คู่มือการปลูกหน่อไม้ฝรั่ง

คู่มือการปลูก หน่อไม้ฝรั่ง 2566 เรีย รี บเรีย รี งโดย นายฟากอฟ มันอิ รหัสนักศึกษา65305010017 ภาควิชวิาเกษตรศาสตร์ วิทวิยาลัยเทคโนโลยีการเกษตรและประมงปัตตานี

หน่อไม้ฝรั่ง ชื่อพื้นเมือง : หน่อไม้ฝรั่ง ชื่อวิทวิยาศาสตร์ : Asparagus officinalis L. ชื่อวงศ์ : ASPARAGACEAE ชื่อสกุล : Asparagus ชื่อสามัญ : Asparagus. ลักษณะทางพฤษศาสตร์ เป็นพืชล้มลุกขนาดเล็ก มีเหง้าเล็กๆใต้ดินแตกกอ ออกหน่อเหนือดิน มีลำ ต้นแบ่ง เป็นสองส่วน ลำ ต้นใต้ดินมีสีขาวและลำ ต้นเหนือดิน มียอดอ่อนหรือรืหน่ออ่อน จาก เหง้าเป็นลำ ต้นเหนือดิน มีลักษณะทรงกลม ยาวเป็นแท่ง มีใบเป็นเกล็ดบางๆตาม ข้อ มีสีม่วง สีเขียวอ่อน และหน่อออกอยู่ใต้ดินมีสีขาว ใช้รับประทาน มีรสชาติ หวานกรอบ มีกลิ่นเฉพาะตัว ถ้าปล่อยไว้จว้ะเป็นต้น จะมีกิ่งก้านสาขาแตกออก มี ถิ่นกำ เนิดในทวีปวียุโรปและแอฟริกริา เป็นที่นิยมปลูกกันทั่วไป ในหลายประเทศที่มี อากาศเย็น หน่อไม้ฝรั่งมีปลูกหลายสายพันธุ์ มีประโยชน์และสรรพคุณ ทางยา หลายอย่าง นำ มาประกอบอาหาร เมนูต่างๆได้หลายเมนู

ต้นหน่อไม้ฝรั่ง ต้น : เพศผู้และเพศเมียแยกกันอยู่คนละต้น (dioecious) ยอดอ่อน ยอดอ่อนหรือรืหน่ออ่อน (spear) : เจริญริมาจากเหง้า เป็นส่วน ที่ใช้รับประทาน ถ้าปล่อยให้หน่ออ่อนเจริญริเติบโตจะกลายเป็น ลำ ต้นเหนือดิน ซึ่งมีความสูง 1.5 - 2 เมตร

ดอก : มีขนาดเล็ก มีจำ นวนมากและเกิดตามกิ่งก้าน ดอก ผล : มีลักษณะกลม ขนาดเล็ก มีสีเขียวเมื่ออ่อนและสีแดงส้ม เมื่อสุก มีเมล็ดอยู่ ภายในผลละ 2-3 เมล็ด เปลือกหุ้มเมล็ดสีดำ ผล

แหล่งที่ปลูกที่เหมาะสม ดินร่วน ดินร่วนปนทราย หรือรืดินทรายที่มีเศษซากพืชหรือรือินทรียรีวัตวัถุ ปะปนอยู่ มาก ส่วนดินเหนียวสามารถปลูกได้แต่ต้องมีการเจริญริเติบโตได้ดีในดินที่มีสภาพ pH 6.0-6.8 มีความอุดมสมบูรณ์ ปานกลางจนถึงสูง หน้าดินลึกอย่างน้อย 50 เซนติเมตร ระบายน้าและถ่ายเทอากาศได้ดี ลักษณะทั่วทั่ไป หน่อไม้ฝรั่งเป็นพืชผักที่มีลำ ต้นแบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ลำ ต้นใต้ดิน และลำ ต้นเหนือ ดิน ลำ ต้นใต้ดิน : อาจถือเป็นส่วนหนึ่งของระบบรากรวมเรียรีกว่าว่rhizome หรือรืเหง้า อาหารของหน่อไม้ฝรั่งจะถูกส่งมาเก็บ ที่ส่วนนี้ ลำ ต้นใต้ดินมีลักษณะเป็นแท่ง คล้ายแท่งดินสอ งอกกระจายออกเป็นรัศมีโดยรอบ เรียรีกอีกอย่างว่าว่crown ระบบราก แผ่ขยายออกไป ประมาณ 3-5 ฟุตฟุหรือรืมากกว่าว่นั้น ยอดอ่อนหรือรืหน่ออ่อน (spear) : เจริญริมาจากเหง้า เป็นส่วนที่ใช้รับประทาน ถ้า ปล่อยให้หน่ออ่อนเจริญริเติบโตจะกลายเป็นลำ ต้นเหนือดิน ซึ่งมีความสูง 1.5 - 2 เมตร ลำ ต้นเหนือดิน : มีใบเป็นเกล็ดบาง ๆ ติดอยู่ตามข้อ ส่วนที่เห็นเป็นลักษณะคล้าย เส้นขน (ที่เรียรีกกันว่าว่ ใบ) แท้จริงริเป็นส่วนของกิ่งก้านที่เปลี่ยนไปทำ หน้าที่ใบ เรียรีกว่าว่claode หรือรื cladophyll ต้น : เพศผู้และเพศเมียแยกกันอยู่คนละต้น (dioecious) ดอก : มีขนาดเล็ก มีจำ นวนมากและเกิดตามกิ่งก้าน ผล : มีลักษณะกลม ขนาดเล็ก มีสีเขียวเมื่ออ่อนและสีแดงส้ม เมื่อสุก มีเมล็ดอยู่ ภายในผลละ 2-3 เมล็ด เปลือกหุ้มเมล็ดสีดำ หน่อไม้ฝรั่งรั่หากนำ มา รับประทานส่วนยอดมีคุณค่าทางอาหารสูง โดย เฉพาะ Amino succinamic หรือ asparagines นอกจากนี้ยังมีวิตามิน B C และแคโรทีนสูง สามารถนำ มาประกอบอาหารได้หลายชนิด เช่น ผัด ลวก เป็นต้น การใช้ประโยชน์และคุณค่าทางอาหาร

การเตรียมกล้า การเพาะกล้าในถุง เตรียรีมวัสวัดุเพาะกล้า ซึ่งประกอบด้วย ดินร่วน : ใบไม้ผุ : ขี้เถ้าแกลบ : ปุ๋ยปุ๋ อินทรีย์รีย์อัตราส่วน 1:1:1:1 ผสมให้เข้ากันและกรอกใส่ถุงดำ ขนาดกลาง รดน้ำ ให้ ชุ่ม แล้วจึงหยอดเมล็ดลงไป หลุมละ 1 เมล็ด รดน้ำ ทุกวันวัควรวางถุงกล้าหน่อไม้ ฝรั่งไว้กว้ลางแจ้งให้รับแสงสว่าว่งเต็มที่ เพื่อให้ต้นตั้งตรง เลี้ยงไว้ปว้ระมาณ 90- 120 วันวัแล้วจึงขนย้ายกล้าไปปลูกลงแปลงได้ การเตรียรีมหลุมปลูก ใช้จอบขุดทำ หลุมปลูกในแปลงที่เตรียรีมไว้ โดยขุดหลุมลึก 15-25 เซนติเมตร หลุมกว้าว้ง 20 เซนติเมตร รองกันหลุมด้วยฟูรฟูาดาน เพื่อป้องกันแมลงในดิน ใช้ อัตรา 1 ช้อนชาต่อหลุม และปุ๋ยปุ๋เคมีสูตร 15-15-15 หรือรื 16-16-16 อัตรา 1 ช้อน ชาต่อหลุม รวมทั้งใส่ปุ๋ยปุ๋คอก หรือรืขี้เถ้าแกลบผุ อัตรา 2 กำ มือต่อหลุม คลุกเคล้า รองกันหลุม การปลูก ปลูกหลุมละ 1 ต้นโดยพยายามแผ่รากของต้นกล้า ไม่ให้ขดอยู่เป็นกระจุก แล้วก ลบดินรอบโคนต้นหนา 3-4 เซนติเมตร หรือรืพยายามพูนดินรอบโคนต้นให้เหนือ ระดับดินบนแปลงเล็กน้อย จึงกดดินรอบ ๆ โคนต้นกล้าให้แน่น รดน้ำ ให้พอชื้น การย้ายต้นกล้าหน่อไม้ฝรั่งลงปลูกในแปลง -เลือกต้นกล้าอายุ 3-4 เดือนมีความแข็งแรง สมบูรณ์ ต้นใหญ่ มีรากมาก ถ้าเป็นต้นกล้าที่ย้ายปลูกอยู่ในถึงพลาสติกอยู่แล้ว สามารถย้ายปลูกได้ทันที - ตัดยอดด้านบนของต้นกล้าหน่อไม้ฝรั่งให้เหลือความสูงของต้น 15 เซนติเมตร - แช่ส่วนรากและโคนของต้นหน่อไม้ฝรั่งในน้ำ สะอาดผสมสารป้องกันกำ จัดเชื้อรา เช่น เบนเลท หรือรืไดโฟลาแทน อัตรา 1 ช้อนชาต่อน้ำ 20 ลิตร นาน 15 นาที - เวลาที่เหมาะสมที่จะย้ายกล้าควรเป็นช่วงที่มีแดดอ่อน ๆ เวลาบ่ายใกล้เย็น การจัดระยะปลูก ควรปลูกแบบแถวเดี่ยว ใช้ระยะปลูกระหว่าว่งต้น 0.5 เมตร และระยะระหว่าว่งแถว 1.0 - 1.5เมตร

การให้น้ำ - ใช้เรือรืรดน้ำ ติดเครื่อรื่งยนต์วิ่งวิ่ไปตามร่องน้ำ - ใช้ระบบติดสปริงริเกอร์พ่นน้ำ เป็นละอองฝอย - ใช้วิธีวิธีเปิดน้ำ เข้าทางท่อให้ไหลเข้ามาในร่องระบายน้ำ ข้างแถวปลูก หลักการให้น้ำ - ควรให้ผิวหน้าดินชื้น แต่อย่าให้จนดินเฉอะแฉะ เพราะถ้าแปลงปลูกเป็นดิน เหนียว จะทำ ให้ปริมริาณผลผลิตของหน่อไม้ฝรั่งลดลง - หน่อไม้ฝรั่งเป็นพืชที่ต้องการน้ำ อย่างสม่ำ เสมอ เพื่อให้ได้ผลผลิตดี - หน่อไม้ฝรั่งที่ได้รับ้น้ำ ไม่สม่ำ เสมอ จะมีคุณภาพของหน่อไม่ดี โดยจะมีเส้นใย (ไฟเบอร์) มาก หน่อจะเหนียวทำ ให้คุณภาพในการบริโริภคจะด้อยลง การให้ปุ๋ย ปุ๋ยอินทรีย์ ถึงแม้ว่าเกษตรกรจะใส่ไปแล้วในตอนเตรียมดิน แต่เนื่องจาก หน่อไม้ฝรั่งรั่เป็นพืชอายุยาว และเก็บผลผลิตไปทุก 2 เดือน สภาพดินใน แปลงปลูกจะยุบตัวลง ทำ ให้รากตื้น จะไม่มีประสิทธิภาพในการหาอาหาร ทำ ให้ลำ ต้นล้มง่าย เกษตรกรจำ เป็นต้องใสปุ๋ยอินทรีย์กลบโคนต้นให้สูงใน ระดับที่ช่วยให้ทรงต้นแข็งแรง ได้แก่ ปุ๋ยขี้ไขี้ก่แกลบ ปุ๋ยขี้เขี้ป็ด ขี้หขี้มู หรือ ปุ๋ยอินทรีย์หมักจากเศษ อัตราไร่ละ 0.5 -1 ตัน/ไร่ การกำ จัดวัชพืช ในช่วงเตรียมแปลง ควรใช้สารควบคุมวัชพืช เพื่อป้องกันไม่ให้เมล็ดหญ้างอก เมื่อต้นหน่อไม้ฝรั่งรั่เจริญเติบโตขึ้นมาแล้ว ควรใช้แรงงานกำ จัดวัชพืชแทนการ ใช้สารเคมี เนื่องจากกอของหน่อไม้ฝรั่งรั่ที่โตแล้วทรงพุ่มมักจะชนกัน การใช้ สารเคมีจะทำ ให้ชะงักการเจริญเติบโต เกษตรกรมักจะนิยมทำ การกำ จัดวัชพืช โดยการใช้เสียมมือเล็ก ๆ ขุดเพื่อเก็บเศษหญ้าและวัชพืชไปพร้อม ๆ กับการ แต่งต้น ในช่วงที่พักต้นแม่ (ทุก 2 เดือน) ควรงดการให้น้ำ รอให้ดินหมาด ก่อนจึงกำ จัดวัชพืช เพราะทำ ให้ขุดรากและลำ ต้นใต้ดินขึ้นมาได้หมด

ช่วงเก็บเกี่ยว เมื่อหน่อที่แทงโผล่เหนือพื้นดินมีความสูงเกิน 20 เซนติเมตร แต่ไม่เกิน 27 เซนติเมตร ข้อกำ หนดเรื่อรื่งคุณภาพ : คุณภาพขั้นต่ำ มีรูปร่างลักษณะและสีตรงตามพันธุ์ หน่อไม่แก่ หน่อมีลักษณะตรง บริเริวณยอดแน่น ใบไม่คลี่ออกจากยอด สด สะอาด และปลอดภัยจากสารเคมี การเตรียรีมสู่ตลาด : เข้ากำ ๆละ 200 กรัม โดยมีกระดาษสีขาวห่อหุ้มก่อนที่จะใช้ ยางรัด 1 รอบ การเก็บรักษา 1. อุณหภูมิ 0 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 95 – 100 เปอร์เซ็นต์ สามารถ เก็บรักษาได้นาน 14 – 21 วันวั 2. อุณหภูมิ 2 – 2.5 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 95 – 100 เปอร์เซ็นต์ สามารถเก็บรักษาได้นาน 14 – 21 วันวั