โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ

กิตติกรรมประกาศ โครงงานแปรรูปอาหารจากกล้วย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน อำเภอเสลภูมิ จังหวัด ร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 ฉบับนี้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดี ด้วยได้รับความ กรุณาและความช่วยเหลือในการให้คำแนะนำ ปรับปรุง แก้ไขข้อบกพร่อง กระบวนการแปรรูปกล้วยเป็นอย่าง ดียิ่ง จากคุณครูที่ปรึกษาทั้ง 2 ท่าน คือ คุณครูวรรณภา เกษรสร้อย ตำแหน่ง ครู ค.ศ.1 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน และคุณครูหทัยพัฒน์ กมลมาตย์ ตำแหน่ง ครู ค.ศ.1 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ผู้นำเสนอผลงานได้รับแนวทางใน การศึกษาค้นคว้าหาความรู้ และประสบการณ์อย่างกว้างขวางในการดำเนินงาน โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่อง กล้วยๆ ครั้งนี้ ซึ่งผู้นำเสนอขอกราบขอบพระคุณไว้ ณ โอกาสนี้ ขอกราบขอบพระคุณท่านคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่กรุณาให้คำแนะนำแนวทางการ ดำเนินงานต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ในการการแปรรูปอาหารครั้งนี้ ตลอดจนท่านดร.สมัย ขันแข็ง รักษาการใน ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน คุณครูโรงเรียนบ้านโพธิ์ชันทุกท่าน และนักเรียนทุกคนที่ได้เสียสละ เวลาในการแบบประเมินความพึงพอใจในครั้งนี้ ขอกราบขอบพระคุณ บิดา มารดา และครอบครัวที่เป็นแรงบันดาลใจ ช่วยเหลือสนับสนุน ในทุกๆ ด้าน และเป็นกำลังใจที่ดีในการศึกษาเล่าเรียนเสมอมา ตลอดจนท่านรักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการ สถานศึกษา คณะครูโรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน และเพื่อน ๆ น้อง ๆ นักเรียนที่เป็นกำลังใจอย่างดียิ่ง ทำให้การ ดำเนินงานโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ฉบับนี้ประสบความสำเร็จ ความดีทั้งปวง คุณค่าและประโยชน์ อันพึงมีจากการดำเนินงานโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ฉบับนี้ ผู้นำเสนอขอมอบให้บิดา มารดา ครอบครัว คุณครู และผู้มีพระคุณทุกท่านที่เกี่ยวข้อง มา ณ โอกาสนี้ ปุณณดา พิลาวุฒิ สุธิดา ตาลมงคล ศศิวิมล หวดสันเทียะ ก

บทคัดย่อ โครงงานแปรรูป เรื่องกล้วย ๆ ในครั้งนี้ ศึกษาการแปรรูปอาหารจากกล้วย ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้าง ผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ให้เกิดขึ้นในชุมชน เพื่อให้ผู้บริโภคเกิดทางเลือกที่หลากหลายในการบริโภคสินค้า เพื่อ ส่งเสริมอาชีพให้กับคนในชุมชน และเพิ่มรายได้ระหว่างเรียนแก่นักเรียน โดยโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่อง กล้วยๆ ได้ดำเนินการประชุมวางแผนดำเนินงาน เตรียมข้อมูล วัตถุดิบ อุปกรณ์ และเครื่องมือ ดำเนินการแปร รูปอาหาร นำผลงานที่ได้ไปทดลองจัดจำหน่าย และสำรวจความต้องการ และสรุปผลการดำเนินงาน สรุปผลการการดำเนินพบว่า ทำให้ได้ผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นในชุมชน ผู้บริโภคเกิดทางเลือกที่ หลากหลายในการบริโภคสินค้า และส่งเสริมอาชีพให้กับคนในชุมชน และเพิ่มรายได้ระหว่างเรียนแก่นักเรียน ข

สารบัญ หน้า กิตติกรรมประกาศ............................................................................................................................. .................ก บทคัดย่อ........................................................................................................ ....................................................ข บทที่ 1 บทนำ............................................................................................................................. ...........................1 ความเป็นมาและความสำคัญ...............................................................................................................๑ วัตถุประสงค์………………………………………………………………………………………………….……………………...๑ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ.............................................................................................................. .....1 2 แนวคิด ทฤษฎี และเอกสารที่เกี่ยวข้อง..........................................................................................................2 แนวคิดทฤษฎีหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง…………………………………………………………………………….2 แนวคิดสะเต็มศึกษา……………………………………………………………………………………………………………….3 กล้วย……………………………………………………………………………………………………………………………………3 การแปรรูปกล้วย……………………………………………………………………………………………………………………5 งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง…………………………………………………………………………………………………………………6 กรอบแนวคิดการแปรรูป…………………………………………………………………………………………………………7 3 วิธีการดำเนินการ............................................................................................................................. .........8 กลุ่มเป้าหมาย……………………………………………………………………………………………………………………….8 เครื่องมือในการดำเนินโครงงาน………………………………………………………………………………………………8 ขั้นตอนการแปรรูปอาหารจากกล้วย....................................................................................................9 -ผังงานขั้นตอนการดำเนินงาน...............................................................................................9 1. การแปรรูปจากกล้วย………………………………………………………………………………………….10 1.1 คุกกี้กล้วย…………………………………………………………………………………………..10 1.2 โดนัทกล้วยหอม………………………………………………………………………………….11 1.3 กล้วยตาก…………………………………………………………………………………………..12 1.4 กล้วยธัญพืช……………………………………………………………………………………….13 1.5 อาลัวกล้วย…………………………………………………………………………………………15 1.6 ซาลาเปาไส้ครีมกล้วยหอม.............................................................................16 1.7 ข้าวเกรียบกล้วย............................................................................................18 4 ผลการดำเนินงาน……………………………………………………………………………………………………………………20 1.แบบสอบถามความรู้ ความเข้าใจ……………………………………………………………………………………….20 ตอนที่ 1 สถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถาม……………………………………………………………..21 ตอนที่ 2 ความรู้ ความเข้าใจหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้เป็นแนว ในการแปรรูปอาหารจากกล้วย…………………………………………………………………………………21 2.แบบสอบถามความพึงพอใจต่อการแปรรูปอาหารจากกล้วย………………………………………………….22

สารบัญ (ต่อ) บทที่ หน้า 5 สรุปผลการดำเนินงาน และข้อเสนอแนะ……………………………………………………………………………………..24 บรรณานุกรม………………………………………………………………………………………………………………………………….25 ภาคผนวก………………………………………………………………………………………………………………………………………26 ก แบบประเมิน/แบบสอบถามความพึงพอใจ…………………………………………………………………………27 ข ภาพกิจกรรมโครงงาน………………………………………………………………………………………………………๓๑ ค บัญชีรายรับ รายจ่าย………………………………………………………………………………………………………..๓๔ ง โปสเตอร์ผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปจากกล้วย…………………………………………………………………..……๔๑ ผู้นำเสนอโครงงาน…………………………………………………………………………………………………………………………..49 ครูที่ปรึกษา…………………………………………………………………………………………………………………………………….50

บทที่ 1 บทนำ 1. ความเป็นมาและความสำคัญ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กำหนดให้โรงเรียนดีประจำตำบล เป็นโรงเรียนดีมี คุณภาพ เป็นโรงเรียนทำมาหากินมีอาชีพในโรงเรียนหรือเรียกว่าอีกอย่าง คือ 1 โรงเรียน 1 อาชีพ มุ่งเน้นให้ นักเรียนทุกคนได้รับโอกาสทางการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างเท่าเทียมโดยไม่เลือกปฏิบัติและการจัดการศึกษา เพื่อการมีงานทำ เพื่อให้เด็กมีทักษะอาชีพ สร้างรายได้ระหว่างเรียนให้แก่ผู้เรียน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรม ชุมนุม ซึ่งสังคมในยุคปัจจุบัน เป็นยุคที่ต้องการความรวดเร็ว ทำให้มีธุรกิจเกี่ยวกับการจัดจำหน่ายอาหาร สำเร็จรูปเป็นจำนวนมาก โดยเป็นการนำนวัตกรรมต่างๆ เข้ามาใช้ในเรื่องกระบวนการพัฒนาเกี่ยวกับอาหาร รวมถึงการแปรรูปอาหารด้วย การแปรรูปอาหาร เป็นการถนอมอาหารแบบใช้ความร้อนสูง จะช่วยทำลายจุลินทรีย์ ที่ก่อให้เกิดโรค ซึ่งทำให้อาหารเน่าเสีย ทำลายเอนไซม์ สารพิษ พยาธิที่ไม่ทนต่อความร้อน แต่หากต้องการให้อาหารแปรรูปมี ความหลากหลายมากยิ่งขึ้น อาจนำส่วนผสมอื่นมาผสมผสานกันทำให้เกิดนวัตกรรมอาหารแปรรูปหลากหลาย รูปแบบ ตอบโจทก์ความต้องการของผู้บริโภคได้ทุกกลุ่มวัย จากที่ข้อมูลข้างต้นคณะผู้จัดทำได้ศึกษาหาข้อมูล วิเคราะห์ และร่วมกันวางแผนเพื่อหาผลิตผลที่มีอยู่ ในชุมชนบ้านโพธิ์ชันมาแปรรูป โดยคณะผู้จัดทำเล็งเห็นว่ากล้วยเป็นผลไม้ที่หลายคนรู้จักกันดี และเป็นที่นิยม ปลูกกันทั่วทุกภาคของประเทศไทย รวมทั้งชุมชนบ้านโพธิ์ชัน กล้วยนั้นเป็นผลไม้ที่รสชาติหวาน รับประทาน ง่าย ชาวบ้านในชุมชนจึงนิยมปลูกไว้เพื่อรับประทาน และขายผลสุก แต่ไม่ค่อยนำมาทำอาหารแปรรูปสร้าง รายได้เพิ่มเท่าไหร่นัก ทางคณะผู้จัดทำมองเห็นความสำคัญ และมีความคิดสร้างสรรค์ที่จะแปรรูปอาหารจาก กล้วยที่มีในชุมชน คณะผู้จัดทำจึงนำกล้วยที่ปลูกอยู่ตามชุมชนมาเพิ่มมูลค่า โดยการนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่ หลากหลายมากยิ่งขึ้น ทำให้มีผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ เกิดขึ้น สร้างรายได้และยังทำให้ผู้บริโภคได้รับประทานอาหาร ที่หลากหลายมากขึ้น 2. วัตถุประสงค์ 1. เพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ให้เกิดขึ้นในชุมชน 2. เพื่อให้ผู้บริโภคเกิดทางเลือกที่หลากหลายในการบริโภคสินค้า 3. เพื่อส่งเสริมอาชีพให้กับคนในชุมชน และเพิ่มรายได้ระหว่างเรียนแก่นักเรียน 3. ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. ได้ผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นในชุมชน 2. ผู้บริโภคเกิดทางเลือกที่หลากหลายในการบริโภคสินค้า 3. ส่งเสริมอาชีพให้กับคนในชุมชน และเพิ่มรายได้ระหว่างเรียนแก่นักเรียน ๑

บทที่ 2 แนวคิด ทฤษฎี และเอกสารที่เกี่ยวข้อง ในการดำเนินโครงงานในครั้งนี้ คณะผู้จัดทำโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ร้อยเอ็ด เขต 3 ได้ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และเอกสารที่เกี่ยวข้อง ดังนี้ 1. แนวคิดทฤษฎีหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 2. แนวคิดสะเต็มศึกษา 3. กล้วย 4. การแปรรูปกล้วย 5. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 6. กรอบแนวคิดการแปรรูป 1. แนวคิดทฤษฎีหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง (ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง, 2554) การพัฒนาที่ตั้งอยู่บน พื้นฐานของทางสายกลางและความไม่ประมาท โดยคำนึงถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล การสร้าง ภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว ตลอดจนใช้ความรู้ ความรอบคอบ และคุณธรรม ประกอบการวางแผน การตัดสินใจ และ การกระทำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมีหลักพิจารณาอยู่ 5 ส่วน คือ 3 ห่วง 2 เงื่อนไข 3 ห่วง ได้แก่ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว และ 2 เงื่อนไข ได้แก่ เงื่อนไขความรู้ เงื่อนไขคุณธรม รวมถึงแนวทางปฏิบัติผลที่คาดว่าจะ ได้รับ คือ การพัฒนาที่สมดุล และยั่งยืน พร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงในทุกด้านทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ความรู้ และเทคโนโลยี กรอบแนวคิดคุณลักษณะนำมาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติตนได้ในทุกระดับปฏิบัติบน ทางสายกลาง และการพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอน การขับเคลื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสู่กระบวนการดำเนินงานโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ดังนี้ ๒

2. แนวคิดสะเต็มศึกษา แนวคิดสะเต็มศึกษา (STEM Education) คือ แนวทางการศึกษาที่ได้บูรณาการความรู้ระหว่างศาสตร์ วิชาต่างๆ เป็นการต่อยอดหลักสูตรโดยการบูรณาการการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และ กระบวนการทางวิศวกรรมศาสตร์ เพื่อเน้นการนาความรู้ไปใช้แก้ปัญหาใน การดำเนินชีวิตรวมทั้งเพื่อให้ สามารถพัฒนากระบวนการ หรือผลผลิตใหม่ที่เป็นประโยชน์ต่อการดำเนินชีวิต และการประกอบอาชีพใน อนาคต อีกทั้งวิชาทั้งสี่เป็นวิชาทีมีความสำคัญอย่างมากการกับการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันทาง เศรษฐกิจ การพัฒนาคุณภาพชีวิต และ ความมั่นคงของประเทศ ซึ่งล้วนเป็นวิชาที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้มีความรู้ ความสามารถที่จะดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพในโลกศตวรรษที่ 21 การนำแนวคิดสะเต็มศึกษาสู่กระบวนการดำเนินงานโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ดังนี้ 3. กล้วย (Banana) 3.1 ลักษณะทั่วไป กล้วย เป็นพรรณไม้ล้มลุกในสกุล Musa มีหลายชนิดในสกุล บางชนิดก็ออกหน่อแต่ว่าบางชนิดก็ไม่ ออกหน่อ ใบแบนยาวใหญ่ ก้านใบตอนล่างเป็นกาบยาวหุ้มห่อซ้อนกันเป็นลำต้น ออกดอกที่ปลายลำต้น เป็น ปลีและมักยาวเป็นงวง มีลูกเป็นหวี ๆ รวมเรียกว่า เครือ พืชบางชนิดมีลำต้นคล้ายปาล์ม ออกใบเรียงกัน เป็นแถวทำนองพัดคลี่ 3.2 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ลำต้น เป็นพืชล้มลุก มีลำต้นใต้ดิน (rhizome) เรียกว่าเหง้า และแตกหน่อออกด้านข้าง อายุได้หลายปี ลำต้นบนดิน คือส่วนกาบใบที่เรียงเวียนซ้อนกันเป็นลำต้นเทียมมีสีสีเขียวและมีปื้นดำเล็กน้อย ด้านในสีเขียว อ่อน รูปทรงกระบอก สูง 2-9 เมตร ใบ เป็นใบเดี่ยวขนาดใหญ่ กว้าง 0.7-1.0 เมตร ออกเรียงเวียนสลับกัน ลักษณะใบรูปขอบขนานแกม รูปไข่ โคนใบมนหรือเฉียง ขอบใบเรียบ และมีแถบสีแดงเล็กโดยรอบ ปลายใบแหลมหรือเรียวแหลม แผ่นใบ ยาวสีเขียว ท้องใบหรือใต้ใบสีขาวนวล เส้นกลางใบหรือแกนใบเป็นร่องลึกแข็งเห็นชัดเจน เส้นใบมีจำนวนมาก ๓

แยกออกจากเส้นกลางใบทั้งสองข้าง ขนานกันไปจดขอบใบ ก้านใบมีลักษณะเป็นเนื้อเยื่อตรงกลางเป็นรูพรุน ยาว 1-2 เมตร ส่วนโคนแผ่ออกเป็นกาบ ดอก เป็นช่อห้อยลง เรียกหัวปลี ยาว 30-150 ซม. ก้านดอกช่อแข็ง ดอกย่อยแยกเป็นดอกเพศผู้ และเพศเมีย ดอกเพศเมียมักอยู่ตอนล่างของช่อ ดอกย่อยเป็นกลุ่มๆ เป็นช่อดอกย่อย แต่ละกลุ่มรองรับด้วยใบ ประดับขนาดใหญ่สีม่วงแดง ซึ่งติดบนแกนกลางช่อ ดอกแบบเรียงเวียนสลับกัน ดอกย่อยมีขนาดใหญ่ รูป ทรงกระบอก กลีบดอกแยกออกเป็น 3-5 แฉก เกสรตัวผู้ที่สมบูรณ์มี 5 อัน ก้านเกสรตัวผู้แข็ง อับเรณูรูปขอบ ขนาน มี2 พู รังไข่ติดอยู่ได้ กลีบดอกมี 3 ช่อง แต่ละช่องมีไข่อ่อนจำนวนมากติดรอยเชื่อมของแต่ละช่อง เกสรตัวเมียเป็นเส้นด้าย ยอดเกสรตัวเมียค่อนข้างกลม มี 6 พู ผล ลักษณะรูปรี ผิวเรียบ ปลายเป็นจุก ออกผลเป็นแผงเรียกว่าหวี และเรียงซ้อนกันหลายหวี เรียกว่า เครือ ผลดิบมีสีเขียว เมื่อสุกมีรสหวาน มีสีเหลือง เนื้อในสีขาวหรือขาวอมเหลือง รับประทานได้ เมล็ด ไม่มี หรือ มีแต่น้อย ค่อนข้างกลม สีดำ ราก มีระบบรากแก้ว รากมีลักษณะกลมๆ จะมีรากแขนงฝอยๆ มีสีน้ำตาล 3.3 ประโยชน์และสรรพคุณกล้วย ใบ รสเย็นจืด ปิ้งไฟปิดแผลไฟไหม้ หรือต้มน้ำอาบแก้เม็ดผดผื่นคัน ตามร่างกาย น้ำยาง รสฝาด น้ำยางจากก้านใบใช้เป็นยาสมานแผล ใช้ห้ามเลือด โดยใช้ยางหยดลงที่บาดแผล ผล มีธาตุเหล็กในปริมาณสูง ช่วยสร้างเม็ดเลือดแดง ป้องกันโรคโลหิตจาง มีแคลเซียม ฟอสฟอรัส และวิตามินซีช่วยบำรุงกระดูก ฟัน และเหงือกให้แข็งแรง ช่วยให้ผิวพรรณดี มีเบต้าแคโรทีน ไนอาซีนและใยอาหาร ช่วยให้ระบบขับถ่ายคล่องขึ้น กินกล้วยน้ำว้าสุก จะช่วยระบายท้องและสามารถรักษาโรคเลือดออกตามไรฟันในเด็กเล็กได้ ช่วยลดอาการ เจ็บคอ เจ็บหน้าอกที่มีอาการไอแห้งร่วมด้วย โดยกินวันละ 4-6 ลูก แบ่งกินกี่ครั้ง ก็ได้ กินกล้วยก่อนแปรงฟันทุกวันจะทำให้ไม่มีกลิ่นปาก และผิวพรรณดี เห็นผลได้ใน 1 สัปดาห์ กล้วยน้ำว้าดิบและห่ามมีสารแทนนิน เพคตินมีฤทธิ์ฝาดสมาน รักษา อาการ ท้องเสียที่ไม่รุนแรงได้ โดยกินครั้งละครึ่งผล หรือ 1 ผล อาการท้องเสียจะทุเลาลง นอกจากนี้จากการศึกษาวิจัยยังพบว่า มีผลในการรักษาโรคกระเพาะได้อีกด้วย ผลดิบ รสฝาด แก้โรคท้องเสีย สมานแผล รักษาแผลในกระเพาะอาหาร และอาหารไม่ย่อย, ใช้ ผงกล้วยดิบโรยรักษาแผลเรื้อรัง แผลเน่าเปื่อย และแผลติดเชื้อต่างๆ ผลสุก รสหวาน ใช้เป็นยาระบายสำหรับผู้ที่เป็นโรคริดสีดวงทวาร หรือผู้ที่มีอุจจาระแข็ง บำรุง กำลัง บำรุงร่างกาย รักษาแผลในกระเพาะอาหาร ดอกหรือหัวปลี รสฝาด แก้โรคโลหิตจาง บำรุงน้ำนม ลดปริมาณน้ำตาลในเลือด แก้โรคกระเพาะอาหาร ลำไส้ และรักษาโรคเบาหวาน น้ำคั้นจากหัวปลี ดื่มเป็นยาบำรุงโลหิต และถ่ายเป็นมูก เลือด ๔

หยวกกล้วย รสฝาดเย็น เผาไฟรับประทานเป็นยาขับพยาธิ เหง้าหรือลำต้นใต้ ดิน รสฝาดเย็น ปรุงเป็นยาแก้ริดสีดวงทวารชนิดมีเลือดออกหรือรักษาแผลภายในช่องทวาร ราก รสฝาดเย็น ต้มน้ำดื่มแก้ไข้ ท้องเสีย แก้โรคบิด แก้ร้อนใน กระหายน้ำ สมานแผลภายใน และแก้ผื่นคัน 3.4 การปลูกและขยายพันธุ์กล้วย กล้วยจะชอบปลูกในดินร่วน ดินที่มีความชุ่มชื้นพอเหมาะ น้ำไม่ขัง สามารถเจริญเติบโตในดินทุกชนิด สามารถปลูกกล้วยได้ทั่วทุกภูมิภาค และปลูกได้ทุกฤดูในประเทศไทย เป็นพืชที่ทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี การปลูกโดยจะใช้หน่อ แล้วเลือกหน่อที่สมบูรณ์ และแข็งแรง ให้มีใบด้วยประมาณ 3 ใบ จากนั้นจะนำปลูกลง ในแปลงดินที่เตรียมไว้ โดยนำใส่ลงในหลุมปลูก พร้อมกลบดินให้แน่นพอประมาณ ให้มีระยะห่างระหว่างแถว ประมาณ 1 เมตร ระยะห่างระหว่างต้นประมาณ 2 เมตร 3.5 วิธีดูแลรักษากล้วย กล้วยเป็นพืชที่ชอบน้ำ ต้องการระบายน้ำดี น้ำไม่ขัง ระยะแรกโดยให้รดน้ำทุกวัน ให้โดนแดดตลอดได้ จะเจริญเติบโตได้ดี เมื่อเริ่มเติบโตขึ้นให้ลดการรดน้ำลง เป็นพืชที่ทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี กล้วยมีอายุได้ ประมาณ 6-7 เดือน จะเริ่มออกดอก ให้ตัดแต่งใบออกเพื่อให้แสงแดดส่องทั่วถึง 3.6 การเกี่ยวเก็บผลผลิตกล้วย เมื่อกล้วยเริ่มโตเต็มที่ จะเกี่ยวเก็บผลผลิต ให้ตัดผลโตสุกเต็มที่ มีสีเขียวหรือสีเขียวอมเหลือง แล้วตัด มาทั้งเคลือ แล้วนำมาใส่ภาชนะที่เตรียมไว้ 3.7 วิธีเก็บรักษากล้วย จะนำกล้วยทีสุกเต็มที่ เราจะมีวิธีเก็บรักษาให้นานๆ วางไว้ในที่โล่งอากาศถ่ายเท แล้วจะสามารถเก็บ ไว้ได้นาน 4. การแปรรูปกล้วย 4.1 ความหมายของการแปรรูปกล้วย การแปรรูปกล้วย หมายถึง การนำเห็นไปผ่านกระบวนการใช้ความร้อนด้วยวิธีการตาก การอบ การ นึ่ง และการกวน เพื่อให้เปลี่ยนสภาพเป็นอาหารที่สามารถเก็บรักษาได้นาน สร้างมูลค่า ให้แก่กล้วย และเพิ่ม ความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ 4.2 ความสำคัญของการแปรรูปกล้วย ความสำคัญของการแปรรูปกล้วย คือ การรักษากล้วยไว้บริโภคในระยะเวลานานๆ และคงคุณค่าทาง โภชนาการไว้ โดยนำกล้วยไปผ่านกระบวนการแปรรูปโดยการใช้ความร้อน การนำกล้วยไปผสมกับ ๕ ๔

ส่วนประกอบอื่นๆ ได้แก่ แป้ง ธัญพืช นมสด ซึ่งจะทำให้ได้ผลิตภัณฑ์กล้วยแปรรูปรูปแบบใหม่ ตรงกับความ ต้องการของผู้บริโภค สะดวกในการ รับประทาน โดยการแปรรูปกล้วย แปรรูปได้ 7 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ 4.2.1 คุกกี้กล้วย 4.2.2 โดนัทกล้วยหอม 4.2.3 กล้วยตาก 4.2.4 กล้วยธัญพืช 4.2.5 อาลัวกล้วย 4.2.6 ซาลาเปาไส้ครีมกล้วยหอม 4.2.7 ข้าวเกรียบกล้วย 5. งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง วิชัย หฤทัยธนาสันต์ (2559). การใช้ประโยชน์และการแปรรูปกล้วย. ได้ให้ข้อมูลว่ากล้วยเป็นผลผลิต ทางการเกษตรชนิดหนึ่งที่ปลูกง่าย ให้ผลผลิตจำนวนมาก และสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ทุกส่วน โดยผลสุก นอกจากจะใช้รับประทานเป็นผลไม้แล้ว ยังสามารถนํามาปรุงอาหารคาวหวาน และแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชนิด ต่างๆ เทคโนโลยีการแปรรูปกล้วยทั้งด้านอาหาร และไม่ใช่อาหาร นรพงศ์ กิ่งศักดิ์. (2556). การศึกษาและพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์กล้วยแปรรูปชนิด อบแห้ง จากวัสดุธรรมชาติ กรณีศึกษา : วัสดุจากเปลือกกล้วย จังหวัดพิษณุโลก. ปริญญานิพนธ์ ศป.ม. (นวัตกรรมการออกแบบ). กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. คณะกรรมการควบคุม: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดร. รวิเทพ มุสิกะปาน ได้สรุปผลการพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์จากวัสดุธรรมชาติ กรณีศึกษาวัสดุจากเปลือกกล้วย สามารถตอบสนองประโยชน์ใช้สอยได้เป็นอย่างดีสามารถสื่อสาร บ่งบอกถึง ผลิตภัณฑ์ที่อยู่ภายใน บรรจุภัณฑ์ได้อย่างเหมาะสมและช่วยส่งเสริมมูลค่าเพิ่ม สร้างอัตลักษณ์ที่ดีต่อผลิตภัณฑ์ ตลอดจน นําไปพัฒนาต่อในเชิงอุตสาหกรรมได้ โดยการอัดขึ้นรูปวัสดุทดแทนจากธรรมชาติ สามารถนําไป พัฒนา ต่อได้ในบรรจุภัณฑ์หรือเป็นผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ได้อย่างหลากหลายมากขึ้น นอกจากนั้นยังทำให้บทบาท ของชุมชนมีความสำคัญมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในมิติของการพัฒนาบรรจุภัณฑ์จากวัสดุทดแทน ธรรมชาติที่ ชุมชนสามารถผลิตได้ด้วยตัวเองซึ่งเป็นการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนได้อย่างยั่งยืน สำนักหอสมุดและศูนย์สารสนเทศวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกรมวิทยาศาสตร์บริการ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (2560). การแปรรูปกล้วย ได้สรุปข้อมูลตามประมวลสารสนเทศพร้อม ใช้ว่า คนไทยรู้จักใช้ประโยชน์จากกล้วยมาตั้งแต่สมัยโบราณ ไม่ว่าจะบริโภคเป็นอาหาร ใช้ประกอบ พิธีกรรม ต่างๆ หรือใช้ประโยชน์ในงานด้านอื่นๆ นับเป็นผลไม้ชนิดหนึ่งที่มีคุณประโยชน์ต่อร่างกาย เนื่องจาก มีคุณค่า ทางโภชนาการสูง และมีสรรพคุณช่วยป้องกัน และรักษาโรคได้หลายชนิด ซึ่งนอกจากจะบริโภคสดแล้ว ยัง สามารถนํากล้วยมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ ได้มากมาย ในปัจจุบันมีการพัฒนาผลิตกล้วยเชิง อุตสาหกรรมแปรรูปมากขึ้น ทำให้สามารถป้องกันกล้วยสดล้นตลาด ยกระดับราคาผลผลิตไม่ให้ตกตํ่า ช่วยยืด อายุการเก็บรักษา ส่งเสริมการสร้างผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่ออกสู่ตลาด เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ และ สร้างรายได้ที่ดีให้แก่ประเทศ ๖

6. กรอบแนวคิดโครงงานแปรรูปอาหารจากกล้วย ๗

บทที่ 3 วิธีการดำเนินการ โครงงานครั้งนี้ คณะผู้จัดทำมุ่งศึกษาการทำโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ร้อยเอ็ด เขต 3 เป็นโครงงานที่นักเรียนลงมือปฏิบัติจริงในกิจกรรมลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้โดยคณะผู้จัดทำมี วิธีการทำโครงงาน ดังนี้ 1. กลุ่มเป้าหมาย 2. เครื่องมือในการดำเนินโครงงาน 3. ขั้นตอนการดำเนินงาน 1. กลุ่มเป้าหมาย กลุ่มเป้าหมายในการทำโครงงานครั้งนี้ ได้แก่ ผู้บริหาร ครู คณะกรรมการสถานศึกษา จำนวน 18 คน นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 12 คน ในโรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ปีการศึกษา 2565 จำนวนทั้งหมด 30 คน กำหนดขนาดกลุ่มเป้าหมายโดยใช้วิธีแบบเจาะจง 2. เครื่องมือในการดำเนินโครงงาน เครื่องมือในการดำเนินโครงงาน ได้แก่ แบบทดสอบความรู้และแบบสอบถามความพึงพอใจ ดังนี้ 1. แบบประเมินความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการแปรรูปอาหารจากกล้วย 2. แบบสอบถามความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปจากกล้วย แบ่งออกเป็น 2 ตอน ดังนี้ ตอนที่ 1 แบบสอบถามเกี่ยวกับสถานภาพผู้ตอบแบบสอบถาม ได้แก่ เพศ ตำแหน่ง ตอนที่ 2 แบบสอบถามเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์แปรรูปจากกล้วย 7 ผลิตภัณฑ์ดังนี้ 1. คุกกี้กล้วย 2. โดนัทกล้วยหอม 3. กล้วยตาก 4. กล้วยธัญพืช 5. อาลัวกล้วย 6. ซาลาเปาไส้ครีมกล้วย 7. ข้าวเกรียบกล้วย แบบสอบถามเป็นแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating Scale) 5 ระดับ มากที่สุด มาก ปาน กลาง น้อย น้อยที่สุด โดยกำหนดคะแนนของแต่ละช่วงน้ำหนักเป็น 1 ถึง 5 คะแนน ๘

3. ขั้นตอนการดำเนินงาน ๙

การแปรรูปอาหารจากกล้วย 7 รายการ ดังนี้ 1. คุกกี้กล้วยหอม 1. การวิเคราะห์ ลักษณะงาน -เป็นการนำกล้วยหอมมาถนอมอาหาร เพื่อให้บริโภคได้นาน ซึ่งต้องศึกษาวิธีการอบ จัดเตรียมอุปกรณ์ ภาชนะเครื่องใช้ และวัตถุดิบให้พร้อม คุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงาน -ควรเป็นผู้มีความรู้ มีทักษะการในทำเบเกอรี่ สุขภาพร่างกาย แข็งแรง และสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ 2. การวางแผนในการดำเนินงาน 2.1 วัตถุประสงค์ 1) เพื่อรับประทาน 2) เพื่อจำหน่าย 2.2 สิ่งที่จัดเตรียม 2.2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์ดังนี้ชาม ตะกร้อตีแป้ง ถุงมือ ตราชั่ง ที่ร่อนแป้ง เครื่องปั่น ช้อนตวง ถ้วยตวง ถุงบีบ เตาอบหรือหม้ออบลมร้อน ที่ปาดเค้ก ถาดอบ 2.2.2 ส่วนผสม รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย แป้งเค้ก 250 กรัม 10 บาท น้ำตาล 100 กรัม 2 บาท เนยเค็ม 100 กรัม 9 บาท เนยขาว 50 กรัม 5 บาท เกลือ 1/4 ช้อนชา 0.5 บาท ไข่ไก่ 1 ฟอง 5 บาท กลิ่นกล้วย 1 ช้อนชา 0.5 บาท กล้วยหอม 200 กรัม 10 บาท กล้วยตาก 20 กรัม 5 บาท รวมต้นทุน 47 บาท 2.3 ขั้นตอนในการทำ 1. ร่อนแป้งเค้กแล้วพักไว้ 2. บดกล้วยหอม จากนั้นเติมกลิ่นกล้วย และเกลือลงไป 3. ใส่เนยเค็ม เนยขาว น้ำตาล รวมกันในภาชนะที่เตรียมไว้ ตีจนเข้ากัน ใส่ไข่ไก่ลงไปแล้วตี จนละลาย และขึ้นฟู 4. ใส่กล้วยที่บดไว้ลงในส่วนผสมที่ละลาย ๑๐

5. ค่อย ๆ ใส่แป้งที่ร่อนไว้ แล้วตีส่วนผสมทั้งหมดให้เข้ากันอีกครั้ง 6. นำส่วนผสมที่เตรียมไว้ใส่ถุงบีบ จากนั้นบีบลงบนถาดอบคุกกี้ ใช้ไฟ 125 องศา เวลา 30 นาที 2.4 การบริหารจัดการ/ การเงิน/ การลงทุน ชนิดผลิตภัณฑ์ ขนาดบรรจุ:หน่วย ต้นทุน:หน่วย ราคาขาย:หน่วย กำไร:หน่วย คุกกี้กล้วย (กล่อง) 60 กรัม 5 20 15 **รายละเอียดต้นทุน (ตามสูตร) ได้จำนวน 10 กล่อง กล่องละ 60 กรัม 2.5 การตลาด จัดจำหน่ายในร้านสหกรณ์โรงเรียน ร้านค้าในชุมชน ได้แก่ กลุ่มคนรักสุขภาพ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน 2. โดนัทกล้วยหอม 1. การวิเคราะห์ ลักษณะงาน -เป็นการนำกล้วยหอมมาแปรรูปอาหาร เพื่อให้บริโภคได้นาน ซึ่งต้องศึกษาวิธีการทำโดนัท จัดเตรียมอุปกรณ์ ภาชนะ เครื่องใช้ และวัตถุดิบให้พร้อม คุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงาน -ควรเป็นผู้มีความรู้ มีทักษะการในทำเบเกอรี่ สุขภาพร่างกาย แข็งแรง และสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ 2. การวางแผนในการดำเนินงาน 2.1 วัตถุประสงค์ 1) เพื่อรับประทาน 2) เพื่อจำหน่าย 2.2 สิ่งที่จัดเตรียม 2.2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์ดังนี้ชาม ตะกร้อตีแป้ง ถุงมือ ตราชั่ง ที่ร่อนแป้ง เครื่องปั่น ช้อนตวง ถ้วยตวง ถุงบีบ เครื่องทำโดนัทจิ๋ว ที่ปาดเค้ก ตะแกรงวางขนม ถาดรองอบ 2.2.2 ส่วนผสม รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย แป้งอเนกประสงค์ 200 กรัม 8 บาท น้ำตาล 180 กรัม 3 บาท น้ำมันรำข้าว 1 ถ้วยตวง 16 บาท ผงฟู 1/2 ช้อนชา 1 บาท เกลือ 1/2 ช้อนชา 0.5 บาท ๑๑

ไข่ไก่ 3 ฟอง 15 บาท กลิ่นกล้วย 1 ช้อนชา 0.5 บาท กล้วยหอม 200 กรัม 10 บาท น้ำมะนาว 1 ช้อนชา 1 บาท รวมต้นทุน 55 บาท 2.3 ขั้นตอนในการทำ 1. ร่อนแป้ง และผงฟูรวมกันแล้วพักไว้ 2. ตีไข่ไก่ น้ำตาลทราย และเกลือตีด้วยความเร็วสูง 6 - 7 นาที 3. ใส่แป้งจากข้อ 1 ลงในชามผสม ตีด้วยความเร็วต่ำ 1 นาที 4. ใส่น้ำมันพืชลงในชามผสม ตีด้วยความเร็วปานกลาง 2 นาที 5. ใส่กล้วยบด และน้ำมะนาว ลงในชามผสม ตีด้วยความเร็วต่ำ 1 นาที 6. ใส่ส่วนผสมที่ตีไว้ในเครื่องทำโดนัท ปิดเครื่องแล้วพลิกเครื่องทันที 7. จับเวลา 1.30 - 2.00 นาที พลิกกลับ เปิดฝา นำขนมออกพักไว้ พร้อมรับประทาน 2.4 การบริหารจัดการ/ การเงิน/ การลงทุน ชนิดผลิตภัณฑ์ ขนาดบรรจุ:หน่วย ต้นทุน:หน่วย ราคาขาย:หน่วย กำไร:หน่วย โดนัทกล้วยหอม (กล่อง) 50 กรัม 5.5 10 4.5 **รายละเอียดต้นทุน (ตามสูตร) ได้จำนวน 10 กล่อง กล่องละ 50 กรัม 2.5 การตลาด จัดจำหน่ายในร้านสหกรณ์โรงเรียน ร้านค้าในชุมชน ได้แก่ กลุ่มคนรักสุขภาพ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน 3. กล้วยตาก 1. การวิเคราะห์ ลักษณะงาน -เป็นการนำกล้วยน้ำวามาถนอมอาหาร เพื่อให้บริโภคได้นาน ซึ่งต้องศึกษาวิธีการตาก จัดเตรียมอุปกรณ์ ภาชนะเครื่องใช้ และวัตถุดิบให้พร้อม คุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงาน -ควรเป็นผู้มีความรู้ มีทักษะการในทำอาหาร สุขภาพร่างกาย แข็งแรง และสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ ๑๒

2. การวางแผนในการดำเนินงาน 2.1 วัตถุประสงค์ 1) เพื่อรับประทาน 2) เพื่อจำหน่าย 2.2 สิ่งที่จัดเตรียม 2.2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์ดังนี้ชาม ถุงมือ โรงเรือนอบกล้วย หรือเตาอบ 2.2.2 ส่วนผสม รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย กล้วยน้ำวา 2 หวี 40 บาท น้ำสะอาด 2 ลิตร - บาท เกลือ 1/2 ช้อนโต๊ะ 0.5 บาท รวมต้นทุน 40.5 บาท 2.3 ขั้นตอนในการทำ 1. เทน้ำสะอาดลงในชาม จากนั้นใส่เกลือลงไปคนให้ละลาย 2. นำกล้วยน้ำวามาปลอกเปลือกให้เกลี้ยง จากนั้นแช่น้ำไว้ประมาณ 5 นาที 3. นำกล้วยน้ำวาที่ล้างสะอาดไปตากแดดประมาณ 5-7 วัน พร้อมรับประทาน 2.4 การบริหารจัดการ/ การเงิน/ การลงทุน ชนิดผลิตภัณฑ์ ขนาดบรรจุ:หน่วย ต้นทุน:หน่วย ราคาขาย:หน่วย กำไร:หน่วย กล้วยตาก(กล่อง) 250 กรัม 10 25 15 **รายละเอียดต้นทุน (ตามสูตร) ได้จำนวน 4 กล่อง กล่องละ 250 กรัม 2.5 การตลาด จัดจำหน่ายในร้านสหกรณ์โรงเรียน ร้านค้าในชุมชน ได้แก่ กลุ่มคนรักสุขภาพ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน 4. กล้วยธัญพืช 1. การวิเคราะห์ ลักษณะงาน -เป็นการนำกล้วยหอมมาแปรรูปอาหาร เพื่อให้บริโภคได้นาน ซึ่งต้องศึกษาวิธีการอบ จัดเตรียมอุปกรณ์ ภาชนะเครื่องใช้ และวัตถุดิบให้พร้อม คุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงาน -ควรเป็นผู้มีความรู้ มีทักษะการในทำเบเกอรี่ สุขภาพร่างกาย แข็งแรง และสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ 2. การวางแผนในการดำเนินงาน 2.1 วัตถุประสงค์ 1) เพื่อรับประทาน 2) เพื่อจำหน่าย ๑๓

2.2 สิ่งที่จัดเตรียม 2.2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์ดังนี้ชาม ถุงมือ ตราชั่ง เครื่องปั่น ที่ปาดเค้ก ถาดรองอบ 2.2.2 ส่วนผสม รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย กล้วยตาก 250 กรัม 25 บาท ข้าวโอ๊ต 150 กรัม 20 บาท ลูกเกด 50 กรัม 6 บาท เมล็ดทานตะวัน 25 กรัม 4.5 บาท เมล็ดฟักทอง 25 กรัม 6 บาท เม็ดมะม่วงหิม พานต์อบแห้ง 25 กรัม 8.5 บาท เกลือ ½ ช้อนชา 0.5 บาท น้ำผึ้ง ¼ ถ้วยตวง 5 บาท รวมต้นทุน 75 บาท 2.3 ขั้นตอนในการทำ 1. นำกล้วยตากไปปั่นพักไว้ 2. ผสมส่วนผสมแห้ง ข้าวโอ๊ต ลูกเกด เมล็ดทานตะวัน เมล็ดฟักทอง และเกลือคนให้เข้ากัน 3. น้ำกล้วยตากที่ปั่นไว้ใส่รวมกับส่วนผสมแห้ง จากนั้นเติมน้ำผึ้ง คนให้ส่วนผสมเข้ากัน 4. เตรียมถาดรองอบ รองด้วยกระดาษไขทาน้ำมัน นำส่วนผสมวางบนถาดอบ ใช้ช้อนกดให้ แน่น มีขนาดเท่ากัน 5. นำถาดส่วนผสมแช่ตู้เย็นไว้ประมาณ 30 - 60 นาที พร้อมรับประทาน 2.4 การบริหารจัดการ/ การเงิน/ การลงทุน ชนิดผลิตภัณฑ์ ขนาดบรรจุ:หน่วย ต้นทุน:หน่วย ราคาขาย:หน่วย กำไร:หน่วย กล้วยธัญพืช 50 กรัม 7.5 20 12.5 **รายละเอียดต้นทุน (ตามสูตร) ได้จำนวน 10 กล่อง กล่องละ 50 กรัม 2.5 การตลาด จัดจำหน่ายในร้านสหกรณ์โรงเรียน ร้านค้าในชุมชน ได้แก่ กลุ่มคนรักสุขภาพ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน ๑๔

5. อาลัวกล้วย 1. การวิเคราะห์ ลักษณะงาน -เป็นการนำกล้วยหอมมาแปรรูปอาหาร เพื่อให้บริโภคได้นาน ซึ่งต้องศึกษาวิธีการตากหรือการอบ จัดเตรียมอุปกรณ์ ภาชนะ เครื่องใช้ และวัตถุดิบให้พร้อม คุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงาน -ควรเป็นผู้มีความรู้ มีทักษะการในทำอาหาร สุขภาพร่างกาย แข็งแรง และสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ 2. การวางแผนในการดำเนินงาน 2.1 วัตถุประสงค์ 1) เพื่อรับประทาน 2) เพื่อจำหน่าย 2.2 สิ่งที่จัดเตรียม 2.2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์ดังนี้ชาม ถุงมือ โรงเรือนอบกล้วย หรือเตาอบ 2.2.2 ส่วนผสม รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย กล้วยหอมบด 200 กรัม 10 บาท แป้งบัวแดง 200 กรัม 8 บาท น้ำตาล 160 กรัม 4 บาท กะทิ 300 กรัม 16.5 บาท นมสด 160 กรัม 13 บาท กลิ่นกล้วย 1 ช้อนชา 0.5 บาท สีผสมอาหาร ¼ ช้อนช้า 0.5 บาท รวมต้นทุน 52.5 บาท 2.3 ขั้นตอนในการทำ 1. ผสมแป้งบัวแดง กล้วยหอมบด และน้ำตาล คนให้ละลายเข้ากันดี จากนั้นเติมนม กะทิ กลิ่นกล้วยหอม กรองส่วนผสมให้ละเอียด 2. นำส่วนผสมกวนด้วยไฟกลางพอเริ่มเป็นก้อนให้ลดไฟลง กวนให้เนื้อเนียนแล้วปิดไฟ 3. นำแป้งที่กวนแล้วมาผสมกับสีผสมอาหาร ให้ผสมในขณะที่แป้งยังร้อน เพราะจะทำให้สี ผสมอาหารและแป้งเข้ากันง่าย 4. นำแป้งที่ผสมสีผสมอาหารเสร็จเรียบร้อยแล้วใส่ถุงบีบ บีบขนาดตามชอบลงบนถาด จากนั้นนำไปตากแดดประมาณ 2 วัน พร้อมรับประทาน ๑๕

2.4 การบริหารจัดการ/ การเงิน/ การลงทุน ชนิดผลิตภัณฑ์ ขนาดบรรจุ:หน่วย ต้นทุน:หน่วย ราคาขาย:หน่วย กำไร:หน่วย อาลัวกล้วย (กระปุก) 20 กรัม 4 20 16 **รายละเอียดต้นทุน (ตามสูตร) ได้จำนวน 13 กล่อง กล่องละ 20 กรัม 2.5 การตลาด จัดจำหน่ายในร้านสหกรณ์โรงเรียน ร้านค้าในชุมชน ได้แก่ กลุ่มคนรักสุขภาพ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน 6. ซาลาเปาไส้ครีมกล้วยหอม 1. การวิเคราะห์ ลักษณะงาน -เป็นการนำกล้วยหอมมาแปรรูปอาหาร เพื่อให้บริโภคได้นาน ซึ่งต้องศึกษาวิธีการนึ่ง จัดเตรียมอุปกรณ์ ภาชนะเครื่องใช้ และวัตถุดิบให้พร้อม คุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงาน -ควรเป็นผู้มีความรู้ มีทักษะการในทำเบเกอรี่ สุขภาพร่างกาย แข็งแรง และสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ 2. การวางแผนในการดำเนินงาน 2.1 วัตถุประสงค์ 1) เพื่อรับประทาน 2) เพื่อจำหน่าย 2.2 สิ่งที่จัดเตรียม 2.2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์ดังนี้ชาม ถุงมือ ตราชั่ง เครื่องปั่น กระทะ หม้อนึ่ง กระดาษ รองซาลาเปา ถาด 2.2.2 ส่วนผสม ส่วนผสมแป้งซาลาเปา รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย แป้งพัดโบก 190 กรัม 9 บาท น้ำตาลทราย 20 กรัม 1 บาท ผงฟู ½ ช้อนชา 0.5 บาท ยีสต์ ½ ช้อนชา 0.5 บาท เกลือ ½ ช้อนชา 0.5 บาท น้ำ 100 มิลลิลิตร - บาท ๑๖

น้ำมันพืช ½ ช้อนชา 0.5 บาท สีผสมอาหาร ½ ช้อนชา 0.5 บาท รวมต้นทุน 12.5 บาท ส่วนผสมไส้ครีมกล้วยหอม รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย กล้วยหอม 100 กรัม 5 บาท นมสด 150 กรัม 13 บาท กลิ่นกล้วย ½ ช้อนชา 0.5 บาท ไข่ไก่ 1 ฟอง 0.5 บาท แป้งข้าวโพด 2 ช้อนโต๊ะ 4 บาท น้ำตาลทราย 60 กรัม 3 บาท รวมต้นทุน 26 บาท 2.3 ขั้นตอนในการทำ วิธีทำไส้ซาลาเปา 1. นำกล้วยมาบด เติมนมสดลงไป จากนั้นนำไปตั้งไฟ 2. ตีไข่ไก่ น้ำตาลทราย และกลิ่นกล้วยให้ละลายเข้ากันจากนั้นเติมแป้งข้าวโพดลงไป ตีให้ เข้ากันอีกครั้ง 3. นำส่วนผสมที่ตีไว้ใส่ลงไปในกระทะกวนให้เข้ากันแล้วพักให้เย็น วิธีทำซาลาเปา 1. นำแป้งซาลาเปา น้ำตาลทราย ผงฟู เกลือ และยีสต์ลงในชามผสม จากนั้นคนผสมให้พอ เข้ากัน 2. เติมน้ำ และน้ำมันลงในส่วนผสม จากนั้นคนให้ส่วนผสมเข้ากันเป็นก้อน 3. ใช้มือนวดแป้งให้เนียนสวย ใช้เวลาประมาณ 15 นาที จากนั้นแบ่งเป็น 2 ส่วนให้เท่ากัน 4. ส่วนที่ 1 สีขาวไม่ต้องใส่สีผสมอาหาร ส่วนที่ 2 สีเหลือง ให้ผสมสีอาหารสีเหลืองที่เตรียม ไว้เล็กน้อยนวดให้สีเข้ากัน จากนั้นพักแป้งทั้ง 2 ส่วนไว้ประมาณ 30 นาที 5. นำแป้ง 2 ส่วน ที่พักครบเวลามาแบ่งส่วนละ 8 ชิ้น 6. น้ำแป้งสีขาวมาคลึงให้เป็นแผ่นกลม ยาว พอที่จะใส่ไส้ 7. ห่อไส้ด้วยแป้งสีขาว ใช้มือปั้นให้เป็นทรงคล้ายกล้วย จากนั้นทาน้ำมันให้ทั่ว 8. น้ำแป้งสีเหลืองมาคลึงให้เป็นแผ่นกลม ยาว พอที่จะห่อแป้งที่ทาน้ำมันไว้ได้ ใช้มือปั่นให้ เป็นทรงคล้ายกล้วย 9. นำแป้งที่ปั้นไว้วางบนกระดาษรองซาลาเปา นึ่งด้วยไฟกลางประมาณ 15 นาที พร้อม รับประทาน ๑๗

2.4 การบริหารจัดการ/ การเงิน/ การลงทุน ชนิดผลิตภัณฑ์ ขนาดบรรจุ:หน่วย ต้นทุน:หน่วย ราคาขาย:หน่วย กำไร:หน่วย ซาลาเปาไส้ครีม กล้วย (ชิ้น) 25 กรัม 5 10 5 **รายละเอียดต้นทุน (ตามสูตร) ได้จำนวน 8 ชิ้น ชิ้นละ 50 กรัม 2.5 การตลาด จัดจำหน่ายในร้านสหกรณ์โรงเรียน ร้านค้าในชุมชน ได้แก่ กลุ่มคนรักสุขภาพ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน 7. ข้าวเกรียบกล้วย 1. การวิเคราะห์ ลักษณะงาน -เป็นการนำกล้วยน้ำวามาถนอมอาหาร เพื่อให้บริโภคได้นาน ซึ่งต้อง ศึกษาวิธีการตากหรือการอบ จัดเตรียมอุปกรณ์ ภาชนะเครื่องใช้ และ วัตถุดิบให้พร้อม คุณสมบัติของผู้ปฏิบัติงาน -ควรเป็นผู้มีความรู้ มีทักษะการในทำอาหาร สุขภาพร่างกายแข็งแรง และสามารถแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าได้ 2. การวางแผนในการดำเนินงาน 2.1 วัตถุประสงค์ 1) เพื่อรับประทาน 2) เพื่อจำหน่าย 2.2 สิ่งที่จัดเตรียม 2.2.1 เครื่องมือและอุปกรณ์ดังนี้เครื่องปั่น กะละมังสำหรับนวดแป้ง กระดาษฟรอยด์ เตาแก๊ส เครื่องชั่ง หม้อนึ่ง ถาดอะลูมิเนียม ทัพพีถุงพลาสติกสำหรับบรรจุกล้วย โรงตากแดดกลางแจ้ง 2.2.2 ส่วนผสม รายการ จำนวน หน่วย ต้นทุน หน่วย กล้วยน้ำวา 1000 กรัม 20 บาท แป้งมัน สำปะหลัง 750 กรัม 20 บาท แป้งสาลี 250 กรัม 7 บาท พริกไทยป่น 30 กรัม 0.5 บาท เกลือ 20 กรัม 0.5 บาท น้ำมันพืช 1 ถ้วยตวง 17 บาท น้ำสะอาด 1 ถ้วยตวง - บาท รวมต้นทุน 62 บาท ๑๘

2.3 ขั้นตอนในการทำ 1. นำแป้งมันสำปะหลัง เกลือป่น กระเทียมบดและพริกไทยป่น มาผสมให้เข้ากัน จากนั้นก็ นำกล้วยที่ปั่นแล้วเทลงไปผสม 2. นวดแป้งและกล้วยให้เป็นเนื้อเดียวกัน แล้วเติมน้ำอุ่นลงไปทีละ 1 ช้อนโต๊ะ เพื่อให้แป้ง และกล้วยมีความเหลวเล็กน้อย 3. จากนั้นนำไปห่อกับกระดาษฟรอยด์ให้เป็นลักษณะแท่งยาว ๆ มีความหนา ประมาณ 1 นิ้ว 4. นำไปนึ่งด้วยไอน้ำประมาณ 60 นาที 5. เมื่อสุกแล้วยกลงวางไว้ให้เย็น จากนั้นใส่ภาชนะแช่ตู้เย็น 1 คืน 6. นำมาหั่นเป็นชิ้นบาง ๆ แล้วตากแดดให้แห้งเวลา 1 วัน 7. นำไปทอดในน้ำมันที่มีความร้อน นำมารับประทานหรือจัดใส่บรรจุภัณฑ์ให้สวยงาม 2.4 การบริหารจัดการ/ การเงิน/ การลงทุน ชนิดผลิตภัณฑ์ ขนาดบรรจุ:หน่วย ต้นทุน:หน่วย ราคาขาย:หน่วย กำไร:หน่วย ข้าวเกรียบกล้วย (ถุง) 50 กรัม 5 20 15 **รายละเอียดต้นทุน (ตามสูตร) ได้จำนวน 30 กล่อง กล่องละ 50 กรัม 2.5 การตลาด จัดจำหน่ายในร้านสหกรณ์โรงเรียน ร้านค้าในชุมชน ได้แก่ กลุ่มคนรักสุขภาพ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน ๑๙

บทที่ 4 ผลการดำเนินโครงงาน ในการดำเนินโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 คณะ ผู้จัดทำได้ผลการดำเนินโครงงานตามลำดับ ดังนี้ 1.แบบประเมินความรู้ ความเข้าใจ ตอนที่ 1 สถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถาม การวิเคราะห์ข้อมูลสถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถามความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารจาก กล้วย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ปรากฏดังตารางที่ 1 ตารางที่ 1 แสดงความถี่และค่าร้อยละของผู้ตอบแบบสอบถามความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหาร จากกล้วย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จำแนกตามเพศ ตำแหน่ง รายการ ความถี่ ร้อยละ เพศ ชาย 14 47.00 หญิง 16 53.00 รวม 30 100.00 ตำแหน่ง ผู้บริหาร 1 3.33 ครูผู้สอน 4 13.33 คณะกรรมการสถานศึกษา 13 43.33 นักเรียน 12 40.00 รวม 100.00 จากตารางที่ 1 พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารจากกล้วย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จำแนกตามเพศ ได้แก่ เป็นเพศหญิง คิดเป็นร้อยละ 53.00 และเป็นเพศชาย คิดเป็นร้อยละ 47.00 ตามลำดับ เมื่อจำแนกตามตำแหน่ง พบว่า เป็นคณะกรรมการสถานศึกษา คิดเป็นร้อยละ 43.33 รองลงมาเป็น นักเรียน คิดเป็นร้อยละ 40.00 ถัดจากนั้นเป็นครูผู้สอน คิดเป็นร้อยละ 13.33 และเป็นผู้บริหาร คิดเป็นร้อย ละ 3.33 ตามลำดับ ๒๐

ตอนที่ 2 ความรู้ ความเข้าใจหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการแปรรูปอาหารจาก กล้วย ตารางที่ 2 แสดงความรู้ ความเข้าใจหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการแปรรูปอาหาร จากกล้วย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ปีการศึกษา 2565 รายการ ระดับความคิดเห็น (จำนวนทั้งหมด=30) ค่าเฉลี่ย แปลผล ด้านความเข้าใจ 1. ความเข้าใจก่อนเรียน 4.20 มาก 2. ความเข้าใจหลังเรียน 4.83 มากที่สุด 3. สามารถบอกประโยชน์ได้ 4.93 มากที่สุด 4. สามารถบอกข้อดีได้ 4.86 มากที่สุด 5. สามารถอธิบายรายละเอียดได้ 4.83 มากที่สุด 6. บรูณาการทางความคิดสู่การทำงานเป็นทีม 4.60 มากที่สุด ด้านการนำความรู้ไปใช้ มากที่สุด 7. สามารถนำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการ ทำงานได้ 4.80 มากที่สุด 8. สามารถนำความรู้ไปเผยแพร่ และถ่ายทอด ให้แก่ชุมชนได้ 4.67 มากที่สุด 9. สามารถให้คำปรึกษาแก่เพื่อนร่วมงานได้ 4.93 มากที่สุด 10.มีความมั่นใจ และสามารถนำความรู้ที่ได้รับไป ใช้ได้ 4.90 มากที่สุด สรุป 4.67 มากที่สุด จากตารางที่ 2 พบว่า นักเรียนและผู้ตอบแบบสอบถามมีความรู้ ความเข้าใจหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการแปรรูปอาหารจากกล้วย โดยภาพรวม มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.67 อยู่ใน ระดับคุณภาพ “มากที่สุด” เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า สามารถบอกประโยชน์ได้ และสามาระให้คำปรึกษาแก่เพื่อนร่วมงานได้ มี ค่าเฉลี่ยสูงสุด เท่ากับ 4.93 รองลงมาคือ มีความมั่นใจ และสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ได้ มีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 4.90 และสามารถบอกข้อดีได้ มีค่าเฉลี่ย 4.86 ตามลำดับ ๒๑

2. แบบสอบถามความพึงพอใจต่อการแปรรูปอาหารจากกล้วย ตารางที่ 3 แสดงความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารจากกล้วย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ ชัน ปีการศึกษา 2565 รายการ ระดับความพึงพอใจ 5 4 3 2 1 ค่าเฉลี่ย แปลผล 1.คุกกี้กล้วย 1. รสชาติ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 2. ความกรอบ 28 2 0 0 0 4.90 มากที่สุด 3. ปริมาณกับราคา 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 4. ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 5. ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 2.โดนัทกล้วยหอม 1. รสชาติ 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 2. ความนุ่ม 29 1 0 0 0 4.96 มากที่สุด 3. ปริมาณกับราคา 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 4. ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 5. ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 29 1 0 0 0 4.96 มากที่สุด 3.กล้วยตาก 1. รสชาติ 29 1 0 0 0 4.96 มากที่สุด 2. กลิ่น สี 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 3. ปริมาณกับราคา 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 4. ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 5. ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 4.กล้วยธัญพืช 1. รสชาติ 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 2. ประโยชน์ของอาหาร 29 1 0 0 0 4.96 มากที่สุด 3. ปริมาณกับราคา 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 4. ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 26 4 0 0 0 4.86 มากที่สุด 5. ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 28 2 1 0 0 4.86 มากที่สุด 5.อาลัวกล้วย 1. รสชาติ 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 2. ความกรอบ นุ่ม 27 2 1 0 0 4.86 มากที่สุด 3. ปริมาณกับราคา 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 4. ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 5. ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด ๒๒

รายการ ระดับความพึงพอใจ 5 4 3 2 1 ค่าเฉลี่ย แปลผล 6.ซาลาเปาไส้ครีมกล้วย 1. รสชาติ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 2. ความนุ่ม 26 3 1 0 0 4.83 มากที่สุด 3. ปริมาณกับราคา 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 4. ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 5. ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 27 2 1 0 0 4.86 มากที่สุด 7.ข้าวเกรียบกล้วย 1. รสชาติ 27 3 0 0 0 4.90 มากที่สุด 2. ความกรอบ 29 1 0 0 0 4.96 มากที่สุด 3. ปริมาณกับราคา 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 4. ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 28 2 0 0 0 4.93 มากที่สุด 5. ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 27 1 2 0 0 4.83 มากที่สุด สรุปความพึงพอใจ 4.90 มากที่สุด จากตารางที่ 3 พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารจากกล้วย ชั้น ประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ปีการศึกษา 2565 โดยรวมอยู่ในระดับคุณภาพ “มากที่สุด” มี ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.90 เมื่อจำแนกรายข้อ พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจต่อ โดนัทกล้วยหอม มากที่สุด ค่าเฉลี่ย 4.93 รองลงมาคือ คุกกี้กล้วย, กล้วยตาก และข้าวเกรียบกล้วย มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.91 ตามมาด้วยกล้วย ธัญพืช มีค่าเฉลี่ย 4.90 และอาลัวกล้วย,ซาลาเปาไส้ครีมกล้วย มีค่าเฉลี่ย 4.89 ตามลำดับ ๒๓

บทที่ 5 สรุปผลการดำเนินงาน ในการดำเนินโครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 คณะ ผู้จัดทำได้สามารถสรุปผลการดำเนินโครงงานและข้อเสนอแนะได้ ดังนี้ 1.สรุปผลการดำเนินงาน 1.ผู้ตอบแบบสอบถามความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารจากกล้วย ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จำแนกตามเพศ ได้แก่ เป็นเพศหญิง คิดเป็นร้อยละ 53.00 และเป็นเพศชาย คิดเป็นร้อยละ 47.00 ตามลำดับ เมื่อจำแนกตามตำแหน่ง พบว่า เป็นคณะกรรมการสถานศึกษา คิดเป็นร้อยละ 43.33 รองลงมา เป็นนักเรียน คิดเป็นร้อยละ 40.00 ถัดจากนั้นเป็นครูผู้สอน คิดเป็นร้อยละ 13.33 และเป็นผู้บริหาร คิดเป็น ร้อยละ 3.33 ตามลำดับ 2. ความรู้ ความเข้าใจหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการแปรรูปอาหารจาก กล้วย โดยภาพรวม มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.67 อยู่ในระดับคุณภาพ “มากที่สุด”เมื่อพิจารณารายข้อ พบว่า สามารถบอกประโยชน์ได้ และสามาระให้คำปรึกษาแก่เพื่อนร่วมงานได้ มีค่าเฉลี่ยสูงสุด เท่ากับ 4.93 รองลงมาคือ มีความมั่นใจ และสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปใช้ได้ มีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 4.90 และสามารถบอก ข้อดีได้ มีค่าเฉลี่ย 4.86 ตามลำดับ 3. ความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารจากกล้วย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ปีการศึกษา 2565 โดยรวมอยู่ในระดับคุณภาพ “มากที่สุด” มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.90เมื่อจำแนกรายข้อ พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามมีความพึงพอใจต่อ โดนัทกล้วยหอม มากที่สุด ค่าเฉลี่ย 4.93 รองลงมาคือ คุกกี้กล้วย, กล้วยตาก และข้าวเกรียบกล้วย มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.91 ตามมาด้วยกล้วยธัญพืช มีค่าเฉลี่ย 4.90 และอาลัว กล้วย,ซาลาเปาไส้ครีมกล้วย มีค่าเฉลี่ย 4.89 ตามลำดับ จากผลการดำเนินงานที่เกี่ยวกล่าวมาข้างต้น คณะผู้จัดทำสามารถสรุปได้ว่า การดำเนินโครงงานแปร รูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ในครั้งนี้ ทำให้ได้ผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นในชุมชน ผู้บริโภคเกิดทางเลือกที่ หลากหลายในการบริโภคสินค้า และส่งเสริมอาชีพให้กับคนในชุมชน และเพิ่มรายได้ระหว่างเรียนแก่นักเรียน 2. ข้อเสนอแนะ 1. ควรปรับปรุง และออกแบบการแปรรูปอาหารจากกล้วยให้มีความแตกต่างจากที่เคยมีมา ปรับให้มี รสชาติที่หลากหลาย ออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้มีความน่าสนใจดึงดูดลูกค้า ๒๔

บรรณานุกรม กรมวิชาการเกษตร. กล้วย. (ออนไลน์) (อ้างถึงวันที่ 18 ธันวาคม 2565) เข้าถึง จาก: http://www.doa.go.th/hort/images/stories/statushort/hy2557/banana.pdf กรมวิชาการเกษตร. ยุทธศาสตร์การพัฒนาวิจัยกล้วย พ.ศ. 2559-2563. (ออนไลน์) (อ้างถึงวันที่ 20 ธันวาคม 2565) เข้าถึงจาก www.doa.go.th/hortold/images/stories/strategyplanthort วิชัย หฤทัยธนาสันติ์. การใช้ประโยชน์และแปรรูปกล้วย. ใน: การสัมมนา และนิทรรศการกล้วยครบ วงจร. น. หน้า 16-17. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2541. นรพงศ์ กิ่งศักดิ์. (2556). การศึกษาและพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์กล้วยแปรรูปชนิด อบแห้ง จากวัสดุธรรมชาติ กรณีศึกษา : วัสดุจากเปลือกกล้วย จังหวัดพิษณุโลก. ปริญญานิพนธ์ ศป.ม. (นวัตกรรมการออกแบบ). กรุงเทพฯ: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. คณะกรรมการควบคุม: ผู้ช่วยศาสตราจารย์ดร. รวิเทพ มุสิกะปาน สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม. มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน กล้วยอบ มผช. 112/2558. (ออนไลน์) (อ้างถึงวันที่ 21 ธันวาคม 2565) เข้าถึงจาก: http://tcps.tisi.go.th/pub/tc สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม. มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน แป้งกล้วย มผช. 1375/2550. (ออนไลน์) (อ้างถึงวันที่ 21 ธันวาคม 2565) เข้าถึงจาก: http://tcps.tisi.go.th/pub/ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. มาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ ก ล ้ ว ย ม ก อ ช . 0006-2548. (อ อ น ไ ล น์) (อ ้ า ง ถ ึ ง ว ั น ท ี ่ 21 ธ ั น ว า ค ม 2565) เ ข ้ า ถึ ง จาก: http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2548/00178655.PDF สุธิดา อัญญะโพธิ์. กล้วย ผลไม้มากคุณประโยชน์. UPDATE, พฤศจิกายน, 2548, ปีที่ 20, ฉบับที่ 218, หน้า 45-56. (แฟ้มประมวลสารสนเทศเฉพาะเรื่อง (CF 64), A46) สุนทรีย์ แสงสีโสต. กล้วย : ผลไม้สารพัดประโยชน์. วารสารกรมวิทยาศาสตร์บริการ, พฤษภาคม, 2543, ปีที่ 48, ฉบับที่ 153, หน้า 3-5. (แฟ้มประมวลสารสนเทศเฉพาะเรื่อง (CF 64), A47) ๒๕

ภาคผนวก ๒๖

ภาคผนวก ก ๒๗

แบบประเมินความรู้ ความเข้าใจ หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางในการแปรรูปอาหารจากกล้วย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 คำชี้แจง โปรดทำเครื่องหมาย √ ลงในช่องที่ตรงกับความคิดเห็นของท่าน สถานะผู้ตอบแบบสอบถาม: ผู้บริหาร ครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน นักเรียน เพศ: ชาย หญิง ข้อที่ รายการประเมิน ระดับการปฏิบัติ มาก ที่สุด มาก ปาน กลาง น้อย น้อย ที่สุด 5 4 3 2 1 ด้านความเข้าใจ 1 ความเข้าใจก่อนเรียน 2 ความเข้าใจหลังเรียน 3 สามารถบอกประโยชน์ได้ 4 สามารถบอกข้อดีได้ 5 สามารถอธิบายรายละเอียดได้ 6 บรูณาการทางความคิดสู่การทำงานเป็นทีม ด้านการนำความรู้ไปใช้ 7 สามารถนำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการ ทำงานได้ 8 สามารถนำความรู้ไปเผยแพร่ และถ่ายทอด ให้แก่ชุมชนได้ 9 สามารถให้คำปรึกษาแก่เพื่อนร่วมงานได้ 10 มีความมั่นใจ และสามารถนำความรู้ที่ได้รับไป ใช้ได้ ข้อเสนอแนะ............................................................................................................................. ........................... ....................................................................................................... ....................................................................... ............................................................................................................................. ................................................. ๒๘

แบบสอบถามความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์แปรรูปอาหารจากกล้วย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 คำชี้แจง โปรดทำเครื่องหมาย √ ลงในช่องที่ตรงกับความคิดเห็นของท่าน สถานะผู้ตอบแบบสอบถาม: ผู้บริหาร ครูผู้สอน คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน นักเรียน เพศ: ชาย หญิง ข้อที่ รายการประเมิน ระดับการปฏิบัติ มาก ที่สุด มาก ปาน กลาง น้อย น้อย ที่สุด 5 4 3 2 1 คุกกี้กล้วย 1 รสชาติ 2 ความกรอบ 3 ปริมาณกับราคา 4 ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 5 ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ โดนัทกล้วยหอม 1 รสชาติ 2 ความนุ่ม 3 ปริมาณกับราคา 4 ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 5 ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ กล้วยตาก 1 รสชาติ 2 กลิ่น สี 3 ปริมาณกับราคา 4 ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 5 ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ 1 กล้วยธัญพืช ๒๙

ข้อที่ รายการประเมิน ระดับการปฏิบัติ มาก ที่สุด มาก ปาน กลาง น้อย น้อย ที่สุด 5 4 3 2 1 กล้วยธัญพืช 1 รสชาติ 2 ประโยชน์ของอาหาร 3 ปริมาณกับราคา 4 ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 5 ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ อาลัวกล้วย 1 รสชาติ 2 ความกรอบ นุ่ม 3 ปริมาณกับราคา 4 ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 5 ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ ซาลาเปาไส้ครีมกล้วย 1 รสชาติ 2 ความนุ่ม 3 ปริมาณกับราคา 4 ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ 5 ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ ข้าวเกรียบกล้วย รสชาติ ความกรอบ ปริมาณกับราคา ลักษณะทั่วไปของผลิตภัณฑ์ ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ ข้อเสนอแนะ............................................................................................................................. ........................... ....................................................................................................... ....................................................................... ............................................................................................................................. ................................................. ๓๐

ภาคผนวก ข ๓๑

ภาพกิจกรรมดำเนินงานโครงงานแปรรูปอาหารเรื่องกล้วยๆ ๓๒

ภาพกิจกรรมดำเนินงานโครงงานแปรรูปอาหารเรื่องกล้วยๆ ๓๓

ภาคผนวก ค ๓๔

บัญชีรายรับ-รายจ่าย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 วัน/เดือน/ปี รายการ รายรับ (บาท) รายจ่าย คงเหลือ หมาย ซื้อวัตถุดิบ ค่าใช้จ่าย เหตุ อื่นๆ 4/07/2565 รับเงินสนับสนุนโครงงาน 2,000 2,000 ซื้ออุปกรณ์ทำขนม 1,600 400 8/07/2565 ขายขนมแปรรูป 400 800 จ่ายค่าแรงนักเรียนทำขนม 300 500 18/07/2565 ซื้อกล้วย 100 400 22/07/2565 ขายขนม 600 1,000 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 700 25/07/2565 ซื้อกล้วยน้ำวา และกล้วยหอม 80 620 ซื้อกะทิ แป้งอเนกประสงค์ 96 524 รวม 3,000 1,876 600 524 สรุป รายรับ-รายจ่าย เดือนกรกฎาคม รายรับ 3,000 บาท รายจ่าย ซื้อวัตถุดิบ 1,876 บาท ค่าใช้จ่ายอื่นๆ 600 บาท คงเหลือ 524 บาท ๓๕

บัญชีรายรับ-รายจ่าย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 วัน/เดือน/ปี รายการ รายรับ (บาท) รายจ่าย คงเหลือ หมาย ซื้อวัตถุดิบ ค่าใช้จ่าย เหตุ อื่นๆ 1/08/2565 ยอดยกมา 524 524 ขายขนมที่ร้านค้า 600 1,124 3/08/2565 ซื้อเนยเค็ม 115 1,009 ซื้อกล้วย 100 909 5/08/2565 ขายขนมตลาดนัด 580 1,489 ซื้อกล้วย 80 1,409 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,109 18/08/2565 ขายขนมที่ร้านค้า 425 1,534 ซื้อแป้งอเนกประสงค์และ อุปกรณ์ทำขนม 360 1,174 26/08/2565 ขายขนามตลาดนัด 560 1,734 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,434 31/08/2565 ขายขนมร้านค้า 350 1,784 รวม 3,039 655 600 1,784 สรุป รายรับ-รายจ่าย เดือนสิงหาคม รายรับ 3,039 บาท รายจ่าย ซื้อวัตถุดิบ 655 บาท ค่าใช้จ่ายอื่นๆ 600 บาท คงเหลือ 1,784 บาท ๓๖

บัญชีรายรับ-รายจ่าย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 วัน/เดือน/ปี รายการ รายรับ (บาท) รายจ่าย คงเหลือ หมาย ซื้อวัตถุดิบ ค่าใช้จ่าย เหตุ อื่นๆ 1/09/2565 ยอดยกมา 1,784 1,784 ซื้อนมสด แป้ง กะทิ 342 1,442 2/09/2565 ขายขนมตลาดนัด 530 1,972 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,672 7/09/2565 ขายขนมร้านค้า 280 1,952 8/09/2565 ซื้อวัตถุดิบอุปกรณ์มาฝึกซ้อม 540 1,412 16/09/2565 ขายขนมที่ตลาดนัด 360 1,772 18/08/2565 ขายขนมที่ร้านค้า 420 2,192 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,892 20/09/2565 ซื้อกล้วย 120 1,772 ซื้อวัตถุดิบฝึกซ้อม 242 1,530 23/09/2565 ขายขนมที่ตลาด 410 1,940 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,640 รวม 3,904 584 1,440 1,640 สรุป รายรับ-รายจ่าย เดือนกันยายน รายรับ 3,904 บาท รายจ่าย ซื้อวัตถุดิบ 584 บาท ค่าใช้จ่ายอื่นๆ 1,440 บาท คงเหลือ 1,640 บาท ๓๗

รายรับ-รายจ่าย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 วัน/เดือน/ปี รายการ รายรับ (บาท) รายจ่าย คงเหลือ หมาย ซื้อวัตถุดิบ ค่าใช้จ่าย เหตุ อื่นๆ 1/10/2565 ยอดยกมา 1,640 1,640 ซื้อกล้วย 100 1,540 7/10/2565 จ่ายค่าอุปกรณ์ฝึก 490 1,050 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 750 ขายขนมตลาด 460 1,210 10/10/2565 ขายขนมที่ร้านค้า 250 1,460 รวม 2,350 100 790 1,460 สรุป รายรับ-รายจ่าย เดือนตุลาคม รายรับ 2,350 บาท รายจ่าย ซื้อวัตถุดิบ 100 บาท ค่าใช้จ่ายอื่นๆ 790 บาท คงเหลือ 1,460 บาท ๓๘

รายรับ-รายจ่าย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 วัน/เดือน/ปี รายการ รายรับ (บาท) รายจ่าย คงเหลือ หมาย ซื้อวัตถุดิบ ค่าใช้จ่าย เหตุ อื่นๆ 1/11/2565 ยอดยกมา 1,460 1,640 ซื้อวัตถุดิบ อุปกรณ์ฝึกซ้อม 420 1,040 7/11/2565 รับเงินสนับสนุนโครงงาน 1,000 2,040 11/11/2565 ขายขนมที่ตลาด 390 2,430 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 2,040 14/11/2565 ซื้อกล้วย 130 1,910 18/11/2565 ขายขนมที่งานศิลปหัตถกรรมที่ เขต 640 2,550 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 2,250 22/11/2565 ซื้อกล้วย และแป้งเค้ก 340 1,910 25/11/2565 ขายขนมที่ตลาด 410 2,320 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 2,020 28/11/2565 ซื้ออุปกรณ์ฝึกซ้อม 420 1,600 รวม 3,900 890 1,320 1,600 สรุป รายรับ-รายจ่าย เดือนพฤศจิกายน รายรับ 3,900 บาท รายจ่าย ซื้อวัตถุดิบ 890 บาท ค่าใช้จ่ายอื่นๆ 1,320 บาท คงเหลือ 1,600 บาท ๓๙

รายรับ-รายจ่าย โครงงานแปรรูปอาหาร เรื่องกล้วยๆ ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนบ้านโพธิ์ชัน ตำบลนางาม อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 3 วัน/เดือน/ปี รายการ รายรับ (บาท) รายจ่าย คงเหลือ หมาย ซื้อวัตถุดิบ ค่าใช้จ่าย เหตุ อื่นๆ 1/12/2565 ยอดยกมา 1,600 1,600 ขายขนมที่ร้านค้า 450 2,050 7/12/2565 ซื้อกล้วย 130 1,920 14/12/2565 ขายขนมที่ร้านค้า 360 2,280 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,980 20/12/2565 จ่ายค่าบอร์ด 400 1,580 23/12/2565 ขายขนมที่ตลาด 460 2,040 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,740 27/12/2565 ซื้อกล้วย และแป้งเค้ก 280 1,460 30/12/2565 ขายขนมที่งานผ้าป่าโรงเรียน 730 2,190 จ่ายค่าแรงนักเรียน 300 1,890 รวม 3,600 410 1,300 1,890 สรุป รายรับ-รายจ่าย เดือนธันวาคม รายรับ 3,600 บาท รายจ่าย ซื้อวัตถุดิบ 410 บาท ค่าใช้จ่ายอื่นๆ 1,300 บาท คงเหลือ 1,890 บาท ๔๐

ภาคผนวก ง ๔๑

๔๒

๔๓

๔๔ ถ

๔๕