SISTEM_PENDAWAIAN_elektrik

SISTEM
PENDAWAIAN

1

SISTEM PENDAWAIAN

Pengenalan :

Sistem Pendawaian ialah satu sistem
pemasangan litar-litar elektrik yang
merangkumi - pengalir, penebat dan
perlindungan mekanik untuk kabel yang

digunakan.

2

Jenis-jenis Sistem Pendawaian

Terdapat pelbagai jenis sistem pendawaian yang
biasa digunakan, di antaranya ialah:
• 1. Sistem Pendawaian Permukaan.
• 2. Sistem Pendawaian Tersembunyi.
• 3. Sistem Pendawaian Pembuluh (kondiut).
• 4. Sistem Pendawaian Sesalur ( trungking).
• 5. Sistem Pendawaian Salur.

• * Jenis sistem pendawaian yang digunakan di Malaysia dan yang akan
dibincangkan dalam tajuk ini.

3

Jenis-jenis Sistem Pendawaian ( sambungan )

• Lain-lain jenis Sistem Pendawaian:

• 6. Sistem Pendawaian Katenari.
• 7. Sistem Pendawaian Ampaian Grid.
• 8. Sistem Pendawaian Tetupai.
• 9. Sistem Pendawaian Bumi Sepusat.
• 10. Sistem Pendawaian yang bertebatkan

bahan galian.

4

Faktor Pemilihan Sistem Pendawaian

• 1. Jenis beban yang hendak dipasang- arus besar / kecil,
pegun/mudahalih.

• 2. Keadaan tempat pemasangan - Jenis bangunan
lama/baru, kayu/ simen

• 3. Jenis voltan bekalan - 1 fasa atau 3 fasa.
• 4. Masa menyiapkan. - merugikan jika disiapkan lewat
• 5. Kekemasan & kecantikan - kehendak pengguna

5

Faktor Pemilihan Sistem Pendawaian

(sambungan )

• 6. Keadaan sekeliling – keadaan khusus, lembab
/berminyak dll.

• 7. Perubahan & Penambahan litar akan datang -
kekal /sementara (diubah).

• 8. Tempoh ketahanan pemasangan - tempoh lama
& kekal /sementara.

• 9. Kos perbelanjaan - kemudahan dapatkan pekerja
/alat-alat ganti.

6

1. Sistem Pendawaian Permukaan

• Sistem pendawaian

permukaan boleh dipasang

secara terus ke dinding dan

siling kayu atau di atas lapik

kayu bagi dinding konkrit

• Kabel yang digunakan

mestilah dari jenis yang

mempunyai tebatan

berlapis ( PVK/PVK ).-

kerana terdedah kepada

kerosakkan mekanikal

7

Sistem Pendawaian Permukaan ( sambungan )

• Sistem pendawaian ini
sesuai di tempat yang mana
suhu disekelilingnya tidak
melebihi 65 ºC.

• Pemasangan kabel

dilakukan dengan sokongan

oleh klip ke permukaan

dinding / siling. Sama ada

menggunakan klip kuprum,

aluminium ataupun

plumbum - pastikan bukan

permukaan logam

8

Kebaikan dan kelemahan Pendawaian Permukaan

• Kebaikan: • Kelemahan:

1. Kemas & elok dipandang. 1. Terdedah kepada

2. Sesuai untuk pemasangan kerosakkan mekanikal

kecil ( rumah kediaman ) (terdedah).

3. Pemasangan mudah dan 2. Tidak Tahan suhu panas
dan lembab.
cepat disiapkan.

4. Kerja menyelenggara / 3. Sesuai hanya di tempat
tertentu sahaja.
tambahan mudah

dilakukan dan tidak 4. Tempoh ketahanan tidak

menjejaskan pendawaian lama.
sedia ada.

5. Kos pendawaian yang

paling murah.

9

Ciri-ciri pemilihan Pendawaian permukaan

• a). Bangunan dibuat daripada - kayu / batu.
• b). Voltan rendah – fasa tunggal.
• c). Bilangan litar akhir – sedikit
• d). Kabel yang dipasang – tidak begitu banyak.
• e). Kurang risiko berlakunya kerosakkan mekanikal.
• f). Kerja pemasangan – dibuat cepat.
• g). Beban kuasa yang digunakan – kecil.
• h). Kos pemasangan – ekonomi / murah.

10

2. Sistem Pendawaian Pembuluh (Konduit).

• Sistem pendawaian yang menggunakan pembuluh yang di
dalamnya akan disalurkan kabel.

• Dipasang di tempat yang terdapat bahaya kerosakan
mekanik, terdedah kepada tindakan kimia, cecair dan di luar
bangunan. ( Kilang-kilang perusahaan, makmal, bengkel dan
sebagainya ).

• Sistem pendawaian ini boleh dipasang sama ada secara
permukaan atau tersembunyi.

• Bilangan kabel yang dipasang dalam sesuatu pembuluh
hendaklah mengikut faktor ruang iaitu tidak melebihi 40%.

• Dawai pancing ( fish tape ) digunakan untuk menarik kabel ke
dalam pembuluh.

11

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• Pembuluh yang digunakan dalam sistem
pendawaian ini boleh dibahagikan kepada
beberapa jenis, iaitu:

(a). Pembuluh Logam
(b). Pembuluh bukan logam ( PVK ).
(c). Pembuluh mudah Lentur ( Logam &

PVK).

12

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

Ciri-ciri pemilihan sistem pendawaian Pembuluh:
• a). Beban / kuasa yang digunakan – besar.
• b). Memerlukan voltan bekalan – 1 fasa & 3 Fasa.
• c). Bangunan kilang, bengkel, bangunan komersial dan

gerai-gerai.
• d). Sistem pendawaian terdedah kepada bahaya

kerosakkan mekanikal.

13

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• (a). Pembuluh Logam

• Di antara pembuluh
logam yang digunakan
ialah keluli tolok ringan
(galvani ).

• Pemasangan pembuluh
jenis ini memerlukan
peralatan khas seperti,
alat pembengkok untuk -
membuat bengkokkan
atau ofset, Alat pasung
dan acuan – bagi
membuat bebenang.

14

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• Semua serpihan reja-reja

pembuluh perlu

dibersihkan terlebih

dahulu untuk

mengelakkan kabel

tercedera.

• Standard saiz pembuluh
boleh didapati seperti
19mm/20mm, 25mm,
32mm, 40mm dan 50mm.

15

Kebaikan dan kelemahan Pendawaian Pembuluh Logam:

• Kebaikan: • Kelemahan:

1. Mempunyai perlindungan 1. Bentuk tidak kemas (tidak

mekanik yang lebih baik cantik ).

2. Tahan cuaca dan keadaan 2. Memerlukan pekerja mahir

panas. 3. Perlukan peralatan khas –

3. Tahan lama dan tahan lasak. mesin pembengkok.

4. Boleh dijadikan pengalir 4. Kos mahal / tinggi.

keselanjaran bumi 5. Tempoh menyiapkan lebih
tambahan. lama.

5. Boleh ditanam terus ke

dalam tanah.

16

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• (b). Pembuluh Bukan Logam

• Terdapat pembuluh bukan
logam yang biasanya
diperbuat dari bahan plastik

( PVK ) yang tahan dan
sesuai digunakan pada suhu
60º C.

• Pembuluh PVK ini tahan dari

kakisan (karat) dan dapat

mengelakkan sebarang

kebocoran aliran arus jika

menyentuh bahagian-

bahagian yang boleh menjadi
pengalir.

17

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• Pembuluh PVk juga boleh
didapati dalam dua jenis,
iaitu pembuluh tegar dan
pembuluh boleh lentur.

• Bagi tujuan membuat ofset
atau bengkokan, pembuluh
boleh dipanaskan terlebih
dahulu atau menggunakan
pegas ( spring ) yang
khas.

18

Kebaikan dan kelemahan Pendawaian Pembuluh
Bukan Logam (PVK)

• Kebaikan: • Kelemahan:

1. Tahan kakisan (karat ). 1. Tidak memberikan

2. Selamat dari kejutan perlindungan mekanik.

elektrik (PVK-penebat) 2. Mudah rosak jika sering

3. Kos – murah. terkena matahari / hujan

19

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• (c). Pembuluh Boleh Lentur
( Logam / PVK ).

• Pembuluh ini sangat berguna

untuk menyambung

pemasangan ke punca-punca

beban yang bergetar,

bergerak, selalu diubahsuai

dan pada kedudukan yang

sempit dan tidak rata.

• Tidak sesuai untuk

memberikan perlindungan

mekanik yang baik.

20

Kebaikan dan kelemahan Pendawaian Pembuluh
Boleh Lentur

• Kebaikan: • Kelemahan:

1. Pemasangan cepat – tidak 1. Mudah terlucut / tercabut

perlu benang. 2. Tidak boleh dipasang pada

2. Mudah digayakan jarak jauh.

mengikut bentuk yang 3. Mudah patah.
dikehendaki (tiada alat 4. Bukan pengalir

khas). keselanjaran bumi
tambahan (PVK).
3. Dapat elakkan

merebaknya kebakaran –

putus.

21

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• Peraturan IEE – Pemasangan Pembuluh :
1. Semua pemasangan pembuluh hendaklah disiapkan

terlebih dahulu sebelum kerja-kerja menarik kabel
dilakukan.
2. Faktor Ruang mestilah tidak melebihi 40% dari luas
muka keratan pembuluh.
3. Satu pemasangan pembuluh mestilah mempunyai tidak
lebih daripada 2 – sesiku pejal, atau 2 selekoh
bengkokkan 90 .
4. Jejari dalam selekoh bengkokan pembuluh mestilah
tidak kurang dari 2.5 kali ganda dari ukuran garis pusat
luar pembuluh itu.

22

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• Peraturan IEE – Pemasangan Pembuluh :
5. Sambungan kabel mestilah dilakukan dalam kotak

sambungan atau kotak-kotak alatambah.
6. Semua pemasangan pembuluh mestilah dielakkan dari

terkena air atau dipasang di tempat-tempat yang
terdedah kepada air.
7. Kabel-kabel litar Kuasa dan litar lampu perlu diletakkan
di dalam pembuluh yang berasingan.
8. Jika pemasangan pembuluh terpaksa melalui /
menembusi lantai / dinding – lubang khas perlu
diadakan.

23

Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• Peraturan IEE – Pemasangan Pembuluh :

9. Semua kesan-kesan kelembapan di dalam
pemasangan pembuluh mestilah dibersihkan
terlebih dahulu sebelum kerja-kerja menarik kabel
dilakukan.

10. Penarikan kabel-kabel ke dalam pemasangan
pembuluh yang panjang – dimulakan dari tengah-

tengah sistem tersebut.

24

3. Sistem Pendawaian Tersembunyi.

• Sistem pendawaian ini
dipasang di dalam dinding /
siling konkrit dan tidak
kelihatan langsung kecuali
pada penghujung kabel yang
digunakan untuk sambungan
ke terminal aksesori
pendawaian.

• Pada kebiasaanya

pendawaian ini dibuat ketika

peringkat pembinaan

bangunan. ( sebelum kerja-

kerja menurap simen

dilakukan )

25

Sistem Pendawaian Tersembunyi ( sambungan)

• Sistem pendawaian ini hanya
dibenarkan membawa voltan
rendah sahaja.

• Sistem pendawaian
tersembunyi ini boleh
dibahagikan kepada dua
jenis, iaitu:

1. Sistem pendawaian
tersembunyi – kabel

bertebat.

2. Sistem pendawaian
tersembunyi– pembuluh.

26

Kebaikan dan kelemahan Pendawaian Tersembunyi.

• Kebaikan: • Kelemahan:

1. Kemas & cantik.- pejabat. 1. Kerja-kerja tambahan –

2. Selamat – tidak terdedah susah dilakukan.

kepada kerosakkan 2. Sukar menentukan punca

mekanikal dan perubahan kerosakan - pembaikan.

cuaca. 3. Bahaya terkena paku atau

3. Tidak memerlukan alat-alat ketukan daripada

tambahan khas. pemasangan lain- gas,air.

4. Tahan lama. 4. Pemasangan perlu

dilakukan semasa

bangunan dibina.

27

4. Sistem Pendawaian Sesalur (Trunking).

• Sistem pendawaian sesalur
menggunakan sesalur logam
atau bahan penebat (PVK)
pada kebiasaannya bersegi
empat dan dipasang secara
menegak atau mendatar di
permukaan dinding.

• Sistem ini dapat menampung
kabel yang banyak di sesuatu
pemasangan yang besar. Di
samping dapat memberikan
perlindungan mekanik yang
tambahan baik.

28

Sistem Pendawaian Sesalur ( sambungan ).

• Sistem ini biasanya

digunakan pada

pemasangan dalam

bangunan-bangunan yang

besar seperti kilang,

sekolah, bengkel, pejabat

dan tempat yang

melibatkan banyak kabel

litar dan bahaya mekanik.

• Faktor ruang sistem
pendawaian sesalur ialah
45%.

29

Kebaikan dan kelemahan Pendawaian Sesalur:

• Kebaikan: • Kelemahan:

1. Perlindungan mekaniknya 1. Mudah dimasuki habuk &
2. baik. kekotoran.

Dapat menampung kabel 2. Memerlukan pekerja mahir.

yang banyak.

3. Kerja pemasangan cepat. 3. Kelihatan tidak kemas

4. Tidak mudah dirosakkan (Sesalur tertonjol keluar

oleh perubahan suhu dan macam beroti ).
cuaca.
4. Kos mahal / tinggi.

30

Kabel Bawah Tanah

• Kabel bawah tanah ialah kabel yang ditanam
terus dalam tanah atau dimasukkan ke dalam
paip atau salur terlebih dahulu sebelum di tanam.

• Kabel yang lazimnya digunakan untuk
pemasangan dalam tanah ialah kabel berpenebat
PVK, kabel berpenebat kertas dan bahan mineral.

• Kabel ini ditanam 750mm ke dalam tanah bagi
kabel voltan rendah dan 1000mm bagi kabel
voltan tinggi.

31

Pemasangan Kabel Bawah Tanah

Dijalankan Apabila :
1. Kawasan tidak Cukup Untuk Menjalankan

Pemasangan Talian Atas – Kawasan Bandar.
2. Terdapat Bahaya Voltan Tinggi Di Pemasangan Talian

Atas – bangunan tinggi
3. Kawasan Dari Tiang Dan Talian Bersimpang Siur-

banyak bangunan / tanaman.

32

Pemasangan Kabel Bawah Tanah (sambungan)

• Bahagian Utama Sistem Bawah Tanah:

1. Saluran 4. Kabel
2. Paip/Salur 5. Sambat Kabel
3. Lubang Utama 6. Lurang

33

Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

Contoh Pemasangan Kabel bawah tanah:
• (a). Dari papan suis utama ke papan suis sub-utama
• (b). Dari pencawang ke tiang penghantar talian atas
• (c). Dari litar akhir di rumah ke lampu pagar.
• (d). Bekalan untuk lampu-lampu jalan.

34

Kabel Bawah Tanah (sambungan)

• Kebaikan Pemasangan Kabel Bawah Tanah:

• (a). Tidak menggunakan tiang.
• (b). Selamat dari bahaya – dilanggar, tiang patah.
• (c). Kerja pemasangan – cepat.
• (d). Kawasan sekeliling tidak tercemar.
• (e). Kos jangka panjang – murah.
• (f). Tahan lama – 50 tahun.

35

Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

• Kelemahan Pemasangan Kabel Bawah Tanah:

• (a). Sukar membuat kerja penyelenggaraan-
korek tanah.

• (b). Guna kabel khas sahaja – Berpenebat bahan
mineral.

• (c). Sukar Kesan kerosakkan – guna alat khas.
• (d). Kos permulaan mahal.

36

Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

• Peraturan IEE – Kabel Bawah Tanah:

• 1. Kerja pemasangan kabel bawah tanah

mestilah dijalankan oleh kontraktor

berdaftar sahaja.

• 2. Kabel yang ditanam di dalam tanah mestilah

dilapik dengan batu atau sebarang

tanda yang dapat memberikan amaran

tentang kewujudan kabel tersebut.

• 3. Kabel-kabel yang dipasang mestilah disokong
bagi mengelakkan daripada melendut.
(lendutan – tambah tekanan kepada kabel ).

37

Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

• Peraturan IEE – Kabel Bawah Tanah:

• 4. Jika pemasangan membabitkan harta benda
awam atau pihak berkuasa, kebenaran perlu
diperolehi terlebih dahulu – JKR, Telekom,
JBA dll.

• 5. Seberapa yang boleh lubang yang dibuat

biarlah selurus yang boleh dan cukup

ruang untuk pekerja berdiri di sisi kabel itu

nanti.

38