้วยอย่างยิ่ง 0 คะแนน )

จัดทำโดย
นางสาวมลธิรา ภูงามดี
รหัสนักศึกษา 64170060

อาจารย์ที่ปรึกษา
อาจารย์ ดร.สาริณีย์ จินดาวุฒิพันธ์

THANK YOU