เอกสารประกอบการเรียนเรื่องระบบรองรับน้ำหนักแบบคอยล์สปริง

เอกสารประกอบการเรียน
รหสั วชิ า 20101- 2003 วิชางานเครื่องล่างรถยนต์
เร่อื ง ระบบรองรับน้ำหนักรถยนต์แบบคอยลส์ ปริง

จัดทำโดย
นายเอกลกั ษณ์ เกิดพรม
ครูแผนกวชิ าชา่ งยนต์

แผนกวชิ าชา่ งยนต์ วทิ ยาลัยเทคนิคพิษณุโลก
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

คำนำ

เอกสารประกอบการเรียน วิชางานเครื่องล่างรถยนต์ รหัสวิชา 20101-2003 เรื่องระบบรองรับน้ำหนัก
แบบคอยล์สปริง ฉบับนี้ เรียบเรียงขึ้นเพื่อใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนท่ีเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญตาม
หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ(ปวช.) พุทธศักราช 2562 ของสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
กระทรวงศึกษาธกิ าร

เน้ือหาในเอกสารเล่มน้ี ประกอบด้วย ความหมาย หน้าที่และ ส่วนประกอบ ของระบบรองรับน้ำหนัก
แบบคอยล์สปริง โช้กอัพ รูปแบบของระบบรองรับน้ำหนักแบบคอยล์สปริง ระบบรองรับน้ำหนักแบบปีกนกคู่
(Double wishbone type) ระบบรองรับน้ำหนักแบบแม็กเฟอร์สันสตรัท (Macpherson strut type) ซ่ึง
ประกอบด้วยใบความรู้ แบบประเมินผลการเรียนรู้ แบบฝึกหัดเสริมทักษะ ใบปฏิบัติงานการถอดประกอบระบบ
รองรบั นำ้ หนกั แบบคอยลส์ ปริง และแบบประเมินผลการปฏบิ ัติงาน แบบประเมนิ ผลคุณลกั ษณะอันพึงประสงค์

หวังเป็นอย่างยิ่งว่า เอกสารประกอบการเรียน เล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้เรียนและผู้สนใจทั่วไป สมดัง
เจตนาของผู้เรยี บเรยี ง หากมขี ้อเสนอแนะประการใด ผู้เรยี บเรยี งขอน้อมรับไว้ด้วยความขอบคุณอยา่ งยีง่

เอกลักษณ์ เกดิ พรม
ผูเ้ รยี บเรยี ง

รายละเอยี ดรายวชิ า

หลักสูตร ประกาศนียบตั รวชิ าชีพ (ปวช.) พทุ ธศักราช 2562

ประเภทวชิ าอตุ สาหกรรม กลมุ่ วิชา ชา่ งยนต์

รหัสวิชา 20101 -2003 ช่ือวิชา งานเคร่ืองล่างรถยนต์

ทฤษฏี 1 ชั่วโมง/สัปดาห์ ปฏบิ ัติ 6 ชวั่ โม/สปั ดาห์ จำนวน 3 หน่วยกิต

จดุ ประสงค์รายวิชา
1. เข้าใจเกยี่ วกบั โครงสรา้ งและหลกั การทำงานของระบบเครื่องลา่ งยนตร์ ถยนต์
2. สามารถถอด ประกอบ ตรวจสภาพ ปรับตงั้ บริการและบำรงุ รักษาระบบเคร่ืองล่างรถยนต์
3. มีกิจนสิ ัยท่ีดใี นการทำงานรับผดิ ชอบประณีตรอบคอบตรงตอ่ เวลา สะอาด ปลอดภยั และรกั ษา

สภาพแวดลอ้ ม

สมรรถนะรายวิชา
1. แสดงความรเู้ กี่ยวกับโครงสรา้ งและหลักการทำงานของระบบเคร่ืองล่างรถยนต์
2. ถอด ประกอบ ตรวจสภาพชิน้ ส่วนของระบบเคร่ืองลา่ งรถยนต์ตามคู่มือ
3. บรกิ ารล้อและยาง ปรับตั้งมุมล้อรถยนต์ตามค่มู ือ
4. บำรงุ รักษาระบบเครอื่ งล่างรถยนต์ตามคู่มือ

คำอธิบายรายวชิ า
ศึกษาและปฏิบัตเิ กย่ี วกบั โครงสร้างและหลักการทำงานของระบบเคร่ืองลา่ งรถยนต์ การใช้เครอ่ื งมือและ

อุปกรณ์ยกรถ การถอด ประกอบ ตรวจสภาพ ระบบรองรับน้ำหนัก ระบบบังคับเลี้ยว ระบบเบรก อุปกรณ์ ลด
การส่ันสะเทือนและกันโคลง การบริการล้อและยาง การปรับตั้งมุมล้อ การบำรุงรักษาระบบเครื่องล่างรถยนต์
และประมาณราคาค่าบรกิ าร

แบบทดสอบกอ่ นเรียน

จงเลอื กคำตอบทถ่ี ูกที่สดุ เพียงข้อเดยี ว

1. วสั ดุชนิดใดท่ีนำมาผลติ เปน็ คอยล์สปริง

ก. เหล็กหล่อเหนยี ว ข. เหล็กหล่อสีเทา

ค. เหลก็ เหนยี ว ง. เหลก็ กลา้ พเิ ศษ

2.หนา้ ท่ขี องสปริงในระบบรองรบั น้ำหนกั คืออะไร

ก.รับน้ำหนกั บางสว่ น ข. ลดการสั่นสะเทือนของรถ

ค.รบั น้ำหนกั เหนือสปรงิ ง. ถูกทกุ ข้อ

3. ระบบรองรบั นำ้ หนักแบบคอยลส์ ปรงิ แบง่ ออกเป็นกร่ี ปู แบบ

ก. 5 แบบ ข. 4 แบบ

ค. 3 แบบ ง. 2 แบบ

4. ขอ้ ใดคือ สาเหตุ ที่ทำให้รถยนต์เกิดอาการ สน่ั สะเทอื น

ก. น้ำหนกั บรรทุก ข. พ้นื ผิวถนนทีไ่ มเ่ รียบ

ค. นำ้ หนักทรี่ องรับ ง. ถูกทุกข้อ

5. สปริงขดมีกแี่ บบ

ก. 5 แบบ ข. 4 แบบ

ค. 3 แบบ ง. 2 แบบ

6. ขอ้ ดีของคอยลส์ ปรงิ เม่ือเปรียบเทยี บกับสปรงิ ขด คอื ข้อใด

ก. ใช้ได้กบั รถทุกขนาด ข. มีความยดื หยุ่นดีกวา่

ค.ไม่ต้องใชโ้ ชค้ อัพ ง. รบั แรงด้านขา้ งไดด้ กี วา่

7. ระบบรองรบั น้ำหนักแบบโช้คอัพคำ้ แมคเฟอรส์ นั สตตั ใช้สปริงแบบใด

ก. แหนบแผ่น ข. ทอร์ชันบาร์

ค. สปริงขด ง. ถูกทุกข้อ

8. ข้อใดคือสปริงขด ไม่สมมาตร

ก. สปรงิ เปน็ รปู ทรงกรวย ข. สปรงิ เปน็ รูปสามเหล่ยี ม

ค. สปริงเป็นรูปทรงกระบอก ง. สปรงิ รูปทรงกลม

9. ข้อใดกลา่ วถึงโช้คอัพไม่ถูกตอ้ ง

ก. หน่วงการเต้นของสปริง ข. ติดตง้ั ระหว่างตวั ถงั กบั ปีกนก

ค. ป้องกันรถเซไถลขณะเลยี้ ว ง. ช่วยเพิม่ ภาระการรับน้ำหนักของสปรงิ

10. จากรปู เปน็ ระบบรองรบั แบบคอยลส์ ปรงิ แบบใด

ก.แบบปีกนกคู่

ข. แบบแม็กเฟอร์สนั สตรทั

ค. แบบสปรงิ แผ่น

ง. ถูกทขุ อ้

ใบความรู้ เรื่อง ระบบรองรบั นำ้ หนกั แบบคอยล์สปรงิ

สาขาวชิ า : ช่างยนต์ ใบเนอื้ หา
ชื่อวิชา : งานเคร่ืองล่างรถยนต์ รหสั วิชา 20101 – 2003 แผน่ ที่ : 1
งาน : ระบบรองรับนำ้ หนกั แบบคอยล์สปรงิ

ระบบรองรับน้ำหนักแบบคอยล์สปริง

สปริง (Spring) ทำหน้าที่รองรับน้ำหนักและเป็นตัวเชื่อมต่อระหว่างช่วงล่างกับตัวถังรถยนต์และลด
การสั่นสะเทือนของล้อที่จะส่งไปยังตัวถัง โดยสปริงจะถูกติดตั้งเข้ากับระบบรองรับน้ำหนัก จึงเป็นผลทำให้
ผู้โดยสารหรอื ส่งิ ของบรรทุกได้รบั แรงสั่นสะเทือนนอ้ ยลง

คอยล์สปริง (Coil spring) คืออุปกรณ์ที่จะถูกติดตั้งเข้าไปกับระบบรองรับน้ำหนัก ซึ่งคอยล์สปริงจะ
ทำมาจากเหล็กกล้าชนิดพิเศษ แล้วทำการขดขึ้นรูปเป็นคอยล์สปริง และเมื่อมีแรงมากระทำจะทำให้ แกนของ
ขดลวดบดิ ตัวและยุบตัวลง ด้วยเหตผุ ลดังกล่าวทำใหพ้ ลงั งานทีอ่ ยู่ภายนอกและรองรบั การสนั่ สะเทือน ดงั รูปท่ี 1

สปรงิ
ด
ดด

รูปท่ีแสดงระบบรองรบั นำ้ หนักแบบคอยล์สปริง

คอยลส์ ปริงแบบทำงานตอ่ เนื่อง (Progressive spring) ถ้าคอยลส์ ปริงทีม่ ขี นาดความโตของแกนเท่ากัน
ทำให้การยุบตวั ของคอยล์สปรงิ จะเป็นสัดส่วนตามโหลดภาระท่มี ากระทำ กค็ ือถ้าเกิดคอยล์สปรงิ อ่อนก็ไม่สามารถ
รับโหลดภาระหนักได้ และหากแข็งเกินไปก็จะไม่มีความน่ิมนวล แต่อยา่ งไรก็ตาม ถา้ ใช้แกนเหล็กทำคอยล์สปริง
น่ันมคี า่ คงที่ต่ำกว่าส่วนกลาง เปน็ สาเหตทุ จ่ี ะทำใหเ้ กิดการยุบตัวและดูดซับอาการเต้นเอาไว้ และในทางตรงกัน
ขา้ มบริเวณสว่ นกลางกจ็ ะมคี วามแขง็ เพยี งพอท่จี ะสามารถรับโหลดที่หนักไวไ้ ด้ ดังรปู ที่ 2

สาขาวชิ า : ช่างยนต์ ใบเน้ือหา
ชอื่ วิชา : งานเคร่อื งล่างรถยนต์ รหสั วชิ า 20101 – 2003 แผ่นที่ : 2
งาน : ระบบรองรับนำ้ หนกั แบบคอยลส์ ปรงิ

รูปที่ 2 แสดงคอยล์สปริง
สว่ นประกอบและลกั ษณะของสปริงขด
สปริงขดจะทำขึ้นจากแท่งเหล็กสปริงขึ้นรูปเป็นขด เมื่อมีแรงมากระทำกับสปริงขดจะทำให้เหล็กสปรงิ
ทง้ั หมดบดิ ตวั ไปกลายเปน็ การยุบตัวของสปรงิ ดงั น้ันสปรงิ ขดจึงถูกออกแบบมาใหเ้ ลอื กใช้งานมีลักษณะ 2 แบบ
คอื
1. แบบสปริงขดสมมาตร คือสปริงที่มีขนาดความโตเท่ากัน ระยะพิตช์ขดสปริงคงที่ ทำให้การยืดหยุ่น
ตัวของสปรงิ เป็นสัดสว่ นโดยตรงกบั แรงและภาระทมี ากระทำ ดงั รปู ที่ 3

รูปท่ี 3 แสดงสปรงิ ขดสมมาตร

สาขาวิชา : ช่างยนต์ ใบเน้อื หา
ชือ่ วิชา : งานเครอื่ งลา่ งรถยนต์ รหัสวิชา 20101 – 2003 แผน่ ที่ : 3
งาน : ระบบรองรบั นำ้ หนกั แบบคอยลส์ ปริง

2. แบบสปริงขดไม่สมมาตร คือสปริงที่มีระยะพิตต์ขดสปริงไม่คงที่หรือเป็นสปริงรูปทรงกรวย เพื่อให้
สปรงิ ส่วนฐานยุบตัวและสลายการสั่นสะเทือนภายใตภ้ าระน้อย ดงั รูปที่ 4

รปู ที่ 4 แสดงสปริงขดไมส่ มมาตร

4. โช้คอพั
ในขณะทเี่ ราขับท่ีรถยนตไ์ ปยังที่ตา่ ง ๆ พ้ืนผิวถนนก็จะมีสภาพแตกต่างกนั ไป เรียบบา้ ง ขรุขระบ้าง จึง
ทำให้รถยนตไ์ ดร้ ับแรงสั่นสะเทือน ด้วยเหตุนเี้ องจึงต้องมีสปริงเพ่ือชว่ ยดูดซับแรงส่ันสะเทือน แต่แรงท่ีมากระทำ
กับสปริงจะมีแรงยุบตัวและขยายตัว ส่งผลทำให้สปริงเกิดการเต้นอยู่อย่างต่อเนื่องและใช้เวลานานกว่าจะหยุด
ดังนั้นเพื่อให้ปัญหาการเต้นของสปริงหายไปหรือทำอย่างไรให้เกิดน้อยที่สุด จึงต้องติดตั้ง โช้คอัพ เพื่อทำ
หน้าที่ในการที่จะหยุดการเต้นของสปริง และทำให้การขับขี่สะดวกสบายดียิ่งขึ้น ส่งผลทำให้ยางรถสามารถยึด
เกาะถนนและเกดิ ความเสถียรภาพและทำให้การบังคบั เล้ียวได้ง่าย ดังรปู ท่ี 5

2.11

รูปท่ี 5 แสดงการติดต้ังโช้คอัพ

สาขาวิชา : ชา่ งยนต์ ใบเนอ้ื หา
ชือ่ วิชา : งานเครือ่ งลา่ งรถยนต์ รหสั วชิ า 20101 – 2003 แผน่ ที่ : 4
งาน : ระบบรองรับน้ำหนกั แบบคอยลส์ ปริง

ความสำคญั ของโชค้ อัพ
การทำงานของสปริงจึงทำให้การขบั ข่รี ถไม่นุ่มนวลเทา่ ที่ควร โดยเฉพาะบนถนนท่ีไมเ่ รียบและขรุขระการ
เลี้ยวโค้ง ส่งผลการยุบและยืดตัวของสปริงที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ กันตลอดเวลา อาจจะถึงขั้นทำให้ผู้ขับขี่ไม่สามารถ
ควบคมุ หรือบงั คบั รถได้ จึงจำเป็นต้องใช้อุปกรณห์ รอื กลไกบางอย่างเพ่อื หนว่ งหรือตา้ นการยบุ และยืดตัวของสปริง
ท่ีเกิดขึ้นซำ้ ๆ กันให้เหลอื น้อยท่สี ุดเท่าทจ่ี ะทำได้หรือหมดไปโดยเร็ว อปุ กรณ์ดังกลา่ วทีน่ ำมาใช้ได้แก่ โชค้ อัพ
หนา้ ทข่ี องโชค้ อัพ ไดแ้ ก่

1. หนว่ งหรอื ตา้ นการยุบและยืดตวั ของสปรงิ
2. ทำให้สปริงกลับไปอยูใ่ นตำแหนง่ เดิม
3. การทช่ี ่วงลา่ งลดการสัน่ สะเทอื น
4. รักษาสมดลุ ตัวถังรถ
5. ทำใหก้ ารขบั ขี่รถนมุ่ นวลสะดวกสบาย
6. ยางรถยนตส์ กึ หรอลดลง
สว่ นประกอบของโชค้ อัพ ไดแ้ ก่ ดังรูปที่ 6

รปู ท่ี 6 แสดงสว่ นประกอบโชค้ อัพ

สาขาวิชา : ชา่ งยนต์ ใบเน้ือหา
ชื่อวิชา : งานเครือ่ งล่างรถยนต์ รหสั วชิ า 20101 – 2003 แผ่นท่ี : 5
งาน : ระบบรองรับน้ำหนกั แบบคอยลส์ ปริง

หลักการทำงานของโชค้ อพั
สำหรบั การทำงานของโช้คอัพจะทำงานโดย น้ำมนั ที่อยู่ภายในกระบอกโช้คอัพจะเป็นส่ือกลางในการทำ
ให้โช้คอัพเกิดการทำงานเพื่อให้เกิดแรงต้านทานขึ้นภายในกระบอกโช้ค เป็นสาเหตุมาจากเกิดความต้านทานใน
การไหลของน้ำมันโดยผ่านรูเล็ก ๆ ของลูกสูบในขณะที่ แรงต้านทานภายในของโช้คอัพจะมีมากขึ้นก็ต่อเมื่อเกิด
การเคลื่อนที่ของโช้คอัพท่ีเกิดขึ้นจากการเต้นอยา่ งรวดเร็วของตัวถังโดยทีแ่ รงต้านทานที่เกิดขึ้นภายในโช้คอัพนนั้
จะถูกแปรเปลยี่ นไปตามความเรว็ ของลูกสูบซ่งึ จะต้องสอดคลอ้ งกับสภาพพน้ื ผิวของถนนท่ีใชง้ าน ดังรปู ที่ 7

รปู ที่ 7 แสดงการทำงานของโช้คอัพ
ชนิดของโชค้ อัพท่ีใชใ้ นระบบรองรับน้ำหนกั ของรถยนต์มหี ลายแบบ แตจ่ ะแบ่งตามลักษณะการทำงาน คือ

1. โช้คอัพแบบกระบอกเดี่ยว (Mono tube type) หรือ เรียกว่าโช้คอัพน้ำมันกึ่งแก๊สแรงดันสูง ซึ่งจะ
เป็นแบบที่นิยมใช้กับรถในปัจจุบัน จะรวมเอาการทำงานและโครงสร้างของแต่ละแบบเอาไว้ส่งผลทำให้ระบาย
ความร้อนได้ดี ลดเสียงดัง ดูดกลืนซับแรงเต็มของสปริงได้ดีกว่าโช้คอัพแบบธรรมดา โช้คอัพจะบรรจุน้ำมันและ
แก๊สไนโตรเจน ที่มแี รงดันสูง

2. โช้คอัพแบบทำงานโดยตรง (Direct acting shock absorber) จะเกิดการทำงานเม่อื มีแรงมาทำ
ให้โช้คอัพเกดิ การยึดตัว เนอ่ื งจากน้ำมันภายในกระบอกโช้คถกู ดนั ผา่ นรขู นาดเลก็ สง่ ผลทำให้เกดิ แรงตา้ นของ
น้ำมันและจะหมดแรงต้าน เม่ือโช้คเกดิ การยบุ ตวั เปน็ ผลมาจากการที่น้ำมนั ภายในกระบอกโช้คถูกลูกสูบที่
เคลอ่ื นทด่ี นั ใหน้ ้ำมันผา่ นลนิ้ ลูกสูบและรเู ล็ก ๆ ไดอ้ ย่างรวดเร็ว

สาขาวชิ า : ชา่ งยนต์ ใบเนื้อหา
ชอื่ วิชา : งานเครื่องล่างรถยนต์ รหสั วชิ า 20101 – 2003 แผน่ ที่ : 6
งาน : ระบบรองรับน้ำหนกั แบบคอยลส์ ปริง

รูปแบบของระบบรองรบั นำ้ หนักแบบคอยลส์ ปริงแบ่งออกเปน็ 2 แบบ
1.ระบบรองรับนำ้ หนักแบบปีกนกคู่ (Double wishbone type)
2.ระบบรองรับนำ้ หนกั แบบแมก็ เฟอรส์ ันสตรัท (Macpherson strut type)

1.ระบบรองรับน้ำหนักแบบปีกนกคู่ (Double wishbone type)
ระบบรองรับน้ำหนกั แบบปีกนกคู่ คือ ระบบรองรบั น้ำหนักแบบอสิ ระทีน่ ยิ มใชก้ ับรถยนต์ในปจั จุบนั โดย

สว่ นมากจะนยิ มใช้กบั ระบบรองรบั น้ำหนกั หนา้ ของรถบรรทกุ ขนาดเบาและยังใชก้ บั ระบบรองรับนำ้ หนกั หลังกับ
รถยนตน์ ่งั

โครงสรา้ งของระบบรองรับน้ำหนักแบบปกี นกคปู่ ระกอบดว้ ย ปีกนกตวั บนและปีกนกตวั ล่างจะยึดตดิ กับ
โครงรถหรอื ตวั ถังของรถดว้ ยบชุ ยาง ส่วนปลายด้านหนง่ึ จะยึดติดอย่กู ับแกนบังคับเลี้ยวดว้ ยลกู หมากปีกนกตัวบน
และปกี นกตวั ล่าง โดยจะมีอุปกรณ์มาประกอบร่วมด้วย คอื โช้คอัพและคอยลส์ ปริงสว่ นแกนล้อจะยึดตดิ กบั แกน
บังคบั เล้ียว ดงั รูปที่ 8

รูปที่ 8 แสดงระบบรองรับนำ้ หนกั แบบปีกนกคู่

สาขาวชิ า : ช่างยนต์ ใบเน้ือหา
ชอื่ วิชา : งานเครอ่ื งล่างรถยนต์ รหัสวิชา 20101 – 2003 แผ่นที่ : 7
งาน : ระบบรองรับนำ้ หนักแบบคอยล์สปริง

โครงสรา้ งระบบน้ำหนกั แบบปกี นกคู่ทจะประกอบดว้ ยสว่ นสำคญั ดังน้ี คือ
1. ปกี นกตวั ลา่ ง ทำหนา้ ทร่ี องรับแกนบงั คบั แกนบงั คบั เลี้ยวดว้ ยลกู หมาก
2. เหล็กหนวดกงุ้ ทำหนา้ ท่ีต้านแรงท่มี ากระทำกับล้อทงั้ สอง
3. เหลก็ กันโคลง ทำหนา้ ทรี่ ักษาระดับของตวั ถังเอาไวข้ ณะเลยี้ ว
4. ลูกยางกันโคลง ทำหน้าที่ รับแรงกระแทกจากเหลก็ กนั โคลงขณะเลี้ยว
5. คอยล์สปริง ทำหน้าที่รบั แรงกระแทก
6. โช้คอัพ ทำหนา้ ทล่ี ดแรงเต้นของล้อจากนำ้ หนักกระแทก
7. จุดหมนุ ปกี นกตัวบนและลา่ ง ทำหนา้ ทเี่ ป็น เป็นจดุ หมนของปีกนกตัวบนและล่างในการเคลื่อนท่ี
8. แกนบงั คบั เลี้ยว ทำหน้าที่ รบั แรงจากกระปกุ พวงมาลยั เพ่ือบังคับทิศทางในขณะเล้ียว
9. ปีกนกตวั บน ทำหน้าท่ี รองรบั แกนบังคับแกนบงั คบั เล้ียวด้วยลกู หมาก
10. ลูกหมาก ทำหนา้ ท่ี เป็นจุดหมนุ ของแกนบังคับเลีย้ ว

สำหรับการทำงานของระบบรองรับน้ำหนักแบบปีกนกค่เู กิดขน้ึ ไดจ้ ากการที่ถูกออกแบบมาให้มีความยาว
ไม่เท่ากันและไม่ขนานกัน เมื่อเกิดตกหลุมหรือการเข้าโค้งจะทำให้ล้อรถเอียงเข้าด้านในได้เล็กน้อย ส่งผลทำให้
เกิดความเสถียรภาพในการขับขี่เพราะล้อดา้ นนอกได้รบั โหลดมากกว่า ทำให้ต้องออกแรงมากกว่า ทั้งนี้ เพื่อที่จะ
รักษามุมล้อใหส้ มั ผัสกับพ้นื ผิวถนนให้มากทสี่ ดุ เพื่อใหส้ ามารถยึดเกาะถนนให้ไดด้ ีขนึ้

สาขาวิชา : ช่างยนต์ ใบเนอ้ื หา
ชอ่ื วิชา : งานเครื่องลา่ งรถยนต์ รหัสวิชา 20101 – 2003 แผน่ ท่ี : 8
งาน : ระบบรองรบั น้ำหนักแบบคอยล์สปริง

2.ระบบรองรบั นำ้ หนักแบบแมก็ เฟอร์สนั สตรัท (Macpherson strut type)

คือระบบรองรับน้ำหนักแบบอิสระอีกแบบหนึ่ง ซึ่งได้รับการปรับปรุงมาจากแบบปีกนกคู่ จึงทำให้

โครงสร้างของระบบมีจำนวนของชิ้นส่วนที่น้อยลงจากเดิม จึงสามารถลดน้ำหนักที่ไม่ได้รองรับด้วยสปริง และ

เพิ่มพื้นที่ภายในห้องเครื่องยนต์ ดังนั้นจึงส่งผลกระทบต่อมุมของศูนย์ล้อ เนื่องจากค่าเผื่อความผิดพลาดที่ทาง

โรงงานได้ตง้ั มาเผอ่ื ไว้จึงทำใหไ้ มต่ ้องปรับต้งั ศูนยล์ ้อหนา้ ดงั รูปท่ี 9

ด้านหน้า

รูปท่ี 9 แสดงระบบน้ำหนกั แบบแม็กเฟอรส์ นั สตรทั

สาขาวชิ า : ช่างยนต์ ใบเนือ้ หา
ชอ่ื วิชา : งานเครื่องลา่ งรถยนต์ รหัสวิชา 20101 – 2003 แผ่นที่ : 9
งาน : ระบบรองรับน้ำหนักแบบคอยลส์ ปริง

โครงสรา้ งระบบนำ้ หนักแบบแมก็ เฟอร์สนั สตรัทจะประกอบด้วยส่วนสำคัญดงั นี้ คือ
1. ปีกนกตวั ล่าง ทำหน้าท่รี องรับแกนบงั คบั แกนบังคบั เลี้ยวด้วยลกู หมาก
2. เหล็กหนวดกุ้ง ทำหนา้ ที่ตา้ นแรงท่มี ากระทำกับล้อท้งั สอง
3. เหลก็ กนั โคลง ทำหน้าทีร่ ักษาระดบั ของตัวถังเอาไว้ขณะเล้ียว
4. ลกู ยางกันโคลง ทำหนา้ ท่ี รบั แรงกระแทกจากเหล็กกนั โคลงขณะเลย้ี ว
5. คอยลส์ ปรงิ ทำหนา้ ที่รบั แรงกระแทก
6. โช้คอพั ทำหน้าทลี่ ดแรงเตน้ ของล้อจากนำ้ หนักกระแทก
7. คานรองรบั ทำหนา้ ที่เปน็ โครงสร้างหลักในการจับยึดปกี นกตัวล่าง
8. แขนบังคบั เลี้ยว ทำหนา้ ท่ี รบั แรงจากกระปกุ พวงมาลยั เพื่อบงั คบั ทิศทางในขณะเลี้ยว
9. ตัวรองรบั บน ทำหนา้ ที่ เป็นจุดยึดและจดุ หมนุ ของชุดโช้คอัพด้านบน โดยติดตั้งกบั ตัวถัง
10. ลกู หมาก ทำหนา้ ท่ี เป็นจดุ หมุนของแกนบงั คับเล้ยี ว

แบบฝึกหัดเสริมทกั ษะ ช้นิ สว่ นประกอบของระบบรองรับน้ำหนักแบบแม็กเฟอรส์ นั สตรัท

คำชแี้ จง จงเตมิ ข้อความลงในช่องวา่ งใหถ้ ูกต้อง

1. .......................................................... 6. ........................................................

2. .......................................................... 7. ..........................................................
3. .......................................................... 8. ..........................................................
4. .......................................................... 9. ..........................................................
5. .......................................................... 10. ..........................................................

ชอื่ -สกลุ ..........................................................หอ้ ง...............เลขที่ ...........

แบบฝกึ หดั เสรมิ ทกั ษะ

ใบปฏิบตั ิงานระบบรองรับนำ้ หนักแบบคอยล์สปริง

ใบปฏบิ ตั ิงาน

ชือ่ วิชา งานเครื่องล่างรถยนต์ รหัสวิชา 20101 - 2003
หน่วยท่ี
ชอ่ื เรื่อง 2 เวลา 10 ชว่ั โมง

การถอดและประกอบระบบรองรบั นำ้ หนกั แบบแม็กเฟอรส์ นั สตรัท

จดุ ประสงค์การเรียนรู้
เข้าใจวธิ ีการถอดและประกอบระบบรองรับน้ำหนัก แบบแม็กเฟอร์สันสตรัท

จดุ ประสงค์เชงิ พฤติกรรม
1. ปฏบิ ตั ิงาน ถอดและประกอบ แบบแม็กเฟอร์สนั สตรัท ไดถ้ ูกตอ้ ง
2. สามารถตรวจสอบสภาพระบบรองรบั น้ำหนกั แบบแม็กเฟอร์สันสตรัท ได้ถูกต้อง
3. ปฏบิ ัติงานตามหลักความปลอดภัย

เครอื่ งมือและอุปกรณ์
- เครือ่ งมือพืน้ ฐานและเคร่ืองมอื พเิ ศษ
- ระบบรองรบั น้ำหนัก แบบแม็กเฟอร์สันสตรัท

การปฏบิ ัตงิ านโดยใชเ้ ครื่องมือพิเศษจากโรงงาน
1. นำเครือ่ งมือพิเศษจากโรงงานมาจบั กบั สปรงิ
2. ขนั น็อตท้ังสองข้างของชดุ เครื่องมอื พิเศษ เพื่อใหบ้ ีบคอยลส์ ปรงิ หดตวั
3. ขนั นอ็ ตยึดหวั โชค้ อัพ
4. ถอดบา่ รองสปริงและนำคอยล์สปริงออกโชค้ อัพ
การตรวจสอบ
1. ตรวจสอบสภาพเบ้ารองสปรงิ
2. ตรวจสอบสภาพคอยล์สปริง
ข้ันตอนในการปฏิบตั งิ านประกอบ
ประกอบยอ้ นขัน้ ตอนการถอด

หมายเหตุ
ปฏบิ ัตงิ านทกุ ขนั้ ตอนด้วยความปลอดภัย

เฉลยใบปฏบิ ัตงิ านระบบรองรบั นำ้ หนกั แบบคอยล์สปริง

เฉลยใบปฏิบตั ิงานหน่วยที่ 2

ชือ่ วิชา งานเครื่องลา่ งรถยนต์ รหสั วชิ า 20101 - 2003
หน่วยท่ี
ชื่อเรอื่ ง 2 เวลา 10 นาที

การถอด-ประกอบ ระบบรองรบั น้ำหนกั แบบแม็กเฟอรส์ ันสตรัต

เคร่ืองมือและอุปกรณ์
1. เคร่อื งมือพน้ื ฐานและเคร่ืองมือพิเศษ

เครอ่ื งมอื ถอดประกอบ คอยล์สปริง

11 02 2
00
เคร่อื งมอื พเิ ศษจากโรงงาน 1
2. ชุดรองรบั นำ้ หนกั แบบแม็กเฟอร์สนั สตรัต เคร่ืองมอื พ00เิ ศษจากการประดิษฐ์ 2

10
10

ข้นั ตอนในการปฏบิ ตั งิ านถอดระบบรองรับนำ้ หนกั แบบแมก็ เฟอรส์ นั สตรัต ใชเ้ คร่อื งมอื พเิ ศษ
1. นำเครอ่ื งมือพเิ ศษจากโรงงานมาจับกับ คอยล์สปรงิ

2. ขันน็อตท้ังสองขา้ งของชดุ เคร่ืองมอื พเิ ศษ เพ่ือให้บีบคอยล์สปรงิ หดตัว

3. ขันนอ็ ตยดึ หัวโช้คอพั

4. ถอดบา่ รองสปริงและนำคอยลอ์ อกโชค้ อัพ

เคร่อื งมอื พิเศษจากการประดิษฐ์ ถอดระบบรองรับน้ำหนัก แบบแมก็ เฟอรส์ นั สตรตั
1. นำเครอ่ื งมือพเิ ศษจากการประดิษฐ์ จับกับแมก็ เฟอร์สันสตรัตและนำชดุ บีบมาใส่

2. ขันน็อตมือหมุนท้ังสองขา้ งของชดุ เคร่ืองมอื พิเศษ เพ่ือให้บีบคอยลส์ ปรงิ หดตวั

3. ขันน็อตยดึ หวั โชค้ อัพ

4. ถอดชุดบบี บา่ รองสปรงิ และนำคอยล์สปริงออกโชค้ อัพ

การตรวจสอบ
1. ยางรอง
2. ตรวจสอบสภาพเบ้ารองสปรงิ
3. ตรวจสอบสภาพคอยล์สปรงิ

ข้ันตอนในการปฏบิ ัติงานประกอบ
ประกอบย้อนขั้นตอนการถอด

แบบทดสอบ

การอธบิ ายลำดับข้นั ตอนการถอดประกอบโชค้ อัพแบบแม็กเฟอร์สนั สตรัทโดยใช้เครือ่ งมอื พเิ ศษประจำโรงงาน

ภาพแสดง คำอธบิ าย

1....................................................................

....................................................................

....................................................................

....................................................................

....................................................................

2....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

3....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

4....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

5....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

แบบทดสอบ

การอธบิ ายลำดบั ขั้นตอนการถอดประกอบโช้คอัพแบบแม็กเฟอร์สนั สตรัทโดยใช้เครอื่ งมือพเิ ศษประดษิ ฐข์ ้นึ

ภาพแสดง คำอธบิ าย

1....................................................................

....................................................................

....................................................................

....................................................................

....................................................................

2....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

3....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

4....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

5....................................................................

....................................................................

....................................................................

...................................................................

....................................................................

แบบประเมินผลการปฏบิ ัติงาน

เกณฑ์การประเมนิ ผลการปฏิบตั งิ าน คะแนน
ช่อื งาน ระบบรองรับนำ้ หนกั แบบคอยลส์ ปริงแม็กเฟอร์สนั สตรตั
ลำดับ รายการประเมนิ 2
1 การเตรียมเคร่ืองมือ วสั ดอุ ุปกรณ์ (2 คะแนน ) 1
- เตรียมครบ 0
- ไม่ครบ 1 รายการ
- ไม่ครบ 2 รายการ 3
2 การปฏบิ ตั งิ าน 2
การปฏบิ ัตงิ านถอด –ประกอบแบบแม็กเฟอรส์ ันสตรตั ทีก่ ำหนด (3 คะแนน ) 0
- ปฏิบตั ิงานถูกตอ้ งครบตามข้ันตอน
- ปฏบิ ตั งิ านไม่ถกู ตอ้ งครบตาม 1 ข้นั ตอน 2
- ปฏิบัตงิ านไมถ่ ูกตอ้ งครบตาม 2 ขนั้ ตอน 1
การตรวจสอบ แบบแมก็ เฟอร์สันสตรตั ตามทีก่ ำหนด (2 คะแนน ) 0
- ปฏิบตั ิงานถูกต้องครบตามข้ันตอน
- ปฏิบตั ิงานไม่ถูกต้องครบตาม 1 ขัน้ ตอน 1
- ปฏิบัตงิ านไมถ่ ูกตอ้ งครบตาม 2 ขัน้ ตอน 0
ความปลอดภยั ในการปฏิบตั ิงาน (1 คะแนน )
- การปฏิบัติงาน ดว้ ย ความปลอดภยั
- การปฏิบัตงิ านไม่มคี วามปลอดภยั

3 การเก็บเคร่อื งมือ เรยี บร้อย และทำความสะอาด(2 คะแนน ) 2
- ทำงานเก็บเคร่ืองมอื เรียบร้อย และทำความสะอาด 1
- ทำงานไม่เกบ็ เครื่องมือ เรียบร้อย และทำความสะอาด 0
- ทำงานไมเ่ กบ็ เครื่องมือ เรยี บรอ้ ย และไมท่ ำความสะอาด

แบบประเมนิ ผลการปฏบิ ตั ติ ามใบงานหน่วยที่ 2

ชอื่ วชิ า งานเครือ่ งล่างรถยนต์ รหสั วชิ า 20101 - 2003
หน่วยท่ี
ชื่อเร่อื ง 2 เวลา 10 นาที

การถอด-ประกอบ ระบบรองรบั น้ำหนกั แบบคอยลส์ ปรงิ แมก็ เฟอร์สนั สตรัต

ชื่อ – นามสกุล ………………………………………… เลขท่ี ……… กลมุ่ ……

ลำดับท่ี เกณฑ์การประเมนิ ผลการใหค้ ะแนน
คะแนนเต็ม คะแนนท่ีได้

1 การเตรียมเคร่ืองมือ วัสดอุ ปุ กรณ์ 2

2 การปฏบิ ตั งิ าน

การปฏบิ ัติงานถอด -ประกอบแบบแม็กเฟอรส์ นั สตรัตทีก่ ำหนด 3

การตรวจสอบ แบบแม็กเฟอร์สันสตรัตตามทีก่ ำหนด 2

ความปลอดภัยในการปฏบิ ตั งิ าน 1

3 การเกบ็ เคร่อื งมือ เรียบร้อย และทำความสะอาด 2

รวม 10

สรุปผลการปฏบิ ตั งิ าน

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………

เกณฑ์การประเมินผล
ระดับคะแนน 9-10 หมายถงึ ดมี าก
ระดับคะแนน 7-8 หมายถงึ ดี
ระดับคะแนน 5-6 หมายถึง ปานกลาง
ระดบั คะแนน 3-4 หมายถึง พอใช้
ระดบั คะแนน 1-2 หมายถึง ปรับปรุง

แบบทดสอบหลังเรียน

จงเลอื กคำตอบทถ่ี ูกที่สดุ เพียงข้อเดยี ว

1. วสั ดุชนิดใดท่ีนำมาผลติ เปน็ คอยล์สปริง

ก. เหล็กหล่อเหนยี ว ข. เหล็กหลอ่ สีเทา

ค. เหลก็ เหนยี ว ง. เหลก็ กลา้ พิเศษ

2.หนา้ ท่ขี องสปริงในระบบรองรบั น้ำหนักคืออะไร

ก.รับน้ำหนกั บางสว่ น ข. ลดการส่นั สะเทือนของรถ

ค.รบั น้ำหนกั เหนือสปรงิ ง. ถูกทกุ ข้อ

3. ระบบรองรบั นำ้ หนักแบบคอยลส์ ปริงแบง่ ออกเป็นกร่ี ปู แบบ

ก. 5 แบบ ข. 4 แบบ

ค. 3 แบบ ง. 2 แบบ

4. ขอ้ ใดคือ สาเหตุ ที่ทำให้รถยนต์เกิดอาการ ส่นั สะเทือน

ก. น้ำหนกั บรรทุก ข. พ้นื ผิวถนนทีไ่ มเ่ รียบ

ค. นำ้ หนักทรี่ องรับ ง. ถูกทุกข้อ

5. สปริงขดมีกแี่ บบ

ก. 5 แบบ ข. 4 แบบ

ค. 3 แบบ ง. 2 แบบ

6. ขอ้ ดีของคอยลส์ ปรงิ เม่ือเปรียบเทยี บกบั สปรงิ ขด คอื ข้อใด

ก. ใช้ได้กบั รถทุกขนาด ข. มีความยดื หยุ่นดีกวา่

ค.ไม่ต้องใชโ้ ชค้ อัพ ง. รบั แรงดา้ นขา้ งไดด้ กี วา่

7. ระบบรองรบั น้ำหนักแบบโช้คอัพค้ำแมคเฟอรส์ นั สตัตใช้สปริงแบบใด

ก. แหนบแผ่น ข. ทอร์ชันบาร์

ค. สปริงขด ง. ถูกทุกข้อ

8. ข้อใดคือสปริงขด ไม่สมมาตร

ก. สปรงิ เปน็ รปู ทรงกรวย ข. สปริงเป็นรูปสามเหล่ยี ม

ค. สปริงเป็นรูปทรงกระบอก ง. สปรงิ รูปทรงกลม

9. ข้อใดกลา่ วถึงโช้คอัพไม่ถูกตอ้ ง

ก. หน่วงการเต้นของสปริง ข. ติดตง้ั ระหว่างตวั ถงั กบั ปีกนก

ค. ป้องกันรถเซไถลขณะเลยี้ ว ง. ช่วยเพิม่ ภาระการรับน้ำหนักของสปรงิ

10. จากรปู เปน็ ระบบรองรบั แบบคอยลส์ ปรงิ แบบใด

ก.แบบปีกนกคู่

ข. แบบแม็กเฟอร์สนั สตรทั

ค. แบบสปรงิ แผ่น

ง. ถูกทขุ อ้