การเลี้ยงโคเนื้อ

หลักสูตรท้องถิ่น








เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ









ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง”ในชุมชน


Sufficiency Economy Community Learning Center (SECLC)


หมู่ที่ 9 ต าบลไกรใน อ าเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย


































การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยต าบลไกรใน

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาศ

ส านักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดสุโขทัย

ค ำน ำ


การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอธยาศัยต าบลไกรใน ได้ด าเนินการจัดท าหลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง
ั
ี
ื่
การเลี้ยงโคเนื้อ เพอใช้ในการเรียนรู้ในด้านการเกษตรของศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพยง”ในชุมชน
Sufficiency Economy Community Learning Center (SECLC) หมู่ที่ 9 ต าบลไกรใน อาเภอกงไกรลาศ

ั
จังหวัดสุโขทัย โดยมีวัตถุประสงค์ในการพฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ตามหลักปรัชญาของ เศรษฐกิจพอเพยง และ
ี
สามารถน าความรู้ไปปรับใช้ในวิถีชีวิตที่เหมาะสมกับตนเองและครอบครัวได้อย่างดียิ่ง
หวังเป็นอย่างยิ่งว่าหลักสูตรท้องถิ่นเล่มนี้ จะเป็นประโยชน์ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ของศูนย์

เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพยงในชุมชน ด้านการศึกษา และหากมีข้อเสนอแนะประการใด ในเอกสารหลักสูตรท้องถิ่น
ี
ึ
เล่มนี้ การศึกษานอกระบบและการศกษาตามอัธยาศัยต าบลไกรใน จะน าไปพัฒนาต่อไป


กศน.ต าบลไกรใน

ศูนย์การศกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาศ
ึ
9 มิถุนายน 2563

สารบัญ


หน้า


ค าน า
สารบัญ
ค าแนะน าการใช้หลักสูตรท้องถิ่น 1

โครงสร้างหลักสูตรท้องถิ่น 2

- สาระส าคัญ 2
- ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง 2

- ขอบข่ายเนื้อหา 2
- กิจกรรมการเรียนรู้ 2

- โครงสร้างเนื้อหาหลักสูตร 3

- การจัดประสบการณ์การเรียนรู้ 3
- การวัดและประเมินผล 3

่
- แบบทดสอบกอน – หลังเรียน 4
- เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 5
- เนื้อหาหลักสูตร 6

เรื่องที่ 1 ความรู้เบื้องต้นในการเลี้ยงโคเนื้อ
เรื่องที่ 2 การเลี้ยงโคเนื้อ และการเตรียมสถานที่

เรื่องที่ 3 ช่องทางการจัดจ าหน่าย/การตลาด


บรรณานุกรม
ภาคผนวก

คณะผู้จัดท า

1


ค ำแนะน ำกำรใช้หลักสูตรท้องถิ่น


หลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ ของศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพยงชุมชน หมู่ที่ 9 ต าบลไกรใน
ี
อาเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย เป็นหลักสูตรที่สอดคล้องกับการด าเนินชีวิตจริงและมุ่งเน้น การเรียนรู้อย่าง

บูรณาการ ไม่แยกส่วนของกระบวนการเรียนรู้ โดยผู้เรียนเป็นผู้ร่วมกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง และเกษตรกร


ต้นแบบ (Master Trainer) จะเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ให้ค าแนะน าให้ค าปรึกษา และช่วยเหลืออานวยความ
สะดวกในการเรียนรู้ให้แกผู้เรียน อันจะน าไปสู่การ คิดเป็น ท าเป็น และสามารถน าไปปรับใช้ในวิถีชีวิตประจ าวัน
่
ตามหลักปรัชญาของ “เศรษฐกิจพอเพียง” รายละเอียดดังนี้

1. หลักสูตรท้องถิ่น เรื่อง กำรเลี้ยงโคเนื้อ ประกอบด้วย
เรื่องที่ 1 ความรู้เบื้องต้นในการเลี้ยงโคเนื้อ

เรื่องที่ 2 การเตรียมสถานที่ และวิธีการเลี้ยงโคเนื้อ
เรื่องที่ 3 ช่องทางการจัดจ าหน่าย/การตลาด

2. ระยะเวลำในกำรศึกษำ จ ำนวน 6 ชั่วโมง
3. วิธีกำรศึกษำ

ื่
3.1 ท าแบบทดสอบก่อนเรียน – หลังเรียน เพอตรวจสอบความรู้ ความเข้าใจในหลักสูตร
ท้องถิ่น เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ นี้เพียงใด

3.2 ผู้เรียนเป็นผู้ร่วมกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง และเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)

จะเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ ให้ค าแนะน าให้ค าปรึกษา และช่วยเหลืออ านวยความสะดวกในการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน
3.3 นอกจากศึกษาจากหลักสูตรท้องถิ่นแล้วผู้เรียนควรหาความรู้เพมเติมจากแหล่งการเรียนรู้
ิ่
อื่น ๆ โดยแหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ในอ าเภอ หรือห้องสมุดประชาชน และทางเว็บไซต์ต่าง ๆ
คลิปวิดีโอการเลี้ยงโคเนื้อเบื้องต้น ที่ ลิงค์

https://www.youtube.com/watch?v=Cg4nkUF0Xh0

คลิปวิดีโอเลี้ยงโคเนื้อทดแทนนาข้าวที่ ลิงค์
https://www.youtube.com/watch?v=OZF8pCoYvgY

เลี้ยงโคเนื้ออาชีพเสริมท ารายได้หลักแสนต่อปี ที่ปากช่อง| เทคโนโลยีชาวบ้าน หรือที่ ลิงค์
https://www.technologychaoban.com/livestock-technology/article_32708

ฟาร์มโคเนื้อที่ ลิงค์

https://www.facebook.com/Longmanthaicowboy/posts/1670753079833371/
การเลี้ยงโคประหยัดต้นทุน พัฒนาอาชีพเสริม สู่อาชีพหลัก หรือที่ ลิงค์

https://www.technologychaoban.com/livestock-technology/article_104684

2


โครงสร้ำงหลักสูตรท้องถิ่น


สำระส ำคัญ
การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ เป็นการจัดกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียน ได้บูรณาการ

ทักษะต่าง ๆ ไปพร้อมกับการสร้างสถานการณ์ในการเรียนรู้ โดยมี เกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer) เป็นผู้
ถ่ายทอดความรู้ โดยให้ผู้เรียนได้ฝึกปฏิบัติด้วยตนเองจนส าเร็จ และสามารถน าความรู้ที่ได้ไปปรับใช้ในวิถีชีวิตที่

เหมาะสมกับตนเองและครอบครัวได้ ตามหลักปรัชญาของ “เศรษฐกิจพอเพียง”

ผลกำรเรียนรู้ที่คำดหวัง
1. เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเบื้องต้นในการเลี้ยงโคเนื้อ
ู
2. เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเตรียมสถานที่ และรู้วิธีการเลี้ยงโคเนื้อที่ถกต้อง
3. เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดจ าหน่าย/การตลาด


ขอบข่ำยเนื้อหำ
เรื่องที่ 1 ความรู้เบื้องต้นในการเลี้ยงโคเนื้อ

- การเลือกพันธ์โคเนื้อ

เรื่องที่ 2 การเตรียมสถานที่ และการเลี้ยงโคเนื้อ
- วิธีการเตรียมโรงเรือนการเลี้ยงโคเนื้อ


เรื่องที่ 3 ช่องทางการจัดจ าหน่าย/การตลาด

กิจกรรมกำรเรียนรู้
ผู้เรียนเป็นผู้ร่วมกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง และเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer) จะเป็น


ั
ผู้ถ่ายทอดความรู้ ให้ค าแนะน าให้ค าปรึกษา และช่วยเหลืออานวยความสะดวกในการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน อนจะ
น าไปสู่การคิดเป็น ท าเป็น และสามารถน าไปปรับใช้ในวิถีชีวิตประจ าวันตามหลักปรัชญาของ “เศรษฐกิจ
พอเพียง”

3


โครงสร้ำงเนื้อหำหลักสูตร

ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ เบื้องต้นในการเลี้ยงโคเนื้อ การเลือกเลี้ยงพันธุ์โคเนื้อ วัคซีนป้องกัน

โรคระบาดที่ส าคัญในการเลี้ยงโคเนื้อ การเตรียมสถานที่ และช่องทางการจัดจ าหน่าย/การตลาด
จ ำนวน
ที่ เรื่อง ตัวชี้วัด เนื้อหำ
ชั่วโมง
1 ความรู้เบื้องต้นในการ ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ 1. การเลือกพันธ์โคเนื้อ 1

เลี้ยงโคเนื้อ ในการเลี้ยงโคเนื้อ ชั่วโมง




2 การเตรียมสถานที่ และ ผู้เรียนสามารถจัดสถานที่ใน 1. วิธีการเตรียมคอกและการเลี้ยงโค 4
การเลี้ยงโคเนื้อ การเลี้ยงโคเนื้อได้อย่าง เนื้อ ชั่วโมง

เหมาะสม

3 ช่องทางการจัดจ าหน่าย/ ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจ ช่องทางการจัดจ าหน่าย/การตลาด 1 ชั่วโมง

การตลาด เกี่ยวกับการจัดจ าหน่าย/ “การเลี้ยงโคเนื้อ ”
การตลาด


กำรจัดประสบกำรณ์กำรเรียนรู้
ื่
ควรจัดในลักษณะของการบูรณาการทักษะต่าง ๆ ไปพร้อมกับการสร้างสถานการณ์ในการเรียนรู้ เพอ
ฝึกให้ผู้เรียนได้ศึกษาคุณธรรมเพอพฒนาสังคมไทยและมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้ด้วยตนเองที่ท าให้การเรียนรู้ด้วย
ั
ื่
ตนเองประสบความส าเร็จ และน าความรู้ไปใช้ในวิถีชีวิตให้เหมาะสมกับตนเอง และชุมชน สังคม หลักปรัชญาของ
“เศรษฐกิจพอเพียง”


กำรวัดและประเมินผล
ใช้การประเมินจากการท าแบบทดสอบ สังเกตจากการปฏิบัติ และสภาพจริงของผู้เรียนที่แสดงออก

4


แบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน

ค ำชี้แจง โปรดท ำเครื่องหมำย × หน้ำค ำตอบที่ถูกต้อง
1. พืชอาหารพื้นเมืองส าหรับโคเนื้อ มีกี่ชนิด

ก. 20 ชนิด ข. 19 ชนิด
ค. 18 ชนิด ค. 15 ชนิด

2. โคเนื้อพันธุ์ใด ที่เป็นโคเนื้อที่ดีและนิยมทั่วโลก
ก. พันธุ์ไทย ข. พันธุ์เดนมาร์ค

ค. พันธุ์บราห์มัน ง. ถูกทุกข้อ

3. การสร้างโรงเรือนโคเนื้อควรเลือกพื้นที่แบบใด
ก. ต่ า น้ าท่วมง่าย ไม่โปร่ง ข. สูง ติดภูเขา โปร่ง

ค. ต่ า โปร่ง น้ าท่วมยาก ง. สูง เป็นที่เนิน น้ าท่วมยาก
4. โคเนื้อสายพันธุ์ใหม่ที่นิยมตอนนี้คือพันธุ์ใด

ก. พันธุ์ไทย ข. พันธุ์ต่างชาติ

ค. พันธุ์ก าแพงแสน ง. พันธุ์ก าแพงเพชร
5. โคเนื้อในต่อใดต่อไปนี้คือโคที่รูปร่างสวยงาม

ก. ล าตัวสั้น อ้วน หูยาว ข. หน้ายาว หูยาว หลังตรง

ค. เขาตก หูสั้น กล้ามเนื้อมาก ง. กล้ามเนื้อมาก หูยาว ล าตัวยาว
้
6. พืชพื้นเมืองในขอใดที่โคเนื้อไม่ชอบกิน
ก. หญ้าขน ข. ถั่วลิสงนา

ค. ถั่วคนที่ดิกิน ง. หญ้าใบมัน
7. เหตุใดโคเนื้อถึงชอบกินหญ้าเป็นอาหารหลัก

ก. มีประโยชน์ ข. มีคุณค่าทางโภชนาการ
ค. ไม่มีสารพิษ ง. ถูกทกขอ
้
ุ
8. ตลาดที่ส าคัญของการส่งออกเนื้อโค

ก. ลาว ข. จีน
ค. เวียดนาม ง. พม่า

9. ประโยชน์ของการเลี้ยงโคเนื้อ
ก. ประโยชน์ด้านเศรษฐกิจ ข. ประโยชน์ด้านเกษตรกรรม

ค. ประโยชน์ด้านสังคม ง. ถูกทุกข้อ

10. เนื้อวัวในปัจจุบันราคากรัมละ
ก. 80 บาท ข. 100 บาท

ค. 150 บาท ง. 200 บาท

5




เฉลย

1. ค 2. ง 3. ค 4. ก 5. ง
6. ค 7. ง 8. ข 9. ง 10. ง

6


เนื้อหำหลักสูตรกำรเลี้ยงโคเนื้อ


เรื่องที่ 1 ควำมรู้พื้นฐำนเกี่ยวกับกำรเลี้ยงโคเนื้อ
กำรเลือกพันธ์โค ลูกโคเป็นผลผลิตหลักของการเลี้ยงแม่โคเนื้อ การเลี้ยงโคเนื้อจะให้ได้ก าไรจะต้อง
ี
สามารถผลิตลูกโคให้ได้จ านวนมาก เช่น แม่โคสามารถให้ลูกได้ปีละตัว เมื่อหย่านมลูกโคมีขนาดใหญ่และมคุณภาพ
ั
ดีเป็นที่ต้องการของตลาด จึงจะขายได้ราคาดี การที่จะสามารถท าก าไรได้ดีดังกล่าวจะต้องเริ่มตั้งแต่เลือกพนธุ์ที่
เลี้ยงให้เหมาะสมกับระบบหรือวิธีการจัดการเลี้ยงดู ให้อาหารให้เหมาะสมกับความต้องการของโคระยะต่างๆ และ
มีการจัดการเลี้ยงดูที่เหมาะสม การเลี้ยงแม่โคเนื้อที่จะให้ผู้เลี้ยงได้ก าไรตอบแทนมากจะต้องเริ่มตั้งแต่การเลีอก

ั
พนธุ์โคที่จะเลี้ยงให้เหมาะสมกับระบบการเลี้ยงและวัตถุประสงค์ที่จะเลี้ยง เช่น ลูกโคที่ผลิตได้จะสนองความ
ต้องการของตลาดประเภทใด ส าหรับผู้ที่เพงจะเริ่มเลี้ยงโค ปัญหาส าคัญคือจะเลี้ยงโคพนธุ์อะไร ดังนั้น จะต้อง
ิ่
ั
ทราบว่าโคพนธุ์ต่างๆ มีคุณสมบัติอย่างไร เหมาะสมกับวิธีการเลี้ยงที่เราจะเลี้ยงหรือไม่ ควรซื้อโคที่มีลักษณะ
ั
อย่างไร















โคพื้นเมือง
ื้
โคพนเมืองของไทยมีลักษณะใกล้เคียงกับโคพนเมืองของประเทศเพอนบ้านในแถบเอเชีย ลักษณะรูปร่าง
ื่
ื้
กระทัดรัด ล าตัวเล็ก ขาเรียวเล็ก ยาว เพศผู้มีหนอกขนาดเล็ก มีเหนียงคอ แต่ไม่หย่อนยานมาก หูเล็ก หนังใต้ท้อง
่
่
่
เรียบ มีสีไม่แน่นอน เช่น สีแดงออน เหลืองออน ด า ขาวนวล น้ าตาลออน และอาจมีสีประรวมอยู่ด้วย เพศผู้โต
เต็มที่หนักประมาณ 300-350 ก.ก. เพศเมีย 200-250 ก.ก.
ข้อดี
1. เลี้ยงง่าย หากินเก่ง ไม่เลือกอาหารเพราะผ่านการคัดเลือกแบบธรรมชาติในการเลี้ยง แบบไล่ต้อนโดย

ื้
เกษตรกร และสามารถปรับตัวให้เข้ากับการเลี้ยงโดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจ ากัดในพนที่ได้เป็นอย่างดี
2. ให้ลูกดก ส่วนใหญ่ให้ปีละตัว เพราะเกษตรกรคัดแม่โคที่ไม่ให้ลูกออกอยู่เสมอ

3. ทนทานต่อโรคและแมลงและสภาพอากาศในบ้านเราได้ดี

4. ใช้แรงงานได้ดี
ั
ื่
ั
ื้
5. แม่โคพนเมืองเหมาะที่จะน ามาผสมพนธุ์กับพอพนธุ์หรือผสมเทียมกับพนธุ์อน เช่น บราห์มัน โคพนธุ์
ั
ั
่
ตาก โคก าแพงแสน หรือ โคกบินทร์บุรี
6. มีเนื้อแน่น เหมาะกับการประกอบอาหารแบบไทย
7. สามารถใช้งานได้

7


ข้อเสีย

1. เป็นโคขนาดเล็ก เพราะถูกคัดเลือกมาในสภาพการเลี้ยงที่มีอาหารจ ากัด
2. ไม่เหมาะที่จะน ามาเลี้ยงขุน เพราะมีขนาดเล็กไม่สามารถท าน้ าหนักซากได้ตามที่ตลาดโคขุนต้องการ

คือ ที่น้ าหนักมีชีวิต 450 ก.ก. และเนื้อไม่มีไขมันแทรก
3. เนื่องจากแม่โคมีขนาดเล็กจึงไม่เหมาะสมที่จะผสมกับโคพนธุ์ที่มีขนาดใหญ่ เช่น ชาร์โลเล่ย์ และซิม
ั
เมนทัล เพราะอาจมีปัญหาการตลอดยาก












โคพันธุ์บรำห์มัน
ิ
ั
มีต้นก าเนิดในประเทศอนเดีย แต่ถูกปรับปรุงพนธุ์ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา โคพนธุ์นี้ที่เลี้ยงในบ้านเราส่วน
ั
ใหญ่น าเข้ามาจากสหรัฐอเมริกา และ ออสเตรเลีย แล้วน ามาคัดเลือกปรับปรุงพนธุ์โดยกรมปศุสัตว์และฟาร์มของ
ั
เกษตรกรรายใหญ่ในประเทศ เป็นโคที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่ ล าตัวกว้าง ยาว และลึก ได้สัดส่วน หลังตรง
หนอกใหญ่ หูใหญ่ยาว จมูก ริมฝีปาก ขนตา กีบเท้าและหนังเป็นสีด า เหนียงทีคอและหนังใต้ท้องหย่อนยาน โคน

ู่
หางใหญ่ พหางสีด า สีจะมีสีเขา เทา และแดง ที่นิยมเลี้ยงกันมากคือสีขาว เพศผู้โตเต็มที่หนักประมาณ 800-
1,200 ก.ก. เพศเมียประมาณ 500-700 ก.ก.
ข้อดี
1. ปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศร้อนของเมืองไทยได้ดี

2. ทนทานต่อโรคและแมลง โตเร็ว

3. เหมาะส าหรับเป็นโคพื้นฐานเพื่อผลิตโคเนื้อคุณภาพดีและโคนม เช่น ผสมกับพันธุ์ชาร์โรเลส์เพื่อผลิตโค
ื่
ั
ื่
ขุน ผสมกับพนธุ์โฮสสไตน์ฟรีเชี่ยน (ขาวด า) เพอผลิตโคนม และผสมกับพนธุ์ซิมเมนทอลเพอผลิตโคกึ่งเนื้อกึ่งนม
ั
4. สามารถใช้งานได้

ข้อเสีย
1. เป็นโคพันธุ์ที่มีอัตราการผสมติดค่อนข้างต่ า ให้ลูกตัวแรกช้า และให้ลูกค่อนข้างห่าง

2. ส่วนใหญ่เลือกกินเฉพาะหญ้าที่มีคุณภาพดี เมื่อหญ้าขาดแคลนจะทรุดง่าย ซึ่งจะเห็นได้จากเมื่อปล่อย

เข้าแปลงหญ้าจะเดินตระเวนไปทั่วแปลงหญ้าก่อนแล้วจึงค่อยเลือกกินหญ้า

8















โคพันธุ์ชำร์โรเล่ส์
มีถิ่นก าเนิดในประเทศฝรั่งเศส มีสีขาวครีมตลอดตัว รูปร่างมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขาสั้น ล าตัวกว้าง

ยาว และลึก มีกล้ามเนื้อตลอดทั้งตัว นิสัยเชื่อง เป็นโคที่มีขนาดใหญ่มาก เพศผู้เมื่อโตเต็มที่หนักประมาณ 1,100

ก.ก. เพศเมีย 700-800 ก.ก.
ข้อดี

1. มีการเติบโตเร็ว ซากมีขนาดใหญ่ เนื้อนุ่ม เนื้อสันมีไขมันแทรก (marbling) เป็นที่ต้องการของตลาด
เนื้อโคคุณภาพดี

2. เหมาะที่จะน ามาผสมกับแม่โคบราห์มันหรือลูกผสมบราห์มันเพื่อน าลูกมาเลี้ยงเป็นโคขุน
ข้อเสีย

1. ถ้าเลี้ยงเป็นพันธุ์แท้หรือมีสายเลือดสูงๆ จะไม่ทนต่อสภาพอากาศในบ้านเรา
2. ไม่เหมาะที่จะใช้ผสมกับแม่โคขนาดเล็ก เพราะอาจท าให้คลอดยาก















โคพันธุ์ซิมเมนทัล
ั
มีถิ่นก าเนิดในประเทศสวิสเซอร์แลนด์ นิยมเลี้ยงกันในประเทศยุโรป ในเยอรมันเรียกว่าพนธุ์เฟลคฟี
ั
(Fleckvieh) ได้รับการปรับปรุงพนธุ์เป็นโคกึ่งเนื้อกึ่งนม ในประเทศสหรัฐอเมริกาน าไปคัดเลือกปรับปรุงพนธุ์ให้
ั
เป็นโคเนื้อ ล าตัวมีสีน้ าตาลหรือแดงเข้มไปจนถึงสีฟางหรือเหลืองทองและมีสีขาวกระจายแทรกทั่วไป หน้าขาว

ท้องขาว และขาขาว เป็นโคขนาดใหญ่ โครงร่างเป็นสี่เหลี่ยม ล าตัวยาว ลึก บั้นท้ายใหญ่ ช่วงขาสั้นและแข็งแรง
เพศผู้โตเต็มที่หนักประมาณ 1,100-1,300 ก.ก. เพศเมีย 650-800 ก.ก

ข้อดี
1. มีการเติบโตเร็ว ซากมีขนาดใหญ่ เนื้อนุ่ม เนื้อสันมีไขมันแทรก (marbling) เป็นที่ต้องการของตลาด

เนื้อโคคุณภาพดี
2. เหมาะที่จะน ามาผสมกับแม่โคบราห์มันหรือลูกผสมบราห์มันเพื่อน าลูกมาเลี้ยงเป็นโคขุน เพศเมีย

สามารถใช้รีดนมได้

9


ข้อเสีย

1. ถ้าเลี้ยงเป็นพันธุ์แท้หรือมีสายเลือดสูงๆ จะไม่ทนต่อสภาพอากาศในบ้านเรา
2. ไม่เหมาะที่จะใช้ผสมกับแม่โคขนาดเล็ก เพราะอาจท าให้คลอดยาก

3. เนื่องจากเนื้อมีสีแดงเข้ม เมื่อเลี้ยงเป็นโคขุนอาจะไม่น่ากินเท่ากับพันธุ์ชาร์โรเล่ส์















โคพันธุ์ตำก

เป็นโคลูกผสมระหว่างพันธุ์ชาร์โรเล่ส์กับพันธุ์บราห์มัน โดยกรมปศุสัตว์ได้มอบหมายให้ศูนย์วิจัยและบ ารุง
ั
ั
ื่
พันธุ์สัตว์ตาก ท าการคัดเลือกและปรับปรุงพนธุ์ให้เป็นโคเนื้อพนธุ์ใหม่ที่โตเร็ว เนื้อนุ่ม เพอทดแทนการน าเข้าพนธุ์
ั
ั
โคและเนื้อโคคุณภาพดีจากต่างประเทศ การสร้างพนธุ์ในฝูงปรับปรุงพนธู์ด าเนินการโดยน าน้ าเชื้อโคพนธุ์ชาร์โร
ั
ั
ั
เล่ส์คุณภาพสูงจากประเทศฝรั่งเศส ผสมกับแม่โคบราห์มันพนธุ์แท้ ได้โคลูกผสมชั่วที่ 1 (เรียกว่าโคพนธุ์ตาก 1) ที่มี
ั
่
เลือด 50% ชาร์โรเล่ส์ และ 50% บราห์มัน แล้วผสมแม่โคเพศเมียชั่วที่ 1 ดังกล่าวด้วยน้ าเชื้อหรือพอบราห์มัน
พนธุ์แท้ได้ลูกโคชั่วที่ 2 (เรียกโคพนธุ์ตาก 2) ซึ่งมีเลือด 25% ชาร์โรเล่ส์ และ 75% บราห์มัน จากนั้นผสมแม่โค
ั
ั
เพศเมียชั่วที่ 2 ด้วยน้ าเชื้อโคพนธุ์ชาร์โรเล่ส์คุณภาพสูง ได้ลูกโคชั่วที่ 3 (เรียกว่าโคพนธุ์ตาก) ซึ่งมีเลือด 62.5%
ั
ั
ั
ชาร์โรเล่ส์ และ 37.5% บราห์มัน แล้วน าโคชั่วที่ 3 ผสมกัน คัดเลือกปรับปรุงพนธุ์ให้เป็นโคเนื้อพนธุ์ใหม่ เรียกว่า
ั
โคพันธุ์ตาก
ข้อดี
1. มีการเติบโตเร็ว เนื้อนุ่ม เนื้อสันมีไขมันแทรก (marbling) ซากมีขนาดใหญ่ที่สนองความต้องการของ
ตลาดเนื้อโคคณภาพดี
ุ
2. เลี้ยงง่าย หากินเก่ง ไม่เลือกกินหญ้า ทนทานต่อสภาพอากาศร้อนได้ดีพอสมควร
ื่
3. เหมาะที่จะน ามาผสมกับแม่โคพื้นเมือง โคบราห์มันและลูกผสมบราห์มันเพอน าลูกมาเลี้ยงเป็นโคขุนได้
ข้อเสีย
1. การเลี้ยงต้องอาศัยการดูแลเอาใจใส่พอสมควร ไม่เหมาะที่จะน าไปปล่อยเลี้ยงในป่าโดยไม่ดูแลเอาใจใส่

ุ่
หากเลี้ยงในสภาพปล่อยป่าหรือปล่อยทง ควรใช้พันธุ์ตาก 1 หรือโคพันธุ์ตาก 2

10















โคพันธุ์ก ำแพงแสน
เป็นโคพันธุ์ใหม่ปรับปรุงพันธุ์โดยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตก าแพงแสน โดยใช้พันธุ์ชาร์โรเล่ส์

กับบราห์มัน คล้ายกับโคพันธุ์ตาก แต่โคพันธุ์ก าแพงแสนเริ่มต้นปรับปรุงพันธุ์จากโคพื้นเมือง โคพันธุ์ก าแพงแสนมี

สายเลือด 25% พื้นเมือง 25% บราห์มัน และ 50% ชาร์โรเล่ส์ ส่วนลักษณะและคุณสมบัติต่างๆ คล้ายกับโคพันธุ์
ตาก















โคพันธุ์กบินทร์บุรี
เป็นโคลูกผสมระหว่างพันธุ์ซิมเมนทัลกับพันธุ์บราห์มัน โดยกรมปศุสัตว์ได้มอบหมายให้ศูนย์วิจัยและบ ารุง
พันธุ์สัตว์ปราจีนบุรี (ซึ่งตั้งอยู่ที่อาเภอกบินทร์บุรี) ท าการสร้างโคพันธุ์ใหม่ให้เป็นโคกึ่งเนื้อกึ่งนม โดยลูกโคเพศผู้ใช้

ั
เป็นโคขุน และแม่โคใช้รีดนมได้ การสร้างพนธุ์ในฝูงปรับปรุงพนธุ์ด าเนินการโดยน าน้ าเชื้อโคพนธุ์ซิมเมนทัล
ั
ั
ั
คุณภาพสูงจากประเทศเยอรมันผามกับแม่โคบราห์มันพนธุ์แท้ ได้ลูกโคชั่วที่ 1 ที่มีเลือด 50% ซิมเมนทัล และ
50% บราห์มัน แล้วผสมโคชั่วที่ 1 เข้าด้วยกัน คัดเลือกปรับปรุงให้เป็นโคเนื้อพันธุ์ใหม่เรียกว่า โคพันธุ์กบินทร์บุรี


ข้อดี
1. หากเลี้ยงแบบโคเนื้อมีการเติบโตเร็ว ซากมีขนาดใหญ่ที่สนองความต้องการของตลาดเนื้อโคคุณภาพดีได้
2. ทนทานต่อสภาพอากาศร้อนได้ดีพอสมควร

ื้
ื่
3. เหมาะที่จะน ามาผสมกับแม่โคพนเมือง โคบราห์มันและลูกผสมบราห์มันเพอน าลูกเพศผู้มาเลี้ยงเป็นโคขุน ลูก
เพศเมียใช้รีดนมได้มากพอสมควร
ข้อเสีย

1. การเลี้ยงต้องอาศัยการดูแลเอาใจใส่พอสมควร ไม่เหมาะที่จะน าไปปล่อยเลี้ยงในป่าหรือปล่อยทุ่ง
2. หากใช้แม่โครีดนม ลูกโคทเกิดออกมาต้องแยกเลี้ยงแบบลูกโคนม ดังนั้นผู้เลี้ยงต้องมีความรู้ในการเลี้ยง
ี่
โครีดนม และต้องดูแลเอาใจใส่ให้ดี
3. เนื้อมีสีแดงเข้ม อาจเป็นข้อติของตลาดเนื้อโคคุณภาพดีเมื่อเปรียบเทียบกับโคลูกผสมชาร์โรเล่ส์ เช่น

โคพันธุ์ตาก และโคก าแพงแสน

11


โคพันธุ์เดร้ำท์มำสเตอร์

ั
เป็นโคพนธุ์ใหม่ที่ได้รับการปรับปรุงพนธุ์ในประเทศออสเตรเลีย กรมปศุสัตว์เคยน าเข้ามาศึกษาทดลอง
ั
ั
เลี้ยง ขณะนี้ยังคงมีเลี้ยงในฟาร์มเอกชนบางแห่ง เป็นโคลูกผสมที่มีสายเลือดโคพนธุ์บราห์มัน 3/8-1/2 พนธุ์ชอร์ท
ั
ั
ี
ฮอร์น 1/2-5/8 และพนธุ์เฮยร์ฟอร์ดอยู่เล็กน้อย มีสีแดง มีทั้งมีเขาและไม่มีเขา มีตระโหนกเล็กน้อยตรงหัวไหล่ มี
เหนียงหย่อนเล็กน้อย ล าตัวลึกเรียบ ทนแล้งและอากาศร้อนชื้น ทนโรคเห็บ การเจริญเติบโตเร็ว เปอร์เซนต์ซาก
และคุณภาพซากดี

















โคพันธุ์ฮินดูบรำซิล
ิ
เป็นโคที่มีเชื้อสายโคอนเดียเช่นเดียวกับโคบราห์มัน แต่ปรับปรุงพนธุ์ที่ประเทศบราซิล สีมีตั้งแต่สีขาว
ั
จนถึงสีเทาเกือบด า สีแดง แดงเรื่อๆ หรือแดงจุดขาว หน้าผากโหนกกว้างค่อนข้างยาว หูมีขนาดกว้างปานกลาง
และห้อยยาวมาก ปลายใบหูมักจะบิด เขาแข็งแรงมักจะเอนไปด้านหลัง หนอกมีขนาดใหญ่ ผิวหนังและเหนียง

หย่อนยานมาก เป็นโคที่มีขนาดใหญ่และค่อนข้างสูง เพศผู้โตเต็มที่หนักประมาณ 900-1,200 ก.ก. เพศเมีย 600-
700 ก.ก.

ข้อดี
1. เป็นโคทนร้อน ปรับตัวเข้ากับสภาพอากาศบ้านเราได้

2. ทนต่อโรคและแมลง

ข้อเสีย
1. ไม่เหมาะที่จะเลี้ยงเป็นโคเนื้อที่ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ เนื่องจากเป็นโคขนาดใหญ่ สร้าง
กล้ามเนื้อช้า ผู้เลี้ยงโคขุนจึงไม่นิยมน าไปเลี้ยงขุน อาจเป็นเพราะในบ้านเราในอดีตนิยมเลี้ยงตัวที่มีลักษณะสวยงาม

ั
เช่น หูยาว หน้าผากโหนกกว้าง แทนที่จะเลือกโคที่โตเร็ว การส่งเสริมให้เลี้ยงโคพนธุ์นี้มากขึ้นจะเป็นการท าลาย
เศรษฐกิจของประเทศ เพราะจะไปแย่งทรัพยากรที่ควรใช้ในการเลี้ยงโคพนธุ์อนที่ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ
ั
ื่
มากกว่า
2. การเลี้ยงต้องเอาใจใส่ดูแลพอสมควร ไม่เหมาะที่จะน าไปปล่อยเลี้ยงในป่าหรือปล่อยทุ่งโดยไม่ดูแลเอา

ใจใส่

12


เรื่องที่ 2 กำรเลี้ยงโคเนื้อ

เป็นอาชีพที่น่าสนใจอาชีพหนึ่ง เพราะเนื้อโคที่ได้รับความนิยมในการน ามาประกอบอาหารบริโภคกัน
ั
โดยทั่วไป และการเลี้ยงวัวเนื้อในปัจจุบันมีอยู่ด้วยกันหลายพนธุ์ โคเนื้อพนธุ์บราห์มันเป็นวัวที่นิยมเลี้ยง มีขนาด
ั
ใหญ่ ล าตัวสีด าคล้ าหรือสีเทา มีรูปร่างล่ าสัน กล้ามเนื้อมาก ล าตัวยาว มีโหนกสูงขนาดใหญ่ หลังยาวและ
่
แอน มีเหนียงย้อยใต้คาง หน้าผากกว้างยาว เขาชันขึ้นบนและงุ้ม ใบหูยาว เป็นวัวที่มีความอดทนต่อความร้อน
ั
และโรคได้ดี และเจริญเติบโตง่าย ส่วนวัวเนื้อสายพนธุ์ใหม่ที่ก าลังได้รับความสนใจ คือ วัวพนธุ์ก าแพงแสน
ั
ลูกผสมที่ได้จะมีความอดทนต่อสภาพอากาศและให้คุณภาพเนื้อได้ไม่แพพนธุ์บราห์มัน ให้ผลก าไรสูงและเหมาะ
้
ั
กับการเลี้ยงในเขตร้อนอย่างบ้านเรา


โรงเรือนโคเนื้อ
เราสามารถเลี้ยงโคเนื้อในโรงเรือนหรือปล่อยให้โคหากินอย่างอสระตามทุ่งหญ้าก็ได้ โรงเรือนควรอยู่
ิ
บริเวณทเป็นเนิน น้ าท่วมไม่ถึง มีความโปร่ง ควรเป็นพื้นปูนเพื่อง่ายในการท าความสะอาด แบ่งพื้นที่เลี้ยงโคเนื้อ
ี่
เป็นคอก คอกละ1ตัวท ารางหญ้า รางอาหาร และรางน้ าแยกไว้แต่ละคอกการให้อาหารควรให้เป็นเวลา ใช้หญ้า

หรือฟาง และให้กินอาหารเสริมพวกกระถิน มันส าปะหลังแห้งผสมเกลือแดง ร าหญ้าขน นอกจากนี้ควรมีก้อน
ี
หินเกลือแร่ไว้ให้วัวเลีย จะท าให้วัวไม่ขาดสารอาหาร รางน้ าควรมีน้ าเพยงพอ เพราะถ้าวัวขาดน้ าจะท าให้วัวตาย
ได้ง่าย สร้างบ่อบ าบัด เวลาที่มูลวัวหรือสิ่งปฏิกูลต่าง ๆ ตกลงไปในบ่อบ าบัด จะท าให้ตกตะกอนแล้วน ามาทเป็น

ปุ๋ยจุลินทรีย์ได้


เรื่องที่ 3 กำรตลำด
โคเนื้อ รุกส่งออก เผยตลาดจีน-เวียดนาม อนาคตสดใส คาดแต่ละปีเงินสะพัด 6-7 หมื่นล้าน กรมปศุสัตว์

โดดหนุนเต็มสูบ จัดสัมมนากระตุ้น ดัน “พทลุง” ศูนย์กลางโคเนื้อพนธุ์พนเมือง สหกรณ์โคเนื้อก าแพงแสน เฟน
ั
้
ั
ื้
คุณภาพป้อนตลาด สหกรณ์โคเนื้อศรีวิชัย มุ่งแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารฮาลาลเพิ่มมูลค่าโกยเงินนอก
นายกิตติ กุบแก้ว ผู้เชี่ยวชาญด้านผลิตปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผย
“ประชาชาติธุรกิจ” ว่า ปัจจุบันโคเนื้อเป็นอตสาหกรรมการเกษตรขนาดใหญ่ในประเทศ โดยมีโคเนื้อประมาณ
ุ
4.87 ล้านตัว เงินหมุนเวียนกว่า 60,000-70,000 ล้านบาทต่อปี ขณะที่ตลาดในประเทศ มีความต้องการบริโภคสูง

ถึง 1.2 ล้านตัวต่อปี แต่ผลิตได้เฉลี่ยปีละ 1 ล้านตัว ส่วนการส่งออกมีประมาณ 150,000 ตัว/ปี ตลาดหลักคือจีน
และเวียดนาม โดยผ่านพอค้าคนกลางใน สปป.ลาว ขณะเดียวกันภาครัฐเตรียมผลักดันการส่งออกให้มีปริมาณที่
่
ิ่
เพมขน เช่น เมื่อกลางเดือนกุมภาพนธ์ที่ผ่านมา กรมปศุสัตว์ ได้จัดสัมมนา “การประชุมเครือข่ายโคเนื้อระดับชาติ
ึ้
ั
ื่
ื่
เพอการผลิตเชิงคุณภาพ” เพอเชื่อมโยงผู้ประกอบการในอตสาหกรรมโคเนื้อ ทั้งกลุ่มเกษตรกรณ์ วิสาหกิจชุมชน
ุ
สหกรณ์ ที่เพาะเลี้ยงแม่พนธุ์ กลุ่มผู้เลี้ยง เพอร่วมมือ วิเคราะห์ วางแผนทางการตลาดร่วมกัน โดยมีภาคเอกชน
ั
ื่
เป็นผู้เจรจากับต่างประเทศ และมีภาครัฐเป็นผู้สนับสนุน นายสุรชัย เปี่ยมคล้า ผู้จัดการสหกรณ์โคเนื้อก าแพงแสน
จังหวัดนครปฐม ในฐานะเลขาฯ สมาคมโคเนื้อแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ปัจจุบันจีนยังเป็นตลาดที่มีอนาคตมาก
ส าหรับเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อไทย แม้ที่ผ่านมายอดการส่งออกไปจีน รวมถึงเวียดนามอาจจะชะลอตัวลงบ้าง

เนื่องจากปัญหาโรคปากเท้าเปื่อยและการใช้สารเร่งเนื้อแดง และการที่ภาครัฐควรเข้ามามีบทบาทในการส่งเสริม
ด้วยมาตรการต่าง ๆ จะช่วยให้การเลี้ยงมีคุณภาพมากขึ้น และสามารถส่งออกได้มากขึ้น“ส าหรับตลาดในประเทศ

13


ปัจจุบันราคาโคเนื้ออยู่ที่ 80-90 บาท/กิโลกรัม จากก่อนหน้านี้อยู่ที่ประมาณ 100 บาท ประกอบกับก าลังซื้อ

ี
ภายในประเทศลดลง จากปัญหาเศรษฐกิจ ขณะที่อกด้านหนึ่ง ไทยยังมีการน าเข้าเนื้อโคจากออสเตรเลีย
นิวซีแลนด์ และอเมริกา และมีราคาถูกกว่าท าให้คนหันไปบริโภคเนื้อน าเข้ามากกว่า”






















ิ
ฮอตฮต – ปัจจุบันโคเนื้อเป็นที่ต้องการบริโภคอย่างมาก ซึ่งมีความต้องการสูงถึง 1.2ล้านตัว/ปี แต่
ภาพรวมทั้งประเทศสามารถผลิตได้เพยง 1 ล้านตัว/ปีเท่านั้น ท าให้หลายภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเร่งการเพิ่มปริมาณโค
ี
ั
ื่
เนื้อให้มากขึ้น เพอรองรับตลาดทั้งภายในและนอกประเทศ โดยเฉพาะจีนและเวียดนาม นายสุพฒน์ ธรรมเพชร
ั
ประธานกรรมการ สหกรณ์โคเนื้อศรีวิชัย จังหวัดพทลุง กล่าวว่า ที่ผ่านมา สหกรณ์ฯได้ท าสัญญากับตัวแทน
ื่
ิ
จ าหน่ายเพอส่งออกโคเนื้อไปยังประเทศสิงคโปร์ มาเลเซีย และอนโดนีเซีย จัดส่งไปได้ประมาณ 40 ตัวต่อสัปดาห์
ี
และอกส่วนหนึ่งเป็นการส่งออกเนื้อแปรรูป ขณะเดียวกัน สหกรณ์ฯ ยังได้เริ่มด าเนินโครงการ ธนาคารโคกระบือ
ั
มา 2-3 เดือนแล้ว โดยตั้งเป้าว่า คาดว่าเมื่อสิ้นสุดโครงการจะมีแม่พนธุ์โคเนื้อประมาณ 150,000 ตัว จากปัจจุบัน
โคทั้งจังหวัด 60,000 ตัว และตั้งเป้าส่งออกไปต่างประเทศประมาณ 15,000 ตัว/ปี ภายใน 5 ปี ตลาดเป้าหมาย

คือ อนโดนีเซีย มาเลเซีย ส่วนปีแรกนี้คาดว่าจะมีเงินหมุนเวียนเข้ามาประมาณ 50-60 ล้านบาท และเพมขึ้นอก
ี
ิ่
ิ
50% ในปีที่ 2 คาด 5 ปี จะมีเม็ดเงินไม่ต่ ากว่า 2,000 ล้านบาท ด้านนายณรงค์ สุทธิสังข์ ปศุสัตว์จังหวัดพทลุง
ั
ั
กล่าวว่า กรมปศุสัตว์ ต้องการจะพฒนาให้พทลุงเป็นเมืองปศุสัตว์ เพอรวบรวมโคเนื้อของภาคใต้ แปรรูป และ
ื่
ั
ส่งออกไปยังประเทศมาเลเซีย ซึ่งปัจจุบันน าโคจากภาคกลางส่งผ่านภาคใต้ไปยังประเทศมาเลเซียกว่า 200,000
ตัว/ปี ในอนาคตจะตั้งพัทลุงเป็นศูนย์กลาง เพื่อรวบรวมโคจากภาคใต้ส าหรับส่งออก
ั
“ปีนี้ส านักงานปศุสัตว์จังหวัดพทลุงทุ่มงบประมาณ 35 ล้านบาท เพื่อการปรับปรุงโรงเชือดและแปรรูป รวมถึงเพอ
ื่
การปรับปรุงพนธุ์โคแจกจ่ายโคพนธุ์ผสมศรีวิชัย-ชาร์โรเล่ส์ให้เกษตรกร ปีละ 4,000 ตัว ผ่านโครงการธนาคารโค
ั
ั
ื้
กระบือ” นายฤชัย วงศ์สุวัฒน์ อปนายกสมาคมผู้บ ารุงพนธุ์โคไทยพนเมือง (สคท.) และอดีตประธานกรรมการ
ั
ุ
ิ่
ั
สหกรณ์โคเนื้อพทลุง ให้ข้อมูลว่า นอกจากนี้พัทลุงยังมีการแปรรูปโคเนื้อเป็นผลิตภัณฑ์อาหารฮาลาล เป็นการเพม
ิ่
มูลค่าให้กับโปรดักต์ โดยที่ราคาอาจเพมขึ้นเป็น 400-500 บาท/กก.เพอเจาะตลาดพรีเมี่ยม เช่น ไส้กรอก ลูกชิ้น
ื่
บีฟโลน ฯลฯ และมีการออกบูทงานตามต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ

14


นอกจากนี้ ยังมีการเลี้ยงโคเนื้อเพอให้ได้ขนาดกุรบาน หรือขนาดส าหรับท าพธีกุรบานหลังช่วงเดือน
ื่
ิ
ิ
รอมฎอน หรือการถือศีลอดของศาสนาอสลาม ซึ่งจะท าให้โคมีราคาขึ้นไปถึง 27,000-35,000 บาท/ต่อตัว โดย
ตลาดในมาเลเซียมีความต้องการสูง นายกชกร วัชราไทย ผู้จัดการลุงเชาวน์ ฟาร์ม เปิดเผยว่า ตลาดโคเนื้อมีชีวิต
ในประเทศจีนถือเป็นตลาดใหญ่ของเกษตรกรไทย ที่ผ่านมา การส่งออกไปจีน ส่วนใหญ่เป็นการส่งออกผ่าน

ประเทศเมียนมา สปป. ส่งออกผ่านลาวไปยังเวียดนามและส่งเข้าไปจีน เนื่องจากที่ผ่านมา ไทย-จีน ยังไม่มี

ข้อก าหนดหรือข้อตกลงในการซื้อขาย รวมถึงการป้องกันโรคสัตว์ที่ชัดเจน “การส่งออกโคเนื้อของเกษตรกรไทย
ส่วนใหญ่เน้นขายถูกและไม่มีการควบคุมคุณภาพ ซึ่งช่วงหลัง ๆ มานี้ ทางการจีนค่อนข้างเข้มงวด โดยเฉพาะเรื่อง

สารเร่งเนื้อแดง ท าให้การส่งออกของไทยมีตัวเลขที่ลดลง” อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมากรมปศุสัตว์ก็ได้เข้ามามี
บทบาท และหาทางออกในเรื่องนี้ผ่านโครงการต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นโครงการโคบูรพา สนับสนุนการเลี้ยงตั้งแต่ต้น

ุ
น้ า เพื่อให้ได้โคที่มีคณภาพ ไม่มีสารเร่งเนื้อแดง และเกษตรกรควรมีการรวมตัวกัน เพื่อสร้างอ านาจต่อรอง ซึ่งก็จะ
ท าให้การส่งออกสามารถดีขึ้นและมีราคาสูงขึ้น



โรคระบำดและกำรฉีดป้องกันในโคเนื้อ

โรค ชนิด วัคซีน ควำมคุ้ม โรค

โรคแอนแทรกซ์ (โรคกาลี) เชื้อเป็น 1 ปี
โรคคอบวม (โฮโมราจิก เซพติดซีเมีย) เชื้อตาย 6 เดือน

โรคปากและเท้าเปื่อย เชื้อตายมี 3 ไทป์ โอ, เอ, เอเชีย วัน 6 เดือน

โรคไข้ยา เชื้อตาย 6 เดือน

บรรณานุกรม



เอกสารค าแนะน า การเลี้ยงโคเนื้อ https://www.youtube.com/watch?v=Cg4nkUF0Xh0

(17 ต.ค. 2018)

ภาคผนวก





องค์ความรู้ด้านปศุสัตว์ เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ ของ เกษตรกรต้นแบบ Master Trainer

ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง”ในชุมชน Sufficiency Economy Community Learning Center (SECLC)
หมู่ที่ 9 ต าบลไกรใน อ าเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย

กศน.ต าบลไกรใน : ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาศ


จ านวนชั่วโมง
จุดประสงค์การเรียนรู้ รายละเอียดเนื้อหา วิธีการให้ความรู้ สื่อการเรียนรู้ การวัดและประเมินผล
ทฤษฎี ปฏิบัติ

1.เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ -ความรู้เบื้องต้นในการเลี้ยงโคเนื้อ - บรรยาย -ชุดนิทรรศการ จากการท าแบบทดสอบ 1 ชั่วโมง -
ความเข้าใจเบื้องต้น 1.1 การเลือกพันธ์โคเนื้อ -แผ่นพับ ก่อนเรียน

เกี่ยวกับการเลี้ยงโคเนื้อ -พื้นที่ปฏิบัติจริง
2. เพื่อให้ผู้เรียนสามารถ -การเตรียมสถานที่ และการเลี้ยงโคเนื้อ - การบรรยาย 1. แผ่นพับ สังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ - 4 ชั่วโมง

เตรียมสถานที่ และรู้ถึง 1. วิธีการเตรียมคอกการเลี้ยงโคเนื้อ - สาธิต 2. คลิปวีดีโอ จากสภาพจริง

วิธีการเลี้ยงโคเนื้อ - การฝึกปฏิบัติ 3. พื้นที่ปฏิบัติจริง
3. เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ -ช่องทางการจัดจ าหน่าย/การตลาด - การบรรยาย - พื้นที่ปฏิบัติจริง จากการระดมความคิด 1 ชั่วโมง -

ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัด การตอบค าถาม

จ าหน่าย/การตลาด

รูปแบบ ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง”ในชุมชน Sufficiency Economy Community Learning Center (SECLC)

หมู่ที่ 9 ต าบลไกรใน อ าเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ

กศน.ต าบลไกรใน : ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาศ




อาคารสถานที่ พื้นที่ปฏิบัติงาน สื่อการเรียนร ู้ วัสดุอุปกรณ ์ ผู้ถ่ายทอด หมายเหตุ

(Master Trainer)
“เกษตรกรต้นแบบ”

ื่
รองรับฟังการบรรยายได้ 1. สถานที่เพอฝึกปฏิบัติ 1. แผ่นพับ วัสดุส าหรับท าการเกษตร นายโกเมศ มุกเพ็ชร
ประมาณ 20 – 25 คน จ านวน 1 ไร่ 2. ชุดนิทรรศการ - คอก

3. พื้นที่ปฏิบัติจริง - หญ้า
4. คลิปวีดีโอ - น้ า

แผนที่ศูนย์เรียนรู้ “เศรษฐกิจพอเพียง”ในชุมชน Sufficiency Economy Community Learning Center (SECLC)
หมู่ที่ 9 ต าบลไกรใน อ าเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ

กศน.ต าบลไกรใน : ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอ าเภอกงไกรลาศ


กศน.อ าเภอกงไกรลาศ วัดอินทรีย์ศรีสังวร

พิษณุโลก สุโขทัย




อบต.ไกรใน


รร.บ้านหนองบัว
10 กิโลเมตร ถึงแยกศูนย์ (SECLC) ต.ไกรใน







กศน.ต าบลไกรใน








ศูนย์ (SECLC) หมู่ 9 ต.ไกรใน

วิเคราะห์ความสอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (2 เงื่อนไข 3 หลักการ 4 มิติ)
เรื่อง การเลี้ยงโคเนื้อ

ความรู้ คุณธรรม
เราต้องใช้ความรู้ในการเตรียมงานอะไรบ้าง เพื่อให้มีความรอบร ู้ เราคิดว่าบุคคลที่เกี่ยวข้องจ าเป็นต้องมีคุณธรรมใดบ้างที่จะท าให้
และรอบคอบ ในการท างานให้ประสบผลส าเร็จ การด าเนินงานประสบความส าเร็จ
- ความรู้เบื้องต้นในการเลี้ยงโคเนื้อ - ความอดทน
- การเตรียมสถานที่ - ความประหยัด
- การเลือกสายพันธ ุ์ - ความขยัน

- การเลี้ยงโคเนื้อ
- ช่องทางการจัดจ าหน่าย/การตลาด


พอประมาณ มีเหตุผล มีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี
เราค านึงถึงความเหมาะสม/ ความ เรามุ่งหวังที่จะให้เกิดผลอะไร - กับใคร - เราวางแผนด้วยความรอบคอบอย่างไรบ้าง
สอดคล้อง ความพอดีกับอะไรบ้าง เช่น อย่างไร และคาดว่าจะเกิดผลอย่างไร เช่น ค านึงถึงความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นระหว่าง
ุ
ศักยภาพและความพร้อม / ความเหมาะสม เพราะเหตใดจึงจะเกิดผลเช่นนั้น การด าเนินงานหรือไม่ และเตรียมการป้องกัน
สอดคล้องกับกาลเวลา สถานที่ ชุมชน บริบท - เพื่อเพิ่มรายได้ในครัวเรือน ปัญหาอย่างไร / มีแผนส ารองส าหรับการ
ทรัพยากรที่ใช้ ผู้ที่เกี่ยวข้อง ด าเนินกิจกรรมอย่างไรบ้างเพื่อให้ประสบ
- การเลือกเลี้ยงโคเนื้อ ความส าเร็จ
- การท าโรงเรือนในพื้นที่เหมาะสมกับที่ของตน - ต้องการอาชีพหลัก/อาชีพเสริม
- มีรายได้สม่ าเสมอมั่นคง


วิเคราะห์ผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นจากการท ากิจกรรมนี้ ว่าจะส่งผลให้ชีวิตของตนเองและบุคคลที่เกี่ยวข้อง/หน่วยงาน/ชุมชน เกิด
ความสมดุลและพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงใน 4 มิติด้านใด และอย่างไร

ด้านวัตถุ / เศรษฐกิจ : เป็นสิ่งที่จับต้องได้โดยมนุษย์สร้างขึ้น ด้านสังคม : ความเป็นสากล เป็นความสัมพันธ์ของคนกับคนใน

- ประหยัด ปัจจุบัน / การศึกษา / สาธารณสุข
- ลดรายจ่าย/เพิ่มรายได้ - มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อกัน
- การใช้วัสดุที่มีอยู่ในท้องถิ่น - มีความสามัคคีภายในครอบครัว
- การตลาด - เป็นแหล่งแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในชุมชน


สมดุลและพร้อมรับการ


เปลี่ยนแปลงใน 4 มิติ


ด้านวัฒนธรรม : เชื่อมโยงจากอดีตสู่ปัจจุบัน ด้านสิ่งแวดล้อม : เป็นสิ่งที่จับต้องได้โดยเกิดจากธรรมชาติ ดิน น้ า
และส่งผลหรือมีความส าคัญต่ออนาคตที่มีคุณค่า ป่า อากาศ รวมเรื่องขยะเพราะมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
ต่อการสืบสานอนุรักษ์ / เอกลักษณ์เฉพาะพื้นท ี่ - มูลโคเนื้อเป็นปุ๋ยธรรมชาติ

- เรียนรู้การเลี้ยงโคเนื้อ
- สืบทอดทางภูมิปัญญา

คณะผู้จัดท ำ





ที่ปรึกษำ
1. นายประกอบ โพธิ์ราม ผู้อ านวยการ ส านักงาน กศน. จังหวัดสุโขทัย

2. นายพงค์แสนชัย อิสระไพจิตร์ ผู้อ านวยการ กศน. อ าเภอกงไกรลาศ

3. ดร.ศรีโสภา มีเจริญ ผู้ทรงคุณวุฒิภาคประชาสังคม



ผู้เรียบเรียง
1. นางสุธาสินี สร้อยสน ครู กศน.ต าบลไกรใน

2. นายโกเมศ มุกเพ็ชร เกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)

3. นางบุญเลิศ มุกเพ็ชร ผู้ช่วยเกษตรกรต้นแบบ (Master Trainer)

การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยต าบลไกรใน

ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศยอ าเภอกงไกรลาศ
ั
ส านักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดสุโขทัย

เอกสารทางวิชาการเลขที่ 05/2563