การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

หลักสูตรท้องถิ่น










เรื่อง การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม



ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง” ในชุมชน

Sufficiency Economy Community Learning Centre (SECLC)

ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงชุมชนตนแบบบ้านจ่าก้อง
้
ั
หมู่ท 3 ต าบลป่าแฝก อ าเภอกงไกรลาศ จังหวดสุโขทัย
ี่





































การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยต าบลป่าแฝก

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาศ

ส านักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดสุโขทัย

ค ำน ำ


การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยต าบลป่าแฝก ได้ด าเนินการจัดท าหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง
ี
การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม เพอใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้านการเกษตรของศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพยง”
ื่
ในชุมชน Sufficiency Economy Community Learning Centre (SECLC) ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพยง
ี
ชุมชนต้นแบบบ้านจ่าก้อง หมู่ที่ 3 ต าบลป่าแฝก อาเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย โดยมีวัตถุประสงค์ในการ

พฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพยง และสามารถน าความรู้ไปปรับใช้ในวิถีชีวิตที่
ี
ั
เหมาะสมกับตนเองและครอบครัวได้อย่างดียิ่ง

หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหลักสูตรท้องถิ่นเล่มนี้ จะเป็นประโยชน์ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ของศูนย์
ี
เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพยง” ในชุมชนด้านการเกษตร และหากมีข้อเสนอแนะประการใด ในเอกสารหลักสูตร
ท้องถิ่นเล่มนี้ การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยต าบลป่าแฝก จะน าไปพัฒนาต่อไป




กศน.ต าบลป่าแฝก

ึ
ศูนย์การศกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาส

สารบัญ


หน้า


ค าน า
สารบัญ
ค าแนะน าการใช้หลักสูตรท้องถิ่น 1

โครงสร้างหลักสูตรท้องถิ่น 2
- สาระส าคัญ 2
- ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง 2

- ขอบข่ายเนื้อหา 2

- กิจกรรมการเรียนรู้ 2
- โครงสร้างเนื้อหาหลักสูตร 3

- การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ 4

- การวัดและประเมินผล 4
บรรณานุกรม
ภาคผนวก

คณะผู้จัดท า

1


ค ำแนะน ำกำรใช้หลักสูตรท้องถิ่น



ี
หลักสูตรท้องถิ่น เรื่องการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม ของศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพยง”ในชุมชน หมู่ที่ 3
ต าบลป่าแฝก อ าเภอกงไกรลาส จังหวัดสุโขทัย เป็นหลักสูตรที่สอดคล้องกับการด าเนินชีวิตจริงและมุ่งเน้นการ

เรียนรู้อย่างบูรณาการ ไม่แยกส่วนของกระบวนการเรียนรู้ โดยผู้เรียนเป็นผู้ร่วมกระบวนการเรียนรู้ด้วย

ตนเอง และเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer) จะเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ให้ค าแนะน าให้ค าปรึกษา และ

ช่วยเหลืออ านวยความสะดวกในการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน อันจะน าไปสู่การคิดเป็น ท าเป็น และสามารถน าไป

ปรับใช้ในวิถีชีวิตประจ าวันตามหลักปรัชญาของ “เศรษฐกิจพอเพียง” รายละเอียดดังนี้

1. หลักสูตรท้องถิ่น เรื่องกำรเลี้ยงไก่แจ้สวยงำม ประกอบด้วย
เรื่องที่ 1 ความส าคัญและประโยชน์ของการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

เรื่องที่ 2 การเลี้ยงไก่แจ้สวยงามและวิธีการป้องกันแก้ปัญหา

เรื่องที่ 3 แนวทางการส่งเสริมการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม เพอสร้างรายได้
ื่
2. ระยะเวลำในกำรศึกษำ จ ำนวน 6 ชั่วโมง

3. วิธีกำรศึกษำ
3.1 ท าแบบทดสอบก่อนเรียน – หลังเรียน เพอตรวจสอบความรู้ ความเข้าใจในหลักสูตร
ื่
ท้องถิ่น เรื่องการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม นี้เพียงใด

3.2 ผู้เรียนเป็นผู้ร่วมกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง และเกษตรกรต้นแบบ (Master

Trainer) จะเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ให้ค าแนะน าให้ค าปรึกษา และช่วยเหลืออานวยความสะดวกในการเรียนรู้

ให้แก่ผู้เรียน

ิ่
3.3 นอกจากศึกษาจากหลักสูตรท้องถิ่นแล้วผู้เรียนควรหาความรู้เพมเติมจากแหล่งการ
เรียนรู้อื่น ๆ เช่น แหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ในอ าเภอ เว๊ปไซต์ต่าง ๆ หรือห้องสมุดประชาชน

2


โครงสร้ำงหลักสูตรท้องถิ่น


สำระส ำคัญ

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เรื่อง การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม เป็นการจัดกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียน ได้

บูรณาการทักษะต่าง ๆ ไปพร้อมกับการสร้างสถานการณ์ในการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ โดยมี เกษตรกร

ต้นแบบ (Master Trainer) เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ โดยให้ผู้เรียนได้ฝึกปฏิบัติด้วยตนเองจนส าเร็จ และ

สามารถน าความรู้ที่ได้ไปปรับใช้ในวิถีชีวิตที่เหมาะสมกับตนเองและครอบครัวได้ ตามหลักปรัชญาของ

“เศรษฐกิจพอเพียง”


ผลกำรเรียนรู้ที่คำดหวัง
1. ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ เห็นความส าคัญและประโยชน์ของการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

ั
2. ผู้เรียนมีทักษะการเลี้ยงไก่แจ้สวยงามและรู้วิธีการป้องกนแก้ปัญหา
3. ผู้เรียนสามารถส่งเสริมการเลี้ยงไก่แจ้สวยงามเพื่อสร้างรายได้


ขอบข่ำยเนื้อหำ

เรื่องที่ 1 ควำมส ำคัญและประโยชน์ของกำรเลี้ยงไก่แจ้สวยงำม
1.1 ความส าคัญของการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

1.2 ประโยชน์ของการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

เรื่องที่ 2 กำรเลี้ยงไก่แจ้สวยงำมและวิธีกำรป้องกันแก้ปัญหำ
2.1 กำรเลี้ยงไก่แจ้สวยงำม
2.1.1 พันธุ์ไก่แจ้สวยงาม

2.1.2 การคัดเลือกไก่
่
2.1.3 การจัดการพอแม่พันธุ์และการผสมพันธุ์
2.1.4 การจัดการลูกไก่เล็ก-ไก่รุ่น
2.1.5 การสร้างโรงเรือน

2.1.6 วัสดุรองพื้น และอุปกรณ์ที่จ าเป็น

2.1.7 อาหารส าหรับไก่แจ้สวยงาม
2.1.8 วิธีการเตรียมไก่เพื่อจ าหน่าย

2.2 วิธีกำรป้องกันแก้ปัญหำ
2.2.1 ปัญหาสภาพอากาศที่มีผลต่อการเลี้ยง

2.2.2 ปัญหาการผสมแบบเลือดชิด
ุ
2.2.3 ปัญหาการใช้พ่อไก่คมฝูงนานเกินไป
2.2.4 ปัญหาการตายของลูกไก่ระยะแรก

2.2.5 ปัญหาการติดโรคของไก่แจ้
2.2.6 วิธีการป้องกันการติดโรค

3


เรื่องที่ 3 แนวทำงกำรส่งเสริมกำรเลี้ยงไก่แจ้สวยงำม เพื่อสร้ำงรำยได้
3.1 การพัฒนาสายพันธุ์

3.2 ส่งเสริมการตลาด



กิจกรรมกำรเรียนรู้
ผู้เรียนเป็นผู้ร่วมกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง และเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer) จะเป็นผู้



ถ่ายทอดความรู้ ให้ค าแนะน าให้ค าปรึกษา และช่วยเหลืออานวยความสะดวกในการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน
ั
อนจะน าไปสู่การคิดเป็น ท าเป็น และสามารถน าไปปรับใช้ในวิถีชีวิตประจ าวันตามหลักปรัชญาของ

“เศรษฐกิจพอเพียง”

โครงสร้ำงเนื้อหำหลักสูตร
ผู้เรียน มีความรู้ ความเข้าใจเห็นความส าคัญและประโยชน์ของการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม มีทักษะการ

เลี้ยงไก่แจ้และรู้วิธีการป้องกันแก้ปัญหา และส่งเสริมการเลี้ยงไก่แจ้สวยงามเพื่อสร้างรายได้
จ ำนวน
ที่ เรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหำ
ชั่วโมง
1 ความส าคัญและ ผู้เรียน มีความรู้ ความเข้าใจ 1.1 ความส าคัญของการเลี้ยงไก่ 1

ประโยชน์ของการเลี้ยง ความส าคัญและเห็นประโยชน์ แจ้สวยงาม ชั่วโมง
ไก่แจ้สวยงาม ของการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม 1.2 ประโยชน์ของการเลี้ยงไก่แจ้

สวยงาม

2 การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม ผู้เรียนมีทักษะการเลี้ยงไก่แจ้ 2.1 การเลี้ยงไก่แจ้ 4
และวิธีการป้องกัน สวยงามและรู้วิธีการป้องกัน 2.1.1 พันธุ์ไก่แจ้สวยงาม ชั่วโมง

แก้ปัญหา แก้ปัญหา 2.1.2 การคัดเลือกไก่

ั
่
2.1.3 การจัดการพอแม่พนธุ์
และการผสมพันธุ์
2.1.4 การจัดการลูกไก่เล็ก-ไก่
รุ่น

2.1.5 การสร้างโรงเรือน
ุ
ื้
2.1.6 วัสดุรองพน และอปกรณ์
ที่จ าเป็น

2.1.7 อาหารส าหรับไก่แจ้
สวยงาม

2.1.8 วิธีการเตรียมไก่เพอ
ื่
จ าหน่าย
2.2 วิธีการป้องกันแก้ปัญหาการ

เลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

4


จ ำนวน
ที่ เรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหำ
ชั่วโมง

ี่
2.2.1 ปัญหาสภาพอากาศทมี
ผลต่อการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

2.2.2 ปัญหาการผสมแบบเลือด

ชิด
2.2.3 ปัญหาการใช้พ่อไกคุมฝูง
่
นานเกินไป
2.2.4 ปัญหาการตายของลูกไก่

ระยะแรก

2.2.5 ปัญหาการติดโรคของไก่
แจ้สวยงาม

2.2.6 วิธีการป้องกันการติดโรค
ของไก่แจ้สวยงาม

3 แนวทางการส่งเสริมการ ผู้เรียนส่งเสริมการเลี้ยงไก่แจ้ 3.1 การพัฒนาสายพันธุ์ 1

เลี้ยงไก่แจ้สวยงาม เพอ สวยงามเพื่อสร้างรายได้ 3.2 ส่งเสริมการตลาด ชั่วโมง
ื่
สร้างรายได้



กำรจัดประสบกำรณ์กำรเรียนรู้
ควรจัดในลักษณะของการบูรณาการทักษะต่าง ๆ ไปพร้อมกับการสร้างสถานการณ์ในการเรียนรู้

ั
เพอฝึกให้ผู้เรียนได้ศึกษาคุณธรรมเพอพฒนาสังคมไทยและมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ด้วยตนเองที่ท าให้การ
ื่
ื่
เรียนรู้ด้วยตนเองประสบความส าเร็จ และน าความรู้ไปใช้ในวิถีชีวิตให้เหมาะสมกับตนเอง และชุมชน สังคม
หลักปรัชญาของ “เศรษฐกิจพอเพียง”



กำรวัดและประเมินผล

ใช้การประเมินจากการท าแบบทดสอบ สังเกตจากการปฏิบัติ และสภาพจริงของผู้เรียนที่แสดงออก

5


แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน

ค ำชี้แจง โปรดท ำเครื่องหมำย × หน้ำค ำตอบที่ถูกต้อง

ั
1. ประโยชน์ของการเลี้ยงไก่แจ้ส่งผลด้านใดที่มีผลต่อการพฒนาประเทศมากที่สุด
ก. สังคม ข. เศรษฐกิจ
ค. เกษตรกรรม ง. การศึกษา

2. ข้อใดกล่าวได้ถูกต้องเกี่ยวกับการเริ่มต้นเลี้ยงสัตว์

ก. เริ่มต้นจากการเลี้ยงครั้งแรกมาก ๆ เพื่อจะได้คุ้มกับการลงทุน
ข. เริ่มต้นเลี้ยงจากจ านวนน้อย ๆ ก่อนเพื่อให้เกิดความช านาญ

ค. เริ่มต้นเลี้ยงสัตว์จ าพวกพอ-แม่พันธุ์ก่อนเป็นอันดับแรก
่
ง. เริ่มต้นจากการซื้อพันธุ์สัตว์พื้นเมืองเป็นอันดับแรกก่อน

3. ข้อใดผิดเกี่ยวกับทุนในการเลี้ยงสัตว์

ก. ทุนหมุน ได้แก่ พวกค่าอาหาร ค่าเวชภัณฑ์สัตว์ ค่าตัวสัตว์และค่าแรงงาน
ข. ทุนนอน ได้แก่ ค่าที่ดิน โรงเรือน อุปกรณ์ต่าง ๆ ทุนพวกนี้มักจะลงทุนครั้งเดียว

ค. การลงทุนประเภททุนนอน ไม่ควรเกินครึ่งของเงินทุนทั้งหมด
ง. ในการเลี้ยงสัตว์กระเพาะเดี่ยวทุนหมุนเวียนควรจะกันไว้อย่างน้อยที่สุดก็ไม่ต่ ากว่า 60-80

เปอร์เซ็นต์ของเงินทุนที่มี

4. ลักษณะทั่วไปของโรงเรือนสัตว์ปีกที่ดี ควรมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ ยกเว้นข้อใด
ก. กันลม แดด ฝน ได้

ข. สามารถรักษาความสะอาดได้ง่ายไม่เป็นที่ขังน้ า

ค. อากาศภายในโรงเรือนไม่จ าเป็นต้องระบายถ่ายเทอากาศ
ง. พื้นควรเป็นพื้นซีเมนต์ จะท าให้ท าความสะอาดได้ง่ายและควรปูแกลบเป็นวัสดุรองพื้น

5. การกกลูกไก่ควรกกเป็นเวลากี่สัปดาห์

ก. 1-2 สัปดาห์
ข. 2-3 สัปดาห์

ค. 3-4 สัปดาห์
ง. 4-5 สัปดาห์

6. ข้อใดไม่ใช่วิธีการป้องกันปัญหาการเลี้ยงไก่แจ้

ก. ปัญหาสภาพอากาศที่มีผลต่อการเลี้ยงไก่แจ้
ข. ปัญหาการผสมแบบเลือดชิด

ค. ปัญหาการตายของลูกไก่ระยะแรก
ง. ปัญหาการเตรียมไก่เพื่อจ าหน่าย

7. ลูกไก่อายุ 5-7 วัน ควรท าวัคซีนชนิดใด

ก. อหิวาต์ ข. นิวคาสเซิล
ค. หลอดลมอักเสบ ง. ลมบ้า

6


8. โรคนิวคาสเซิล หรือที่ชาวบ้านเรียกว่าอะไร

ก. โรคห่า
ข. โรคฉี่หนู

ค. โรคลมชัก

ง. โรคท้องร่วง
9. ไก่แจ้ มีอาการทางระบบหายใจและระบบประสาท คือ ไก่จะหายใจล าบาก น้ ามูกไหล หายใจดัง ชักกระตุก

คอบิดเบี้ยว ขาปีกเป็นอันพาต เดินเป็นวงกลม เบื่ออาหาร และภายใน 2-4 วัน ไก่อาจจะตายหมด เป็นได้ทั้งไก่
ตัวเล็กและตัวใหญ่

ก. โรคหลอดลมอักเสบ

ข. โรคฝีดาษ
ค. โรคนิวคาสเซิล

ง. โรคอหิวาต์
10. เศรษฐกิจพอเพียงเน้นเรื่องใดเป็นหลัก

ก. การพึ่งตนเอง

ข. การรวมกลุ่มของชาวบ้าน
ค. การช่วยเหลือกันในชุมชน

ง. การจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่


เฉลยข้อสอบ
1.ข 2.ข 3.ง 4.ค 5.ค

6.ง 7.ข 8.ก 9.ค 10.ก

7


เนื้อหำหลักสูตร
1. ควำมส ำคัญและประโยชน์ของกำรเลี้ยงไก่แจ้สวยงำม

1.1 ควำมส ำคัญของกำรเลี้ยงไก่แจ้สวยงำม
ื้
ไก่แจ้ เป็นไก่พนเมืองชนิดหนึ่ง (Domestic Fowl) จัดอยู่ในประเภทสัตว์สวยงาม อยู่คู่
สังคมไทยมาเป็นเวลานาน วัตถุประสงค์ของการเลี้ยงเพื่อความเพลิดเพลิน ความสวยงาม และความสุขใจของ

ผู้เลี้ยง เดิมเป็นไก่ป่าที่มีความปราดเปรียว ขี้ระแวง เข้าใกล้ไม่ได้ แต่เพราะมีขนสวยงาม ลักษณะที่น่ารัก และ

ุ้
ั
ั
การเลี้ยงไม่ยุ่งยาก ท าให้เกิดการพฒนาสายพนธุ์ให้สามารถอยู่ร่วมกับผู้เลี้ยงได้ จับต้องได้ และอมได้ โดยมี
ั
การพฒนาต่อเนื่องมาไม่ต่ ากว่า 30 ปี จนสามารถพฒนาไก่แจ้ไทยได้ถึง 12 สี โดยมีความสวยงามตาม
ั
ั
มาตรฐานสากล สายพนธุ์ไก่แจ้ในประเทศไทย ไก่แจ้ตรงกับภาษาองกฤษว่า Bantams ไก่แจ้ที่เราเลี้ยงกันอยู่
ั
ในประเทศไทยมีอยู่ 2 สายพนธุ์ คือ ไก่แจ้ไทย ไม่มีหลักฐานบันทึกที่แน่นอนแต่เชื่อว่าไก่แจ้ไทยมีมานานแล้ว
ั
เพราะว่าไก่ที่เราเลี้ยงอยู่ในปัจจุบันนี้มีวิวัฒนาการมาจากไก่ป่า 4 ชนิด คือ ไก่ป่าสีแดง (Red jungle fowl) ไก่
ป่าสีเทา (Gray jungle fowl) ไกป่าชวา(Java jungle fowl) ไก่ป่าซีลอน (Ceylones jungle fowl) ไกป่า
ั
ทั้ง 4 ชนิดนี้เป็นต้นก าเนิดของไก่พนธุ์ต่างๆที่เราเลี้ยงกันในปัจจุบันทั่วโลก ไก่แจ้ญี่ปุ่น ตามประวัติประมาณปี
ั
พ.ศ.2146-2176 ญี่ปุ่นได้น าเอาไก่แจ้จากตอนใต้ของประเทศจีนไปพฒนาสายพนธุ์โดยน าเอาไก่แจ้ไปจาก
ั
ื่
คาบสมุทรอนโดจีนเพอไปปรับปรุงสายพนธุ์ได้น าเข้าไปเลี้ยงในประเทศองกฤษและอเมริกาประมาณปีพ.ศ.
ั
ั
ิ
ั
2367 ในปัจจุบันพันธุ์ไก่แจ้ที่นิยมเลี้ยงในประเทศไทยส่วนมากเป็นพนธุ์ไก่แจ้ญี่ปุ่นมีผู้น าเข้ามาเลี้ยงในประเทศ
ไทยประมาณ 25-30 ปีที่ผ่านมา ซึ่งเรานิยมเรียกว่า ไก่แจ้ญี่ปุ่นเลือดร้อน และมีราคาแพงไก่แจ้เป็นสัตว์ปีก
ประเภทหนึ่งที่มีถิ่นก าเนิดอยู่ในป่าไก่แจ้แบบสากลในแถบยุโรปและอเมริกาเรียกว่า Japannese Bantams
1.2 ประโยชน์ของกำรเลี้ยงไก่แจ้
ผู้เลี้ยงมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการท าร่วมกับงานเกษตรกรรมชนิดอื่นๆ สามารถท าเป็นอาชีพหรือ

กึ่งอาชีพได้แขนงหนึ่ง มีผลตอบแทนเร็ว และมีโอกาสขยายงานได้มาก หรือคนเลี้ยงไก่แจ้ใช้เวลาประมาณ ๘-๙

สัปดาห์ ก็ขายได้ เลี้ยงไก่ไข่ใช้เวลาเลี้ยงจากอายุ ๑ วันถึง ๒๒ สัปดาห์ก็เริ่มให้ไข่ นอกจากนั้นเป็นการช่วยฝึก
เด็ก คนว่างงาน และบุคคลทุพพลภาพบางประเภทให้มีงานท า ช่วยสร้างนิสัยแก่เด็ก ให้เป็นคนเอางานเอาการ

และมีจิตใจรักสัตว์ และมูลไก่สามารถน าไปใช้เป็นปุ๋ยคอกได้เป็นอย่างดี ช่วยให้ดินซึ่งไม่เหมาะแก่การปลูกพช
ื
หรือเลี้ยงสัตว์อย่างอื่นให้เป็นประโยชน์มากขึ้น เป็นการลดรายจ่ายในการซื้อปุ๋ยเคมีส าหรับใส่พืชผลด้วย

8


2. กำรเลี้ยงไก่แจ้และวิธีกำรป้องกันแก้ปัญหำ
2.1 กำรเลี้ยงไก่แจ้

2.1.1 พันธุ์ไก่แจ้
ไก่แจ้ที่นิยมเลี้ยงมีทั้งไก่แจ้สากลและไก่แจ้ไทย สีที่นิยมเลี้ยง ได้แก่ สีขาว สีด า สี
ทอง สีกระด า สีเทา สีขาวหางด า สีประดู่ สีบาร์ สีโกโก้ และสีลายดอกหมาก รูปพรรณไก่แจ้

ที่ดีทั่วไป ควรมีลักษณะเหมือนหยดน้ า หน้าดี สีสวย กระรวยดั้ง หางดอก อกกลมสมส่วน

เกษตรกรสามารถหาซื้อได้จากฟาร์มเลี้ยงไก่แจ้ทั่วไป














2.1.2 กำรคัดเลือกไก่
่
การเลี้ยงไกแจ้ควรมีการคัดเลือกพันธุ์ที่ดี มีสีที่สวย และมีความสมบูรณ์แข็งแรง โดย
ื่
การเลี้ยงไก่แจ้จะเลี้ยงเพอความเพลิดเพลิน เลี้ยงเพอเป็นการค้า โดยเลือกสีไก่ตามความชอบของผู้
ื่
ิ
เลี้ยง ในส่วนของการเลี้ยงเพอประกวด ต้องคัดเลือกไก่โดย พจารณาตั้งแต่ความยาวของขา รูปทรง
ื่
สายพันธุ์ที่ดี และมีลักษณะแข็งแรง ควรจะพิจารณาเลือกไก่จากฟาร์มที่เชื่อถอได้
ื













2.1.3 กำรจัดกำรพ่อแม่พันธุ์และกำรผสมพันธุ์ไก่แจ้

ั
ควรคัดเลือกพอแม่พนธุ์ที่แข็งแรงสมบูรณ์และน ามาเข้าคู่ในกรงผสม โดยใช้ตัวผู้ 1
่
ตัวต่อตัวเมีย 2 ตัว และควรที่จะใช้พ่อแม่พนธุ์ความสมบูรณ์การคัดเลือกสายพนธุ์แท้นั้นก็จึงเริ่มท า
ั
ั
การผสมพันธุ์และควรจัดกลุ่มไก่แจ้ของตนให้เป็นไปตามแต่ละสายพนธุ์ขนาดรูปร่าง ฝูงความสามารถ
ั
ในการออกไข่และนิสัยของไก่แจ้การเลี้ยงไก่แจ้นั้นควรเลี้ยงแยกตามสีอย่างชัดเจน เพอป้องกันการ
ื่

9


่
ั
ั
ั
ผสมข้ามพนธุ์ลูกไก่ที่มีสีตรงตามพนธุ์จะจ าหน่ายได้ราคาดีกว่าเสมอ ซึ่งพอพนธุ์ที่ใช้ควรมีอายุ 7-8
เดือน ส่วนแม่พนธุ์ควรเริ่มที่ อายุ 5 เดือนขึ้นไป ส่วนอาหารควรเสริมด้วยเปลือกหอยป่นในอาหารที่
ั
็
ให้พ่อแม่พันธุ์ซึ่งจะช่วยให้เปลือกไข่แขงแรง
2.1.4 กำรจัดกำรลูกไก่เล็ก-ไก่รุ่น
ควรมีการแยกลูกไก่เล็กออกมาอนุบาลในกล่องกระดาษหรือในกล่องส าหรับใส่ลูกไก่

เล็ก และมีหลอดไฟให้ความอบอนส าหรับลูกไก่โดยอยู่ในกล่องประมาณ 1-2สัปดาห์เพอให้ลูกไก่
ื่
ุ่
แข็งแรง อาหารที่ใช้ควรเป็นอาหารส าเร็จรูปหนาดเล็ก น้ าที่ใช้ควรเป็นน้ าสะอาด ส่วนไก่รุ่นควรมีการ
ื่
คัดเลือกลูกไก่ที่มีขาสั้นเพอแยกออกมาขุน โดยการเลี้ยงไก่เล็กนับว่าเป็นการเลี้ยงระยะที่ส าคัญมาก
ที่สุด ต้องมีการเลี้ยงดูเอาใจใส่เป็นอย่างดี













2.1.5 กำรสร้ำงโรงเรือน
การสร้างโรงเรือนส าหรับเลี้ยงไก่มีความจ าเป็นมาก เพราะลักษณะของโรงเรือนที่ดี

จะท าให้ไก่ไม่เกิดความเครียดเนื่องจากอากาศร้อน ท าให้การเจริญเติบโตดีขึ้น ไก่มีสุขภาพดีลดปัญหา

ื่
การเกิดโรค และจ าเป็นต้องค านึงถึงปัจจัยอน ๆ เช่น กรงของไก่แจ้ควรสร้างหันหน้าไปทางที่มี
หน้าต่าง หรือประตูหันออกสู่ด้านนอก กรงไก่แจ้นั้นควรอยู่ในที่ที่ค่อนข้างมีทั้งร่มเงา และแสงแดด

แล้วก็ต้องบังฝนได้เพื่อไม่ให้ไก่แจ้เป็นหวัด และอากาศต้องถ่ายเทสะดวก แต่ต้องไม่โดนลมแรง ๆ

10


2.1.6 วัสดุรองพื้น และอุปกรณ์ที่จ ำเป็น

ื้
นักเลี้ยงไก่แจ้นิยมใช้ทรายเป็นวัสดุรองพน เพราะง่ายต่อการท าความสะอาด คือ
จ าเป็นต้องมีรางอาหาร ที่ตักอาหาร กระปุกน้ าตามขนาดของไก่กล่อง หรือกรง และหลอดไฟแขวน

ุ
ส าหรับลูกไก่และไก่รุ่น ควรมีอปกรณ์ในการท าความสะอาดทั่ว ๆ ไป เช่น ไม้กวาดตะแกรงร่อนทราย
ถ้าเลี้ยงไก่จ านวนมากควรมีตู้ฟักไข่ด้วยการฟกไข่มี 2 วิธี คือ การใช้ตู้ฟักไข่และการให้แม่ไก่ฟัก ซึ่งการ
ั
ี
ที่ให้แม่ไก่ฟักจะท าให้แม่ไก่โทรม และใช้เวลานานกว่าที่แม่ไก่จะกลับมาไข่อก ปัจจุบันนิยมใช้ตู้ฟักไข่
ใช้ระยะเวลาในการฟัก 21 วันเหมือนกับไกทั่ว ๆ ไป
่












2.1.7 อำหำรส ำหรับไก่แจ้
ผู้เลี้ยงในปัจจุบันนิยมใช้อาหารส าเร็จรูปอดเม็ด ข้าวเปลือกทราย และหญ้า โดยให้
ั
ี
ในปริมาณที่เหมาะสม ที่ส าคัญน้ าจะต้องมีให้ไก่กินอย่างเพยงพอตลอดเวลา เพราะถ้าหากไก่ขาดน้ า
จะมีปัญหาสุขภาพอย่างรุนแรง เพราะน้ าจะช่วยระบายความร้อนให้กับร่างกาย น้ าที่ให้ไก่กินต้อง
สะอาด และเย็น ภาชนะใส่น้ าไมควรอยู่ใกล้ไฟกก หรือตั้งตากแดดเพราะจะท าให้น้ าร้อนไก่จะไม่กิน
่

11


2.1.8 วิธีกำรเตรียมไก่เพื่อจ ำหน่ำย
ื่
ส าหรับการเตรียมไก่เพอการจ าหน่าย มีความส าคัญต่อผู้เลี้ยงเป็นอย่างมาก เพราะ
ิ่
นอกจากจะเป็นการช่วยเพมราคาให้กับตัวไก่แล้ว ยังช่วยยกระดับฟาร์มให้มีคุณภาพมากขึ้น ผู้เลี้ยง
สามารถท าได้โดยท าการคัดเกรดไกตั้งแต่ไก่อายุประมาณ 1 เดือนขึ้นไป โดยคัดแยกไก่ขาสั้น กับไก่ขา
่
ยาวออกจากกัน และคัดไก่ที่มีความต้องการของตลาดมากออกจากไก่ทั่วไป การจัดชุดไก่ควรจัดตาม

่
ประเภทสีไกโดยให้อยู่ในสีเดียวกันเท่านั้น เพื่อป้องกันการผสมขามสี และป้องกันปัญหาการจิกตีกัน
้
2.2 กำรป้องกันกำรแก้ปัญหำ
2.2.1 ปัญหำสภำพอำกำศที่มีผลต่อกำรเลี้ยงไก่แจ้

อากาศเย็นเป็นสิ่งที่ไก่แจ้ไม่ชอบ ควรดูว่าไก่หนาวหรือไม่โดยสังเกตว่าไก่แจ้อยู่
ร่วมกันเป็นกลุ่ม หรือกระจายตัวกันอยู่หากอยู่รวมกันเป็นกลุ่มนั่นแสดงว่าอากาศเริ่มหนาว ซึ่งวิธีที่จะ

แกหนาวก็แค่น าหลอดไฟ มาแขวนไว้ในกรง เพอให้ความอบอน เพราะไก่แจ้เป็นไก่ที่มีลักษณะด้อย มี
ุ่
ื่
้
ขนาดเล็กก็จะเป็นโรคง่าย และตายง่าย ซึ่งสภาพอากาศที่แปรปรวนอาจท าให้เกิดไก่แจ้เกิดโรคได้
2.2.2 ปัญหำกำรผสมแบบเลือดชิด
ั
การผสมพนธุ์ไก่แจ้แบบเลือดชิดเป็นการผสมพนธุ์ระหว่างไก่ที่มีความสัมพนธ์ทาง
ั
ั
ั
สายเลือด ซึ่งจะเกิดความเสียหายต่าง ๆ ที่เกิดกับไก่แจ้และหากยังมีการน าไก่แจ้เหล่านี้ไปผสมพนธุ์
ต่อไปเรื่อย ๆ ดั้งนั้นจึงไม่ควรที่จะผสมไก่แจ้แบบเลือดชิด รวมถึงการรักษาพนธุ์แท้เอาไว้แต่ผลเสีย
ั
อาจท าให้อ่อนแอ โตช้า ขี้โรค ป่วยง่าย และตายง่าย ส่วนใหญ่การผสมไก่แจ้จะผสมแค่รุ่นสองรุ่นแล้ว

่
เปลี่ยนสายใหม่โดยอาจจะหาพ่อพันธุ์หรือแมพันธุ์ตัวใหม่มาผสมผ่าสายพันธุ์
2.2.3 ปัญหำกำรใช้พ่อไก่คุมฝูงนำนเกินไป
การใช้พ่อไก่คุมฝูงนานไม่ส่งผลใด ๆ ถ้าพอพนธุ์ให้ลูกสวย และลูกเยอะ ก็สามารถใช้
่
ั
ผสมพนธุ์ได้ตลอดชีวิต ซึ่งการผสมพนธุ์ไก่แจ้มักจะผสมในกรงแบบรังนกซึ่งเป็นการผสมแบบคู่ถาวร
ั
ั
ั
ั
่
ั
่
โดยไมควรเปลี่ยนพอพนธุ์หรือแม่พนธุ์ไก่ตัวผู้จะท าการผสมพนธุ์ได้ประมาณ 6 ปี แต่ส่วนใหญ่แล้วจะ
ท าการผสมเพยงแค่ 2 ปี เท่านั้น ถ้ามันไม่ชอบไก่ตัวเมียมันจะไม่ยอมทับ ก็น าแม่ไก่ 2-3 ตัว ต่อตัวผู้
ี
ตัวเดียว แต่ผลการผสมเชื้อจะด้อยลงไป

12


2.2.4 ปัญหำกำรตำยของลูกไก่ระยะแรก
ปัญหาการท าฟาร์มไก่แจ้มีน้อยมาก ยกเว้นช่วงเปลี่ยนฤดู หรืออากาศเปลี่ยน อาจ

ท าให้ไก่แจ้ป่วย ซึ่งควรป้องกันดีกว่าแก้ไข โดยฟาร์มไก่แจ้จะให้อาหารเสริมส าหรับไก่แจ้ทุกรุ่น
โดยเฉพาะไก่เล็กจะเจริญอาหาร กินอาหารได้มาก ทั้งสุขภาพขนจะมันเป็นเงาสวยนอกจากนี้ การ

ุ่
ดูแลกรงนอนในช่วงเวลากลางคืนเป็นสิ่งจ าเป็น ควรเปิดไฟให้ความอบอนกับไก่หากสภาพอากาศเย็น
ิ่
ื่
กว่าปกติก็เพมจ านวนไฟให้มากขึ้น และใช้ผ้าคลุมกรงเพอป้องกันไม่ให้ลมผ่านในเวลากลางคืนทั้งนี้
ความไม่สมบูรณ์ของตัวลูกไก่แจ้หรือการทับตัวของไก่ที่โตกว่าก็เป็นสาเหตุการตายของลูกไก่เช่นกัน















2.2.5 ปัญหำกำรติดโรคของไก่แจ้
หากเมื่อเกิดโรคกับไก่แจ้แล้วนั้นย่อมที่จะส่งผลท าให้สุขภาพของไก่นั้นไม่ดี หรือ
กระทบมาก จนถึงขั้นพิการหรือเสียรูปร่างของไก่แจ้ได้ ดังนั้นผู้เลี้ยงควรท าการป้องกันก่อนที่ไก่แจ้จะ

เสียหาย ซึ่งการติดโรคของไก่แจ้อาจเกิดขึ้นจากความไม่สะอาดของโรงเรือน หรือความไม่สมบรูณ์ของ

ไก่แจ้ที่มีภูมิต้านทานโรคน้อย ฉะนั้นต้องแยกไก่ที่ป่วยออกเพื่อเลี้ยงในกรงเดี่ยว
2.2.6 วิธีกำรป้องกันกำรติดโรคของไก่แจ้สวยงำม

ควรท าวัคซีนป้องกันโรคนิวคาสเซิล หลอดลมอกเสบ โรคฝีดาษ และอหิวาต์ ตาม
ั
ื้
โปรแกรมก าหนดและมีการก าจัดพยาธิภายนอก ได้แก่ เหา หมัด ไร โดยวิธีการฉีดบริเวณพนบริเวณ
ื่
คอก หรือ ละลายยาแล้วจับตัวไก่จุ่มในน้ ายาเพอเป็นการป้องกันควรป้องกันก าจัดพยาธิภายในอาทิ
ุ
พยาธิไส้เดือน ด าเนินการโดยท าความสะอาดคอก กวาดอจจาระออกบ่อย ๆ อย่าให้คอดชื้นและมี
่
การถายพยาธิเป็นประจ า

13


3. แนวทำงกำรส่งเสริมกำรเลี้ยงไก่สวยงำม เพื่อสร้ำงรำยได้
3.1 กำรพัฒนำสำยพันธุ์

ั
ึ้
เน้นการพัฒนาสายพันธุ์ให้ได้ตามมาตรฐาน และเมื่อมีการเลี้ยงไก่แจ้มากขนจึงได้มีการพฒนา
สายพันธุ์ให้เตี้ยลง เล็กลง ได้ขนาด และสัดส่วนมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังจะต้องซื้อสายพนธุ์ใหม่ อยู่เสมอในการ
ั
ื่
ั
น าเข้ามาผสมพันธุ์กับไก่ภายในฟาร์มเพอป้องกันการผสมเลือดชิดจึงจ าเป็นต้องมีพอพนธุ์แม่พนธุ์มาจากฟาร์ม
ั
่
อื่นๆบ้าง





















3.2 ส่งเสริมกำรตลำด
ได้มีการส่งเสริมความรู้แก่ผู้อนที่สนใจ การเผยแพร่ความรู้ทางภูมิปัญญาการเลี้ยงไก่แจ้ไม่ให้
ื่
สูญหายไป ซึ่งทางนักเรียนนักศึกษาเองก็ให้ความสนใจในเรื่องนี้ ซึ่งฟาร์มมีหน้าที่ให้ความรู้และเผยแพร่องค์
ั
ความรู้การเลี้ยงไก่แจ้เพอพฒนา และต่อยอดจากสิ่งที่มีอยู่ให้มีคุณค่า และมีมูลค่ามากยิ่งขึ้น โดยการใช้
ื่
เทคโนโลยีด้านข้อมูลสารสนเทศคอมพวเตอร์เข้า เพอให้เป็นการจัดการความรู้ขับเคลื่อนไปได้อย่างรวดเร็ว
ื่
ิ
และสามารถสื่อสารแบ่งปันความรู้ได้อย่างกว้างขวาง การตลาดส่วนใหญ่จะเน้นให้คนเข้ามาซื้อไก่แจ้จากทาง
ฟาร์มเอง การออกจ าหน่ายตามตลาดนัด และสถานที่ประกวด หรือการจัดจ าหน่ายทางสื่อออนไลน์เช่น

facebook ชื่อเพจว่า ฟาร์มบ้านจ่าก้อง เพอให้ผู้ที่สนใจได้รู้ถึงขั้นตอน และกระบวนการเลี้ยงไก่แจ้ซึ่งเป็นการ
ื่
กระจายความรู้ให้เป็นที่รู้จักให้มากขึ้น และทางฟาร์มยังได้มีการปรับในเรื่องของรูปแบบสีของไก่แจ้ให้มีความ

หลากหลายเพื่อให้คนที่เข้ามาซื้อได้มีรูปแบบสีไกแจ้เลือกมากยิ่งขึ้น
่

บรรณานุกรม


เอกสารค าแนะน า ไกกแแ้สสยงาา ไ: แนยทาาการสแาเสริ การเลี้งากกแแ้สเพื่อสรสาารางกดส. ไกรณีศึกษา ไรแย สนิทฟาร์ กกแ

แ้สสยงาา ไห ูแที่2 ไต าบลหัยสะพาน ไอ าเภอทแาศาลา ไ้ัาหยัดนครศรีธรร ราช. ไ ไ

ไ
http://human.nstru.ac.th/student_research/upload_images/20170517195855Lovely%20Bantam.pdf ไ ( 5 ไ
เ ษางน ไ2562)

ภาคผนวก





องค์ความรู้ด้านการเกษตร เรื่อง การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม จ านวน 6 ชั่วโมง
ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง”ในชุมชน หมู่ที่ 3 ต าบลป่าแฝก อ าเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย


จ านวนชั่วโมง
จุดประสงค์การเรียนรู้ เนื้อหา วิธีการให้ความรู้ สื่อการเรียนรู้ การวัดและการประเมินผล
ทฤษฎี ปฏิบัติ

1. เพื่อให้ผู้เรียน มีความรู้ 1.1 ความส าคัญของการเลี้ยงไก่แจ้ บรรยาย -ชุดนิทรรศการ ประเมินผลจากสภาพจริง 1 -
ความเข้าใจ ความส าคัญ สวยงาม -แผ่นพับ

และเห็นประโยชน์ของ 1.2 ประโยชน์ของการเลี้ยงไก่แจ้ -ไก่แจ้สวยงาม

การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม สวยงาม
2. เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะ 2.1 การเลี้ยงไก่แจ้ บรรยาย/ฝึกปฏิบัติ - วัสดุ อุปกรณ์ ในการ ประเมินผลจากสภาพจริง 2 2

การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม 2.1.1 พันธุ์ไก่แจ้สวยงาม เลี้ยง
และรู้วิธีการป้องกัน 2.1.2 การคัดเลือกไก่ -พื้นที่การปฎิบัติงาน

แก้ปัญหา 2.1.3 การจัดการพอแม่พนธุ์และ
่
ั
การผสมพันธุ์
2.1.4 การจัดการลูกไก่เล็ก-ไก่รุ่น

2.1.5 การสร้างโรงเรือน
ุ
2.1.6 วัสดุรองพื้น และอปกรณ์ที่
จ าเป็น

2.1.7 อาหารส าหรับไก่แจ้
สวยงาม

2.1.8 วิธีการเตรียมไก่เพอ
ื่
จ าหน่าย
2.2 วิธีการป้องกันแก้ปัญหาการ

เลี้ยงไก่แจ้สวยงาม

2.2.1 ปัญหาสภาพอากาศทมีผล
ี่
ต่อการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม
2.2.2 ปัญหาการผสมแบบเลือด

ชิด
2.2.3 ปัญหาการใช้พ่อไกคุมฝูง
่
นานเกินไป

2.2.4 ปัญหาการตายของลูกไก่
ระยะแรก

2.2.5 ปัญหาการติดโรคของไก่
แจ้สวยงาม

2.2.6 วิธีการป้องกันการติดโรค

ของไก่แจ้สวยงาม
3. เพื่อให้ผู้เรียนส่งเสริม 3.1 การพัฒนาสายพันธุ์ บรรยาย -ใบความรู้ ประเมินผลจากสภาพจริง 1

การเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม 3.2 ส่งเสริมการตลาด

เพื่อสร้างรายได้

รูปแบบศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง” ในชุมชน
Sufficiency Economy Community Learning Centre (SECLC)

ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง” ในชุมชน หมู่ที่ 3 ต าบลป่าแฝก อ าเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย
กศน.ต าบลป่าแฝก

ั
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยอ าเภอกงไกรลาศ

ผู้ถ่ายทอด

(Master
อาคารสถานที่ พื้นที่ปฏิบัติงาน สื่อการเรียนร ู้ วัสดุอุปกรณ ์ หมายเหตุ
Trainer)

“เกษตรกรต้นแบบ”
ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจ -พื้นที่การเลี้ยงไก่แจ้ จ านวน 1 ไร่ 1.แผ่นพับ“การเลี้ยงไก่ วัสดุส าหรับท าการเลี้ยง 1. นางบน - งบประมาณ

พอเพียงชุมชนต้นแบบ แจ้สวยงาม” ไก่แจ้สวยงาม ประดิษฐทอง จากกลุ่ม

บ้านจ่าก้อง 2.สถานที่จริง -เล้าไก่ กล่อง หรือกรง 2. จ.ส.ท.สุทิน ทอง เครือข่าย

หมู่3 ต าบลป่าแฝก -รางอาหาร เอ็ม

อ าเภอกงไกรลาศ -ที่ตักอาหาร

จังหวัดสุโขทัย -กระปุกน้ า

- พื้นที่ส าหรับรับฟังการ -หลอดไฟแขวน

บรรยายและศึกษาตาม -อุปกรณท าความ
์
อัธยาศัยจากชุด สะอาดทั่วไป เช่น ไม้

นิทรรศการ กวาด ตระแกรงร่อน

ทราย

แผนที่ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง”ในชุมชน Sufficiency Economy Community Learning Centre (SECLC)


หมู่ที่ 3 ต าบลป่าแฝก อ าเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย เรื่องการเลี้ยงไก่แจ้สวยงาม


กศน.ต าบลป่าแฝก : ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาศ






ที่ท ำกำรอ ำเภอกง
ั๊
ไกรลำศ กศน.อ ำเภอกงไกรลำศ ปมน ้ำมัน ปตท.


ทำงไปพิษณุโลก
สี่แยกบำนกง
้
ทางไปสุโขทัย




วัดไพรงำม






ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกจพอเพียง” ในชุมชน
ิ
Sufficiency Economy Community Learning
Centre (SECLC)
ศูนย์เรียนรเศรษฐกิจพอเพียงชุมชนต้นแบบบ้านจ่าก้อง
ู้
ั
หมู่ท3 ต าบลป่าแฝก อ าเภอกงไกรลาศ จังหวดสุโขทัย
ี่

ผู้จัดท ำ


ที่ปรึกษำ


1. นางสาวเรณู ลีสุวรรณ์ ผู้อ านวยการ ส านักงาน กศน.จังหวัดสุโขทัย

2. นายพงค์แสนชัย อิสระไพจิตร์ ผู้อ านวยการ กศน. อ าเภอกงไกรลาศ

3. ดร.ศรีโสภา มีเจริญ ผู้ทรงคุณวุฒิภาคประชาสังคม


ผู้เรียบเรียง

1. นางสาวภณิดา เฉยเมล์ ครู กศน.ต าบลป่าแฝก

2. นางบน ประดิษฐทอง เกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)

็
3. นายสุทิน ทองเอม ผู้ช่วยเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)
4. นางสาวจุฑามาศ เอี่ยมสีทอง ผู้ช่วยเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)

5. นางสาวลพานันท์ ใบไม้ ผู้ช่วยเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)

6. นางชมัยภรณ์ ชื่นจิตร ผู้ช่วยเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)

การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยต าบลป่าแฝก
ั
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยอ าเภอกงไกรลาศ
ส านักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดสุโขทัย
เอกสารทางวิชาการเลขที่ 07/2562