ชุดที่ 2 ระบบย่อยอาหาร

SCIENCE S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร

ชุดกิจกรรมการเรียนรวู้ ิทยาศาสตร์ เรื่อง

รา่ งกายของเรา

สาหรบั นกั เรียนชนั้ ประถมศึกษาปี ที่ 6

2ชุดที่ ระบบย่อยอาหาร

หลอดอาหาร

ตบั กระเพาะอาหาร

ลาไสใ้ หญ่
ลาไส้เลก็

ไสต้ รง
ทวาร

โดย ครอู รวรรณ จานงคธ์ รรม

ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะครชู านาญการพิเศษ
กล่มุ สาระการเรียนรูว้ ิทยาศาสตร์

โรงเรียนวดั บางปะกอก สานักงานเขตราษฎรบ์ ูรณะ
กรุงเทพมหานคร

หน่วยการเรียนรู้เรอื่ ง รา่ งกายของเรา ช้นั ประถมศกึ ษาปีที่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร

คำรบั รอง

ข้าพเจ้า นายถวัลย์ มหิมา ตาแหน่ง ผู้อานวยการสถานศึกษาโรงเรียนวัดบางปะกอก สานักงาน
เขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร ขอรับรองว่าชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เร่ือง ร่างกายของเรา
สาหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปีที่ 6 ชุดท่ี 2 ระบบย่อยอาหาร เล่มน้ี เป็นผลงานของ นางอรวรรณ
จานงค์ธรรม ตาแหน่ง ครู วิทยฐานะครูชานาญการ โรงเรียนวัดบางปะกอก จริง และได้นาไปใช้
ประกอบการเรียนการสอนจรงิ ทกุ ประการ

(ลงชื่อ) ผรู้ ับรอง
(นายถวลั ย์ มหิมา)

ผู้อานวยการสถานศึกษา โรงเรยี นวดั บางปะกอก
วนั ที่ 16 เดอื น พฤษภาคม พ.ศ. 2557

คำอนญุ ำต

ข้าพเจ้า นายถวัลย์ มหิมา ตาแหน่ง ผู้อานวยการสถานศึกษาโรงเรียนวัดบางปะกอก สานักงาน
เขตราษฎรบ์ ูรณะ กรงุ เทพมหานคร เหน็ ว่าชดุ กิจกรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ เร่ือง รา่ งกายของเรา สาหรับ
นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีท่ี 6 ชุดที่ 2 ระบบย่อยอาหาร เล่มนี้ มีเนื้อหาสาระท่ีเป็นประโยชน์เหมาะสม
สาหรับนักเรียน มจี ุดมุ่งหมายเพ่ือให้นกั เรยี นไดพ้ ัฒนาความรู้และทกั ษะทางวิทยาศาสตร์ จงึ อนุญาตให้นา
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เล่มนี้ ไปพัฒนาความรู้และทักษะทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนและ
ผ้สู นใจได้ตามวัตถุประสงค์ของผู้จดั ทา

(ลงช่ือ) ผู้รับรอง
(นายถวลั ย์ มหมิ า)

ผ้อู านวยการสถานศกึ ษา โรงเรยี นวัดบางปะกอก
วันท่ี 16 เดือน พฤษภาคม พ.ศ. 2557

หนว่ ยการเรียนรเู้ รอ่ื ง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร ก

คานา

ชุดกิ จกรรมการเรี ยนรู้วิทยาศาสตร์ เร่ื อง ร่ างกายของเรา สาหรับนักเรี ยน
ช้นั ประถมศึกษาปี ที่ 6 ชุดที่ 2 ระบบย่อยอาหาร จดั ทาข้ึนโดยมีวตั ถุประสงค์เพื่อใชเ้ ป็ นส่ือ
การจัดการเรี ยนรู้สาหรับนักเรี ยนและครู ผู้สอน กลุ่มสาระการเรี ยนรู้วิทยาศาสตร์
ซ่ึงนักเรี ยนสามารถศึกษาเป็ นรายบุคคล หรื อเป็ นกลุ่ม โดยเน้นทักษะกระบวนการ
ทางวิทยาศาสตร์ เรียนรู้จากประสบการณ์จริง ฝึ กปฏิบัติจริง สามารถทาได้ คิดเป็ น
แกป้ ัญหาเป็ น ฝึ กคิดแบบองค์รวมโดยทาแผนท่ีความคิด ทาใหเ้ กิดเจตคติที่ดีต่อวทิ ยาศาสตร์
เป็นการจดั กิจกรรมการเรียนรู้ที่เนน้ นกั เรียนเป็นสาคญั

ผูจ้ ดั ทาหวงั เป็ นอย่างยิ่งว่าชุดกิจกรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เรื่อง ร่างกายของเรา
สาหรับนักเรียนช้นั ประถมศึกษาปี ท่ี 6 ชุดท่ี 2 ระบบยอ่ ยอาหาร จะเป็ นประโยชน์ต่อนักเรียน
และผทู้ ส่ี นใจในการศึกษาคน้ ควา้ เพอื่ พฒั นาการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ต่อไป

ผจู้ ดั ทาขอขอบพระคุณทกุ ท่านทีใ่ หค้ าปรึกษา แนะนาเก่ียวกบั รูปแบบการจดั ทา และ
เน้ือหาที่ถูกตอ้ งมา ณ โอกาสน้ี

อรวรรณ จานงคธ์ รรม

หน่วยการเรยี นรู้เร่อื ง รา่ งกายของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร ข

สารบญั

เร่ือง หน้า
คานา....................................................................................................................... ก
สารบญั ................................................................................................................... ข
สารบญั ภาพ............................................................................................................ ค
ผงั มโนทศั น์............................................................................................................ ง
คาแนะนาในการใชช้ ุดกิจกรรมการเรียนรู้สาหรับนกั เรียน.................................... 1
มาตรฐานการเรียนรู้ ตวั ช้ีวดั จุดประสงคก์ ารเรียนรู้ เวลาท่ีใช.้ ............................ 2
กิจกรรมชวน Kids รู้วิทยก์ ่อนเรียน........................................................................ 3
เสริมสรา้ งความรู้มุ่งสู่กิจกรรม ตอน องค์ประกอบชีวติ ......................................... 4
แบบทดสอบก่อนเรียน........................................................................................... 5
กิจกรรมท่ี 1 อวยั วะในระบบยอ่ ยอาหาร................................................................ 8
กิจกรรมที่ 2 การยอ่ ยอาหารในปาก....................................................................... 12
ใบความรู้ เร่ือง ระบบยอ่ ยอาหาร........................................................................... 16
สรุปความรู้เป็นแผนที่ความคิด (Mind Mapping)................................................... 26
แบบฝึกหดั ทบทวนความรู้ ตอนท่ี 1...................................................................... 27
แบบฝึกหดั ทบทวนความรู้ ตอนท่ี 2...................................................................... 28
แบบฝึกหดั ทบทวนความรู้ ตอนที่ 3...................................................................... 29
แบบทดสอบหลงั เรียน............................................................................................ 31
ภาคผนวก............................................................................................................... 34
บรรณานุกรม.......................................................................................................... 40

หนว่ ยการเรยี นรเู้ ร่อื ง ร่างกายของเรา ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร ค

สารบัญ

ภาพ

ภาพท่ี หน้า

1 ระบบยอ่ ยอาหาร.................................................................................. 16
2 ฟันของคน………………………………………………………....... 17
3 บริเวณต่อมรับรสของลิ้น..................................................................... 17
4 ต่อมน้าลาย …………………………………………………….......... 18
5 หลอดอาหาร………………………………………………………… 18
6 กระเพาะอาหาร…………………………………………………….... 19
7 ลาไส้เลก็ .............................................................................................. 20
8 วิลไลของลาไส้เลก็ .............................................................................. 21
9 ลาไสใ้ หญ่............................................................................................ 22

หน่วยการเรียนร้เู รื่อง รา่ งกายของเรา ชน้ั ประถมศกึ ษาปีที่ 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร ง

ผั ง ม โ น ทั ศ น์

ร่างกายของเรา การเจริญเตบิ โตของรา่ งกาย

 ระบบย่อยอาหาร
ระบบหมนุ เวียนเลอื ด
ระบบหายใจ
อาหารกบั สารอาหาร
สารอาหารกับพลังงาน
การกินอาหารใหถ้ ูกหลักโภชนาการ

หนว่ ยการเรยี นรู้เรื่อง ร่างกายของเรา ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร 1

คาแนะนาในการใช้ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้สาหรับนักเรียน

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ เรื่อง ร่างกายของเรา สาหรับนกั เรียนช้นั ประถมศึกษาปี ท่ี 6
ชุดที่ 2 ระบบยอ่ ยอาหาร มกี ิจกรรมการเรียนรู้ท้งั หมด 2 กิจกรรม ใชเ้ วลา 2 ชวั่ โมง ไดแ้ ก่

กิจกรรมท่ี 1 : อวยั วะในระบบยอ่ ยอาหาร

กิจกรรมที่ 2 : การยอ่ ยอาหารในปาก

นกั เรียนจะตอ้ งศึกษารายละเอยี ด ข้นั ตอนกิจกรรมการเรียนรู้อยา่ งต้งั ใจ โดยศึกษาถึง
จุดประสงคข์ องกิจกรรม วสั ดุอุปกรณ์ในการทากิจกรรม และวิธีการทากิจกรรม ตลอดจนการ
บนั ทกึ ผลการทากิจกรรม รวมถึงนาเสนอผลการปฏิบตั ิกิจกรรม วเิ คราะห์และอภปิ รายผลการ
ปฏิบตั ิกิจกรรมอยา่ งต้งั ใจ เพ่ือใหเ้ กิดการเรียนรู้อยา่ งมีประสิทธิภาพ ในกรณีมีขอ้ สงสยั
นกั เรียนสามารถสอบถามครูผสู้ อนได้

หนว่ ยการเรียนรู้เรอ่ื ง รา่ งกายของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 2

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ เรื่อง ร่างกายของเรา
สาหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6

ชดุ ที่ 2 ระบบยอ่ ยอาหาร

มาตรฐานการเรียนรู้

มาตรฐาน ว 1.1
เขา้ ใจหน่วยพ้นื ฐานของสิ่งมีชีวติ ความสมั พนั ธข์ องโครงสร้าง และหนา้ ทข่ี องระบบ

ต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิตที่ทางานสัมพนั ธ์กนั มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้ ส่ือสารสิ่งทเี่ รียนรู้
และนาความรู้ไปใชใ้ นการดารงชีวิตของตนเองและดูแลสิ่งมีชีวติ

ตวั ชี้วดั

อธิบายการทางานทสี่ ัมพนั ธ์กนั ของระบบยอ่ ยอาหาร ระบบหายใจ และระบบ

หมุนเวียนเลือดของมนุษย์ ใชเ้ วลา

จุดประสงค์การเรียนรู้ 2 ชว่ั โมง นะครบั

เมื่อเรียนจบเร่ืองน้ีแลว้ นกั เรียนสามารถ
1. วาดภาพและระบอุ วยั วะทปี่ ระกอบกนั เป็นระบบยอ่ ยอาหาร
2. สืบคน้ อภปิ ราย และอธิบายการทางานของอวยั วะต่าง ๆ
ในระบบยอ่ ยอาหารและการดูแลรักษา
3. ทดลอง อภปิ ราย และอธิบายการทางานของปาก
ในการยอ่ ยอาหาร

หน่วยการเรียนร้เู รอ่ื ง ร่างกายของเรา ชนั้ ประถมศึกษาปีท่ี 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 3

Kids วทิ ย์กจิ กรรมชวน รู้ กอ่ นเรยี น

เร่ือง ทอ่ นแขนมคี วามยาวเท่ากบั ....?......

ใบหน้า

นอกจากฝ่าเท้าแล้ว ความยาวใบหน้าของ
เรามันยงั เท่ากับความยาวของท่อนแขน ซึ่งนับจาก
ขอ้ มือลงมาถึงบริเวณข้อพับของข้อศอก ไม่เชอ่ื ลอง
เอามาทาบกับหน้าเราได้เลยเท่ากันพอดี และถ้า
ห าก ท่ อ น แ ขน มี ค ว าม ย า วเท่ ากั บ ใบ ห น้ า
หมายความว่าท่อนแขนเราก็ยาวเท่าฝ่าเท้าด้วย
เช่นกัน

แปลกดนี ะครับเพือ่ น ๆ

(ทมี่ า : http://2g.pantip.com)

หน่วยการเรียนรเู้ รอื่ ง รา่ งกายของเรา ช้ันประถมศึกษาปที ่ี 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร

ท่ อ น แ ข น ข อ ง เร า จ ะ มี ค ว า ม ย า ว
เท่ ากับ อวัยวะใดใน ร่างกาย ....
คาตอบอยู่ด้านหลัง ทาความเข้าใจ
แล้วลองพิสจู นด์ ูดว้ ยตวั เองนะครบั

เปดิ เลย

หนว่ ยการเรียนร้เู ร่ือง รา่ งกายของเรา ช้ันประถมศกึ ษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 4

เสรมิ สรา้ งความรู้มุ่งสูก่ ิจกรรม ตอน องค์ประกอบชีวิต

วนั ท.่ี ..............เดือน..............................................พ.ศ …………..

เด็ก ช ายโจ้เป็ น เด็ก ท่ี มี
สุขภาพแข็งแรง สมบูรณ์
นั ก เ รี ย น คิ ด ว่ า มี
องค์ประกอบอะไรบา้ งที่
ทาให้เด็กชายโจม้ ีสุขภาพ
แข็งแรง สมบูรณ์ให้เปิ ด
ภาพเพอื่ เขียนองคป์ ระกอบ
ดงั กล่าว เป็นขอ้ ๆ ครับ

หน่วยการเรยี นรู้เรอ่ื ง รา่ งกายของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร

หน่วยการเรยี นรเู้ รอ่ื ง ร่างกายของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร 5

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น ชุดท่ี 2 ระบบย่อยอาหาร

คาช้ีแจง 1. แบบทดสอบมจี านวน 10 ข้อ ใช้เวลาทา 10 นาที

2. ให้นักเรียนทาเคร่ืองหมายกากบาท () ทบั ข้อทถี่ ูกต้องทส่ี ุดเพยี งข้อเดยี ว

1. อวยั วะใดไม่เกยี่ วข้องกบั ระบบย่อยอาหาร
ก. ไต
ข. ฟัน
ค. หลอดอาหาร
ง. ลาไส้ใหญ่

2. อวยั วะใดไม่สามารถย่อยอาหารได้
ก. ปาก
ข. ลาไส้เลก็
ค. ลาไส้ใหญ่
ง. กระเพาะอาหาร

3. กระเพาะอาหารย่อยอาหารชนิดใดได้
ก. แป้ง
ข. หมูปิ้ ง
ค. นา้ ตาล
ง. นา้ มนั พชื

หนว่ ยการเรียนรเู้ รอื่ ง ร่างกายของเรา ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร 6

4. อาหารถกู ดดู ซึมเข้าสู่ร่างกายเพอื่ นาไปใช้ประโยชน์ เมื่อเดนิ ทางมาถงึ อวยั วะส่วนใด
ก. ลาไส้เลก็
ข. ลาไส้ใหญ่
ค. ทวารหนกั
ง. กระเพาะอาหาร

5. ในปากมนี า้ ย่อยทส่ี ามารถย่อยอาหารจาพวกใดได้
ก. ข้าว
ข. เนื้อหมู
ค. เนื้อปลา
ง. ผกั คะน้า

6. ข้อใดผดิ
ก. ไส้ต่งิ ไม่มปี ระโยชน์ใด ๆ ต่อร่างกาย
ข. ลาไส้ใหญ่สามารถดดู ซึมนา้ และแร่ธาตุบางชนิดได้
ค. ในระบบทางเดนิ อาหารลาไส้เลก็ มคี วามยาวมากทส่ี ุด
ง. ลาไส้ใหญ่ช่วยย่อยกากอาหารบางส่วนให้สามารถนาไปใช้ได้

หน่วยการเรียนรเู้ รื่อง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศึกษาปีท่ี 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร 7

7. ปาก  A  กระเพาะอาหาร  ลาไส้เลก็  B
A และ B คืออะไรตามลาดบั
ก. หลอดลม , ลาไส้ใหญ่
ข. หลอดลม , ทวารหนกั
ค. หลอดอาหาร , ลาไส้ใหญ่
ง. หลอดอาหาร , ทวารหนกั

8. สารอาหารชนดิ ใดทถ่ี ูกย่อยได้เฉพาะในลาไส้เลก็ เท่าน้นั

ก. ไขมนั

ข. แร่ธาตุ ไดค้ ะแนนนอ้ ยไมเ่ ปน็ ไรครบั

ค. โปรตนี นแี่ ค่การทดสอบเพอื่ วดั

ง. คาร์โบไฮเดรต พน้ื ฐานความรเู้ ทา่ นัน้ ครบั ..

9. การเคยี้ วอาหารให้ละเอยี ดมผี ลดอี ย่างไร สู้ ๆ นะ
ก. ทาให้หลอดอาหารขยายตัวมากขนึ้
ข. ทาให้รับประทานได้มาก
ค. ทาให้อาหารย่อยได้ง่าย
ง. ทาให้ขบั ถ่ายได้สะดวก

10. เพือ่ ให้ระบบย่อยอาหารทางานเป็ นปกตคิ วรปฏบิ ตั ิดงั ต่อไปนี้ ยกเว้นข้อใด
ก. งดอาหารรสจดั
ข. กนิ อาหารครบ 3 มื้อ
ค. ด่ืมนา้ อดั ลมเป็ นประจา
ง. กนิ อาหารสุก สด สะอาด

หนว่ ยการเรียนรเู้ รอ่ื ง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 8

1กจิ กรรมท่ี
อวยั วะในระบบย่อย อาหาร

จุดประสงค์ของกจิ กรรม

1. วาดภาพและระบอุ วยั วะท่ีประกอบกนั
เป็นระบบยอ่ ยอาหารได้

วสั ดอุ ปุ กรณ์
1. หุ่นจาลอง
2. โปสเตอร์ระบบยอ่ ยอาหาร
3. กระดาษปรู๊ฟแผน่ ใหญ่
4. ปากกาเคมี

วธิ ีการทากจิ กรรม
1. แบง่ กลุ่มนกั เรียนกลุ่มละ 6 คน
2. แต่ละกลุ่มวาดภาพอวยั วะท่เี ก่ียวขอ้ งกบั ระบบยอ่ ยอาหารลงบนกระดาษ
3. นากระดาษทวี่ าดภาพอวยั วะทีเ่ ก่ียวขอ้ งกบั ระบบยอ่ ยอาหารทาบลงบนลาตวั

ของตวั เอง
4. บนั ทึกผลการปฏิบตั ิกิจกรรม แลว้ สรุปผลกิจกรรม

หนว่ ยการเรยี นรเู้ รื่อง รา่ งกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 9

1กจิ กรรมท่ี :
อวัยวะในระบบย่อยอาหาร

ชื่อ – นามสกลุ ..................................................................... เลขท.ี่ ........... ช้ัน ป. 6 /..........

วาดภาพอวยั วะที่
เก่ียวขอ้ งกบั ระบบยอ่ ย
อาหารลงบนกระดาษ

หน่วยการเรยี นรู้เรอื่ ง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 10

วนั ท.่ี ..............เดือน..............................................พ.ศ …………..

ช่ือกล่มุ .........................................................................ช้นั ป. 6/............
สมาชิกในกล่มุ 1........................................................................................เลขที่....................ประธาน

2........................................................................................เลขที่....................รองประธาน
3........................................................................................เลขท่.ี ...................สมาชิก
4........................................................................................เลขท.ี่ ...................สมาชิก
5........................................................................................เลขท.่ี ...................สมาชิก
6........................................................................................เลขท่ี....................เลขานุการ

บันทกึ ผลการปฏบิ ตั กิ ิจกรรม

หนว่ ยการเรยี นรเู้ รอื่ ง ร่างกายของเรา ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร 11
สรุปผลกิจกรรม

...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................

1คาถามท้ายกิจกรรมที่ ตอบคาถามทา้ ย
กจิ กรรมกนั เลยครบั
1. จากภาพอวยั วะที่เกี่ยวขอ้ งกบั ระบบยอ่ ยอาหารมีอะไรบา้ ง

…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

2. การยอ่ ยอาหารเริ่มตน้ ทอ่ี วยั วะใด และสิ้นสุดทอี่ วยั วะใด

…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………

หน่วยการเรียนรเู้ ร่ือง รา่ งกายของเรา ชนั้ ประถมศึกษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 12
ปา ก 2การย่อยอาหารใน
กจิ กรรมท่ี

จดุ ประสงค์ของกจิ กรรม
1. ทดลอง อภิปราย และอธิบายการทางานของปากในการยอ่ ยอาหาร

วสั ดุอปุ กรณ์
1. ขนมปังจืด ขา้ วสุก เสน้ ขนมจีน เผอื กตม้ ปลา วุน้ จืด
2. นาฬิกา

วธิ กี ารทากจิ กรรม

1. นกั เรียนบว้ นปากใหส้ ะอาด

2. นกั เรียนแต่ละคนเค้ียวอาหารต่อไปน้ีนาน 1 นาที สังเกต

รสชาติของอาหารต้งั แต่เร่ิมเค้ียวจนครบ 1 นาที

- ขนมปังจืด - ขา้ วสุก - เสน้ ขนมจีน

- เผอื กตม้ - ปลา - วุน้ จืด

3. บนั ทกึ ผลการสังเกตลงในตารางบนั ทึกผลการปฏิบตั ิกิจกรรม

โดยแต่ละคนออกแบบตารางด้วยตนเอง สรุปผลกิจกรรม และตอบ

คาถามทา้ ยกิจกรรม

1 นาที !

หนว่ ยการเรยี นรู้เรื่อง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร 13

2กจิ กรรมท่ี :
การยอ่ ยอาหารในปาก

ช่ือ – นามสกลุ ..................................................................... เลขท.ี่ ........... ช้ัน ป. 6 /..........

วนั ท.่ี ..............เดือน..............................................พ.ศ …………..

ชื่อกล่มุ .........................................................................ช้นั ป. 6/............
สมาชิกในกล่มุ 1........................................................................................เลขที.่ ...................ประธาน

2........................................................................................เลขท่ี....................รองประธาน
3........................................................................................เลขท.่ี ...................สมาชิก
4........................................................................................เลขท.่ี ...................สมาชิก
5........................................................................................เลขที.่ ...................สมาชิก
6........................................................................................เลขท่ี....................เลขานุการ

บันทกึ ผลการปฏบิ ัตกิ จิ กรรม

นกั เรยี นชว่ ยกนั ออกแบบ
การบนั ทกึ เองนะครบั

หน่วยการเรยี นรเู้ รอ่ื ง ร่างกายของเรา ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 14

สรุปผลกจิ กรรม
...................................................................................................................................................
..................................................................................................................................... ..............
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................

พยายามนะครบั

หน่วยการเรยี นรเู้ รื่อง ร่างกายของเรา ช้นั ประถมศึกษาปีที่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 15

2คาถามทา้ ยกิจกรรมที่ ตอบคาถามทา้ ย
กิจกรรมกนั เลยครบั
1. หลังจากเค้ียวอาหารนาน 1 นาที อาหารอะไรบ้างที่มี
รสหวาน เพราะเหตุใดจึงเป็นเช่นน้นั

…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
………………………………………………………………….
.
2. น้าลายเก่ียวขอ้ งกบั การยอ่ ยอาหารหรือไม่ อยา่ งไร

…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
………………………………………………………………….
.
3. การเค้ียวอาหารใหล้ ะเอยี ด มีผลดีต่อการยอ่ ยอาหารอยา่ งไร

…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
…………………………………………………………………
………………………………………………………………….
.

หนว่ ยการเรยี นรู้เรอื่ ง ร่างกายของเรา ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 16

ใบความรู้ เรื่อง ระบบย่อยอา หาร

ระบบย่อยอาหาร ทาหน้าที่ย่อยอาหารที่ร่างกายไดร้ ับเขา้ ไปให้เป็ นสารอาหารท่ีมีขนาดเล็กท่ีสุด
จนร่างกายสามารถดูดซึมผา่ นผนงั ลาไส้เลก็ และลาเลียงไปตามกระแสเลือดสู่ส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ระบบ
ยอ่ ยอาหารประกอบดว้ ยอวยั วะท่สี าคญั ประกอบดว้ ย ปาก หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลาไสเ้ ลก็ และ
ลาไสใ้ หญ่ นอกจากน้นั ในระบบยอ่ ยอาหารยงั มีต่อมน้าลาย ลิ้น ตบั ตบั อ่อน ร่วมทางานอยดู่ ว้ ย

ตอ่ มนา้ ลาย ปาก
คอหอย
ตบั
หลอดอาหาร ถุงนา้ ดี
ลาไส้ใหญ่
กระเพาะอาหาร ไสต้ ่งิ
ตบั อ่อน ทวาร
ลาไสเ้ ล็ก

ภาพท่ี 1 ระบบยอ่ ยอาหาร ไสต้ รง
ที่มา : http//www.myfirstbrain.com
สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มกราคม 2556

หนว่ ยการเรยี นรู้เรอ่ื ง ร่างกายของเรา ชัน้ ประถมศกึ ษาปีที่ 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร 17
1. ปาก

มีหนา้ ท่ีรับอาหารเขา้ สู่ร่างกาย ภายในปากประกอบดว้ ยอวยั วะที่ช่วยในการยอ่ ยอาหาร ดงั น้ี

ฟัน ทาหนา้ ท่ีบดเค้ียวอาหารให้มีขนาดเล็กลง ฟันของคนเรามี 2 ชุด คือ ฟันน้านม

มีจานวน 20 ซ่ี ซ่ึงจะเร่ิมมีในเด็กอายุประมาณ 6 เดือน และครบเมื่ออายุประมาณ 3 ปี จะเริ่ม
หักหลุดออกเมื่ออายุประมาณ 6 ปี จากน้ันจะมีฟันชุดที่ 2 ท่ีเรียกว่า ฟันแท้ งอกข้ึนมาทดแทน
ฟันแทม้ ีท้งั หมด 32 ซี่ จะมีครบเมื่ออายปุ ระมาณ 20 ปี

ฟันนา้ นม 20 ซ่ี

เพอ่ื น ๆ มฟี นั ฟันแท้ 32 ซี่
กซ่ี คี่ รบั

ภาพที่ 2 ฟันของคน
ท่ีมา : http//www.student.mahidol.ac.th
สืบคน้ เมื่อวนั ที่ 16 มกราคม 2556

ล้นิ ทาหนา้ ท่ีคลุกเคลา้ อาหารเพื่อง่ายต่อ รสขม โคนลน้ิ
รสเปรย้ี ว
การกลืน และยงั มีหนา้ ที่รับรสอาหารจากตุ่มเลก็ ๆ รสเค็ม
จานวนมาก ซ่ึงสามารถรับรสอาหารได้ 4 ชนิด รสหวาน
คือ รสขม รสหวาน รสเค็ม และรสเปร้ี ยว
ส่วนรสเผด็ เป็นอาการของการร้อนหรือแสบลิน้

ภาพท่ี 3 บริเวณต่อมรบั รสของล้ิน
ทีม่ า : http//www. thaigoodview.com
สืบคน้ เม่ือวนั ที่ 16 มกราคม 2556

หนว่ ยการเรยี นรูเ้ รอื่ ง รา่ งกายของเรา ชัน้ ประถมศึกษาปีท่ี 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร 18

ต่อมน้าลาย ทาหน้าท่ีสร้างน้ าลาย ซ่ึงจะทาให้อาหารอ่อนและลื่นสะดวกใน

การกลืน ต่อมน้าลายจะผลิตน้าลายวนั ละประมาณ 1 – 1.5 ลิตร

3 1 ใน น้ าล าย จ ะ มี น้ าย่ อ ย
อ าห าร จ าพ ว ก แ ป้ งอ ยู่
ต่อมน้าลายใตล้ ิน้ ต่อมน้าลายหนา้ หู ซ่ึงสามารถเปลี่ยน (ย่อย)
(Sublingual gland) แ ป้ งใ ห้ เป็ น น้ าต าล ไ ด้
2 (Parotid gland) ดังน้ันเวลาท่ีเราเค้ียวข้าว
แล้วอมไว้ในปากนาน ๆ
ต่อมน้าลายใตข้ ากรรไกร จึงรู้สึกว่ามีรสหวาน
(Submandibular gland)

ภาพที่ 4 ตอ่ มน้าลาย
ทมี่ า : http//www. nationmobi.com
สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มกราคม 2556

2. หลอดอาหาร กลา้ มเนื้อคลายตวั
กล้ามเน้ือหดตัว
ทาหน้าท่ี ลาเลียงอาหารไปสู่
กระเพาะอาหาร เป็นอวยั วะที่อยู่ต่อจาก ก้อนอาหาร กระเพาะอาหาร
ช่องปากไปเชื่อมต่อกับกระเพาะอาหาร
เม่ื ออาห ารผ่าน เข้าสู่ ห ล อด อาห าร ภาพที่ 5 หลอดอาหาร
ผนงั หลอดอาหารจะบีบตวั เพ่ือใหอ้ าหาร ท่มี า : http//www. vcharkarn.com
เคล่ือนทีล่ งสู่กระเพาะอาหาร สืบคน้ เมื่อวนั ที่ 16 มกราคม 2556

หนว่ ยการเรียนร้เู ร่อื ง ร่างกายของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ่ี 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 19
3. กระเพาะอาหาร

ทาหน้าท่ีเป็ นท่ีพักของอาหารและช่วยในการย่อยอาหาร กระเพาะอาหารจะมีการ

สร้างน้ายอ่ ย โดยส่วนใหญ่เป็นน้ายอ่ ยสาหรับยอ่ ยโปรตีน และกรดจานวนมาก ซ่ึงเป็นกรดแก่ท่ีช่วย
ให้การทางานของน้าย่อยมีประสิทธิภาพดียิ่งข้ึน และกรดน้ียงั ช่วยฆ่าแบคทีเรียท่ีกลืนกินเข้าไป
พร้อมกบั อาหาร กระเพาะอาหารของคนจุอาหารและน้าไดป้ ระมาณ 2 ลิตร อาหารจะอยใู่ นกระเพาะ
อาหารประมาณ 3 – 4 ชวั่ โมง จากน้นั จะถูกส่งไปยงั ลาไส้

ภาพท่ี 6 กระเพาะอาหาร
ท่ีมา : http//www. foodhealthstory.blogspot.com
สืบคน้ เมื่อวนั ที่ 16 มกราคม 2556

 กระเพาะอาหารเมอ่ื มีอาหารลงไป

จะสามารถขยายตวั ออกได้ถึง เท่า

40ของขนาดปกตทิ ่ีไมม่ อี าหารอยู่
 กระเพาะอาหารจะมีการหล่ังน้าย่อยและกรด

เป็นเวลา ถ้ารับประทานอาหารไม่ตรงเวลา
จะทาให้น้าย่อยและกรดที่หลั่งออกมาย่อยผนัง

กระเพาะจนทาให้เกดิ แผลในกระเพาะอาหารได้

หนว่ ยการเรยี นรูเ้ รอื่ ง รา่ งกายของเรา ชั้นประถมศึกษาปที ่ี 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 20

4. ลาไส้เลก็

เป็นส่วนทีม่ ีการยอ่ ยอาหารเป็ นลาดบั สุดทา้ ยของระบบทางเดินอาหาร มีการยอ่ ยและ

ดูดซึมอาหารมากท่ีสุด มีความยาวประมาณ 6 – 8 เมตร อาหารจะคลุกเคลา้ กบั น้ายอ่ ย ซ่ึงมี
3 ชนิด คือ น้าดีท่ีผลิตจากตบั น้ายอ่ ยจากตบั อ่อน และน้ายอ่ ยจากลาไสเ้ ลก็ อาหารจะถูกยอ่ ย
จนมีขนาดเล็กมากจนสามารถดูดซึมสารอาหารเขา้ สู่กระแสเลือดไปเล้ียงส่วนต่าง ๆ ของ
ร่างกาย ส่วนอาหารทย่ี อ่ ยไม่ไดแ้ ละไม่ถูกดูดซึมจะถูกส่งเขา้ สู่ลาไสใ้ หญ่ต่อไป

ล า ไส้ ท่ี ต่ อ กั บ ป ล า ย
กระเพาะอาหารมีรูปร่าง
โค้งงอคล้ายเกือกม้า คือ
ลาไส้ดูโอดีนัม ทาหน้าที่
เป ล่ี ย น ก ร ด ท่ี ได้ ม า จ า ก
กระเพ าะให้ เป็ น กล าง
เพ่ื อป้ องกัน ลาไส้ได้รับ
อันตรายจากกรด

ภาพที่ 7 ลาไสเ้ ล็ก
ท่มี า : http//www.il.mahidol.ac.th
สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มกราคม 2556

 ลาไสเ้ ลก็ มีขนาดยาวมากเพ่ือใหม้ ีพ้นื ท่ใี นการดูดซึมอาหาร
 น้าดี เป็ นสารที่ตบั ผลิตข้ึนมา มีลกั ษณะเป็ นของเหลวสีเหลืองปนเขียว มีรสขม มีฤทธ์ิคลา้ ย
ผงซักฟอก น้าดีไม่ใช่น้าย่อย จึงไม่ย่อยอาหาร แต่สามารถทาให้ไขมนั แตกตวั เป็ นเม็ดเล็กๆ ได้
จึงช่วยให้น้าย่อยทาการยอ่ ยไขมนั ไดง้ ่ายข้ึน น้าดีที่ตบั สร้างข้ึนจะถูกเก็บไวใ้ นถุงน้าดี เม่ือมีอาหาร
จาพวกไขมนั ผา่ นเขา้ มาท่ีลาไส้เล็ก ถุงน้าดีก็จะบีบตวั ปล่อยน้าดีไปตามท่อน้าดี เขา้ สู่ลาไส้เล็กทาง
ช่องเปิ ดที่ติดต่อถึงกนั

 ตับอ่อน ผลิตน้ายอ่ ย และส่งไปท่ลี าไส้เลก็ เพอ่ื ยอ่ ยแป้ง ไขมนั และโปรตีน

หนว่ ยการเรียนรเู้ รอ่ื ง รา่ งกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร 21

ผนังด้านในของลาไส้เล็กมี
ลักษณะพับซ้อนกันเป็นลูกคล่ืน
และมีลักษ ณ ะยื่นยาวออกมา
ค ล้ายน้ิ วมือ เรีย กว่า วิลลัส
(ห ล า ย อั น เรี ย ก ว่ า วิ ล ไ ล )
เพ่ือช่วยเพิ่มพื้นที่ผิวในการดูดซึม
อาหาร

ผนงั กลา้ มเน้อื

วลิ ลัส

หลอดเลอื ด

ภาพท่ี 8 วลิ ไลของลาไสเ้ ลก็
ทีม่ า : http//www.il.mahidol.ac.th
สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มกราคม 2556

หนว่ ยการเรียนรู้เรอ่ื ง ร่างกายของเรา ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร 22

5. ลาไสใ้ หญ่

ลาไสต้ ัน ลาไส้ตรง
ไสต้ ิ่ง หูรดู ทวารหนัก

ภาพท่ี 9 ลาไสใ้ หญ่ ชอ่ งทวารหนกั
ที่มา : http//www. maulchon.wordpress.com
สืบคน้ เมื่อวนั ท่ี 16 มกราคม 2556

เป็นอวยั วะที่อย่ตู ่อจากลาไส้เลก็ เป็ นส่วนท่ีไม่มีการยอ่ ยอาหาร แต่จะดูดซึมน้า แร่ธาตุ

วติ ามิน และกลูโคส จากกากอาหารกลบั คืนสู่ร่างกาย ส่วนกากอาหารจะถูกขบั ออกมาในรูปของ

อจุ จาระต่อไป

เร่ิมจากปากถึงทวารหนกั
ขับถา่ ยอาหารน่าอรอ่ ย
นานประมาณ 16 – 28 ชว่ั โมง

ดงั น้นั จึงควรถ่ายอจุ จาระทกุ วนั และพยายามกินผกั ผลไมม้ าก ๆ เพ่ือเพิม่ กากทาใหข้ บั ถ่าย
สะดวก

 ไส้ต่ิง เป็นลาไส้ขนาดเลก็ ส้ัน ปลายตนั อย่ตู รงบริเวณกระเปาะของลาไส้ใหญ่ ไม่มีหนา้ ที่

ในการยอ่ ยและดูดซึมอาหารแต่อย่างใด บางคร้ังอาจมีเศษอาหารตกลงไปทาให้เกิดการติดเช้ือ
และอกั เสบได้ จาเป็ นตอ้ งผ่าตดั เอาออกไป เพราะหากทิ้งไวจ้ นไส้ต่ิงแตก เช้ือโรคในลาไส้จะ
กระจายตวั ไปทวั่ ช่องทอ้ ง ทาใหช้ ่องทอ้ งเกิดการติดเช้ืออยา่ งรุนแรง จนเป็นอนั ตรายถึงแก่ชีวิตได้

หนว่ ยการเรยี นร้เู รอ่ื ง ร่างกายของเรา ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 23

ข้ันตอนการย่อยอาหาร

เม่ืออาหารเข้าสู่ปากจะถูกบดเคี้ยวโดยฟันให้มีขนาดเล็กลง ภายในปากจะมีลิ้น
ทาหน้าที่รับรสชาติอาหารและคลุกเคล้าอาหารกับน้าลาย (ผลิตจากต่อมน้าลาย) ช่วยให้
อาหารลนื่ สะดวกต่อการกลืน

อาหารที่ถูกกลืนจะผ่านคอหอยลงไปยังหลอดอาหาร กลา้ มเน้ือหลอดอาหารจะหดตัว
และคลายตัวเปน็ จงั หวะตอ่ เนือ่ งกนั ไป เพื่อขับไล่ก้อนอาหารให้เคลื่อนลงสูก่ ระเพาะอาหาร

เม่อื อาหารมาถึงกระเพาะอาหารจะถกู คลุกเคล้าเข้ากับน้าย่อยท่ีอยู่ในกระเพาะอาหาร
และเกดิ การย่อยของสารอาหารบางประเภท (ประเภทโปรตีน)

อาหารที่ผ่านการย่อยจากกระเพาะอาหารจะเคลื่อนลงสู่ลาไส้เล็ก แล้วถูกย่อยต่อ
จนสิ้นสดุ ท่ีลาไส้เล็กนี้ โดยอาศัยสารและน้าย่อยต่าง ๆ (ท้ังท่ีลาไส้เล็กผลิตขน้ึ เอง และ
ท่ตี ับกบั ตบั อ่อนผลิตแล้วส่งมาให)้ ช่วยย่อยอาหารให้มีขนาดเล็กลง จนสามารถถูกดูดซึม
ผา่ นผนงั ลาไสเ้ ลก็ เข้าสู่กระแสเลอื ดได้

อ าห ารท่ี เห ลื อ จ าก ก าร ย่ อ ย ( ย่ อ ย ไม่ ได้ )
จะเคล่ือนลงสู่ลาไส้ใหญ่ กลายเป็นกากอาหาร
ลาไส้ใหญ่จะดูดน้า แรธ่ าตุ และวิตามินท่ีหลงเหลืออยู่
ในกากอาหารกลบั เข้าสกู่ ระแสเลอื ด กอ่ นที่จะขับออก
จากร่างกายทางทวารหนักในรูปของอจุ จาระ

หน่วยการเรียนรเู้ ร่ือง รา่ งกายของเรา ชนั้ ประถมศึกษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 24

ส ารอาห ารแ ต่ ล ะชนิ ด จ ะมี
น้ า ย่ อ ย จ า ก แ ห ล่ ง ต่ า ง ๆ
ช่วยยอ่ ยโดยเฉพาะเจาะจงดงั นี้

แหล่งผลติ นา้ ย่อย หน้าที่
อะไมเลส
ปาก ยอ่ ยแป้ง น้าตาลท่มี ีโมเลกลุ เลก็ ลง
เพปซิน ยอ่ ยโปรตีน เช่น มอลโทส หรือกลูโคส
กระเพาะอาหาร ยอ่ ยแป้ง
ตับอ่อน อะไมเลส โปรตีนโมเลกุลเลก็ ลง
เช่น เพปไทด์ กรดอะมิโน
(สง่ ไปลาไสเ้ ล็ก) ไลเพส
ทริปซิน มอลโทส แลกโทส ซูโครส
ลาไสเ้ ลก็ มอลเทส (น้าตาลโมเลกุลคู่)
ซูเครส
แลคเทส ยอ่ ยไขมนั กรดไขมนั และกลีเซอรอล
เพปติเดส
ยอ่ ยโปรตีน กรดอะมิโน

ยอ่ ยน้าตาลโมเลกุลคู่ น้าตาลโมเลกุลเด่ียว
เช่น กลูโคส

ยอ่ ยโปรตีน กรดอะมิโน

หนว่ ยการเรียนร้เู ร่ือง รา่ งกายของเรา ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 25

การดแู ลรักษาระบบยอ่ ยอาหาร

1. รบั ประทานอาหารใหต้ รงเวลาและครบทกุ มือ้
2. เค้ยี วอาหารให้ละเอียดกอ่ นกลืน
3. รับประทานอาหารทสี่ ุก สะอาด และมปี ระโยชน์ตอ่ รา่ งกาย
4. รักษาสุขภาพปากและฟันใหส้ ะอาดอย่เู สมอ
5. ดม่ื นา้ สะอาดวันละประมาณ 8 แกว้ รับประทานผกั และผลไม้
6. ไม่ออกกาลังกายหลงั รบั ประทานอาหารเสร็จใหม่ ๆ
7. หลีกเลี่ยงอาหารที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ เช่น อาหารรสจัด
อาหารท่มี สี ารพษิ
8. ฝกึ การขับถา่ ยทุกวนั ให้เป็นเวลา
9. ทาจิตใจให้ร่าเริง แจ่มใส ไม่เครยี ด

ปฏบิ ตั ติ าม

ปฏิบัติได้

สุขภาพดี

หน่วยการเรียนรู้เรอ่ื ง รา่ งกายของเรา ช้ันประถมศกึ ษาปีที่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 26
สรุปความร้เู ป็นแผนท่ีความคิด (Mind Mapping)

ช่ือ – นามสกลุ ......................................... เลขท่.ี ........... ช้นั ป. 6 /..........
คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนนาความรู้ท่ีไดจ้ ากการเรียนรู้ดว้ ยชุดกิจกรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์

ชุดท่ี 2 ระบบย่อยอาหาร มาเขียนเป็นแผนที่ความคิด (Mind Mapping)

หนว่ ยการเรียนรู้เรือ่ ง ร่างกายของเรา ชน้ั ประถมศึกษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 27

ชื่อ – นามสกลุ .............................................. เลขท.ี่ ........... ช้ัน ป. 6 / .......... แบบฝึ กหัด

ทบทวนความรู้
ตอนท่ี 1

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมาย  หนา้ ขอ้ ถูก และเคร่ืองหมาย หนา้ ขอ้ ผดิ
และขีดเสน้ ใตส้ ่วนทผี่ ดิ จากขอ้ ความต่อไปน้ี

1. อวยั วะส่วนแรกในการยอ่ ยอาหาร คือ ปาก
2. ฟันของคนเรามีท้งั หมด 2 ชุด คือ ฟันน้านม และฟันแท้
3. น้ายอ่ ยอะไมเลส เป็นน้ายอ่ ยที่ใชใ้ นการยอ่ ยแป้งซ่ึงมีอยใู่ นน้าลาย
4. น้ายอ่ ยในกระเพาะอาหารมีฤทธ์ิเป็นกรด
5. กระเพาะอาหารไดร้ ับน้ายอ่ ยจากตบั และตบั อ่อน
6. การรับประทานอาหารรสจดั ไม่ใช่สาเหตุทที่ าใหเ้ กิดโรคกระเพาะอาหาร
7. ผนงั ดา้ นในของลาไสเ้ ลก็ มีลกั ษณะเรียบ เพอื่ ทอี่ าหารจะไดเ้ คลื่อนที่ไปอยา่ ง

รวดเร็ว
8. ลาไส้เลก็ จะมีการยอ่ ยอาหารชนิดต่าง ๆ และมีการดูดซึมสารอาหารไดม้ าก

ท่ีสุด
9. ลาไส้ใหญ่สามารถยอ่ ยอาหารบางชนิดได้
10.ไสต้ ิ่งเป็นลาไส้ที่อยตู่ ิดลาไส้เลก็

หนว่ ยการเรียนรู้เรื่อง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 28

ช่ือ – นามสกลุ .............................................. เลขท.ี่ ........... ช้ัน ป. 6 /.......... แบบฝึ กหัด
คาชีแ้ จง ใหน้ กั เรียนเติมคาลงในช่องวา่ งใหถ้ ูกตอ้ งสมบรู ณ์
ทบทวนความรู้
ตอนท่ี 2

1. อวัยวะส่ วนแรกของทางเดินอาหาร คือ ................................. ซ่ึ งภายในจะมี
................................. ทาหนา้ ที่บดเค้ียวอาหาร และมี ................................. ช่วยคลุกเคลา้
อาหารและรับรสชาติอาหาร

2. อาหารภายในปากจะถูกคลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กบั ................................. เพื่อช่วยให้อาหารลื่น
และกลืนไดส้ ะดวก

3. อาหารท่ีกลืนลงสู่คอหอยจะผ่านไปยงั กระเพาะอาหารทาง .................................. ซ่ึงมี
การบีบตวั และหดตวั เป็นจงั หวะ ทาใหอ้ าหารเคลื่อนลงสู่กระเพาะอาหารได้

4. ................................. มีลกั ษณะเป็ นถุง รูปร่างคลา้ ยตวั J ภายในจะมีน้ายอ่ ยอาหารบรรจุ
อยู่ ทาหนา้ ท่ียอ่ ยอาหารต่อจากปาก

5. อาหารจะถูกยอ่ ยจนสิ้นสุดและถูกดูดซึมเขา้ สู่ร่างกายที่บริเวณ .................................

6. ................................. ไม่ได้มีหน้าที่ในการย่อยอาหาร เป็ นเพียงที่พกั ของกากอาหาร
ก่อนท่จี ะขบั ออกนอกร่างกายทาง .................................

7. ถา้ เรารับประทานอาหารที่มีกากหรือเส้นใย ................................. จะช่วยให้กากอาหาร
เคลื่อนตวั ไดด้ ี ระบบขบั ถ่ายทางานเป็นปกติ

หนว่ ยการเรียนรเู้ ร่ือง รา่ งกายของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 29

ชื่อ – นามสกลุ .............................................. เลขท.ี่ ........... ช้ัน ป. 6 /.......... แบบฝึ กหัด

ทบทวนความรู้
ตอนท่ี 3

คาชีแ้ จง ใหน้ กั เรียนตอบคาถามต่อไปน้ีใหถ้ ูกตอ้ ง

1. ระบบยอ่ ยอาหารมีความสาคญั ต่อร่างกายอยา่ งไร
ตอบ .....................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

2. เขียนแผนภาพลาดบั การเคล่ือนท่ีของอาหารที่รับประทานเขา้ ไป ต้งั แต่เริ่มตน้ จนถึงลาดบั
สุดทา้ ย โดยเขียนชื่ออวยั วะลงในกรอบ  ท่กี าหนดให้ ดงั น้ี

3. การกินอาหารไม่เป็นเวลา และไม่ครบ 3 ม้ือ ในแต่ละวนั มีผลเสียต่อร่างกายหรือไม่
อยา่ งไร
ตอบ .....................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

หน่วยการเรยี นรู้เร่ือง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร 30

4. ถา้ นกั เรียนกินขา้ วมนั ไก่ ซ่ึงมีขา้ ว ไก่ น้ามนั และแตงกวา จงเขียนแผนผงั เพอื่ บรรยาย
การเดินทางของขา้ วมนั ไก่ผา่ นระบบยอ่ ยอาหารจนสิ้นสุดไดอ้ ยา่ งไร

หนว่ ยการเรียนรเู้ รอ่ื ง รา่ งกายของเรา ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 31

แบบทดสอบหลังเรียน ชุดที่ 2 ระบบย่อยอาหาร

คาชีแ้ จง 1. แบบทดสอบมีจานวน 10 ขอ้ ใชเ้ วลาทา 10 นาที

2. ใหน้ กั เรียนทาเคร่ืองหมายกากบาท () ทบั ขอ้ ทถ่ี ูกตอ้ งท่ีสุดเพียงขอ้ เดียว

1. อวยั วะในข้อใดทไี่ ม่สามารถย่อยอาหารได้
ก. หลอดอาหาร ลาไส้เลก็
ข. หลอดอาหาร ลาไส้ใหญ่
ค. ลาไส้เลก็ ลาไส้ใหญ่
ง. ปาก หลอดอาหาร

2. นา้ ลายสามารถย่อยอาหารประเภทใดได้
ก. ไขมนั
ข. โปรตีน
ค. แร่ธาตุ
ง. คาร์โบไฮเดรต

3. อวยั วะใดไม่มหี น้าทใี่ นระบบย่อยอาหาร
ก. ฟัน
ข. ไส้ตง่ิ
ค. ลาไส้เลก็
ง. กระเพาะอาหาร

หนว่ ยการเรยี นร้เู ร่อื ง รา่ งกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 32

4. ข้อใดเรียงลาดบั ระบบทางเดนิ อาหารได้ถกู ต้องทสี่ ุด
ก. ปาก กระเพาะอาหาร ลาไส้เลก็ ลาไส้ใหญ่
ข. ปาก ลาไส้เลก็ ลาไส้ใหญ่ หลอดอาหาร ทวารหนกั
ค. ปาก หลอดอาหาร ลาไส้ตรง ลาไส้เลก็ ลาไส้ใหญ่
ง. ปาก หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลาไส้เลก็ ลาไส้ใหญ่

5. อาหารในข้อใดถูกย่อยทกี่ ระเพาะอาหารเป็ นคร้ังแรก
ก. ไก่ย่าง
ข. ขนมปัง
ค. ข้าวผดั ปู
ง. ก๋วยเต๋ียว

6. อาหารทุกประเภทจะถูกย่อยโดยสมบูรณ์ทใ่ี ด
ก. กระเพาะอาหาร
ข. ลาไส้ใหญ่
ค. ลาไส้เลก็
ง. ปาก

7. สารอาหารทถ่ี ูกย่อยแล้วถูกดดู ซึมเข้าสู่กระแสเลอื ดทใ่ี ด
ก. ผนังลาไส้ใหญ่
ข. ผนงั ลาไส้เลก็
ค. ผนังกระเพาะอาหาร
ง. ถกู ทกุ ข้อ

หน่วยการเรยี นรเู้ ร่ือง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศึกษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบย่อยอาหาร 33

8. ข้อใดกล่าวถูกต้องเกย่ี วกบั ลาไส้ใหญ่
ก. ไม่มกี ารย่อยในลาไส้ใหญ่
ข. ไส้ติ่งอย่ทู ล่ี าไส้ใหญ่ส่วนต้น
ค. มกี ารดูดซึมนา้ แร่ธาตุ ในลาไส้ใหญ่
ง. ถูกทุกข้อ

9. ข้อใดไม่ควรปฏบิ ัตเิ พือ่ ให้ระบบย่อยอาหารทางานเป็ นปกติ
ก. กนิ อาหารสุก สด สะอาด
ข. ดื่มนา้ อดั ลมเป็ นประจา
ค. กนิ อาหารครบ 3 มื้อ
ง. งดอาหารรสจดั

10. ข้อใดคือสาเหตุสาคญั ของการเป็ นโรคกระเพาะอาหารอกั เสบ
ก. สูบบุหร่ีเป็ นประจา
ข. เคยี้ วอาหารไม่ละเอยี ด
ค. รับประทานของหมกั ดอง
ง. รับประทานอาหารไม่ตรงเวลา

ไดค้ ะแนนเทา่ ไหรก่ นั บา้ งครบั
ความพยายามอยทู่ ไ่ี หน

ความสาเร็จอยทู่ นี่ นั่ นะครบั

หน่วยการเรยี นรู้เรอื่ ง ร่างกายของเรา ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 34

ภาคผนวก

หนว่ ยการเรียนร้เู ร่อื ง รา่ งกายของเรา ช้ันประถมศกึ ษาปที ่ี 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร 35

กิจกรรมพัฒนาความร้สู ชู่ ีวิตประจาวัน

ความรู้ส่คู รอบครวั

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนนาความรู้ทไ่ี ดจ้ ากการเรียนรู้ เร่ือง ระบบย่อยอาหาร ไปใชใ้ นชีวิตประจาวนั
โดยใหน้ กั เรียนเกบ็ ขอ้ มูลการรับประทานอาหารของสมาชิกในครอบครัว รวมท้งั ใหค้ วามรู้
หลกั การรับประทานอาหารที่ถูกตอ้ ง บนั ทึกผลการทากิจกรรมในตารางที่นกั เรียนออกแบบดว้ ย
ตนเอง พร้อมหลกั ฐานภาพประกอบ และสรุปผลการทากิจกรรม

บนั ทึกผลการปฏบิ ัตกิ จิ กรรม

ภาพประกอบ
การขยายความรู้

สรุปผลการทากจิ กรรม

......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................

ลงช่ือ............................................................... ลงชื่อ...............................................................
() ()

ผู้ทากจิ กรรม ผ้ปู กครอง

หน่วยการเรียนรูเ้ รือ่ ง ร่างกายของเรา ช้ันประถมศึกษาปีที่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 36

ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วทิ ยาศาสตร์ เรื่อง ร่างกายของเรา

กระดาษคาตอบ ก่อนเรียน – หลงั เรียน สาหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6

ชุดที่ 2 ระบบย่อยอาหาร

ก่อนเรียน ง หลงั เรียน ง
ข้อ ก ข ค ข้อ ก ข ค
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
7 7
8 8
9 9
10 10

รวมคะแนน ก่อนเรียน รวมคะแนน หลงั เรียน

ช่ือ.........................................................................ช้นั ป. 6/............เลขท.่ี .............
โรงเรียนวดั บางปะกอก สานกั งานเขตราษฎร์บูรณะ กรุงเทพมหานคร

หนว่ ยการเรียนร้เู ร่ือง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบยอ่ ยอาหาร 37

แบบสรุปคะแนน ชุดกจิ กรรมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ เร่ือง ร่างกายของเรา
สาหรับนักเรียนช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6

ชุดท่ี 2 ระบบย่อยอาหาร

กจิ กรรม แบบฝึ กหดั
ทบทวนความรู้

คะแนน 1

แบบทดสอบ ่กอนเ ีรยน

ิกจกรรมเส ิรมส ้รางความ ู้ร ุ่มง ู่ส ิกจกรรม
ิกจกรรมที่ 1
ิกจกรรมที่ 2

ิกจกรรมพัฒนาความ ู้ร ู่ส ีชวิตประจาวัน

แผน ี่ทความ ิคด

ตอนท่ี 1
ตอนที่ 2
ตอนท่ี 3

แบบทดสอบหลังเ ีรยน
คะแนนระหว่างเ ีรยน

คะแนนเตม็ 10      10 10 8 10 38

คะแนนทีไ่ ด้
คิดเป็ นร้อยละ

(ลงชื่อ) .............................................. ผปู้ ระเมิน
(นางอรวรรณ จานงคธ์ รรม)

ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะครูชานาญการ โรงเรียนวดั บางปะกอก

หน่วยการเรียนรู้เร่อื ง ร่างกายของเรา ชั้นประถมศึกษาปที ี่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 38

เกณฑก์ ารประเมนิ

กจิ กรรม  ผ่าน / ไม่ผ่าน

- กิจกรรมเสริมสร้างความรู้ม่งุ สู่กจิ กรรม
- กิจกรรมท่ี 1 : อวัยวะในระบบย่อยอาหาร
- กิจกรรมท่ี 2 : การย่อยอาหารในปาก
- กจิ กรรมพฒั นาความรู้สู่ชีวิตประจาวนั

 หมายถึง ผา่ น
 หมายถึง ไม่ผา่ น

แผนทคี่ วามคดิ  ผ่าน / ไม่ผ่าน

 หมายถึง ผา่ น
 หมายถึง ไม่ผา่ น

หน่วยการเรียนรเู้ ร่ือง รา่ งกายของเรา ชนั้ ประถมศกึ ษาปีที่ 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร 39

แบบฝึ กหัดทบทวนความรู้  28 คะแนน

ตอนท่ี 1 ขอ้ ละ 1 คะแนน จานวน 10 ขอ้ รวม 10 คะแนน

ตอบถูก ได้ 1 คะแนน

ตอบผดิ ได้ 0 คะแนน

ตอนท่ี 2 ช่องละ 1 คะแนน จานวน 10 ช่อง รวม 10 คะแนน

ตอบถูก ได้ 1 คะแนน

ตอบผดิ ได้ 0 คะแนน

ตอนที่ 3 ขอ้ ละ 2 คะแนน จานวน 4 ขอ้ รวม 8 คะแนน

ตอบถูกตอ้ ง ครบถว้ น ได้ 2 คะแนน

ตอบถูกบางส่วน ไม่ครบถว้ น ได้ 1 คะแนน

ตอบไม่ถูกตอ้ ง ได้ 0 คะแนน

แบบทดสอบก่อน-หลงั เรียน  10 คะแนน

ขอ้ ละ 1 คะแนน จานวน 10 ขอ้ รวม 10 คะแนน
ตอบถูก ได้ 1 คะแนน
ตอบผดิ ได้ 0 คะแนน

หมายเหตุ
คะแนนระหว่างเรียน มาจากคะแนนแบบฝึกหดั ทบทวนความรู้
และแบบทดสอบหลงั เรียน รวมเทา่ กบั 38 คะแนน

หนว่ ยการเรียนรู้เร่อื ง รา่ งกายของเรา ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 6

SC I ENCE ระบบย่อยอาหาร 40

บรรณานุกรม

ดอกหญา้ วชิ าการ. (2555). ติวเข้มวทิ ยาศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6. กรุงเทพฯ : บริษทั
สานกั พมิ พด์ อกหญา้ วชิ าการจากดั .

บญั ชา แสนทวี และคณะ. (2551). แบบฝึ กทกั ษะ รายวชิ าพื้นฐาน วทิ ยาศาสตร์ ป.6.
กรุงเทพฯ : โรงพมิ พว์ ฒั นาพานิช.

. หนงั สือเรียน รายวชิ าพนื้ ฐาน วทิ ยาศาสตร์ ป.6. (2551). กรุงเทพฯ : โรงพมิ พ์
วฒั นาพานิช.

พมิ พพ์ ร อสมั ภนิ พงศ.์ มปป. ค่มู ือเตรียมสอบวทิ ยาศาสตร์ ระดบั ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6.
กรุงเทพฯ : บริษทั ไฮเอด็ พบั ลิชชิ่งจากดั .

มณฑา นิระทยั . (2554). เกง็ ข้อสอบวทิ ยาศาสตร์ ป.6. กรุงเทพฯ : แมค็ .

รัตนา ใจซ่ือสมบูรณ์. (2548). เสริมสาระการเรียนรู้พื้นฐาน วทิ ยาศาสตร์ ป.6. กรุงเทพฯ :
เดอะบคุ ส์.

วินยั พฒั นรัฐ และคณะ. (2547). กจิ กรรมวทิ ยาศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปี ท่ี 6. กรุงเทพฯ :
ประสานมิตร.

ส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลย,ี สถาบนั . (2550). คู่มือครูสาระการเรียนรู้
พนื้ ฐาน วทิ ยาศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปี ที่ 6. กรุงเทพฯ : โรงพมิ พส์ กสค.ลาดพร้าว.

. (2550). หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พนื้ ฐาน วทิ ยาศาสตร์ ช้ันประถมศึกษาปี ท่ี 6.
กรุงเทพฯ : โรงพมิ พส์ กสค.ลาดพรา้ ว.

อดุ มพร ล้าเลิศปัญญา และคณะ. (2554). เก่งวทิ ยาศาสตร์ ป.6 (เล่ม 1). กรุงเทพฯ : รุ่งเรือง
สาส์นการพมิ พ.์

เอกรินทร์ ส่ีมหาศาล และคณะ. (2551). สื่ อการเรียนรู้ รายวิชาพื้นฐาน ชุดแม่บท
มาตรฐาน หลกั สูตรแกนกลางฯ วทิ ยาศาสตร์ ป.6. กรุงเทพฯ : อกั ษรเจริญทศั น.์

หน่วยการเรียนรู้เร่ือง รา่ งกายของเรา ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6

S C I E N C E ระบบยอ่ ยอาหาร

วัดบางปะกอก

ออกกาลงั กาย
ดืม่ น้าเยอะๆ
ทานอาหารตรงเวลา

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้

วิ ท ย า ศาสตร์
หนว่ ยการเรียนรูเ้ รอ่ื ง รา่ งกายของเรา ช้ันประถมศึกษาปีท่ี 6