หลักธรรม โอวาท ๓

• ไม่ทำช่ัว กำรไม่ทำช่ัวทกุ อย่ำงเป็ นโอวำทข้อท่ี
๑ ใน ๓ ข้อ เป็ นคำสอนทสี่ ำคัญของ
พระพุทธเจำ้ ทนี่ ักเรียนควรนำไป
• ปฏบิ ัติ ซงึ่ หมำยถงึ เบญจศลี

เบญจศลี และเบญจธรรม เป็ นธรรมคูก่ ัน คนทม่ี ี
เบญจธรรมจงึ จะเป็ นผู้มเี บญจศีล ซง่ึ หำกคนมศี ลี และ
ธรรมดงั กล่ำวแล้ว จะเวน้ จำกกำรทำควำมช่ัว รู้จักควบคุม
ตนใหต้ งั้ อย่ใู นควำมดี ไม่เบยี ดเบยี นตนและคนอนื่ และ
ประพฤตชิ อบทำงกำย วำจำ และใจ จะทำใหอ้ ยรู่ ่วมกบั คน
อนื่ ในสังคมไดอ้ ย่ำงมีควำมสุข











เบญจศลี หมำยถงึ ศีล 5 ข้อ เป็ นกำรรักษำ
เจตนำทจี่ ะควบคุมกำย และวำจำใหเ้ ป็ นปกติ คอื
ไม่ทำบำป โดยกำรละเว้น 5 ประกำร คอื ละเว้นจำก
กำรฆำ่ สัตว์ ละเว้นจำกกำรลักขโมย ละเวน้ จำกกำร
ประพฤตผิ ดิ ในกำม ละเว้นจำกกำรพดู ปด ละเว้น
จำกกำรเสพสุรำ

• 1. ปำณำตบิ ำต คอื ละเวน้ จำกกำรฆำ่ สัตว์ และกำรเบยี ดเบยี นสัตว์
• 2. อทนิ นำทำน คอื ละเว้นจำกกำรลักขโมย ปล้นจี้ ฉกชงิ วงิ่ รำว เป็ นตน้
• 3. กำเมสุมจิ ฉำจำร คอื ละเว้นจำกกำรประพฤตผิ ิด ล่วงละเมดิ ลูกเมยี ผู้อนื่
• 4. มุสำวำท คอื ละเว้นจำกกำรพดู ปด พดู คำหยำบ พดู เพอ้ เจอ้ พดู ส่อเสียด

• 5. สุรำเมระยะ คอื ละเว้นจำกกำรเสพสุรำ เพรำะเป็ นสำเหตุใหท้ ำผดิ ศีลข้อ

•1. ทำใหม้ คี วำมสุขกำยสุขใจ ทำใหไ้ มเ่ ป็ นคนหลงลมื สติ
•2. ทำใหเ้ กดิ ทรัพยส์ มบตั มิ ำกขนึ้ ได้
•3. ทำใหส้ ำมำรถใช้สอยทรัพยน์ ั้นไดเ้ ตม็ ท่ี โดยไมต่ อ้ งหวำดระแวงภยั
•4. ทำใหไ้ ม่ตอ้ งหวำดระแวงว่ำจะมีใครมำทวงทรัพยค์ ืน
•5. ทำใหเ้ กยี รตคิ ุณฟุ้งขจรขจำยไป ทำใหผ้ ู้อนื่ เกดิ ควำมเคำรพเชือ่ ถอื
•6. ตำยแล้วย่อมไปเกดิ ในสุคตภิ มู ิ



•1. เมตตำกรุณำ คอื บุคคลใดทมี่ เี มตตำยอ่ มไม่ฆำ่ หรือ
เบยี ดเบยี นสัตว์ ดว้ ยรู้ดวี ่ำทกุ ชวี ติ ยอ่ มมี ควำมรักตวั กลัวตำย
เช่นเดยี วกับเรำ ทำใหไ้ ม่ผดิ ศลี ในข้อท่ี 1
•2. สัมมำอำชพี คอื ประกอบอำชพี ทส่ี ุจริต มรี ำยได้ รู้จักใช้
จำ่ ย และทส่ี ำคัญรู้จกั คำว่ำพอดี และมหี ริ ิโอตตปั ปะ คอื ควำม
ละอำย และเกรงกลัวตอ่ ผลของบำป จงึ ทำใหไ้ ม่ผิดศีลข้อท่ี 2

• 3. ควำมสำรวมอนิ ทรีย์ คอื ระมัดระวัง ตำ หู จมูก ลิน้ กำย และใจ
ทำให้ ควำมใคร่ในกำมคุณ คอื กำรตดิ ในรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส
ลดน้อยลง เมอื่ ควำมสำรวมเกดิ ขนึ้ จงึ ทำใหไ้ ม่ผิดศลี ข้อท่ี 3
• 4. ควำมซอื่ สัตย์ คอื กำรพดู ควำมจริง เป็ นสิง่ ทท่ี ำใหไ้ ม่เกดิ กำร
มุสำวำท ทำใหไ้ ม่ผิดศลี ข้อที่ 4

•5. สติ คอื กำรรู้สึกตวั ซง่ึ เป็ นหวั หน้ำฝ่ ำยกุศล ทำ
ใหช้ ีวติ ไม่ประมำท เพรำะรู้ว่ำอะไรดี อะไรช่ัว ทำ
ใหไ้ ม่เกลือกกลั้วกบั สง่ิ ทจี่ ะทำใหช้ วี ติ ตกตำ่ เช่น
สุรำเมอื่ คนดม่ื กนิ กท็ ำใหม้ ึนเมำและขำดสติ กำรมี
สตจิ งึ ทำใหไ้ ม่ผิดศลี ข้อที่ 5

- สงั คหวตั ถุ ๔ คือ ธรรมสำหรับยดึ เหนี่ยวน้ำใจ ผกู มิตรไมตรีต่อ
กนั ผนู้ ำไปใชเ้ ป็นประจำจะสำมำรถครองใจคนได้ และเป็นที่รัก
ของคนทวั่ ไปมี ๔ ประกำร คือ

•๑. ทาน คือ การให้ การแบง่ ปัน การเสยี สละของตนแก่ผอู้ ่ืน ผทู้ ่ใี ห้
ย่อมไดร้ บั ความรกั ความนบั ถือ ความยกยอ่ งจากผอู้ ่ืนเสมอ
•๒. ปิยวาจา คือ การพดู จาสภุ าพ หรอื การพดู คาที่ไพเราะออ่ นหวาน
และคาท่ีมปี ระโยชนแ์ กผ่ ฟู้ ัง

•

•๓. อตั ถจรยิ า คอื การบาเพญ็ ประโยชน์ นกั เรยี นตอ้ งทาตนให้
เป็นประโยชน์ เชน่ ช่วยลา้ งจาน ปัดกวาด เชด็ ถบู า้ น เก็บขยะ
บรเิ วณโรงเรยี น
• ๔. สมานตั ตตา คือ รูจ้ กั ทาตวั ใหเ้ หมาะสม ทาตวั น่ารกั พดู คยุ
เป็นกนั เองกบั เพ่ือน ๆ ทางานรว่ มกนั ได้ เม่ือพบผใู้ หญ่หรอื คน
รูจ้ กั ทกั ทายทาความเคารพทกุ ครงั้ ผทู้ ่ีมีหลกั ธรรมขอ้ สงั คหวตั ถุ
อยใู่ นจิตใจผนู้ นั้ ยอ่ มเป็นท่ีรกั ของบคุ คลท่วั ไป

•- กตญั ญตู อ่ พอ่ แม่และครอบครวั คอื การรูว้ า่ ใครมีบญุ คณุ ตอ่
เราบา้ ง มีบญุ คณุ อยา่ งไร เรยี กวา่ กตญั ญู เม่ือรูบ้ ญุ คณุ ทา่ น
และตอบแทนพระคณุ ท่าน เรยี กวา่ กตเวที
•- ผเู้ ป็นลกู ตอ้ งกตญั ญตู อ่ พอ่ แม่ เพราะพอ่ แมเ่ ป็นผมู้ ีพระคณุ
ตอ่ ลกู เช่น ท่านเป็นผใู้ หก้ าเนิดและเลยี้ งดลู กู ดว้ ยความรกั
ความห่วงใย ดแู ลลกู เม่ือยามลกู เจ็บป่วย อบรมส่งั สอนใหล้ กู
เป็นคนดี ใหล้ กู เรยี นหนงั สือเม่ือถึงเวลาอนั ควร

•- กตญั ญตู อ่ พอ่ แม่ ลกู ทกุ คนควรแสดงความกตญั ญตู อ่ พ่อแมด่ ว้ ย
การปฏิบตั ิ ดงั นี้ เคารพเช่ือฟังทา่ น ตงั้ ใจเรยี นหนงั สือ ชว่ ยทางาน
บา้ นและรบั ใชท้ า่ นเม่อื มีโอกาส
•- กตญั ญตู อ่ ครอบครวั ในบา้ นของเรา นอกจากมีพอ่ แมแ่ ลว้ ยงั มี
ป่ ยู ่า ตายาย พ่นี อ้ ง ซง่ึ เราเรยี กวา่ คนในครอบครวั ครอบครวั จะมี
ความสงบสขุ ได้ ก็เพราะพี่นอ้ งในครอบครวั เดยี วกนั สามคั คีกนั
ช่วยเหลือแบง่ ปันของกินของใชก้ นั ปฏบิ ตั กิ นั ในส่ิงท่ีถกู ตอ้ ง และ
ปกปอ้ งอนั ตรายตา่ ง ๆ ทจี่ ะเกิดขนึ้

มงคล

มงคล หมายถึง ธรรมท่ีนามาซง่ึ ความสขุ ความเจรญิ มงคล
มีทงั้ หมด ๓๘ ขอ้ มงคลท่ีเราควรรูจ้ กั คอื ทาตวั ดี หมายถงึ การ
ตงั้ ใจม่นั ในการสรา้ งความดี เช่น รูจ้ กั ใหท้ าน เช่ือฟังผใู้ หญ่
ตงั้ ใจเลา่ เรยี น ซ่ือสตั ยส์ จุ รติ และมีความขยนั หม่นั เพียร รูจ้ กั ฝึก
สมาธิ เพ่อื ใหใ้ จผอ่ งใสรูจ้ กั พง่ึ ตนเอง

• - วา่ งา่ ย หมายถึง การเคารพเช่ือฟัง พอ่ แม่ ครู อาจารย์ ไม่ดือ้
รนั้ ไมเ่ ถียงพอ่ แมห่ รอื ป่ยู า่ ตายาย ไมโ่ กรธเม่ือถกู ตกั เตอื น
ยอมรบั ฟังการอบรมส่งั สอนของพอ่ แม่ ผวู้ า่ นอนสอนง่ายจะ
ไดร้ บั ความรกั ความเมตตาจากพอ่ แม่ ครู อาจารย์ และญาติ
ผใู้ หญ่เสมอ
• - รบั ใชพ้ อ่ แม่ หมายถงึ พอ่ แม่เป็นผมู้ ีพระคณุ ตอ่ ลกู เลยี้ ง
ลกู ดว้ ยความรกั ความหว่ งใย ลกู ควรแสดงความกตญั ญตู ่อ
ทา่ นดว้ ยการดแู ลทา่ นและคอยรบั ใชท้ า่ น

• - การทาจิตใหบ้ รสิ ทุ ธิ์
• การทาจิตใหบ้ รสิ ทุ ธิ์ปราศจากความช่วั เป็นโอวาทขอ้ ท่ี
๓ ใน ๓ ขอ้ เป็นคาส่งั สอนท่ีสาคญั ของพระพทุ ธเจา้ ท่ีนกั เรยี น
ควรนาไปปฏิบตั ิ
• ทาจิตใหบ้ รสิ ทุ ธิ์ คือ ฝึกจิตใหผ้ อ่ งใส ไมค่ ิดในทางช่วั
เช่น ไมค่ ิดรา้ ยตอ่ ผอู้ ่ืน ไมอ่ ยากไดท้ รพั ยส์ นิ ของผอู้ ่ืนมาเป็น
ของตนเองฝึกทาสมาธิ เพ่อื ใหม้ ีจิตท่ีผอ่ งใสบรสิ ทุ ธิ์