บทที่-8-โครงสร้างผล

โครงสรา้ งผล
(Fruits)

Lecturer by Anyaporn Sukontapan

ประเภทของผล

ประเภทของผล (จำแนกโดยใช้เกณฑจ์ ำนวนเกสรเพศเมยี บนดอก) แบ่งเป็น 3 ชนดิ ดงั น้ี

1. ผลเด่ยี ว (Simple fruit) คือ

2. ผลกลุม่ (Aggregate fruit) คือ

◉ 3. ผลรวม (multiple fruit) คอื

2

ประเภทของผล

ประเภทของผล (จำแนกโดยใช้เกณฑ์จำนวนเกสรเพศเมยี บนดอก) แบง่ เปน็ 3 ชนดิ
ดงั น้ี

1. ผลเดีย่ ว (Simple fruit) คือ ผลทเ่ี กดิ จากดอก1ดอก มี1รงั ไข่
โดยจะเป็นดอกเดย่ี วหรือดอกช่อกไ็ ด้

2. ผลกลุม่ (Aggregate fruit) คอื ผลทเ่ี กิดจากดอก 1 ดอก มี
หลายรังไข่
◉ 3. ผลรวม (multiple fruit) คอื ผลที่เกิดจากดอก 1 ดอก

มี 1รงั ไข่ แตช่ อ่ ดอกอดั แน่นทาให้ผลย่อยๆรวมกนั

3

ประเภทของผล

ประเภทของผล (จำแนกโดยใช้เกณฑจ์ ำนวนเกสรเพศเมียบนดอก) แบง่ เป็น 3 ชนิด ดังนี้

1. ผลเดย่ี ว (Simple fruit) คือ

ผลเดยี่ ว (Simple fruit) 4 ผลรวม (multiple fruit)

ผลกล่มุ (Aggregate fruit)

1. ผลเดย่ี ว (Simple fruit)

เกดิ จาก 1 ดอกเปน็ 1 ผล มะมว่ ง (Mango):
- จะเป็นดอกเดย่ี ว หรอื ชอ่ ดอกก็ได้ Mangifera indica
- จานวนเมลด็ ในผลข้ึนอยูก่ บั จานวน ovule • ผลเดีย่ วท่ีเกดิ จากชอ่ ดอก

5

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลทีเ่ จรญิ มำจำกรงั ไข่ของดอก 1 ดอกทมี่ เี กสรเพศเมยี มำก กวำ่ 1 อนั
โดยรงั ไขแ่ ตล่ ะอนั เจรญิ เปน็ ผลยอ่ ยแตล่ ะผลตดิ อยูบ่ นฐำนดอกเดยี วกัน

Raspberry (Rubus) นอ้ ยหน่า

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลที่เจริญมำจำกรังไข่ของดอก 1 ดอกท่มี ีเกสรเพศเมียมำก กว่ำ 1 อัน
โดยรังไข่แตล่ ะอันเจรญิ เป็นผลยอ่ ยแต่ละผลตดิ อยูบ่ นฐำนดอกเดียวกัน

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลท่เี จริญมำจำกรงั ไขข่ องดอก 1 ดอกท่มี ีเกสรเพศเมียมำก กว่ำ 1 อัน
โดยรังไข่แต่ละอนั เจริญเป็นผลยอ่ ยแตล่ ะผลติดอย่บู นฐำนดอกเดียวกัน

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลท่เี จริญมำจำกรงั ไขข่ องดอก 1 ดอกท่มี ีเกสรเพศเมียมำก กว่ำ 1 อัน
โดยรังไข่แต่ละอนั เจริญเป็นผลยอ่ ยแตล่ ะผลติดอย่บู นฐำนดอกเดียวกัน

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลท่เี จริญมำจำกรงั ไขข่ องดอก 1 ดอกท่มี ีเกสรเพศเมียมำก กว่ำ 1 อัน
โดยรังไข่แต่ละอนั เจริญเป็นผลยอ่ ยแตล่ ะผลติดอย่บู นฐำนดอกเดียวกัน

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลท่เี จริญมำจำกรงั ไขข่ องดอก 1 ดอกท่มี ีเกสรเพศเมียมำก กว่ำ 1 อัน
โดยรังไข่แต่ละอนั เจริญเป็นผลยอ่ ยแตล่ ะผลติดอย่บู นฐำนดอกเดียวกัน

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลท่เี จริญมำจำกรงั ไขข่ องดอก 1 ดอกท่มี ีเกสรเพศเมียมำก กว่ำ 1 อัน
โดยรังไข่แต่ละอนั เจริญเป็นผลยอ่ ยแตล่ ะผลติดอย่บู นฐำนดอกเดียวกัน

2. ผลกลุ่ม (Aggregate fruit)

• ผลท่เี จริญมำจำกรงั ไขข่ องดอก 1 ดอกท่มี ีเกสรเพศเมียมำก กว่ำ 1 อัน
โดยรังไข่แต่ละอนั เจริญเป็นผลยอ่ ยแตล่ ะผลติดอย่บู นฐำนดอกเดียวกัน

3. ผลรวม (multiple fruit)

• ผลที่เกดิ จำกดอกช่อ
• รงั ไข่ของแตล่ ะดอกย่อย เกิดเป็นผลย่อยเช่อื มรวมกนั เปน็ 1 ผล
• - ผลย่อยๆ เช่อื มรวมกันแน่นจนคล้ำยเป็นผลเดย่ี ว
• - เช่น ผลสัปปะรด ขนนุ สำเก ยอ หม่อน เป็นต้น

สาเก ขนนุ

3. ผลรวม (multiple fruit)

3. ผลรวม (multiple fruit)

Artocarpus altilis: สาเก

3. ผลรวม (multiple fruit)

Morinda citrifolia: ยอ

ผนังผล (pericarp)

เมือ่ รังไขเ่ จริญเปน็ ผล ผนังรงั ไข่เจรญิ เป็นเน้ือผล เรยี กผนงั รังไข่ท่ี

เปล่ียนแปลงวำ่ Pericarp ประกอบด้วยเนอื้ เย่ือ 3 ช้นั ดังนี้

18

ผนังผล (pericarp)

1. Epicarp หรอื exocarp: เน้ือเยือ่ ชั้นนอก เจรญิ เป็นเปลอื กชนั้ นอกสุด

2. Mesocarp: เปน็ เน้ือเยอื่ ช้นั
กลำงของเปลอื ก อำจจะบำง

หรือเปน็ เนอ้ื เย่อื หนำนุม่
กลำยเปน็ เนอ้ื ผลกไ็ ด้

3.Endocarp : เน้ือเยือ่ ช้ันในสุดของเปลือก มีกำร
เปล่ยี นแปลงต่ำงกันแ1ล9ว้ แต่ชนิดของผลไมอ้ ำจ
เปล่ียนเป็นเนื้อผลไม้ หรอื เปลือกแขง็ หุ้มเมล็ดก็ได้

ผนังผล (pericarp)

1. Epicarp หรอื exocarp: เน้ือเยือ่ ชั้นนอก เจรญิ เป็นเปลอื กชนั้ นอกสุด

2. Mesocarp: เปน็ เน้ือเยอื่ ช้นั
กลำงของเปลอื ก อำจจะบำง

หรือเปน็ เนอ้ื เย่อื หนำนุม่
กลำยเปน็ เนอ้ื ผลกไ็ ด้

3.Endocarp : เน้ือเยือ่ ช้ันในสุดของเปลือก มีกำร
เปล่ยี นแปลงต่ำงกันแ2ล0ว้ แต่ชนิดของผลไมอ้ ำจ
เปล่ียนเป็นเนื้อผลไม้ หรอื เปลือกแขง็ หุ้มเมล็ดก็ได้

ผลเดี่ยว (Simple fruit)

ชนดิ ของผลเด่ียวจาแนกตาม Pericarp

1. ผลสด (Freshy fruit): Pericarp บางสว่ นหรือท้ังหมดมลี กั ษณะนุม่

หรอื สดเมอื่ แก่หรอื สุกแลว้

1. ผลมีเนื้อหลายเมล็ด (Berry หรอื Bacca)
2. ผลแบบสม้ (Hesperidium)

3. ผลแบบแตง (Pepo) 4. ผลเมลด็ เดียวเปลอื กแขง็ (Drup)

5. ผลมีปยุ หมุ้ เมลด็ (Aril) 6. โพม (Pome)

2. ผลแหง้ (Dry fruit)
1. ผลแห้งแตก (Dry dehiscent f2r1uit)

2. ผลแหง้ ไมแ่ ตก (Dry indehiscent fruit)

22

1.1 ผลมีเนื้อหลายเมล็ด (Berry)

1.1 ผลมีเน้ือหลายเมลด็ (Berry หรือ Bacca)
• ผลท่ีมเี นือ้ ผลหนา ฉา่ นา้
• เน้อื ผลแยกเปน็ exocarp mesocarp และ endocarp ชดั เจน
• ภายในผลอาจมเี มลด็ เดย่ี วหรือเมลด็ จานวนมากกไ็ ด้

23

1.1 ผลมีเนื้อหลายเมล็ด (Berry)

1.1 ผลมีเน้ือหลายเมลด็ (Berry หรือ Bacca)
• ผลท่ีมเี นือ้ ผลหนา ฉา่ นา้
• เน้อื ผลแยกเปน็ exocarp mesocarp และ endocarp ชดั เจน
• ภายในผลอาจมเี มลด็ เดย่ี วหรือเมลด็ จานวนมากกไ็ ด้

24

1.1 ผลมเี น้อื หลายเมล็ด (Berry)

25

1.2 ผลแบบส้ม (Hesperdium)

• Exocarp และ mesocarp ตดิ กัน
• บริเวณน้มี ีตอ่ มน้ามนั กระจายอยู่
• Endocarp เปล่ียนรูปไปเป็นถุงนา้ หวาน (juice sac)

I am Jayden Smith

I am here because I love to give presentations.
You can find me at @username

26

1.2 ผลแบบส้ม (Hesperdium)

I am Jayden Smith

I am here because I love to give presentations.
You can find me at @username

27

1.3 Pepo: ผลแบบแตง

• เกดิ จาก inferior ovary (epigynous flower)
• Exocarp หนาและเหนียวมาก
• เมล็ดมาก

1.3 Pepo: ผลแบบแตง

1.4 Drupe: ผลเมลด็ เดยี วมีเปลือกแข็งห้มุ

• คล้ายเบอรแี ตเ่ นอ้ื endocarp หนาและแข็งมาก
• เช่น พุทรา หูกวาง มะพรา้ ว ท้อ มะมว่ ง เปน็ ตน้

1.4 Drupe: ผลเมลด็ เดยี วมีเปลือกแข็งห้มุ

• คล้ายเบอรแี ตเ่ นอ้ื endocarp หนาและแข็งมาก
• เช่น พุทรา หูกวาง มะพรา้ ว ท้อ มะมว่ ง เปน็ ตน้

1.4 Drupe: ผลเมล็ดเดยี วมเี ปลอื กแข็งหุ้ม

มะปราง

1.4 Drupe: ผลเมลด็ เดียวมเี ปลอื กแขง็ หุม้

มะม่วง

1.5 Pome:

• เนือ้ ผลเกิดจากฐานรองดอกและฟลอรลั ทิวบ์ เชน่
แอปเปิล ชมพู่ เปน็ ต้น

1.5 Pome:

• เนือ้ ผลเกิดจากฐานรองดอกและฟลอรลั ทิวบ์ เชน่
แอปเปิล ชมพู่ เปน็ ต้น

1.
Transition headline

Let’s start with the first set of slides

1.6 Aril: ผลแบบมีปุยหุ้มเมลด็

• - เนอ้ื หรือปยุ หมุ้ เมลด็ เกิดจากสว่ นเจริญดา้ นนอกของเมล็ด
(outgrowth of seed) เจรญิ จากกา้ นของออวุล

• ไมไ่ ดเ้ กดิ จากเนื้อเยอื่ ของผล
• - เช่น ลาไย ล้ินจ่ี ทุเรยี น มะขามเทศ และจันทนเ์ ทศ เปน็ ตน้

1.6 Aril: ผลแบบมปี ยุ หุ้มเมลด็

1.6 Aril: ผลแบบมปี ยุ หุ้มเมลด็

Quotations are commonly printed
as a means of inspiration and to
invoke philosophical thoughts

from the reader.

”40