รายงานประวัติศาสตร์

รายงาน

เรื่อง พ่อขุนศรีอินทราทิตย์

(พระมหากษัตริย์องค์แรกแห่งอาณาจักรสุโขทัย)

จัดทำโดย

นางสาววรรณิสา ยอดสิงห์ เลขที่ 1
แผนกการบัญชี พบ.13

รายวิชา ประวัติศาสตร์ชาติไทย รหัสวิชา 20000-1502

เสนอ

อาจารย์ สุประวัติ ขันทอง
วิทยาลัยเทคนิคกันทรลักษ์
สำนักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษา



รายงาน

เรื่อง พ่อขุนศรีอินทราทิตย์

(พระมหากษัตริย์องค์แรกแห่งอาณาจักรสุโขทัย)

จัดทำโดย

นางสาววรรณิสา ยอดสิงห์ เลขที่ 1
แผนกการบัญชี พบ.13

รายวิชา ประวัติศาสตร์ชาติไทย รหัสวิชา 20000-1502

เสนอ

อาจารย์ สุประวัติ ขันทอง
วิทยาลัยเทคนิคกันทรลักษ์
สำนักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษา

คำนำ

รายงานเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อนเป็นส่วนหนึ่งของ
วิชาประวัติศาสตร์ชาติไทย ชั้นปวช.1

เพื่อให้ได้ศึกษาหาความรู้ในเรื่องพ่อขุนศรีอินทราทิตย์
และได้ศึกษาอย่างเข้าใจเพื่อเป็นประโยชน์กับกการเรียน

ผู้จัดทำหวังว่า รายงานเล่มนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้อ่าน
หรือนักเรียน นักศึกษา ที่กำลังหาข้อมูลเรื่องนี้อยู่
หากมีข้อแนะนำหรือข้อผิดพลาดประการใด
ผู้จัดทำขอน้อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

ผู้จัดทำ
นางสาววรรณิสา ยอดสิงห์
วันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2564

สารบัญ หน้า

เรื่อง ก
ข
คำนำ 1
สารบัญ 2
พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ 3
พระนาม 4
พระราชกรณียกิจ 5
พระราชวงศ์
บรรณานุกรมหรือแหล่งอ้างอิง

พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ 1

พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ หรือพระนามเต็ม กมรเตงอัญศรีอินทรบดินทราทิตย์

พระนามเดิม "พ่อขุนบางกลางหาว" เป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์พระร่วง

ตามประวัติศาสตร์ไทย ทรงครองราชย์ตั้งแต่ พ.ศ. 1781 ตราบจนเสด็จ

สวรรคตเมื่อ พ.ศ. 1811

พ่อขุนศรีอินทราทิตย์

กมรเตงอัญศรีอินทรบดินทราทิตย์































พระบรมราชานุสาวรีย์พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย

ครองราชย์ พระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรสุโขทัย
ก่อนหน้า
>>> พ.ศ.1781-พ.ศ.1811(30ปี)
>>> สถาปนาอาณาจักร ก่อนหน้านั้นเป็นส่วนหนึ่งของ

อาณาจักรละโว้

ถัดไป >>> พ่อขุนบานเมือง

อัครมเหสี >>> นางเสือง

พระราชบุตร >>> พ่อขุนบานเมือง
พ่อขุนรามคำแหงมหาราช
ราชวงศ์ >>> และระราชบุตรอีกสามพระองค์
พระร่วง
พระราชสมภพ >>> พ.ศ.1731
เมืองบางยาง
สวรรคต >>> พ.ศ.1811(80พรรษา)
อาณาจักรสุโขทัย
ศาสนา >>> มหายาน

พระนาม 2
1. บางกลางหาว
2. พ่อขุนบางกลางหาว
3. พ่อขุนศรีอินทราทิตย์
4. พระร่วง
5. พระอินทราชา
6. อรุ ณราช
7.ไสยรังคราช หรือ ไสยรังครา
8. ไสยนรงคราช
9.รัคราช หรือ สรังคราช
10.พระร่วง หรือ โรจนราช

เพิ่มหัวเรื่องย่อยสำหรับพระนามแรก คือ พ่อขุนบางกลางหาว นั้นเป็นพระนามดั้งเดิม
เมื่อครั้งเป็น เจ้าเมืองบางยาง เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า พ่อขุนบางกลางหาวเป็น
พระนามสมัยเป็นเจ้าเมืองบางยาง โดยแท้จริง
พระนามที่สองนั้น เป็นพระนามแบบทางการตามอย่างราชประเพณีเขมร เป็นพระนาม
ทรงใช้เมื่อเข้ารับพระราชพิธีบรมราชาภิเษกแล้ว พระนาม "ศรีอินทราทิตย์" มีกล่าวไว้
อยู่ในศิลาจารึกหลักที่ 2 วัดศรีชุมว่า "ศรีอินทรปตินทราทิตย" ซึ่งเป็นพระนาม
เกียรติยศที่พระเจ้าแผ่นดินเขมรแต่โบราณสถาปนาให้แก่พ่อขุนผาเมืององค์รัชทายาท
ผู้ครองเชลียงสุกโขไทในราชวงศ์ศรีนาวนำถม ต่อมาภายหลังพ่อขุนผาเมืองทรงยกให้
แก่พระสหายพ่อขุนบางกลางหาวแทน

พระราชกรณียกิจ3

พ่อขุนศรีอินทราทิตย์เมื่อครั้งยังเป็นพ่อขุนบางกลางหาว
ได้ร่วมมือกับพ่อขุนผาเมือง เจ้าเมืองราดแห่งราชวงศ์ศรีนาวนำถุม
รวมกำลังพลกัน กระทำรัฐประหารขอมสบาดโขลญลำพง
โดยพ่อขุนบางกลางหาวตีเมืองศรีสัชนาลัยและเมืองบางขลงได้
และยกทั้งสองเมืองให้พ่อขุนผาเมือง ส่วนพ่อขุนผาเมืองตีเมืองสุโขทัยได้
ก็ได้มอบเมืองสุโขทัยให้พ่อขุนบางกลางหาว พร้อมพระขรรค์ชัยศรีและ
พระนาม "ศรีอินทรบดินทราทิตย์" ซึ่งได้นำมาใช้เป็นพระนาม
ภายหลังได้คลายเป็นศรีอินทราทิตย์ การเข้ามาครองสุโขทัยของพระองค์
ส่งผลให้ราชวงศ์พระร่วงเข้ามามีอิทธิพลในเขตนครสุโขทัยเพิ่มมากขึ้นและ
ได้แผ่ขยายดินแดนกว้างขวางมากออกไป แต่เขตแดนเมืองสรลวงสองแคว
ก็ยังคงเป็นฐานกำลังของราชวงศ์ศรีนาวนำถุมอยู่

พระแสงขรรค์ชัยศรี >>>

ในกลางรัชสมัย ทรงมีสงครามกับขุนสามชน เจ้าเมืองฉอด ทรงชนช้างกับขุนสามชน
แต่ไพร่พลของพระองค์ ได้เตลิดหนีดังคำในศิลาจารึกว่า "ไพร่ฟ้าหน้าใสพ่อกู หนีญญ่ายพ่ายจแจ๋น"
(หนี-ยอ-ย่าย-พ่าย-จอ-แจ้น) ขณะนั้นพระโอรสองค์เล็ก (รามราช) มีพระปรีชาสามารถ ได้ขับช้าง
แซงขึ้นไปชนช้างชนะขุนสามชน ภายหลังจึงทรงเฉลิมพระนามพระโอรสว่ารามคำแหง

ในยุคประวัติศาสตร์ชาตินิยม มีคติหนึ่งที่เชื่อกันว่า พระองค์ทรงเป็นผู้นำชาวสยามต่อสู้กับ
อิทธิพลขอมในสุวรรณภูมิ ทรงได้ชัยชนะและประกาศอิสรภาพตั้งราชอาณาจักรสุโขทัยขึ้น
และทรงเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชอาณาจักรไทย แต่ภายหลัง คติดังกล่าวได้รับการพิสูจน์
แล้วว่าไม่จริง เพราะพระองค์ไม่ได้เป็นปฐมกษัตริย์ อีกทั้งยังมีพ่อขุนศรีนาวนำถุม
ครองสุโขทัยอยู่ก่อนแล้ว

พระราชวงศ์ 4

พ่อขุนศรีอินทราทิตย์มีพระราชโอรสและพระธิดา
รวม 5 พระองค์ ได้แก่

1.พระราชโอรสองค์โต (ไม่ปรากฏพระนาม)
สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์

2. พ่อขุนบานเมือง
3.พ่อขุนรามคำแหงมหาราช หรือ พ่อขุนราม

ราช (พระนามเดิมชื่อพระราม)
4.พระราชธิดา (ไม่ปรากฏพระนาม)
5.พระราชธิดา (ไม่ปรากฏพระนาม)
แม้ไม่ทราบแน่นอนว่าพระองค์เสด็จสวรรคตในปีใด
แต่ภายหลังจากพระองค์เสด็จสวรรคตแล้ว
พ่อขุนบานเมือง พระราชโอรสพระองค์ใหญ่
ได้สืบราชสมบัติแทน

อ้างอิง 5

1.นามานุกรมพระมหากษัตริย์ไทย, หน้า 19

2.บำรุง คำเอก (พฤษภาคม–สิงหาคม 2558).

"อิทธิพลศาสนาพราหมณ์-ฮินดูในสมัยรัตนโกสินทร์

ตอนต้น". Veridian E-Journal (8:2), หน้า 2404

บรรณานุกรม

ประเสริฐ ณ นคร. พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ สารานุกรมไทย ฉบับ
ราชบัณฑิตยสถาน. เล่ม 26. หน้า 16861-16864 พ.ศ. 2549
มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา. นามานุกรมพระมหากษัตริย์ไทย.
กรุงเทพฯ : มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา, 2554. 264 หน้า.
ISBN 978-616-7308-25-8
ภาสกร วงศ์ตาวัน. เรื่องเล่าครั้งกรุงเก่า ตอน ยึดบ้านครองเมือง
สร้างขื่อแปในจารึกสยาม. กรุงเทพฯ : สยามบันทึก, พ.ศ. 2551.
พระมหากษัตริย์ไทย: พระราชประวัติพ่อขุนศรีอินทราทิตย์